Δευτέρα 30 Ιουνίου 2025

Σοβαρά, όλα αυτά τα έκανε μόνος του ο Τραμπ;
Η μακρά εποχή της επώασης του αυγού

Curtis Jarvin, από τους πιο λαμπρούς «Σκοτεινούς Διαφωτιστές» των ΗΠΑ του Τραμπ
1. Ο Τραμπ είναι η εκδίκηση εκείνων που έχασαν από την παγκοσμιοποίηση; Τόσο απλό;
Robert D. Kaplan: Ο Τραμπ ενσαρκώνει την εκδίκηση της παγκοσμιοποίησης. Έχει διασπάσει την κοινωνία των ΗΠΑ σε μια κοσμοπολίτικη ελίτ, δικτυωμένη σε όλον τον πλανήτη και σε εκείνους που αισθάνονται πολιτισμικά και οικονομικά αποκλεισμένοι από την παγκοσμιοποίηση. Οι δεύτεροι αντεπιτέθηκαν ψηφίζοντας Τραμπ. Χωρίς την παγκοσμιοποίηση, δεν θα υπήρχε Τραμπ, ούτε πολιτικοί όπως ο Όρμπαν στην Ευρώπη. Επίσης η τεχνολογική επανάσταση στα Μέσα Επικοινωνίας βοήθησε πολύ τον Τραμπ να ανέλθει στην εξουσία. 
 
