Πέμπτη 23 Ιανουαρίου 2025

Ποιά πολιτική ατζέντα για την Ευρώπη;
Να αφεθεί να την παρασύρει το ρεύμα; 'Η να ανηφορίσει το ποτάμι κόντρα στο ρεύμα;

Η δεκαετία του 2020 ίσως θα μείνει στην ιστορία ως εποχή διάψευσης ψευδαισθήσεων. Πολιτικών, ιδεολογικών, οικονομικών πολιτισμικών. Ως προς αυτό θυμίζει εν μέρει τα χρόνια γύρω στο 2000, όταν άρχισε να διαλύεται η σαπουνόφουσκα περί
«τέλους της ιστορίας», δηλαδή η υπερτιμητική φλυαρία για τον ιστορικών διαστάσεων πλανητικό θρίαμβο αυτού που ακόμη αποκαλείται με τον μεταπολεμικό όρο «η Δύση»: Η μετά το 1950 πολιτική Δύση ως όλον, the West. Όμως ίσως τώρα κλονίζεται εκ βάθρων η πεποίθηση ότι αυτό το πολιτικό όλον, the West, είναι πραγματική πολιτική οντότητα, κάτι που εξακολουθεί να υπάρχει όντως στην πολιτική πραγματικότητα του πλανήτη.
Εφόσον το ζήτημα αφορά οντότητες της πολιτικής, αφορά κατά πρώτον πολιτικές δυνάμεις και το προσωπικό τους. Εφόσον το ζήτημα αφορά οντότητες πλανητικής κλίμακας της πολιτικής και της οικονομίας, δεν αφορά μόνον κράτη και έθνη, αλλά κυρίως γεωπολιτικές οντότητες. Στα καθ' ημάς αφορά την Ευρώπη, δηλαδή κυρίως την ΕΕ, ως γεωπολιτικό και γεωοικονομικό παράγοντα. Όμως πόσο προετοιμασμένες είναι οι μεγάλες πολιτικές οικογένειες - του δημοκρατικού τόξου - για να μπουν σ΄ αυτή την αρένα, χωρίς κίνδυνο να γίνουν βορά των τεράτων της εποχής μας, ή να αυτοκαταστραφούν, είτε από άγνοια κινδύνου είτε από δειλία;
Ο πολιτικός χώρος που αποκαλείται συντηρητικός, του ΕΛΚ, δεν πρόσεξε την μυστική βοή των πλησιαζόντων γεγονότων. Εξαιρέσεις υπάρχουν, προσώπων μάλλον. Π.χ. του Ντόναλντ Τουσκ της Πολωνίας (τουλάχιστον μέχρι τώρα) αλλά και της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Η δεύτερη ξεφεύγει από τον χλωμό κανόνα, κυρίως για ψήγματα πολιτικής ικανότητας με τα οποία - μέχρι νεωτέρας - προωθεί την ατζέντα της Πράσινης μετάβασης στην Ευρώπη και την αλληλεγγύη στην Ουκρανία, συχνά σε πείσμα και του δικού της πολιτικού χώρου. Τα επακόλουθα της πολιτικής τύφλωσης φαίνονται, π.χ., από την συρρίκνωση σε πολιτικούς νάνους των Γάλλων Ρεπουμπλικανών, ή από την μετατροπή του Ιταλικού Forza Italia και του Αυστριακού ÖVP σε συμπληρώματα για την διατροφή «αντισυστημικών», μεταφασιστικών ή λαϊκοναζιστικών κομμάτων.
Φαίνεται και από τον αγωνιώδη, εντελώς ρεαλιστικό Angst της Γερμανικής Ένωσης CDU/CSU: «Αν αφήσεις μια τέτοια οχιά (AfD) να τυλιχτεί στον σβέρκο σου, τότε αυτή θα σε στραγγαλίσει» (ο υποψήφιος καγκελάριος Friedrich Merz). Ή θα σε φαρμακώσει. Και συμπληρώνει ο Μερτς, ενθυμούμενος ότι οι μετά το 2025 κοινοβουλευτικές εκλογές στη χώρα του κανονικά θα γίνουν πρώτα το 2029 και στην συνέχεια το 2033: Φτάνει ένα «33» για τη Γερμανία, το 1933 της ανόδου στην εξουσία των Ναζιστών του Χίτλερ. Να λείπει μια επιστροφή του ιδίου έναν αιώνα μετά. Καλά αυτά, όμως στην συνέχεια, η τοξική πολιτική αγωνία τον ωθεί μετά το ένα βήμα μπρος να κάνει ως άλλος Λένιν δύο αυτοκαταστροφικά βήματα πίσω. Στο τέλος χόρεψε με την οχιά κρεμασμένη στον σβέρκο του. Οι φίλοι της οχιάς ήταν οι μόνοι που χειροκρότησαν την πολιτική ανοησία του.
Στην μακροχρόνια εποχή της ευφυούς αλλά υπερτιμημένης Άνγκελα Μέρκελ, η Ένωση CDU/CSU ακολούθησε την συνταγή «δημοκρατία προσαρμοσμένη στις αγορές», με επακόλουθα οπισθοδρόμηση της ΕΕ, θανάσιμη καθυστέρηση στην παραγωγική ανανέωση της ίδιας της γερμανικής οικονομίας, ανευθυνότητα στην διαχείριση της μετανάστευσης. Με συνευθύνη και όλων των άλλων γερμανικών κομμάτων πλην Πρασίνων, η Χριστιανοδημοκρατία της Μέρκελ παραδόθηκε στην ενεργειακή και γεωπολιτική ομηρεία για χάρη των αγωγών αερίου και «των αγορών». Το οριστικό τέλος στην ομηρεία από τον Πούτιν έβαλαν, ευτυχώς, πρώτα η κυβερνητική αλλαγή του 2021 και μετά οι Ουκρανοί κομμάντος. Υπό τον Φρίντριχ Μερτς, αυτό το κόμμα δρα τώρα με την συνταγή του Λουίτζι Πιραντέλλο. «Απόψε αυτοσχεδιάζουμε».
Τί κάνουν τα φιλελεύθερα κόμματα της ευρωομάδας Renew; Εκτός από τους εκ γενετής ιδεολογικούς (και ιδεοληπτικούς) ανορθολογισμούς του σκληρού οικονομικού φιλελευθερισμού, η εποχή της πανδημίας έφερε και συγκλίσεις εντελώς παράδοξες φαινομενικά: Πολλοί ακραίοι φιλελεύθεροι της «ελεύθερης» αγοράς (βλ τι λέει για την «ελευθερία» της ο Timothy Snyder), ασφαλώς οι libertarians αμερικανικής κοπής («αναρχοκαπιταλιστές»), είδαν εκείνες τις παρεμβάσεις του κράτους ως αφορμή και ευκαιρία για να καταδικάσουν, με αποτροπιασμό ισάξιο της πιό «αντισυστημικής» Ακροδεξιάς, κάθε κρατικό παρεμβατισμό και κάθε ρυθμιστική παρέμβαση. Στο βάθος αυτής της κατηφόρας βλέπουμε τώρα τον Κρίστιαν Λίντνερ (του Γερμανικού FDP) να παραδίδεται στις αγκάλες του Μασκ και στα αλυσοπρίονα του Μιλέι. Ακούμε μια παθιασμένη φιλελεύθερη ιδεολογική ρητορική για το πόσο δημιουργική για την οικονομία και για την πολιτική είναι η απορρύθμιση (deregulation) και η αναταραχή (disruption).
Βλέπουμε επίσης το ολλανδικό Λαϊκό Κόμμα για την Ελευθερία και τη Δημοκρατία (VVD) να παραδίδεται σε ρόλο ελάσσονος συνεταίρου του «αντισυστημικού» Κόμματος της Ελευθερίας (PVV) του Βίλντερς, βλέπουμε όμως και τις μοιραίες περιπλανήσεις στα τυφλά του ίδιου του Εμμανουέλ Μακρόν, λίγο πριν την έξοδο από την πολιτική σκηνή, χωρίς να αφήνει κανένα σοβαρό πολιτικό κληροδότημα πίσω του. Τέτοιους Φιλελεύθερους μηδενικών αντιστάσεων εύκολα τους παρέσυρε το ρεύμα.
Οι Σοσιαλιστές έχουν τα δικά τους, λες και γι΄ αυτήν την παλαιά και μεγάλη πολιτική οικογένεια, η ανομοιογένεια είναι το προπατορικό της αμάρτημα από την εποχή της 1ης Διεθνούς. Στην Ομάδα των Σοσιαλιστών του Ευρωκοινοβουλίου ανήκε μέχρι το φθινόπωρο του 2023 ακόμη και ο Ρόμπερτ Φίτσο της Σλοβακίας, επιστήθιος σταυραδερφός του Βίκτορ Όρμπαν της Ουγγαρίας. Με κοινό «νονό» τον Πούτιν. Ο Όρμπαν ήταν δεκτός στο ΕΛΚ μέχρι το 2021, οπότε το εγκατέλειψε λίγο πριν τον διώξουν.
Όμως η μεγαλύτερη καταστροφή στην Σοσιαλιστική οικογένεια της Ευρώπης συνέβη στο παλαιότατο και ισχυρότατο Εργατικό Κόμμα της Βρετανίας. Βήμα-βήμα διαδραματίστηκε σ΄ ολόκληρη την πρώτη 20ετία του 21ου Αιώνα και είχε, εκτός των άλλων, βαριά γεωπολιτική επίπτωση. Ο Τόνι Μπλερ ήταν εκείνος που απέκοψε πρώτος την χώρα του από τον πυρήνα της ηπειρωτικής Ευρώπης, όταν, κόντρα στον Γαλλογερμανικό Άξονα, προτίμησε να γίνει η χώρα-κλειδί στο πλευρό των ΗΠΑ του Τζωρτζ Μπους του Νεώτερου στον κηρυγμένο από τον ΟΗΕ παράνομο Δεύτερο Πόλεμο του Ιράκ (2003). Στο πλευρό του είχε σταθεί, όμως, και η αντιπολιτευόμενη τότε CDU υπό την Μέρκελ. Η συμμετοχή  της Βρετανίας σ΄ εκείνη την στρατιωτική επέμβαση, την «χειρότερη λύση» σύμφωνα με τον Ντομινίκ ντε Βιλπέν, Υπουργό Εξωτερικών στην κυβέρνηση Σιράκ, ήταν η πρώτη πράξη του δράματος. Η προειδοποίηση του Γιόσκα Φίσερ (Υπουργoύ Εξωτερικών στην τότε γερμανική κυβέρνηση) στον Αμερικανό Υπουργό Εξωτερικών Ντόναλντ Ράμσφελντ και στον ίδιο τον Μπλερ, «με συγχωρείτε, αλλά δεν με πείσατε· και θα μείνετε χρόνια εκεί, όμως καμιά δημοκρατία δεν θα αφήσετε πίσω όταν φύγετε», αποδείχτηκε αργότερα ακριβής.
Το δράμα ολοκληρώθηκε με το επίσημο Brexit, το 2016-2017. Τότε ένας άλλος ηγέτης των Εργατικών, άν και πολύ διαφορετικός από τον Μπλερ, ο Τζέρεμι Κόρμπιν, κράτησε πολιτική στάση σχεδόν απαθούς παρατηρητή, άφησε τη χώρα του να αποχωρήσει και τυπικά από την ΕΕ και χωρίς ουσιαστικά να δώσει μάχη οδήγησε τους Εργατικούς στην ήττα από το χωρίς πηδάλιο και χωρίς έρμα Συντηρητικό Κόμμα των μισότρελλων ηγετών.
Και η Αμερική; Ο Τραμπ; Ποιός Τραμπ; Ο Ντόναλντ Τραμπ είναι ένας μπίζνεσμαν μεγαλοκληρονόμος, επικεφαλής συγκεκριμένων επιχειρηματικών κλάδων, ο οποίος κάνει χρήση του εργαλείου της πολιτικής εξουσίας, αλλά δεν είναι αυτός που ξεκίνησε τούτο τον γύρο του πολιτικού κατς μέσα στο παγκόσμιο βαρέλι. Ο Τραμπ, και οι πολύ μεγαλύτεροι μπίζνεσμεν - συνοδοί του τώρα, είδαν άπλετο φως και μπήκαν μεγαλοπρεπείς στο σαλόνι του κατς. Ο Τραμπ (ξανα)εισέρχεται ως πρωταγωνιστής σ' ένα έργο γραμμένο και σε μια προετοιμασμένη σκηνή. Περίμεναν έναν «Τραμπ» και τον έχουν.
Αναμμένο ήταν το φως από καιρό· τις δυό προηγούμενες δεκαετίες το δυνάμωσαν ακόμη πιο πολύ σκληρά πολιτικά ρεύματα σαν τη μεταμοντέρνα πολιτικο-κωμωδιακή επανέκδοση του Tea Party, αλλά και η χρόνια πολιτική ανεπάρκεια του αντιπάλου Δημοκρατικού Κόμματος, των Κλίντον, Ομπάμα και Μπάιντεν με τις αγεφύρωτες αντιφάσεις του, πολιτικο-ιδεολογικο-οικονομικές και ηθικο-κοινωνικών νοοτροπιών.
Robber Barons - Cartoon του 1904 (του Udo J. Keppler, 1872-1956)
Ένας παρανοϊκός φόβος τρώει τα σωθικά του ακραίου πλούτου, είτε πρόκειται για Αμερικανούς libertarians - αρκούντως κρατικοδίαιτους - της Σίλικον Βάλλευ, είτε για νέους Βαρώνους-Ληστές του πετρελαίου και του fracking (τύπου Koch Brothers), είτε για Ρώσους Бароны-Грабители ορυκτών καυσίμων και τον «νονό» τους. Φοβούνται τις ανεμογεννήτριες και τα φωτοβολταϊκά όσο και μερικοί αναρχοαριστερίστες που ζουν ακόμη στον 19ο Αιώνα, αλλά για αντίστροφους λόγους. Φοβούνται ότι η παραίτηση από τα ορυκτά καύσιμα θα καταστρέψει τον καπιταλισμό, ίσως σκέφτονται ότι η γέννηση και η ακμή του συνέπεσαν με την έναρξη και γιγάντωση της χρήσης ορυκτών καυσίμων. Καλύτερα λοιπόν να καταστραφεί ο πλανήτης (ή μήπως η χώρα τους;) παρά η κότα που γεννά χρυσά αυγά γι' αυτούς και μόνον.
Φυσικά, οι λιγότερο ανορθολογιστές από όλους αυτούς, θέλουν απλά να επιβραδύνουν τον ρυθμό της ενεργειακής μετάβασης, ώστε τα επόμενα 20 έως 30 χρόνια να μπορέσουν να απολαύσουν όσο γίνεται πιο πολλά τελευταία «δώρα» των ορυκτών καυσίμων, πριν εγκαταλειφθεί τούτη η ενεργειακή τεχνολογία. Αυτή είναι η ρεαλιστική κοινή ατζέντα των libertarians και της «εναλλακτικής-αντισυστημικής Δεξιάς», η οποία όμως βρίσκει χρήσιμους ηλίθιους και σε ευγενέστερες πολιτικές οικογένειες.
Και η Ευρώπη; Ποιά θα είναι η γεωπολιτική και γεωοικονομική κατεύθυνση της στην «εποχή των τεράτων»; Και μάλιστα με δεδομένο ότι τούτα τα τέρατα  δεν αγαπούν την Ευρώπη και την ΕΕ και πολύ θα ήθελαν την καταστροφή της. Ή έστω την συρρίκνωση της σε νάνο, πολιτικό, αμυντικό αλλά κυρίως οικονομικό. Δηλαδή την συμπίεσή της στην πλανητική πρέσα των αυτοκρατοριών ορυκτών καυσίμων, ΗΠΑ - Ρωσίας, και των Μεσανατολικών πετρελαιο-θεοκρατιών, υπό την αναπότρεπτη κατακλυσμική ροή εμπορευμάτων, τεχνολογικών καινοτομιών και χρηματοοικονομικών ποταμών από τον Μεγάλο Έμπορο, το «Μέσο Βασίλειο» της Ανατολής. Θέλουν την υποταγή της Ευρώπης, για να γίνει υπηρέτης-νάνος στην αυλή τους ή διακοσμητική ασημαντότητα.
Το τοξικό μείγμα αγωνίας του θανάτου και σκοτεινής επιθυμίας για συνεύρεση που βασανίζει τους Συντηρητικούς της Ευρώπης ενόψει της επίθεσης των «αντισυστημικών» ακροδεξιών και των «ισχυρών ηγεμόνων» τύπου Πούτιν και Τραμπ, είναι κάκιστος σύμβουλος.
Η αναποφασιστικότητα και τα αργά αντανακλαστικά αρκετών Σοσιαλιστών σπατάλησαν πολύτιμο χρόνο. Tυπική περίπτωση ο Όλαφ Σολτς, ο οποίος, ως προς τα ευρωπαϊκά θέματα, ανταγωνίστηκε την προκάτοχό του Μέρκελ σε διαγωνισμό αργόστροφης πολιτικής. Και το χειρότερο: Ο Σολτς επί 3 χρόνια άφησε τον μικρότερο από τους 3 εταίρους της τρικομματικής του κυβέρνησης, το  FDP του Λίντνερ, να κάνει συστηματικό σαμποτάζ εκ των έσω και να λεκιάζει την δική του καγκελαρία με ένα στίγμα αναξιοπιστίας που δεν το άξιζε.
Οι σκληροί ιδεολόγοι του οικονομικού φιλελευθερισμού, ως συνήθως, μισούν το ισχυρό δημοκρατικό παρεμβατικό κοινωνικό κράτος και δεν θέλουν κοινά αγαθά. Το νέο είναι ότι και ο λοιπός περίγυρος του πολιτικού φιλελευθερισμού παραδίδεται πάλι σε αντι-ρεαλιστικές τεχνικο-ουτοπίες και στις ιδεοληψίες της μιντιακής μόδας. Ως συνδυασμένο αποτέλεσμα, ο φιλελευθερισμός ως ιδεολογία γίνεται και αυτός τοξικός για το φιλελεύθερο δημοκρατικό κράτος. 
Είναι εποχή τεράτων στην γεωπολιτική και οξύμωρων συσχετίσεων στην πολιτική συζήτηση. Όπως αυτές που φέρνουν στο προσκήνιο οι «αντισυστημικοί» πλουτοκράτες και η κατά το πρότυπο του Μεσοπολέμου «συντηρητική επανάσταση» ακόρεστων υπέργηρων που νοσταλγούν τον κόσμο του 20ού Αιώνα, σε σύμπραξη με τους ηθικά μηδενιστές τεχνικο-ουτοπιστές «νεαρούς συντηρητικούς». Πίσω τους ακολουθούν και εκείνοι οι οικονομικά Φιλελεύθεροι που αισθάνονται μίσος για το ευρωπαϊκού τύπου φιλελεύθερο κοινωνικό κράτος με κατοχυρωμένες ελευθερίες και δικαιώματα. Τώρα μια αποκλειστική στήριξη στο απλοϊκό, συμβατικό μονοδιάστατο σύστημα πολιτικών συντεταγμένων «Δεξιά» - «Κέντρο» - «Αριστερά», χωρίς να λαμβάνονται υπόψη δείκτες  χειροπιαστής πολιτικής στάσης σε κρίσιμα θέματα, οδηγεί σε τερατώδεις πλάνες
Γιατί και από την άλλη πλευρά, αυτό που αποκαλούν «η Αριστερά» δεν υπάρχει, ποτέ δεν υπήρξε κάτι τέτοιο. Υπήρξαν κάποτε Αριστερές πολύ διαφορετικές ή και αντίπαλες μεταξύ τους. Όμως κανείς δεν μιλά τώρα γι' αυτές. Ξεχάστηκαν. Σήμερα αυτή «η Αριστερά» πιάσ΄-το-αυγό-και-κούρευτο λησμονεί όσα εκείνες οι Αριστερές επαγγέλθηκαν και εν μέρει πραγμάτωσαν στην Βόρεια και Κεντρική Ευρώπη (κυρίως η Σοσιαλδημοκρατία), έστω εν σπέρματι: Ελευθερία, ισότητα, αδελφοσύνη.
Στον περίγυρο, εκεί όπου δρουν οι μήτρες κάθε πολιτικής ατζέντας, οι επικρατούσες ατζέντες των ΜΜΕ και της δημόσιας σφαίρας, οι (αυτ)απάτες περί δήθεν αντιστροφής της παγκοσμιοποίησης συνεχίζονται, τη στιγμή που το εμπορικό πλεόνασμα της Κίνας σε σχέση με όλον τον λοιπό κόσμο καλπάζει επιταχυνόμενο.
Οι όχι αθώες και καθόλου ανιδιοτελείς προβολές επιτήδειων επιθυμιών και μη πραγματικών δεδομένων, οι υπερτιμήσεις κοινοτοπιών και ασημαντοτήτων, ήταν και είναι ένα κοινό χαρακτηριστικό στις επικοινωνιακές ατζέντες της πρώτης 25ετίας του 21ου Αιώνα. Τις υποστήκαμε, π.χ., ως «προοδευτικές» ατζέντες των παρτικουλαριστικών ταυτοτήτων και της ακύρωσης του πολίτη. Επίσης ως ανορθολογικές αρνήσεις επιστημονικών δεδομένων. Όλα αυτά, οι πάρα πολλοί αμερικανοπρεπείς δημοσιολογούντες της χώρας μας, πολιτικά πολύχρωμοι ή και παρδαλοί, ωστόσο σεμνά αλλά διαβρωτικά ευρωσκεπτικιστές, πάντα επιφανειακοί και εμμονικά φίλοι των στερεοτύπων, αποκαλούν και αυτοί μιμητικά «woke ατζέντα». Το αποτέλεσμα είναι αυτό: Καφρίλα· «όλα μοιάζουν μαγικά, είναι μαζικά..,»*. Όμως τώρα βλέπουμε ανάλογες ατζέντες ανορθολογισμού και ως μιντιακή hype, ως ντόρο υπεραισιoδοξίας ή παράλογου φόβου, και κυρίως ως διαφημιστική υπερτίμηση αυτών που μπορούν να κάνουν οι αλγόριθμοι της νέας παραγωγικής ψηφιακής τεχνολογίας των συνδυασμένων γλωσσικών μοντέλων και μοντέλων εικόνας και ήχου, η λεγόμενη τεχνητή νοημοσύνη.
Εάν η αγωνία αυτών των Συντηρητικών, οι ανορθολογικές ιδεολογίες των Φιλελεύθερων και οι αδράνειες αυτών των Σοσιαλδημοκρατών και λοιπών αριστερών ήταν πράγματι όλα τα όπλα που έχει η Ευρώπη για να πολεμήσει στην «εποχή των τεράτων», ποιό θα ήταν το αύριο της; Μια παράδοση σ' αυτό που κάποιοι εκλαμβάνουν ως «μοίρα»; 
Στην πραγματικότητα θα ήταν απλά μια παράδοση στους αντιπάλους. Ένα «ουφ, ο κόσμος είναι ζόρικος κι εμείς ασθενικοί· ας μας πάρει το ποτάμι».
Ο Robert Habeck, υποψήφιος καγκελάριος του κόμματος των Πρασίνων-Ένωση 90, και μέχρι τώρα Ομοσπονδιακός Υπουργός Οικονομίας μόλις έγραψε ένα βιβλίο με τίτλο Den Bach rauf (Ανηφορίζοντας το ποτάμι, κόντρα στο ρεύμα). Σε μια προεκλογική οικονομική σύνοδο κορυφής του κόμματός του στο Αμβούργο εξήγησε τη δική του ατζέντα, έως και σε «λεπτομέρειες»: Π.χ. γιατί χρειάζονται επειγόντως κρατικές επιδοτήσεις στην βιομηχανία αιχμής της Γερμανίας και της ΕΕ ή γιατί πρέπει να αποκτήσουμε δικά μας, ευρωπαϊκά μέσα κοινωνικής δικτύωσης
Το κεντρικό μήνυμα του Χάμπεκ, προμήνυμα του οποίου ήταν ήδη η εμπεριστατωμένη Έκθεση Ντράγκι για το «Μέλλον της Ευρωπαϊκής Ανταγωνιστικότητας», είναι τούτο:
Η Γερμανία και η όλη ΕΕ εμπλέκονται τώρα σε έναν θανάσιμο ανταγωνισμό γεωπολιτικών και οικονομικών συστημάτων, αλλά και σε σκληρότατο ανταγωνισμό αξιών, λέει. Αντίπαλος σε όλα αυτά είναι και οι ΗΠΑ του Τραμπ. Η πρόταση, η οποία εκτός από ρεαλιστική γεωπολιτική και γεωοικονομία περιέχει και ηθικό πρόταγμα, είναι πρόσκληση σε αγώνα: Να μην αφήσουμε το ρεύμα να μας παρασύρει, να πολεμήσουμε, να ανεβούμε ψηλότερα.
Γιώργος Β. Ριτζούλης
 