ZEIT ONLINE: Πώς;
Kaplan: Χωρίς τα Μέσα κοινωνικής δικτύωσης, το φαινόμενο Τραμπ θα ήταν κάτι αδιανόητο. Τα Μέσα κοινωνικής δικτύωσης επιβραβεύουν τα άκρα, τις συναισθηματικές αντιδράσεις και τις απλοικές απαντήσεις. Αυτό, τα καθιστά φυσικούς εχθρούς της φιλελεύθερης δημοκρατίας. Στην εποχή της τυπογραφίας και της γραφομηχανής οι ΗΠΑ ήταν πιο υγιής δημοκρατία από όσο είναι σήμερα.
Robert D. Kaplan: "Trump verkörpert die Rache an der Globalisierung" (Die Zeit, 24.6.2025)
Donald Trump, Peter Thiel
2. Όλα αυτά τα  έκανε μόνος του ο Τραμπ ;
Ο «ρεαλιστής» Ρόμπερτ Κάπλαν εδώ και δεκαετίες παρατηρεί τις ΗΠΑ και τις κατευθύνσεις τους εντός της διεθνούς πολιτικής (μάλιστα, συμμετείχε ενεργά και στην χάραξη τέτοιων κρίσιμων κατευθύνσεων), υπό οπτική γωνία επιλεκτική και κυκλοθυμική. Έτσι, εξοπλισμένος με τέτοιο είδος ρεαλισμού, παραβλέπει την προϊστορία των σημερινών εξελίξεων στις ΗΠΑ, δηλαδή την μακρά προετοιμασία του «Τραμπισμού πριν τον Τραμπ». Δεν είναι ο μόνος που σκέφτεται έτσι.
Από την πρώτη προεδρική θητεία του Ντόναλντ Τραμπ μέχρι και την επανεκλογή του, ήταν πολλοί οι Ευρωπαίοι και Αμερικανοί σοβαροί παρατηρητές των συμβαινόντων στις ΗΠΑ, αλλά και οι πολιτικοί από όλο το δημοκρατικό φάσμα, οι οποίοι υπέθεσαν ότι η ανάδυση του Τραμπ οφείλεται, κυρίως, στην αντίδραση μιας πολιτισμικά και οικονομικά μειονεκτούσας, σχεδόν «προλεταριακής», μερίδας της Αμερικανικής κοινωνίας,  εναντίον της παγκοσμιοποίησης. Αρκετοί είδαν το κίνημα MAGA και το φαινόμενο του «Τραμπισμού» ως έκρηξη διαμαρτυρίας και περαστική καταιγίδα. Ακόμη περισσότεροι ήταν εκείνοι που αδυνατούσαν έστω και να φανταστούν την επάνοδο του Ντόναλντ Τραμπ για μια δεύτερη Προεδρία των ΗΠΑ και την ολοκληρωτική άλωση του Ρεπουμπλικανικού κόμματος. Ερμήνευσαν έτσι τα συμβαίνοντα. με αποτέλεσμα να πέσουν τόσο έξω στις προβλέψεις, εκτός των άλλων και επειδή παρέβλεψαν την προϊστορία των σημερινών εξελίξεων στις ΗΠΑ, δηλαδή την μακρά προετοιμασία ενός «Τραμπισμού πριν τον Τραμπ».
Παρέβλεψαν, λόγου χάρη, την χρήση της «μονοπολικής στιγμής» (The Unipolar Moment, όρος για την γεωπολιτική ανατροπή του 1989, του Charles Krauthammer μετριοπαθούς φιλελεύθερου ο οποίος μεταλλάχθηκε σε νεοσυντηρητικό), από πολλούς πριν τον Τραμπ, προπαντός από τους νεοσυντηρητικούς, ως βάσης για την οικοδόμηση μιας ιδεολογίας διαρκούς και σταθερού μονοπολικού κόσμου, με μοναδικό πόλο ισχύος τις ΗΠΑ. Βλ. και το περιβόητο «τέλος της ιστορίας» του συντηρητικού Εγελιανού Φράνσις Φουκουγιάμα, αλλά και την μετέπειτα αντιφατική αυτοκριτική του, όταν σύντομα έγινε σαφές στον ίδιο ότι το μονοπολικό εγχείρημα ήταν καταδικασμένο να αποτύχει.
Η φαντασίωση ότι η «μονοπολική στιγμή» του 1989 ήταν υπόσχεση για έναν χρυσό αιώνα ή χιλιετές βασίλειο της  Αμερικής και «της Δύσης» και η χρήση της ιστορικο-πολιτικής μεταφυσικής του Χέγκελ στην πραγματική πολιτική, γέννησαν τον ουτοπισμό των νεοσυντηρητικών: Make America Great Forever.
Κατά παράδοξο τρόπο, αυτή η διαψευσμένη ουτοπία των νεοσυντηρητικών προβλήθηκε την στιγμή που άρχιζε η ραγδαία άνοδος της Κίνας. Πράγμα που δείχνει, μεταξύ άλλων, ότι ήδη από τα χρόνια του 1970, με το «δόγμα Κίσσιγκερ» (το πολιτικό, οικονομικό και τεχνολογικό άνοιγμα των ΗΠΑ προς την Κίνα για να απομονωθεί η ΕΣΣΔ), μακροπρόθεσμα οι ΗΠΑ υπονόμευαν την παγκόσμια ηγεμονία τους.
Henry Kissinger - Zbigniew Brzezinski, © China Luban Art and Antique Inc
Zbigniew Brzezinski, Henry Kissinger © Getty Images
Αυτό διέφευγε της προσοχής και του έτερου «Αμερικανού Μακιαβέλι», του Ζμπίγκνιου Μπρζεζίνσκι, ακόμη και το 1997 (Η Μεγάλη Σκακιέρα). Βλ. και την πολύ περιεκτική κριτική του Χέλμουτ Σμιτ στην Zeit (31.10.1997). Έγραφε τότε ο Σμιτ: Ο Μπρζεζίνσκι «υποεκτιμά έντονα» την δυναμική της Κίνας. Έγραφε όμως και πράγματα ακόμη πιο σημαντικά. Ότι ο Μπρζεζίνσκι παραβλέπει την «απειλητική για την ζωή βλάβη της ατμόσφαιρας και των ωκεανών, ενώ τις μελλοντικές επιπτώσεις της ηλεκτρονικής παγκοσμιοποίησης δεν τις αξιολογεί επαρκώς».