 
 
 

Ιανουάριος 2025: 12 Χριστιανοδημοκράτες βουλευτές δεν ακολούθησαν την σύμπλευση του Μερτς με την ακροδεξιά ΑfD. Την ακολούθησαν 67 από τους 90 Φιλελεύθερους΄(FDP) και 7 από τους 10 της επίσης ακροδεξιάς Ένωσης της (πρώην αριστερής) Sahra Wagenknecht (BSW). Αποτέλεσμα 338 Ναί, 349 Όχι 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Albrecht von Lucke contra Harald Welzer

Albrecht von Lucke contra Harald Welzer
«Μεταπολιτική» α λα Τραμπ
 (πολιτική = καπιταλισμός);
Ή,λόγω Τραμπ,το Πολιτικόν
  επιστρέφει στην Ευρώπη;

Η Διακυβέρνηση στην ΕΕ - Στον καιρό του Ουκρανικού πολέμου και της κλιματικής κρίσης

Axel Springer SE, Politico, ρωσικό πετρέλαιο, ορυκτά καύσιμα

Axel Springer SE, Politico, ρωσικό πετρέλαιο, ορυκτά καύσιμα
«Στόλοι φαντάσματα» και η ελληνική «βαριά βιομηχανία»

Jan-Werner Müller: Αντιπροσωπευτική δημοκρατία στη μεταπολεμική Ευρώπη και ο λαϊκισμός ως σκιά της

Μαλθακότητα και δικαιωματισμός; Παρακμή της Δύσης; Ή κοινωνία των πολιτών χωρίς πολίτες;

Φιλελευθερισμός από φόβο για εποχές φόβου - Η περίπτωση της Τζούντιθ Σκλαρ

Φιλελευθερισμός από φόβο για εποχές φόβου - Η περίπτωση της Τζούντιθ Σκλαρ
Οι ουτοπικές φιλελεύθερες ιδεολογίες και η ταύτιση του πολιτικού ανταγωνισμού με τη «σχέση εχθρού και φίλου» (Καρλ Σμιτ) συνδημιούργησαν δυστοπία, «επικίνδυνο» κόσμο.

Το παλιό έχει πεθάνει, το καινούργιο μάς έχει γίνει πρόβλημα

Ο εγκλωβισμός στα όρια της οικονομίας: Φαντασιοπληξίες αριστερών ιδεολόγων

Ο ατυχής όρος «ακραίο Κέντρο». Στη Βρετανία και αλλού, κυρίως στην Ελλάδα

Υπάρχει ακόμη «άνθρωπος» και ανθρωπισμός; Φουκώ και Χάιντεγκερ ή «Σχολή της Φρανκφούρτης»;

Κρυμμένα μυστικά & αυταπάτες στη «ριζοσπαστική Αρiστερά» & στους επίδοξους Έλληνες Σοσιαλδημοκράτες

«Οι πολλοί», οι ελίτ και ο Λένιν. Υπενθύμιση του αυτονόητου

«Οι πολλοί», οι ελίτ και ο Λένιν. Υπενθύμιση του αυτονόητου
Πάντα οι μειοψηφίες - ξυπόλητες ή κομψά ντυμένες - «σκαρφαλώνουν μέσα σε σκοτάδια απόλυτα»

Τα απομεινάρια μιας ημέρας του Ιουλίου 2015

Τα απομεινάρια μιας ημέρας του Ιουλίου 2015
   Ο βαρώνος Μινχάουζεν,
τo δημοψήφισμα, η υπνοβα-
 σία και το πολιτικό λάθος

Φράνσις Φουκουγιάμα: «Ζούμε σε εποχή πολιτικής αποσύνθεσης. Ωστόσο, πιστεύω ακόμη στην πρόοδο»

Πολιτική Δύση, πολιτισμική Δύση - Παλινόρθωση του Παλαιού Καθεστώτος στην εποχή των διακινδυνεύσεων;

Πολιτική Δύση, πολιτισμική Δύση - Παλινόρθωση του Παλαιού Καθεστώτος στην εποχή των διακινδυνεύσεων;
Προς εθνικούς «ιδιαίτερους δρόμους»; Ή θα ολοκληρωθεί πλανητικά το ημιτελές (και πολύ πρόφατο) επίτευγμα, η αντιπροσωπευτική δημοκρατία με συνταγματικά εγγυημένες ελευθερίες και δικαιώματα;

Ελλάδα 2009-2023, χρόνια πολιτικής δυσαρέσκειας (21.8.2023)

The 2024 state of the climate report: Perilous times on planet Earth

The 2024 state of the climate report: Perilous times on planet Earth
BioScience - American Institute of Biological Sciences/ University of Oxford

Our World in Data - CO₂ emissions

Kate Bush: Little Shrew - Η μικρή μυγαλή (ή «Η Χιονονιφάδα»)

Kate Bush: Little Shrew - Η μικρή μυγαλή (ή «Η Χιονονιφάδα»)
Ένα αντιπολεμικό animation

Mariana Mazzucato: A progressive green-growth narrative (Project Syndicate, Social Europe)

Χρίστος Αλεξόπουλος - Υπό κοινωνιολογικό πρίσμα (Μεταρρύθμιση)

Πώς στήνεται μια «πιο σοβαρή» Χρυσή Αυγή - Η προϊστορία του κόμματος «Εναλλακτική για τη Γερμανία»

Πώς στήνεται μια «πιο σοβαρή» Χρυσή Αυγή - Η προϊστορία του κόμματος «Εναλλακτική για τη Γερμανία»
Από τους σκληρούς νεοφιλελεύθερους ευρωσκεπτικιστές οικονομολόγους και επιχειρηματίες στον αντισυστημικό λαïκο-ναζισμό

Green European Journal

             

CO₂ and Greenhouse Gas Emissions

CO₂ and Greenhouse Gas Emissions
Our World in Data

2013: Η ελληνική κρίση μέσα στην ευρωπαϊκή. Είμαστε ακόμα ζωντανοί; (4.2.2013)

Verlyn Klinkenborg: Τι συμβαίνει στις μέλισσες και στις πεταλούδες (και σε άλλα όντα);

Verlyn Klinkenborg: Τι συμβαίνει στις μέλισσες και στις πεταλούδες (και σε άλλα όντα);
Γιατί οι άνθρωποι δεν το συνειδητοποιούν;

Αρχειοθήκη ιστολογίου

Αναζήτηση αυτού του ιστολογίου

Ειδικά Θέματα - Κρίση και Κριτική

Φιλελεύθεροι και «ριζοσπαστική Αριστερά» απέναντι στον εθνικολαϊκισμό και την «αντισυστημική Δεξιά»

Φιλελεύθεροι και «ριζοσπαστική Αριστερά» απέναντι στον εθνικολαϊκισμό και την «αντισυστημική Δεξιά»
Ένα άρθρο από τον Απρίλιο του 2017

Ντομινίκ ντε Βιλπέν: «Οι τωρινές ΗΠΑ δεν αδιαφορούν για την Ευρώπη»

Ντομινίκ ντε Βιλπέν: «Οι τωρινές ΗΠΑ δεν αδιαφορούν για την Ευρώπη»
«Θέλουν να κάνουν τους Ευρωπαίους υποτελείς και υποτακτικούς τους»

Σοβαρά, όλα αυτά τα έκανε μόνος του ο Τραμπ ;

Σοβαρά, όλα αυτά τα έκανε μόνος του ο Τραμπ ;
Από τον Χένρυ Κίσσινγκερ,
  την «Μεγάλη Σκακιέρα»
  (Ζμπίγκνιου Μπρεζίνσκι)
και τους Νεοσυντηρητικούς,
σε εξεγερμένους ολιγάρχες
 «Νεαρούς Συντηρητικούς» 

Ένας Κουβανο-Αμερικανός σε ειδική αποστολή στη Βουδαπέστη:
«Your success is our success»

Ένας Κουβανο-Αμερικανός σε ειδική αποστολή στη Βουδαπέστη:<br>«Your success is our success»
Η Σαπφώ Νοταρά θα έλεγε:
   «Σόδομα και Γόμορα»!

Ο Βολόντιμιρ Ζελένσκυ για την Ευρώπη

«Μερικοί Ευρωπαίοι ηγέτες, μπορεί μεν να κατάγονται από την Ευρώπη αλλά δεν είναι με την Ευρώπη. Πολύ συχνά κάποιοι Ευρωπαίοι στρέφονται εναντίον του εαυτού τους αντί να ενωθούν [...] Αγαπητοί φίλοι, δεν πρέπει να αυτοϋποβιβαζόμαστε στη δεύτερη κατηγορία. Ποτέ δεν πρέπει να αποδεχτούμε ότι η Ευρώπη μας είναι απλά και μόνον μια σαλάτα από μι-κρά και μεσαία κράτη, σαν λίθοι πλίνθοι κέραμοι ατάκτως ερριμένοι»
[...] Η Αμερική αλλάζει, αλλά κανείς δεν ξέρει προς τα που ακριβώς το πάει [...] η Ευρώπη αντιμετωπίζει πρόκληση, ο ευρωπαϊκός τρόπος ζωής τίθεται υπό αμφισβήτηση».

Ευρωσκεπτικιστές κατά λάθος

Ευρωσκεπτικιστές κατά λάθος
Πολιτική ανευθυνότητα και
  στρατηγική ανικανότητα

Crans Montana, καταστροφή και απορρύθμιση, φιλελευθεριστί deregulation. Στην Ελβετία ρε γαμώτο;

Εδώ και καιρό, προπαγανδίζεται επίμονα ότι οι «υπερβολικές» ρυθμίσεις των οικονομικών δραστηριοτήτων (ακριβέστερα, κάποιων επιλεγμένων από τους προπαγανδιστές), οι πολύ περιεκτικοί κανονισμοί και οι υποχρεωτικές προδιαγραφές, κάνουν κακό. Κακό στην οικονομία και στην ευημερία, λένε. Έχει εφευρεθεί και η λέξη «υπερρύθμιση» (overregulation). Την ορίζουν ως το δηλητήριο για την οικονομία. Για τις ρυθμίσεις και κανονισμούς έχει επιστρατευθεί ως libertarian δυσφημιστικό συνώνυμο ο μισητός όρος «γραφειοκρατία», για να τονισθούν, ως αντίθεση του, τα υποτιθέμενα καλά, τα οποία υπόσχεται η απορρύθμιση.
Στους διστακτικούς κλείνουν το μάτι: Χαλαρά, παιδιά. Εν ανάγκη, καλά υπόσχεται και η μη «σχολαστική» εφαρμογή κανονισμών και ρυθμί-σεων. Όσων, άν καταργηθούν, θα ξεσπάσει σκάνδαλο.
Η deregulation θα μπορούσε να αναγορευτεί ως η πιο επιτυχημένη λέξη των μετά την πανδημία Covid χρόνων. Διότι τυγχάνει αποδοχής, άρα, στο βαθμό του δυνατού, και εφαρμογής στην πράξη. Και παράγει καρπούς, διατί να το κρύψωμεν άλλωστε;
Ας μη κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλο μας, λοιπόν. Είναι και δικοί της καρποί (άν και όχι αποκλειστικά δικοί της), μεταξύ άλλων ακόμη και γεγονότα όπως η σύγκρουση στα Τέμπη και τώρα η φρικτή πρωτοχρονιάτικη φωτιά στο μπαρ του Crans-Montana, αυτή που έκαψε δεκάδες νέα παιδιά.
Δεν υπάρχει ούτε ένα Άρθρο του Κανονισμού Πυροπροστασίας οποιασδήποτε χώρας στην Ευρώπη, το οποίο να μην είχε παραβιαστεί στον Ελβετικό τόπο της φρίκης. Όχι σε χώρα των Βαλκανίων ή της Μεσογειακής ζώνης. Στην πάμπλουτη Ελβετία, στον πιο glamour τόπο των χειμερινών Άλπεων. Το τί μπορεί να συνεπάγεται αυτό, το συνειδητοποίησαν ανήμερα Πρωτοχρονιά του 2026. Όμως, το συνειδητοποίησαν πράγματι;
Η hot οικονομία έχει αντικαταστήσει τον καυτό θεό Μολώχ, στην αγκαλιά του οποίου κάποτε έψηναν τα παιδιά τους οι πιο ευνοημένοι πιστοί του. Για να ευαρεστηθεί ο θεός και να συνεχίσει να τούς το ανταποδίδει.
Vae iuvenibus !