Ιδού και το κρυστάλλινο συμπέρασμα του Σμιτ εν έτει 1997: Για τους πολίτες της ηπειρωτικής Ευρώπης, «η υποστηριζόμενη από τον Μπρζεζίνσκι αξίωση των ΗΠΑ να κυριαρχούν, πρέπει να γίνει ένα επιπλέον κίνητρο για την περαιτέρω ενδυνάμωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς την κατεύθυνση μιας αυτοπροσδιοριζόμενης Ευρώπης». Δυστυχώς ο Σμιτ δεν εισακούσθηκε έγκαιρα από τις τρείς πιο ισχυρές πολιτικές οικογένειες της ηπείρου μας. Ούτε από την δική του την Σοσιαλιστική. Τώρα όλοι τρέχουν και δεν φτάνουν.
Εκεί, γύρω στο 2000, και ιδίως μετά την επίθεση στους Δίδυμους Πύργους, περάσαμε από την εποχή της υπερβολικής αλλά σταθερής Αμερικανικής αυτοπεποίθησης στην σπασμωδική (προπαντός για τις ΗΠΑ) εποχή της κρίσης και της μετάβασης. «Το παλιό πεθαίνει και το νέο δεν μπορεί να έρθει στον κόσμο».
Εκείνοι που τώρα πια έχουν εξολοθρευτεί πολιτικά, Ρεπουμπλικανοί νεοσυντηρητικοί και Δημοκρατικοί «δικαιωματιστές», ήταν αυτοί που προπόνησαν τους εξολοθρευτές τους. Και οι τελευταίοι προσπαθούν να τα αλλάξουν όλα στην Αμερική, επειδή ελπίζουν (μάταια!), ότι έτσι θα μπορέσει να μείνει, στα πιο βασικά, ίδια όπως ήταν κάποτε: «Η μοναδική παγκόσμια δύναμη». «Εξαιρετικά προκλητική αμερικανική αυτοπεποίθηση», το αποκαλούσε αυτό ο Χέλμουτ Σμιτ, στην κριτική του προς τον Μπρζεζίνσκι. Δεν ήταν προφήτης, απλά έβλεπε και λίγο πιο πέρα από την μύτη του.
P. Thiel, στο παλαιοσυντηρητικό Ινστιτούτο Hoover
Οι μεγάλες στιγμές της μακράς επώασης του αυγού από το οποίο βγήκε ο «Τραμπισμός» είναι πολλές: 
Π.χ. πολύ σημαντική τομή ήταν η αντίθετη στο διεθνές δίκαιο, στις αποφάσεις του ΟΗΕ και στις κυβερνήσεις των δύο ισχυρότερων ηπειρωτικών ευρωπαϊκών δυνάμεων, απόφαση του κυβερνώντος και πανίσχυρου στις τότε ΗΠΑ νεοσυντηρητικού ρεύματος (neocons), υπό τους Μπους Τζούνιορ, Ντικ Τσένι και Ντόναλντ Ράμσφελντ να εισβάλουν στο Ιράκ το 2003, και μάλιστα με ψευδείς δικαιολογίες. Σ΄ αυτή την αρχή πολλών δεινών, ως συνεργοί των Αμερικανών neocons συνέβαλαν και πολιτικές δυνάμεις από την ευρωπαϊκή όχθη, κυβερνώσες ή μη. Η πιο εξέχουσα περίπτωση «συμφωνίας με τον διάβολο» προέρχονταν, δυστυχώς, από την πολιτική οικογένεια των Σοσιαλιστών: Τον ρόλο του Φάουστ τον ανέλαβε ο εκ των Εργατικών πρωθυπουργός της Βρετανίας Τόνυ Μπλερ.
Σύντομα, η αντίδραση στους neocons - «εξαγωγείς δημοκρατίας» ήρθε από το αντίστροφων ιδεολογικών προσήμων κοινωνικοπολιτικό κίνημα Tea Party, ως προετοιμασία της πλήρους άλωσης του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος από τους «Τραμπιστές» και της εκμηδένισης των neocons. Όμως ουσιαστικά, και σε πείσμα της ιδεολογικής αντιπαλότητας,  neocons αφενός,  Tea Party και «Τραμπιστές» αφετέρου, στρατεύτηκαν στον ίδιο αγώνα: Μονοπολισμός, America First, αντιευρωπαϊσμός.
Πίσω από αυτή την σύγκλιση των αντιθέτων εντός του Κόμματος του Ελέφαντα, διακρίνεται η πολύ πιο ευρεία σύγκλιση των απομονωτικών, εθνικολαϊκίστικων ή και λαϊκοφασιστικών κοινωνικών και πολιτικών ρευμάτων στις ΗΠΑ, με τα ισχυρά σε επιρροή «ελευθεριακά» (Libertarian) ή αναρχοκαπιταλιστικά λόμπυ και ινστιτούτα ή δεξαμενές σκέψης, καταστροφικά εργαλεία της οικονομίας ορυκτών καυσίμων κατά πρώτο λόγο. Τώρα, αυτά τα απολιθώματα της οικονομίας και της πολιτικής συμμάχησαν και με τους τεχνικο-ουτοπιστές bro-ολιγάρχες της Silicon Valley, των μέσων κοινωνικοφασιστικής δικτύωσης και των μεγάλων ψηφιακών μοντέλων, των προβαλλόμενων ως τεχνητή νοημοσύνη.