Φωνές μέσα από το Ιραν

Ερφάν Σολτανί, 26 χρονών

Ερφάν Σολτανί, 26 χρονών
Είμαστε όλοι Ιρανοί δημοκράτες

Ο Carl Schmitt στη Silicon Valley

Ο Carl Schmitt στη Silicon Valley
Αποικισμός του πλανήτη Άρη,
ο Αρμαγεδδών, ο Κατέχων
     και η Αντίχριστος

Η ατζέντα της δημόσιας συζήτησης και της πολιτικής

Η ατζέντα της δημόσιας συζήτησης και της πολιτικής
Ποιοί ορίζουν ποιά θέματα αξίζουν να συζητώνται δημόσια και ποια όχι;

Tεχνητή νοημοσύνη: Contradictio in terminis, με άλλα λόγια σχήμα οξύμωρον;

Tεχνητή νοημοσύνη: Contradictio in terminis, με άλλα λόγια σχήμα οξύμωρον;
 H ΑΙ είναι ψηφιακή τεχνο-
λογία όπως όλες οι άλλες
Ανήκει στην κατηγορία «ερ-
γαλεία». Παρά την «προώ-
 θηση», τον ντόρο και την
 δημοσιολογούσα ευπιστία,
δεν της ταιριάζει ο ενθουσια-
    σμός, ούτε ο τρόμος

Δημοφιλείς αναρτήσεις

Micha Brumlik, εις μνήμην: Από το προλεταριάτο στον όχλο

Micha Brumlik, εις μνήμην: Από το προλεταριάτο στον όχλο
 Το νέο αντιδραστικό κοινω-
νικό υποκείμενο και ο βονα-
  παρτισμός α λα Τραμπ

Ουκρανία, Γάζα και λοιπά

Ουκρανία, Γάζα και λοιπά
   Από δω «οι δικοί μας»,
τους αξίζει συμπαράσταση -
      Από κεί οι άλλοι·
δεν είναι δικοί μας, καλά να πάθουν

Μάικλ Σαντέλ: Ευρωπαίοι, ξυπνήστε από το «Αμερικανικό Όνειρο»

Χρυσόστομος Α. Σταμούλης - Antidosis

Χρυσόστομος Α. Σταμούλης - Antidosis
Ήταν από τα πιο λαμπερά
μυαλά· φώτιζε την Θεσσα-
λονίκη σε μίζερους καιρούς

Micha Brumlik: Νέα Δεξιά, παλιοί στοχαστές

Micha Brumlik: Νέα Δεξιά, παλιοί στοχαστές
Από τον Μάρτιν Χάιντεγκερ
  στον Αλεξάντρ Ντούγκιν
Πούτιν, Όρμπαν, AfD & Σία
     σε ρόλους μαθητών

Στάνλεϋ Χόφμαν: Ευρώπη, για τους σωστούς λόγους

Στάνλεϋ Χόφμαν: Ευρώπη, για τους σωστούς λόγους
Κίσσινγκερ - Μπρεζίνσκι και Ευρώπη: Ένας μεγάλος πολιτικός επιστήμονας των ΗΠΑ θυμάται (2011)

Ρόμπερτ Κάπλαν και Κυριάκος Μητσοτάκης: Δελφικοί χρησμοί ή στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης;

Ρόμπερτ Κάπλαν και Κυριάκος Μητσοτάκης: Δελφικοί χρησμοί ή στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης;
  Ευχαριστούμε Αμερική,
     όμως φτάνει πιά !

Βολόντιμιρ Eρμολένκο: Τα όνειρα της Ευρώπης, βλέποντας από την Ουκρανία του 2014

Βολόντιμιρ Eρμολένκο: Τα όνειρα της Ευρώπης, βλέποντας από την Ουκρανία του 2014
«Εμείς οι Ουκρανοί είμαστε
    αυτή η άλλη Ευρώπη.
Aυθόρμητη, συναισθηματική,
     Ευρώπη της πίστης»

Ακροδεξιά, ψεκασμένοι, κλιματική κρίση, ΑΠΕ και ορυκτά καύσιμα

Ακροδεξιά, ψεκασμένοι, κλιματική κρίση, ΑΠΕ και ορυκτά καύσιμα
Οι ψευδοεπιστήμες και οι θεωρίες συνωμοσίας είναι σήμερα το πιο ισχυρό ναρκωτικό και προκαλούν συλλογική αποβλάκωση. Δεν είναι το παραδοσιακό ιδεολογικό όπιο, «μαζεμένο από το χωράφι». Είναι καθαρή ηρωίνη, «βιομηχανι-κής παραγωγής».
Από στενά πολιτική άποψη, θα άξιζε να εξεταστεί, γιατί τόσο εύκολα, σχεδόν όλοι οι απλοί άνθρωποι με λίγο ή πολύ ακροδεξιές ιδεολογικές προτιμήσεις (αλλά και πολλοί από τους αναρχικούς και αριστερίστες), είναι, πάνω απ' όλα, σφοδροί αρνητές της κλιματικής αλλαγής, πετρελαιολάγνοι, αεριοφάγοι, βενζινομανείς, λιγνιτοδίαιτοι, μισούν τα αιολικά και τα φωτοβολταïκά πιο πολύ και από τον διάολο. Και ηδονίζονται τόσο πολύ με την εισπνοή των πραγματικών ψεκαστικών αερίων, αυτών που εκπέμπουν οι επιτήδειοι, οι έχοντες συμφέρον από την αποβλάκωση και μαζοποίηση.
Η απέχθεια για τις ΑΠΕ είναι συνήθης ανορθολογισμός; Είναι κλασική ιδεολογία (ψευδής συ-νείδηση); Ή μήπως είναι σύμπτωμα πιο πολύπλοκης και πιο σκληρής διαστροφής, μιας παθολογίας ενός συγκεκριμένου ανθρωπολογι-κού τύπου, μια «μεταμοντέρνα» δεισιδαιμονία, η οποία δυναμώνει ακριβώς επειδή επικρατεί ο «μεταμοντέρνος» κανόνας του σχετικισμού, το anything goes;
Γιατί σ΄ αυτή την κοινωνική διαμάχη υπάρχει και μια άλλη πτυχή. Η κάλυψη των ενεργειακών αναγκών με άντληση ενέργειας είτε απευθείας από την πρωταρχική φυσική πηγή ενέργειας του πλανήτη (δηλαδή συλλαμβάνοντας την ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία του ήλιου με τα φωτοβολταïκά συστήματα), είτε από την ατμοσφαιρική κυκλοφορία που προκαλεί αυτή η ακτινοβολία (ανεμογεννήτριες), εκλαμβάνεται ως απόκλιση, ως επικίνδυνη «καινοτομία». Ενώ η κάλυψη των ενεργειακών αναγκών μέσω εταιρειών που καίνε ορυκτά καύσιμα, είναι κάτι που εκλαμβάνεται ή γίνεται ανεκτό ως «το φυσικό», «το λογικό», «η κανονικότητα».
Έτσι η ανορθολογικότητα δεν εμφανίζεται απλά ως μέρος του λόγου μιας ορισμένης κοινής γνώμης, τον οποίο μπορεί κανείς να κατατάξει στα αποτελέσματα της εσκεμμένης παραπλάνησης λόγω συμφερόντων, στο «ψέκασμα», στη διάδοση πλασματικών «πραγματικοτήτων», στις συνέπειες της ιδεολογίας ως ψευδούς συνείδη-σης κτλ.
Το ίδιο το γεγονός ότι γίνεται και σήμερα συζήτηση για το τι από τα δύο είναι απόκλιση και τι κανονικότητα (η χρήση απευθείας της πρωταρχικής πηγής ενέργειας; ή η άντληση ενέργειας με καύση μέσα σε ελάχιστο ιστορικό χρόνο προïόντων που προέρχονται από την ίδια πηγή και η βιόσφαιρα τα δημιούργησε ενεργών-τας επί εκατομμύρια χρόνια;), θέτει πάλι το πολυσυζητημένο ερώτημα του λογικού και του ανορθολογικού τόσο ως προς τα μέσα, όσο και ως προς τους σκοπούς.
Δεν είναι ζήτημα «παραπλάνησης»· αλλά ερωτά τί (είτε μέσο είτε σκοπός) μπορεί να είναι επιστημονικά (εν τέλει λογικά) έγκυρο και τί δεν μπορεί.
Είμαστε σε εποχή στην οποία οι δεισιδαιμονίες με προέλευση άμεσα θρησκευτική έχουν, υπο-τίθεται, υποχωρήσει. Οι άλλες;

Νοέμβριος 2024

Σωστός διπολισμός, λάθος διπολισμός; Καλός αρχηγισμός, κακός αρχηγισμός;

Σωστός διπολισμός, λάθος διπολισμός; Καλός αρχηγισμός, κακός αρχηγισμός;
Η δομική μονιμότητα του διπολισμού και του αρχηγισμού στο ελληνικό κομματικό σύστημα. Και οι θεσμικές-συνταγματικές βάσεις του

Οι ΗΠΑ σήμερα
Tι απομένει να κάνουμε εμείς, οι Ευρωπαίοι;

Οι ΗΠΑ στα χρόνια πριν την ήττα στο Βιετνάμ, ήταν παντοδύναμη υπερδύναμη, όπως άλλωσε και η ΕΣΣΔ. Με άνεση έκαναν τότε και οι δύο τις «δουλειές» τους σε κάθε γωνιά του πλανήτη και σταματούσαν μόνον όπου ερχόταν σε αντιπαράθεση μεταξύ τους (π.χ. κρίση πυραύλων στην Κούβα). Αυτό άρχισε να αλλάζει μετά τις στρατιωτικές και πολιτικές ήττες στο Βιετνάμ και στο Αφγανιστάν αντίστοιχα.
Σήμερα ΗΠΑ και Ρωσία είναι στρατιωτικοί γίγαντες (οι ΗΠΑ είναι και οικονομικός γίγας, μέχρι νεωτέρας) αλλά αμφότεροι με πήλινα πολι-τικά πόδια.
Ωστόσο, η μεν Ρωσία είναι κλασική απολυταρχία και λειτουργεί έτσι, στοιχειωδώς αποδοτικά, με την σταθερότητα που μπορούσαν να έχουν οι καθαρά αντιδραστικές, μοναρχικές πολιτικές εξουσίες του 19ου Αιώνα. Λειτουργεί όπως λειτουργούσαν στο εσωτερικό τους, αλλά επίσης πιέζοντας στρατιωτικά τον άμεσο περίγυρο τους η τότε Αυτοκρατορική Ρωσία της Μεταναπολε-όντειας εποχής, η δικέφαλη Μοναρχία των Αψ-βούργων, η Γαλλία της Παλινόρθωσης, η Πρω-σία, αλλά και η Βικτωριανή Αγγλία
Αντίθετα, οι ΗΠΑ, άν τις δούμε από τη σκοπιά του πολιτικού συστήματος, ή συνταγματικά, ή και ως νομικό-πολιτικό πολιτισμό εντός μιας αντιπροσωπευτικής δημοκρατικής τάξης πραγμάτων, είναι πολιτικό αναρχομπάχαλο. Ως πο-λιτικός πολιτισμός είναι παγιδευμένη σε μια απολιθωμένη, παλαιολιθική μορφή Δημοκρατίας, υπό συνταγματικό καθεστώς του 19ου Αι-ώνα. Στο παγκόσμιο συστημα και στη γεωπολιτική του 1967 ή ακόμη του 1989, αυτό λειτουργούσε επαρκώς. Όμως εν έτει 2023 δεν λειτουργεί. Παράγει γενικευμένο ανορθολογισμό.
Ποιός φανταζόταν στην εποχή του Βιετναμικού Πολέμου, στη δεκαετία του 1970, ότι 40-50 χρόνια μετά, θα μπουκάριζαν στο Καπιτώλιο της Ουάσιγκτων «αντισυστημικά» φρικιά με κέ-ρατα και με αρκουδοτόμαρα, με καλάσνικωφ στα χέρια, για να ενθρονίσουν ξανά τον ηττημένο στις εκλογές αγαπημένο τους Πρόεδρο;
Αν δούμε τη μεγάλη εικόνα, το χειρότερο μειονέ-κτημα των ΗΠΑ και πηγή των πολιτικών κακών είναι ο λεγόμενος Αμερικανικός τρόπος ζωής. Στις ΗΠΑ αγοράζουν ακόμη τη βενζίνη για τα αυτοκίνητά τους στο 1/2 της τιμής που κοστίζει το ίδιο εμπόρευμα στην Ελλάδα, στη Γερμανία, στην Ισπανία ή στην Πολωνία. Την ίδια στιγμή, όλοι οι επιστημονικοί δείκτες κοινωνικών ανισοτήτων κατατάσσουν στις ΗΠΑ σε ίδιο επίπεδο με τις Μεσανατολικές χώρες ή με το Μεξικό και με την Βενεζουέλα. Καμιά σχέση με την ηπειρωτική Ευρώπη, τουλάχιστον την βορείως των Άλπεων.
Ο λεγόμενος Αμερικανικός τρόπος ζωής δεν είναι διατηρήσιμος. Η εμφανής πια αποτυχία του είναι η αιτία που μετά το 1980 διέβρωσε το πολιτικό σύστημα των ΗΠΑ και τώρα το καταστρέφει.

Η Ευρώπη πρέπει να διασφαλιστεί για να είναι ανθεκτική σε ενδεχόμενη ολική αποτυχία των ΗΠΑ. Αυτό συνεπάγεται, πρώτα-πρώτα, χειροπιαστά και πολύ σκληρά πράγματα. Είναι καιρός να αποκτήσει η ΕΕ την πιο συνεκτική κοινή πολιτική άμυνας και ασφάλειας που ταιριάζει σε μια Ένωση κρατών. εν μέρει με ομοσπονδιακά χαρακτηριστικά. Να αποκτήσει κοινό στρατό με ισχυρή κοινή δύναμη αποτροπής.
Δύσκολο αλλά αναγκαίο - ανάγκα και Θεοί πείθονται. Άλλη εναλλακτική λύση δεν έχει.
Οι πραγματικοί δημοκράτες και οπαδοί της μα-χόμενης δημοκρατίας θα είναι οι κινητήριες δυνάμεις γι αυτόν τον δύσκολο και οδυνηρό μετασχηματισμό. Στις αυθεντικά δημοκρατικές πολιτικές δυνάμεις των χωρών της Ένωσης, αρχίζοντας από τις Πράσινες και Σοσιαλιστικές (ή Σο-σιαλδημοκρατικές, το ίδιο είναι), φθάνοντας μέ-χρι και όσες Συντηρητικές και Φιλελεύθερες όχι μόνον διακηρύσσουν αλλά και εννοούν ότι το φι-λελεύθερο δημοκρατικό κράτος, δηλαδή αυτό με δικαιώματα και ελευθερίες, αξίζει να συντηρηθεί και να βελτιωθεί, τίθενται νέα καθήκοντα: Βιωσιμότητα, κοινωνική συνοχή, συμφιλίωση με τη φύση, ανθεκτικότητα έναντι διακινδυνεύσεων. Και γεωπολιτικών. Αυτό το έργο είναι πεδίον δόξης λαμπρόν και για ό,τι αξίζει να λέγεται μια εκδοχή Αριστεράς άξια της εποχής μας. Δηλαδή δημοκρατική και ανανεωτική.
Οι ΗΠΑ είναι δημοκρατία μεν, παλαιολιθικής κοπής δε - έχει μείνει στον 19ο Αιώνα -, με νομικό και πολιτικό πολιτισμό ημι-νεωτερικού τύπου, με κοινωνία σε αγεφύρωτο διχασμό και με μεγάλα τμήματα της βυθισμένα σε αδιέξοδη πολιτισμική παρακμή.
Ο λεγόμενος Αμερικανικός τρόπος ζωής (που βασίζεται στα ορυκτά καύσιμα) είναι αδιέξοδος, μη διατηρήσιμος και καταστρέφει τον πλανήτη, γι αυτό έχει ημερομηνία λήξης. Η ακραία κοινω-νική ανισότητα και το απαρχαιωμένο πολιτικό σύστημα στις ΗΠΑ μπορούν μόνον να παράγουν πολιτικές παρακμάζουσας Πολιτείας. Δεν είναι ασφαλές να στηριζόμαστε ως Ευρώπη σε μια παρακμιακή δημοκρατία.