Στην επώαση του Τραμπικού αυγού συνέβαλαν και πολλά άλλα πράγματα, πάντα σχετικά με πτυχές της υποτιθέμενης Αμερικανικής Μοναδικότητας ή Εξαίρεσης (American Exceptionalism), όπως αυτές αναδιπλώνονται σε εποχή ταραχής και μετάβασης.
Ας μην αυταπατώμαστε. Η εξελικτική ιστορία του America First και του MAGA κράτησε πολλά χρόνια. Σε τελευταία ανάλυση, βλέπουμε τώρα πιο καθαρά, πώς, ειδικά στις ΗΠΑ, ισχυρότατες και πολύ ποικίλες κοινωνικές και πολιτικές δυνάμεις, κατέληξαν να αντιλαμβάνονται την ελευθερία και τους θεσμούς της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας εντός του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής. Υπό συνταγματική τάξη πραγμάτων του 19ου Αιώνα, με νομικό και πολιτικό πολιτισμό ημινεωτερικού τύπου, βλέπουμε πια μια κοινωνία αγεφύρωτα πολωμένη, υλικά και πνευματικά, με πολύ μεγάλα τμήματα της (όχι μόνον του ενός πόλου) βυθισμένα σε καταστροφική πολιτισμική παρακμή
Βλέπουμε επίσης την ένωση παλιών, πολύ «προσγειωμένων» οικονομικών-ιδεολογικών ελίτ με τους νέους ολιγάρχες του τεχνικο-ουτοπισμού και «επιταχυντισμού» (accelerationism). Βάση της είναι η σύμπραξη επενδυτικών κεφαλαίων τα οποία συρρέουν αφενός στις εταιρείες των βαρώνων-ληστών του πετρελαίου και αφετέρου στα ολιγοπωλιακά μεγαθήρια, αλλά και σε νεοφυείς, της Silicon Valley.
Αυτό το καθόλου λαμπερό μείγμα από υδρογονάνθρακες και πυρίτιο επιχειρούν να το επιχρυσώσουν με αντιανθρωπιστικές και μηδενιστικές ιδεολογίες, ενίοτε και με οράματα Αποκαλυψιακά ή εσχατολογικά, οδηγητές-μάνατζερς τύπου Elon Musk, Peter Thiel, Curtis Yarvin, Marc Andreessen και άλλοι της αδελφότητας. Επίσης μεταστραφέντες με παρελθόν, π.χ. ο Michael Anton, εκ της Black Rock προερχόμενος (πρώην εκτελεστικός), λογογράφος του Ρούπερτ Μέρντοχ και σύμβουλος της κυβέρνησης Μπους του Νεώτερου. Οι πιο πολλοί τεχνικο-ουτοπιστές προφήτες επικαλούνται πιστά την αθεϊστική θρησκεία τους. Μερικοί, π.χ. ο Peter Thiel, ο ομόφυλος σύζυγος του οποίου διετέλεσε επίσης διαχειριστής χαρτοφυλακίων της Black Rock, επικαλούνται έναν «ετερόδοξο Χριστιανισμό», εμφανώς χωρίς Χριστό.
Στο έτερο ημισφαίριο, επιχειρείται το άλλο μισό της εφόδου των ολιγαρχών προς τον ουρανό. Εκεί, το οικονομικο-πολιτικό σύμπλοκο περί τα ορυκτά καύσιμα και ο μέγιστος ηγέτης του προτιμούν αυλικούς φιλοσόφους, ίσως και αμιγείς ιδεολόγους χωρίς γιγαντιαίο πακέτο μετοχών. Τύπου Αλεξάντρ Ντούγκιν. Τους αρέσουν όμως και οι πιο επιδραστικοί στην πολιτική (και στον πόλεμο), οι γεωπολιτικοί ανατροπείς ή πολιτισμικοί αντιστροφείς κοσμοϊστορικής κλίμακας: Π.χ., όσοι προτείνουν να ακυρωθεί η στροφή της Ρωσίας προς την Ευρώπη, την οποία είχε επιβάλει ο Μεγάλος Πέτρος (1682 -1725). Λόγου χάρη ο Σεργκέι Καραγκάνωφ, επικεφαλής του Συμβουλίου Εξωτερικής και Αμυντικής Πολιτικής της Ρωσικής Ομοσπονδίας και παρακοιμώμενος προεδρικός σύμβούλος του Βλαντίμιρ Πούτιν.
Πίσω από τις υστερικές φωνές των οραματιστών ιδεολόγων-μάνατζερς πέρα από τον Ατλαντικό, αλλά και των γεω-πολιτισμικών ανατροπέων εξ ανατολών, καγχάζουν παλιοί γνώριμοι με μεγάλη ιστορία. Έρχονται κυρίως από τον Μεσοπόλεμο, αλλά και από το δεύτερο μισό του 20ό Αιώνα: «Νεαροί συντηρητικοί» (Jungkonservativen) επαναστάτες του ανορθολογισμού και του αντι-Διαφωτισμού ή «Σκοτεινού Διαφωτισμού», όπως οι Καρλ Σμιτ, Όσβαλντ Σπένγκλερ, Μάρτιν Χάιντεγκερ.
Με απόκοσμο φως λάμπει και η παράδοξη μαγική εικόνα του παλαιοσυντηρητικού Leo Strauss, στοχαστή όχι απολυταρχικού αλλά σαφώς  ολιγαρχικού, όχι φιλο-ολοκληρωτικού αλλά σαφώς αντι-Διαφωτιστή, με τον οποίο έχουν εμμονή στην Αμερική τόσο οι νεοσυντηρητικοί όσο και οι άσπονδοι εχθροί τους, οι «νεαροί συντηρητικοί» επαναστάτες MAGA.
Μερικά επεισόδια και συνέπειες αυτής της παλιάς ιστορίας στα μυαλά των πολλών ανθρώπων και στην πολιτική, καθ΄ οδόν προς την σημερινή τερατογονία της, εξιστορεί ο Timothy Snyder στο βιβλίο του On Freedom
  
Γιώργος Β. Ριτζούλης
 
*
Peter Thiel and the Antichrist  (συνέντευξη στον Ross Douthat, New York Times, 26.6.2025)
Τεχνολογία, παιχνίδια πολιτικής ισχύος και εξουσίας, Τεχνητή Νοημοσύνη, εποικισμός του πλανήτη  Άρη, οράματα αθανασίας, ο Αντίχριστος. Αθεράπευτες εμμονές και υπέρτατοι φόβοι, όπως η Γκρέτα Τούνμπεργκ, η «σοσιαλιστική κυβέρνηση» των ΗΠΑ (π.χ. του Ομπάμα, του Μπάιντεν) και προπαντός η «παγκόσμια κυβέρνηση».



 
 
 

 
 

 
 
 


Σεργκέι Καραγκάνωφ: Europe- A Bitter Parting
Navigating the Fog (Al-Mayadeen - Βηρυττός)
Sergey Karaganov and John Mearsheimer: Is Ukraine a threat to Russia?
Russia’s Eurasian Future & Spiritual Revival, Sergey Karaganov and Glenn Diesen 
Moskau wird great again (Die Welt, 28.1.2017)
 
* Ο Αρμαγεδδών και ...η Αντίχριστος,
σύμφωνα με τον δισεκατομμυριούχο «φιλόσοφο-προφήτη» Peter Thiel
(ιδού με τί μουρλούς έχουμε μπλέξει!)
Thiel: [...] Το να «επιστρέψεις στο Μέλλον» έχει πολιτική διάσταση. Δεν μπορείς. Είχα μια συζήτηση με τον Elon Musk το 2024. Κάναμε όλες τις συζητήσεις τέτοιου είδους. Συζητώντας με τον Elon την εκδοχή του seasteading [δημιουργία μόνιμων τόπων κατοικίας σε διεθνή ύδατα, ανεξάρτητων από κυβερνήσεις κρατών], του είπα: Αν ο Trump δεν κερδίσει, θέλω να φύγω από τη χώρα. Ο Elon μου είπε: Δεν υπάρχει πουθενά μέρος να πας. Πουθενά.
Το σκέφτηκα καλύτερα. Δύο ώρες αφότου δειπνήσαμε ήμουν στο σπίτι, και σκέφτηκα το εξής: Ουάου, Elon, δεν πιστεύεις πια ότι θα πας στον Άρη. Το 2024 είναι η χρονιά που ο Elon σταμάτησε να πιστεύει στην μετοίκηση στον Άρη, νοούμενη όχι ως ένα ανόητο εγχείρημα επιστήμης και τεχνολογίας, αλλά ως πολιτικό εγχείρημα. Υποτίθεται ότι ο Άρης ήταν πολιτικό εγχείρημα. Ήταν η οικοδόμηση εναλλακτικής λύσης. Και το 2024 ο Elon έφτασε στο συμπέρασμα ότι ακόμη και αν πήγαινε στον Άρη, η σοσιαλιστική κυβέρνηση των ΗΠΑ, η woke Τεχνητή Νοημοσύνη θα τον ακολουθούσε στον Άρη.
Είχαμε κάνει μια συνάντηση με τον Elon και με τον Διευθύνοντα Σύμβουλο της DeepMind, Demis Hassabis, για την οποία είχαμε μεσολαβήσει.
Douthat: Είναι μια εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης.
Thiel: Ναι. Και η συζήτηση είχε περίπου ως εξής: Ο Demis είπε στον Elon «δουλεύω για το πιο σημαντικό έργο στον κόσμο, χτίζω μια τεχνητή νοημοσύνη υπεράνθρωπης ικανότητας». Και ο Elon απάντησε στον Demis: «Άκουσε, εγώ δουλεύω για το πιο σημαντικό έργο στον κόσμο. Μετατρέπω τον άνθρωπο σε διαπλανητικό είδος». Και τότε ο Demis είπε: «Ωραία, το ξέρεις ότι η τεχνητή νοημοσύνη μου θα μπορεί να σε ακολουθήσει στον Άρη». Ο Elon σιώπησε. Αλλά σ΄ αυτή την ιστορία, χρειάστηκαν χρόνια για να το συνειδητοποιήσει αυτό πραγματικά ο Elon. Του πήρε μέχρι το 2024 για να το αφομοιώσει.
Douthat: Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι έπαψε να πιστεύει στον Άρη. Σημαίνει μάλλον ότι το πήρε απόφαση πως έπρεπε πρώτα να κερδίσει κάποιες
[πολιτικές] μάχες για τα ελλείμματα του προϋπολογισμού ή εναντίον της wokeness, και μετά να ασχοληθεί με τον Άρη.
Thiel: Ναι, αλλά τι σημαίνει «Άρης»;
Douthat: Τι σημαίνει
«Άρης»;
Thiel: Είναι απλώς ένα επιστημονικό εγχείρημα; Ή μήπως είναι όπως στα έργα επιστημονικής φαντασίας του Heinlein, με την Σελήνη ως έναν ελευθεριακό (libertarian) παράδεισο ή κάτι τέτοιο;
Douthat: Ένα όραμα μιας νέας κοινωνίας. Κατοικημένη από πολλούς, πάρα πολλούς ανθρώπους. απογόνους του Elon Musk.
Thiel: Λοιπόν, δεν ξέρω αν είναι αυτό το συγκεκριμένο, αλλά όταν κάνεις τα πράγματα συγκεκριμένα, τότε ίσως συνειδητοποιείς ότι τον Άρη τον έβλεπε ως κάτι περισσότερο από ένα επιστημονικό εγχείρημα. Τον έβλεπε ως πολιτικό εγχείρημα. Και μετά, έρχονται περαιτέρω σκέψεις: Λοιπόν, η woke Τεχνητή Νοημοσύνη θα μας ακολουθήσει και στον Άρη, η σοσιαλιστική κυβέρνηση θα κάνει το ίδιο. Ίσως πρέπει λοιπόν να κάνουμε κάτι άλλο, αντί απλά να πάμε στον Άρη
[...]
[...]
Το βασικό πλαίσιο της αθεϊστικής φιλοσοφίας είναι το «είτε ένας Κόσμος, είτε κανένας». Ήταν ο τίτλος μιας ταινίας μικρού μήκους την οποία κυκλοφόρησε η Ομοσπονδία Αμερικανών Επιστημόνων στα τέλη της δεκαετίας του '40. Άρχιζε με μια πυρηνική βόμβα που ανατινάζει τον κόσμο. Και προφανώς χρειαζόμαστε μια παγκόσμια κυβέρνηση για να σταματήσει αυτό το κακό: 'Η θα έχουμε έναν κόσμο, ή θα έχουμε κανέναν. Και το βασικό πλαίσιο του Χριστιανισμού, το οποίο, με μιά έννοια, θέτει το ίδιο ερώτημα, είναι: Ή Αντίχριστος ή Αρμαγεδδών. Να έχουμε την παγκόσμια κυβέρνηση του Αντίχριστου, ή να υπνοβατούμε προς τον Αρμαγεδδώνα, προς την καταστροφή; «'Η ένας κόσμος, ή κανένας», «ή Αντίχριστος ή Αρμαγεδδών», με μιά έννοια είναι το ίδιο ερώτημα.
Κάνω πολλές σκέψεις γι΄ αυτό το θέμα, αλλά ένα από τα ερωτήματα που τίθενται είναι το εξής: Πώς ο Αντίχριστος καταλαμβάνει τον κόσμο; Παρεπιμπτόντως, αυτό είναι ένα κενό στο «σενάριο», στην πλοκή όλων αυτών των πολλών βιβλίων για τον Αντίχριστο που έχουν γραφτεί μέχρι τώρα. Μιλάει δαιμονικά, μας υπνωτίζει και οι άνθρωποι απλώς πέφτουν θύματα του; Είναι αυτό, είναι το από Μηχανής Δαιμόνιο;
Douthat: Αυτό είναι έξω από κάθε λογική.
Thiel: Είναι ένα κενό στα «σενάρια» περί Αντίχριστου εντελώς έξω από κάθε λογική. Νομίζω όμως ότι έχουμε μια απάντηση σε αυτό το κενό του «σεναρίου». Ο τρόπος με τον οποίο ο Αντίχριστος θα μπορούσε να κυριεύσει τον κόσμο είναι το να συζητάμε ασταμάτητα για τον Αρμαγεδδώνα. Να μιλάμε ασταμάτητα για υπαρξιακούς κινδύνους και να λέμε ότι πρέπει να γίνουν ρυθμίσεις για να αντιμετωπίσουμε αυτούς τους κινδύνους. Αυτό είναι το αντίθετο από την εικόνα του Φράνσις Μπέικον για την επιστήμη, κατά τον 17ο και 18ο αιώνα, όπου ο Αντίχριστος ήταν ένα είδος κακόβουλης τεχνολογικής μεγαλοφυΐας, ένας κακόβουλος επιστήμονας που εφευρίσκει μια μηχανή για να καταλάβει τον κόσμο. Οι άνθρωποι φοβούνται πάρα πολύ από τέτοια πράγματα.
Στον τωρινό κόσμο μας, αυτό που έχει πολιτική απήχηση είναι το αντίθετο. Πολιτική απήχηση έχει το εξής: Πρέπει να βάλουμε φρένο στην επιστήμη, πρέπει μόνον να πούμε «σταματήστε». Για τον 17ο αιώνα, μπορώ να φανταστώ
έναν τύπο σαν τον Dr. Strangelove [στην ομώνυμη ταινία του Στάνλευ Κιούμπρικ], ένα άτομο του τύπου του Έντουαρντ Τέλερ [Edward Teller, ο «πατέρας της βόμβας υδρογόνου», με την περίπλοκη σχέση του με τον συνάδελφο και προιστάμενο του Οππενχάιμερ], να κυριεύει τον κόσμο [ως Αντίχριστος]. Στον κόσμο μας, είναι πολύ πιο πιθανό να είναι η Γκρέτα Τούνμπεργκ [η οποία βέβαια έχει ως συνθήματα το «Listen to the science» και το «Unite behind the science». To «stop the science» είναι άλλων παπάδων ευαγγέλιο..]
Κίεβο Ιούνιος 2023, Zelenskyy meets Greta Thunberg (© Wall Street Journal), Παρούσες επίσης η Αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Heidi Hautala, η πρώην Αντιπρόεδρος και πρώην Υπουργός Εξωτερικών της Σουηδίας Margot Wallström, η Mary Robinson, πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας της Ιρλανδίας και Ουκρανοί επίσημοι (The Journal of Ireland). Ευτυχώς, στην συνάντηση υπάρχουν μόνον Ευρωπαίες και Ευρωπαίοι. Ούτε ένα δέκατο «παγκόσμιας κυβέρνησης». Για την ολόκληρη «παγκόσμια κυβέρνηση» άς περιμένουμε λίγο ακόμη
 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Albrecht von Lucke contra Harald Welzer