Οκτώβριος 2023

Αγώνες για αναγνώριση σε εποχή κρίσης και αποτυχίας: Αποδέσμευση και Παρεμποδισμένες Επικοινωνίες

Αγώνες για αναγνώριση σε εποχή κρίσης και αποτυχίας: Αποδέσμευση και Παρεμποδισμένες Επικοινωνίες
Ποια δικαιώματα είναι έγκυρα,
τί λογής αξίες, ποιών αξίες;

Ταυτοτικά & καθολικά δικαιώματα: Γάμος για όλους
Πλανήτης για όλους, σημερινούς κι επόμενους;

«..Και συ χτενίζεσαι»
Μερικούς μήνες αφότου κάηκε η Θράκη, πνίγη-κε στις πλημμύρες η Θεσσαλία, ένα χρόνο μετά το τρομακτικό σιδηροδρομικό δυστύχημα στη χώρα που σχεδόν δεν έχει τρένα, και ενώ η ζωή στις IX-αυτοκινητόπληκτες ελληνικές μεγαλουπόλεις και στις συνοικίες τους γίνεται όλο και πιο αβίωτη, λες και ζούμε σε πόλεις της Μέσης Ανατολής, ποιές θεώρησε ως πιο επείγουσες νομοθετικές επεμβάσεις και μεταρρυθμίσεις η ελληνική πολιτική εξουσία;
Αυτό το ερώτημα ίσως απασχολήσει τους αυριανούς ιστορικούς των πολιτικών συστημάτων και των κοινωνιών. Από τη σκοπιά της απλής λογικής, προκειμένου να απαντήσουν γιατί συνέβη έτσι όπως βλέπουμε να συμβαίνει τώρα και όχι αλλιώς, ίσως οι ιστορικοί σηκώσουν τα χέρια ψηλά με απορία.
Ίσως πάλι σκεφτούν ότι η ελληνική σοφή ρήση «πάμε κι όπου βγει» έδωσε λύση σε ένα ακόμη πρόβλημα.
Εάν όμως λάβουμε υπόψη αριθμούς και ποσοστά (πράγματα που δεν συνηθίζεται να τα χειρίζονται με σεβασμό στη χώρα των Greek stati-stics), είναι αναπόφευκτο και το το πολιτικό-ηθικό ερώτημα:
Πόσο κερδίζουν ή χάνουν σε δημοκρατική νομι-μοποίηση τα απανταχού δημοκρατικά κομματικά συστήματα - όπως εν προκειμένω το ελληνικό, όταν, αφενός σπεύδουν να ικανοποιήσουν αιτήματα ή δικαιώματα, π.χ. στο γάμο, ενός ποσοστού του πληθυσμού πολύ μικρότερου του 5 %, και αφετέρου, την ίδια στιγμή, αδιαφορούν εντελώς και δεν κάνουν απολύτως τίποτε (ή κά-νουν παρελκυστικές κινήσεις), για ό,τι αφορά τα πιο θεμελιακά δικαιώματα του 100 % του πλη-θυσμού, του νυν και του μέλλοντος; Το δικαίωμα σε μια ζωή με αξιοπρεπή τρόπο, φυσικό τρόπο, το δικαίωμα να πατούν και αύριο τα πόδια τους σε έναν πλανήτη που θα μπορεί να τους προσφέρει μια τέτοια ζωή.
Αναφερόμαστε βέβαια στην ανθρωπογενή κλιματική κατάρρευση και όλα τα σχετικά που συνδέονται με αυτήν και με άλλες διαδικασίες καταστροφής του περιβάλλοντος.
Εάν οι ιστορικοί το δουν έτσι, από καθαρά πολιτική σκοπιά, ως ζήτημα πολιτικής νομιμοποίησης, ίσως η απορία τους γίνει μικρότερη. Ίσως οι επιλογές τους για να λύσουν τον γρίφο θα περιοριστούν σε δύο μόνον:
1. Είτε να διαγνώσουν ανεγκέφαλο πολιτικό προσωπικό και πολιτικο-πολιτισμικές- μιντιακές ελίτ.
2. Είτε να δουν εν δράσει υποκριτές, κυνικούς: Ευαίσθητους στην ικανοποίηση δικαιωμάτων, οσοδήποτε έγκυρων, ποικίλων κοινωνικών-«ταυ-τοτικών» μειοψηφιών οσοδήποτε μικρών, εάν αυτές οι μειοψηφίες υπερεκπροσωπούνται στο πολιτικό προσωπικό, στα media, στον χρηματοπιστωτικό τομέα, στην «πολιτιστική βιομηχανία» κτλ, δυσανάλογα με το ειδικό βάρος τους στην όλη κοινωνία. Ενώ ταυτόχρονα, οι ίδιοι «ευαίσθητοι» νομοθέτες, έχουν γραμμένο εκεί όπου δεν πιάνει μελάνη το 100 % του πληθυσμού, ιδίως εκείνους που δεν μπορούν ακόμη να ψηφίσουν
Εάν ισχύει το δεύτερο, οι ιστορικοί με γνώση πολιτικής επιστήμης εύκολα θα καταλάβουν ότι οι τυχερές αυτές «ταυτοτικές» μειοψηφίες αποκτούν προτεραιότητα επειδή ακριβώς λόγω της δυσανάλογης υπερεκπροσώπησης σε συστημικούς (με την ορολογία του Χάμπερμας) ή παρασυστημικούς τομείς, π.χ. οικονομία, πολιτική, media και «πολιτιστική βιομηχανία», παράγουν δυσανάλογα μεγάλη πολιτική ισχύ, την οποία μπορούν να «δανείζουν» - φυσικά με ακριβό αντίτιμο - στους άμεσους χρήστες και χειριστές πολιτικής ισχύος: Στο εκτελεστικό και νομοθετικό πολιτικό προσωπικό, στους άλλους (στους «γραφειοκρατικούς») μηχανισμούς των κομμά-των, στους δικαιϊκούς και στους άλλους θεσμούς της δημοκρατίας.
'Ετσι δημοκρατικοί σκοτώνουν τη δημοκρατία. Αυτοί που κρατούν το πιστόλι είναι οι λεγόμενοι αντισυστημικοί, η φιλοολοκληρωτική Άκρα Δεξιά που θα ήθελε πάρα πολύ όλες οι δημοκρατίες να αλωθούν από πολιτικές α λα Τραμπ και ιδίως από καθεστώτα α λα Πούτιν.
Όμως, αυτοί που πουλούν το όπλο και τις σφαί-ρες στους «αντισυστημικούς» είναι οι σκληροί εγωιστές και ασυμβίβαστοι φιλοσοφικά φιλε-λεύθεροι που αδειάζουν τη δημοκρατία από ουσιαστικά περιεχόμενα ελευθερίας, ισότητας και αδελφοσύνης, μαζί και η μεταμοντέρνα ή λεγόμενη δικαιωματική Αριστερά, η οποία έχει αποδεχτεί, με χαρά και με ψυχή βαθιά, να είναι όμηρος των πρώτων.
Η δυνατότητα γάμου για όλους, ανεξαρτήτως προσανατολισμού φύλου, άς νομοθετηθεί. Κακό δεν κάνει, αρκεί να έχουν προτεραιότητα τα θε-μελιώδη δικαιώματα των παιδιών απέναντι σε ελάσσονα δικαιώματα των ενηλίκων και να μένει απαραβίαστη η αξιοπρέπεια του ανθρώπου και του σώματός του.
Μολονότι η νομοθέτηση γάμου των ομόφυλων είναι ακτιβισμός εκνομίκευσης καθοδηγούμενος από πρόσκαιρους συσχετισμούς ισχύος μέσα στην κοινωνία και στην πολιτική, δεν είναι επικίνδυνη απειλή για την φύση του ανθρώπου, όπως αναμφίβολα είναι άλλα πράγματα, π.χ. η πα-θητική ή κατόπιν υπολογισμού πολιτική αποδοχή της κλιματικής κατάρρευσης ή της προκλητικά εξωφρενικής κοινωνικής ανισότητας. Όμως δεν είναι ούτε πολιτισμικό και πολιτικό επίτευγμα ισότητας της νεωτερικότητας και του Διαφωτισμού.
Γιατί Διαφωτισμός σημαίνει, πέραν των άλλων, διαρκή κριτική, αναστοχασμό, αυστηρό έλεγχο της εγκυρότητας ισχυρισμών, αποφάσεων και δράσεων, με κριτήρια λογικά και αξιολογικά. Δηλαδή απαντήσεις και στα ερωτήματα «πώς γίνεται;», «για ποιό λόγο;», «τι δυνάμεις κινούν αυτή την πράξη;», «είναι σημαντικό και επείγον ή άλλα είναι σημαντικά και επείγοντα;», «γιατί τώρα και όχι αύριο ή χθές;», «γιατί προτεραιότητα σ' αυτό και όχι σε άλλα;», και λοιπά.
Πραγματική απειλή προκύπτει. αλλά ως «παράπλευρη επίπτωση». Δεν εκπορεύεται από το συγκεκριμένο ζήτημα αλλά από το είδος πολιτικής που δρά και εδώ.
Όταν η πολιτική, δεξιά, αριστερή ή άλλη, και η επικρατούσα δημόσια συζήτηση στις κοινωνίες, βλέπουν αδιάφορες τον ελέφαντα να γκρεμίζει το σπίτι, κι αυτές καταγίνονται με το να καθαρίζουν ένα από τα πολλά θολά του τζάμια, τότε τους ταιριάζει επάξια ο τίτλος της ιστορικής επιθεώρησης του Ελεύθερου Θεάτρου και του Λουκιανού Κηλαηδόνη: «..και συ χτενίζεσαι», 1973.
Αυτό που συμβαίνει εν έτει 2024 δεν είναι «μεταπολιτική» όπως ισχυρίζονται μερικοί. Τέτοιο πράγμα δεν υπάρχει. «Τους τα είπαμε, μας τα είπανε, τους τα ξαναλέμε». Πολιτική είναι. Συνή-θης όπως την ξέραμε και την ξέρουμε. Συνήθης διότι συσχετισμοί ισχύος αποφασίζουν.
Εάν θα υπάρχουν αύριο ιστορικοί, θα αξιολογή-σουν. Όμως «το θέμα είναι τώρα τι λες», σημερινέ πολίτη.