Albrecht von Lucke contra Harald Welzer
«Μεταπολιτική» α λα Τραμπ
 (πολιτική = καπιταλισμός);
Ή,λόγω Τραμπ,το Πολιτικόν
  επιστρέφει στην Ευρώπη;

Η Διακυβέρνηση στην ΕΕ - Στον καιρό του Ουκρανικού πολέμου και της κλιματικής κρίσης

Axel Springer SE, Politico, ρωσικό πετρέλαιο, ορυκτά καύσιμα

Axel Springer SE, Politico, ρωσικό πετρέλαιο, ορυκτά καύσιμα
«Στόλοι φαντάσματα» και η ελληνική «βαριά βιομηχανία»

Jan-Werner Müller: Αντιπροσωπευτική δημοκρατία στη μεταπολεμική Ευρώπη και ο λαϊκισμός ως σκιά της

Μαλθακότητα και δικαιωματισμός; Παρακμή της Δύσης; Ή κοινωνία των πολιτών χωρίς πολίτες;

Φιλελευθερισμός από φόβο για εποχές φόβου - Η περίπτωση της Τζούντιθ Σκλαρ

Φιλελευθερισμός από φόβο για εποχές φόβου - Η περίπτωση της Τζούντιθ Σκλαρ
Οι ουτοπικές φιλελεύθερες ιδεολογίες και η ταύτιση του πολιτικού ανταγωνισμού με τη «σχέση εχθρού και φίλου» (Καρλ Σμιτ) συνδημιούργησαν δυστοπία, «επικίνδυνο» κόσμο.

Το παλιό έχει πεθάνει, το καινούργιο μάς έχει γίνει πρόβλημα

Ο εγκλωβισμός στα όρια της οικονομίας: Φαντασιοπληξίες αριστερών ιδεολόγων

Ο ατυχής όρος «ακραίο Κέντρο». Στη Βρετανία και αλλού, κυρίως στην Ελλάδα

Υπάρχει ακόμη «άνθρωπος» και ανθρωπισμός; Φουκώ και Χάιντεγκερ ή «Σχολή της Φρανκφούρτης»;

Κρυμμένα μυστικά & αυταπάτες στη «ριζοσπαστική Αρiστερά» & στους επίδοξους Έλληνες Σοσιαλδημοκράτες

«Οι πολλοί», οι ελίτ και ο Λένιν. Υπενθύμιση του αυτονόητου

«Οι πολλοί», οι ελίτ και ο Λένιν. Υπενθύμιση του αυτονόητου
Πάντα οι μειοψηφίες - ξυπόλητες ή κομψά ντυμένες - «σκαρφαλώνουν μέσα σε σκοτάδια απόλυτα»

Τα απομεινάρια μιας ημέρας του Ιουλίου 2015

Τα απομεινάρια μιας ημέρας του Ιουλίου 2015
   Ο βαρώνος Μινχάουζεν,
τo δημοψήφισμα, η υπνοβα-
 σία και το πολιτικό λάθος

Φράνσις Φουκουγιάμα: «Ζούμε σε εποχή πολιτικής αποσύνθεσης. Ωστόσο, πιστεύω ακόμη στην πρόοδο»

Πολιτική Δύση, πολιτισμική Δύση - Παλινόρθωση του Παλαιού Καθεστώτος στην εποχή των διακινδυνεύσεων;

Πολιτική Δύση, πολιτισμική Δύση - Παλινόρθωση του Παλαιού Καθεστώτος στην εποχή των διακινδυνεύσεων;
Προς εθνικούς «ιδιαίτερους δρόμους»; Ή θα ολοκληρωθεί πλανητικά το ημιτελές (και πολύ πρόφατο) επίτευγμα, η αντιπροσωπευτική δημοκρατία με συνταγματικά εγγυημένες ελευθερίες και δικαιώματα;

Ελλάδα 2009-2023, χρόνια πολιτικής δυσαρέσκειας (21.8.2023)

The 2024 state of the climate report: Perilous times on planet Earth

The 2024 state of the climate report: Perilous times on planet Earth
BioScience - American Institute of Biological Sciences/ University of Oxford

Our World in Data - CO₂ emissions

Kate Bush: Little Shrew - Η μικρή μυγαλή (ή «Η Χιονονιφάδα»)

Kate Bush: Little Shrew - Η μικρή μυγαλή (ή «Η Χιονονιφάδα»)
Ένα αντιπολεμικό animation

Mariana Mazzucato: A progressive green-growth narrative (Project Syndicate, Social Europe)

Χρίστος Αλεξόπουλος - Υπό κοινωνιολογικό πρίσμα (Μεταρρύθμιση)

Πώς στήνεται μια «πιο σοβαρή» Χρυσή Αυγή - Η προϊστορία του κόμματος «Εναλλακτική για τη Γερμανία»

Πώς στήνεται μια «πιο σοβαρή» Χρυσή Αυγή - Η προϊστορία του κόμματος «Εναλλακτική για τη Γερμανία»
Από τους σκληρούς νεοφιλελεύθερους ευρωσκεπτικιστές οικονομολόγους και επιχειρηματίες στον αντισυστημικό λαïκο-ναζισμό

Green European Journal

             

CO₂ and Greenhouse Gas Emissions

CO₂ and Greenhouse Gas Emissions
Our World in Data

2013: Η ελληνική κρίση μέσα στην ευρωπαϊκή. Είμαστε ακόμα ζωντανοί; (4.2.2013)

Verlyn Klinkenborg: Τι συμβαίνει στις μέλισσες και στις πεταλούδες (και σε άλλα όντα);

Verlyn Klinkenborg: Τι συμβαίνει στις μέλισσες και στις πεταλούδες (και σε άλλα όντα);
Γιατί οι άνθρωποι δεν το συνειδητοποιούν;

Αρχειοθήκη ιστολογίου

Αναζήτηση αυτού του ιστολογίου

Δημοφιλείς αναρτήσεις

Ειδικά Θέματα - Κρίση και Κριτική

Φιλελεύθεροι και «ριζοσπαστική Αριστερά» απέναντι στον εθνικολαϊκισμό και την «αντισυστημική Δεξιά»

Φιλελεύθεροι και «ριζοσπαστική Αριστερά» απέναντι στον εθνικολαϊκισμό και την «αντισυστημική Δεξιά»
Ένα άρθρο από τον Απρίλιο του 2017

Ντομινίκ ντε Βιλπέν: «Οι τωρινές ΗΠΑ δεν αδιαφορούν για την Ευρώπη»

Ντομινίκ ντε Βιλπέν: «Οι τωρινές ΗΠΑ δεν αδιαφορούν για την Ευρώπη»
«Θέλουν να κάνουν τους Ευρωπαίους υποτελείς και υποτακτικούς τους»

Γεωπολιτική «αλλαγή εποχής», ημεδαποί ομφαλοσκόποι

Γεωπολιτική «αλλαγή εποχής», ημεδαποί ομφαλοσκόποι
«Σας τα είπαμε, μας τα εί-
πατε, σας τα ξαναλέμε»

O Μονρόε, ο Τραμπ, ο Καρλ Σμιτ και ένας κόσμος χωρισμένος σε σφαίρες επιρροής υπερδυνάμεων

Ο Βολόντιμιρ Ζελένσκυ για την Ευρώπη

«Μερικοί Ευρωπαίοι ηγέτες, μπορεί μεν να κατάγονται από την Ευρώπη αλλά δεν είναι με την Ευρώπη. Πολύ συχνά κάποιοι Ευρωπαίοι στρέφονται εναντίον του εαυτού τους αντί να ενωθούν [...] Αγαπητοί φίλοι, δεν πρέπει να αυτοϋποβιβαζόμαστε στη δεύτερη κατηγορία. Ποτέ δεν πρέπει να αποδεχτούμε ότι η Ευρώπη μας είναι απλά και μόνον μια σαλάτα από μι-κρά και μεσαία κράτη, σαν λίθοι πλίνθοι κέραμοι ατάκτως ερριμένοι»
[...] Η Αμερική αλλάζει, αλλά κανείς δεν ξέρει προς τα που ακριβώς το πάει [...] η Ευρώπη αντιμετωπίζει πρόκληση, ο ευρωπαϊκός τρόπος ζωής τίθεται υπό αμφισβήτηση».

Ευρωσκεπτικιστές κατά λάθος

Ευρωσκεπτικιστές κατά λάθος
Πολιτική ανευθυνότητα και
  στρατηγική ανικανότητα

Crans Montana, καταστροφή και απορρύθμιση, φιλελευθεριστί deregulation. Στην Ελβετία ρε γαμώτο;

Εδώ και καιρό, προπαγανδίζεται επίμονα ότι οι «υπερβολικές» ρυθμίσεις των οικονομικών δραστηριοτήτων (ακριβέστερα, κάποιων επιλεγμένων από τους προπαγανδιστές), οι πολύ περιεκτικοί κανονισμοί και οι υποχρεωτικές προδιαγραφές, κάνουν κακό. Κακό στην οικονομία και στην ευημερία, λένε. Έχει εφευρεθεί και η λέξη «υπερρύθμιση» (overregulation). Την ορίζουν ως το δηλητήριο για την οικονομία. Για τις ρυθμίσεις και κανονισμούς έχει επιστρατευθεί ως libertarian δυσφημιστικό συνώνυμο ο μισητός όρος «γραφειοκρατία», για να τονισθούν, ως αντίθεση του, τα υποτιθέμενα καλά, τα οποία υπόσχεται η απορρύθμιση.
Στους διστακτικούς κλείνουν το μάτι: Χαλαρά, παιδιά. Εν ανάγκη, καλά υπόσχεται και η μη «σχολαστική» εφαρμογή κανονισμών και ρυθμί-σεων. Όσων, άν καταργηθούν, θα ξεσπάσει σκάνδαλο.
Η deregulation θα μπορούσε να αναγορευτεί ως η πιο επιτυχημένη λέξη των μετά την πανδημία Covid χρόνων. Διότι τυγχάνει αποδοχής, άρα, στο βαθμό του δυνατού, και εφαρμογής στην πράξη. Και παράγει καρπούς, διατί να το κρύψωμεν άλλωστε;
Ας μη κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλο μας, λοιπόν. Είναι και δικοί της καρποί (άν και όχι αποκλειστικά δικοί της), μεταξύ άλλων ακόμη και γεγονότα όπως η σύγκρουση στα Τέμπη και τώρα η φρικτή πρωτοχρονιάτικη φωτιά στο μπαρ του Crans-Montana, αυτή που έκαψε δεκάδες νέα παιδιά.
Δεν υπάρχει ούτε ένα Άρθρο του Κανονισμού Πυροπροστασίας οποιασδήποτε χώρας στην Ευρώπη, το οποίο να μην είχε παραβιαστεί στον Ελβετικό τόπο της φρίκης. Όχι σε χώρα των Βαλκανίων ή της Μεσογειακής ζώνης. Στην πάμπλουτη Ελβετία, στον πιο glamour τόπο των χειμερινών Άλπεων. Το τί μπορεί να συνεπάγεται αυτό, το συνειδητοποίησαν ανήμερα Πρωτοχρονιά του 2026. Όμως, το συνειδητοποίησαν πράγματι;
Η hot οικονομία έχει αντικαταστήσει τον καυτό θεό Μολώχ, στην αγκαλιά του οποίου κάποτε έψηναν τα παιδιά τους οι πιο ευνοημένοι πιστοί του. Για να ευαρεστηθεί ο θεός και να συνεχίσει να τούς το ανταποδίδει.
Vae iuvenibus !