Φεβρουάριος 2024

Η παρένθετη μητέρα και η δημοκρατία

Η παρένθετη μητέρα και η δημοκρατία
Δικαιώματα, η διεκδίκηση
   και η εγκυρότητα τους

ΠΑΣΟΚ, ΝΔ και ως «ενδιάμεσος» ο ΣΥΡΙΖΑ. Ροές εκλογικών προτιμήσεων κι ένας κύκλος που κλείνει

Ο Παναγιώτης Κονδύλης, η αξιολογική ουδετερότητα και η πολιτική πράξη

Ο Παναγιώτης Κονδύλης, η αξιολογική ουδετερότητα και η πολιτική πράξη
 Η ηθική της ευθύνης στην
      Ελλάδα της κρίσης
     και σε άλλες κρίσεις

Πράσινος πολιτικός χώρος στην Ελλάδα; Πολύ κακή πρόγνωση για ευδοκίμηση «εδώ στο Νότο».

Μιχάλης Παπαγιαννάκης (1941 - 2009)

Μάικλ Σαντέλ: Γιατί οι φιλελεύθεροι είναι ανίσχυροι απέναντι στους λαϊκιστές και στους εθνικιστές;

Περιοδικό «Ο Πολίτης» 1976-2008, Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας ΑΣΚΙ

Ο Πολίτης Άγγελος Ελεφάντης (1936 - 29 Μαΐου 2008)

Ο Πολίτης Άγγελος Ελεφάντης (1936 - 29 Μαΐου 2008)
Λόγος για την ερχόμενη,
την πραγματικά μεγάλη
             κρίση

Λαϊκισμός ελληνικού τύπου

Λαϊκισμός ελληνικού τύπου
Πόσο παγερά αδιάφορος
       να μένει κανείς;

George Lichtheim: Ο Λουί Αλτουσέρ, ο Ροζέ Γκαρωντύ, ο Νίκος Πουλαντζάς και οι άλλοι

George Lichtheim: Ο Λουί Αλτουσέρ, ο Ροζέ Γκαρωντύ, ο Νίκος Πουλαντζάς και οι άλλοι
Οι «περιπέτειες της δια-
 λεκτικής» στο Παρίσι
      του 1969

Από τη χρεωκοπία στην αυτογνωσία - Μια επιχειρηματολογία για την κρίση της χρεωκοπίας (2008-2015)

Από τη χρεωκοπία στην αυτογνωσία - Μια επιχειρηματολογία για την κρίση της χρεωκοπίας (2008-2015)
Δαμ. Παπαδημητρόπουλος
   και συνυπογράφοντες

Γκρίζες θεωρίες, έγχρωμη ζωή

Γκρίζες θεωρίες, έγχρωμη ζωή
Ένας ιστοχώρος για την Βενετία Γαζίλα

Ψευδαισθήσεις και ιδεολογίες

«Αυτά που ονομάζουμε ιδεολογίες είναι ψευδαισθήσεις προικισμένες με την ισχύ πεποιθήσεων που συμμερίζονται πολλοί από κοινού». Με τέτοιες πεποιθήσεις, «τα άτομα αυτοεξαπατώνται για το τί είναι αυτά τα ίδια και ποιά η κατάστασή τους».
Οι δεδομένοι συσχετισμοί κοινωνικής δύναμης παράγουν
«δομική βία», δηλαδή επικοινωνιακά εμπόδια που λειτουργούν «διακριτικά» και περνούν απαρατήρητα, ωστόσο είναι αποτελεσματικά. «Οι εμπλεκόμενοι σε τέτοιες συστηματικά κολοβωμένες διαδικασίες επικοινωνίας, σχηματίζουν πεποιθήσεις υποκειμενικά αβίαστες, οι οποίες όμως είναι ψευδαισθητικές, απατηλές». Έτσι, οι πολίτες δημιουργούν οι ίδιοι μια πολιτική ισχύ, η οποία, «όταν θεσμοποιηθεί, μπορεί να στραφεί και εναντίον τους» (με τα λόγια του Jürgen Habermas)

Regina F. Titunik: Το μέλλον των σύγχρονων κοινωνιών: Πνευματική ανανέωση και ο Τελευταίος Άνθρωπος.

Regina F. Titunik: Το μέλλον των σύγχρονων κοινωνιών: Πνευματική ανανέωση και ο Τελευταίος Άνθρωπος.
Λέο Στράους, Μαξ Βέμπερ,
Φρίντριχ Νίτσε σε «διάλογο»

*Parallaxi - Περιοδικό πόλης της Θεσσαλονίκης

*Parallaxi - Περιοδικό πόλης της Θεσσαλονίκης
Αστικός ακτιβισμός για την
  «Θεσσαλονίκη Αλλιώς»

Eurozine

Blätter für deutsche und internationale Politik

Ο σκληρός εργατικός Μάης του 1936. Oι κρίσεις έχουν τη δική τους ιστορία

Ο σκληρός εργατικός Μάης του 1936. Oι κρίσεις έχουν τη δική τους ιστορία
Ζωή και θάνατος του Τάσου Τούση
του ανθρώπου που έγινε σύμβολο

Rainer Forst & Bernd Ulrich: Δικαιοσύνη και αλληλεγγύη

Rainer Forst & Bernd Ulrich: Δικαιοσύνη και αλληλεγγύη
Nέα κατάσταση, νέα καθήκοντα

Niko Paech: Καταστροφική οικονομική μεγέθυνση Η θύελλα της προόδου & τα ερείπια που αφήνει πίσω

Κρίστοφερ Λας: Πρόοδος, η τελευταία δεισιδαιμονία

Loren Goldner: Πολιτισμικά ρεύματα της αποδόμησης και η αποβιομηχάνιση στη Δύση μετά το 1968

Loren Goldner: Πολιτισμικά ρεύματα της αποδόμησης και η αποβιομηχάνιση στη Δύση μετά το 1968
 Ηθικός και πολιτικός σχε-
τικισμός με πρόσχημα «αντι-
 ιμπεριαλισμό», «πολιτισμι-
κές σπουδές» (cultural stu-
dies) και «μετααποικιο-
     κρατικές» θεωρίες
     (postcolonialism)

Γιούργκεν Χάμπερμας: Πολιτική ισχύς, εξουσία και επικοινωνία σύμφωνα με την Χάννα Άρεντ

Γιούργκεν Χάμπερμας: Πολιτική ισχύς, εξουσία και επικοινωνία σύμφωνα με την Χάννα Άρεντ
  Μια κριτική διερεύνηση

«Κοινωνίες της διακινδύνευσης» (Ούλριχ Μπεκ), πανδημία και πολιτικές αυταπάτες

O Joschka Fischer στο Project Syndicate

O Joschka Fischer στο Project Syndicate
      Διεθνής Πολιτική

Ελλάδα, Ευρώπη, πατριωτισμός - Σε εποχή μειωμένων προσδοκιών

Ταρκόφσκι

Δεξαμενή Σκέψης Zentrum Liberale Moderne (Αγγλικά - Γερμανικά)

A. von Lucke: Πάλη για την ηγεμονία. Ποιός έχει την εξουσία να ορίζει για ποιό λόγο να αγανακτούμε;

A. von Lucke: Πάλη για την ηγεμονία. Ποιός έχει την εξουσία να ορίζει για ποιό λόγο να αγανακτούμε;
Νεανική διαμαρτυρία για
 το κλίμα & διαμαρτυρία
ενάντια στη διαμαρτυρία

Φιλελεύθεροι και λαϊκιστές: Γιατί φοβούνται και οι δύο τόσο πολύ την Γκρέτα Τούνμπεργκ;

Φιλελεύθεροι και λαϊκιστές: Γιατί φοβούνται και οι δύο τόσο πολύ την Γκρέτα Τούνμπεργκ;
Μη πυροβολείτε την αγγελιοφόρο!

Ο Ενρίκο Μπερλινγκουέρ (1922 - 11 Ιουνίου 1984) εναντίον του καταναλωτισμού

Ο Ενρίκο Μπερλινγκουέρ (1922 - 11 Ιουνίου 1984) εναντίον του καταναλωτισμού
  Alessandro Leogrande:
Enrico Berlinguer contro il
   consumismo, 1977
   - σαν να ήταν χθές