Φωνές μέσα από το Ιραν

Ερφάν Σολτανί, 26 χρονών

Ερφάν Σολτανί, 26 χρονών
Είμαστε όλοι Ιρανοί δημοκράτες

Ο Carl Schmitt στη Silicon Valley

Ο Carl Schmitt στη Silicon Valley
Αποικισμός του πλανήτη Άρη,
ο Αρμαγεδδών, ο Κατέχων
     και η Αντίχριστος

Η ατζέντα της δημόσιας συζήτησης και της πολιτικής

Η ατζέντα της δημόσιας συζήτησης και της πολιτικής
Ποιοί ορίζουν ποιά θέματα αξίζουν να συζητώνται δημόσια και ποια όχι;

Tεχνητή νοημοσύνη: Contradictio in terminis, με άλλα λόγια σχήμα οξύμωρον;

Tεχνητή νοημοσύνη: Contradictio in terminis, με άλλα λόγια σχήμα οξύμωρον;
 H ΑΙ είναι ψηφιακή τεχνο-
λογία όπως όλες οι άλλες
Ανήκει στην κατηγορία «ερ-
γαλεία». Παρά την «προώ-
 θηση», τον ντόρο και την
 δημοσιολογούσα ευπιστία,
δεν της ταιριάζει ο ενθουσια-
    σμός, ούτε ο τρόμος

Micha Brumlik, εις μνήμην: Από το προλεταριάτο στον όχλο

Micha Brumlik, εις μνήμην: Από το προλεταριάτο στον όχλο
 Το νέο αντιδραστικό κοινω-
νικό υποκείμενο και ο βονα-
  παρτισμός α λα Τραμπ

Ουκρανία, Γάζα και λοιπά

Ουκρανία, Γάζα και λοιπά
   Από δω «οι δικοί μας»,
τους αξίζει συμπαράσταση -
      Από κεί οι άλλοι·
δεν είναι δικοί μας, καλά να πάθουν

Μάικλ Σαντέλ: Ευρωπαίοι, ξυπνήστε από το «Αμερικανικό Όνειρο»

Χρυσόστομος Α. Σταμούλης - Antidosis

Χρυσόστομος Α. Σταμούλης - Antidosis
Ήταν από τα πιο λαμπερά
μυαλά· φώτιζε την Θεσσα-
λονίκη σε μίζερους καιρούς

Micha Brumlik: Νέα Δεξιά, παλιοί στοχαστές

Micha Brumlik: Νέα Δεξιά, παλιοί στοχαστές
Από τον Μάρτιν Χάιντεγκερ
  στον Αλεξάντρ Ντούγκιν
Πούτιν, Όρμπαν, AfD & Σία
     σε ρόλους μαθητών

Στάνλεϋ Χόφμαν: Ευρώπη, για τους σωστούς λόγους

Στάνλεϋ Χόφμαν: Ευρώπη, για τους σωστούς λόγους
Κίσσινγκερ - Μπρεζίνσκι και Ευρώπη: Ένας μεγάλος πολιτικός επιστήμονας των ΗΠΑ θυμάται (2011)

Ρόμπερτ Κάπλαν και Κυριάκος Μητσοτάκης: Δελφικοί χρησμοί ή στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης;

Ρόμπερτ Κάπλαν και Κυριάκος Μητσοτάκης: Δελφικοί χρησμοί ή στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης;
  Ευχαριστούμε Αμερική,
     όμως φτάνει πιά !

Βολόντιμιρ Eρμολένκο: Τα όνειρα της Ευρώπης, βλέποντας από την Ουκρανία του 2014

Βολόντιμιρ Eρμολένκο: Τα όνειρα της Ευρώπης, βλέποντας από την Ουκρανία του 2014
«Εμείς οι Ουκρανοί είμαστε
    αυτή η άλλη Ευρώπη.
Aυθόρμητη, συναισθηματική,
     Ευρώπη της πίστης»

Ακροδεξιά, ψεκασμένοι, κλιματική κρίση, ΑΠΕ και ορυκτά καύσιμα

Ακροδεξιά, ψεκασμένοι, κλιματική κρίση, ΑΠΕ και ορυκτά καύσιμα
Οι ψευδοεπιστήμες και οι θεωρίες συνωμοσίας είναι σήμερα το πιο ισχυρό ναρκωτικό και προκαλούν συλλογική αποβλάκωση. Δεν είναι το παραδοσιακό ιδεολογικό όπιο, «μαζεμένο από το χωράφι». Είναι καθαρή ηρωίνη, «βιομηχανι-κής παραγωγής».
Από στενά πολιτική άποψη, θα άξιζε να εξεταστεί, γιατί τόσο εύκολα, σχεδόν όλοι οι απλοί άνθρωποι με λίγο ή πολύ ακροδεξιές ιδεολογικές προτιμήσεις (αλλά και πολλοί από τους αναρχικούς και αριστερίστες), είναι, πάνω απ' όλα, σφοδροί αρνητές της κλιματικής αλλαγής, πετρελαιολάγνοι, αεριοφάγοι, βενζινομανείς, λιγνιτοδίαιτοι, μισούν τα αιολικά και τα φωτοβολταïκά πιο πολύ και από τον διάολο. Και ηδονίζονται τόσο πολύ με την εισπνοή των πραγματικών ψεκαστικών αερίων, αυτών που εκπέμπουν οι επιτήδειοι, οι έχοντες συμφέρον από την αποβλάκωση και μαζοποίηση.
Η απέχθεια για τις ΑΠΕ είναι συνήθης ανορθολογισμός; Είναι κλασική ιδεολογία (ψευδής συ-νείδηση); Ή μήπως είναι σύμπτωμα πιο πολύπλοκης και πιο σκληρής διαστροφής, μιας παθολογίας ενός συγκεκριμένου ανθρωπολογι-κού τύπου, μια «μεταμοντέρνα» δεισιδαιμονία, η οποία δυναμώνει ακριβώς επειδή επικρατεί ο «μεταμοντέρνος» κανόνας του σχετικισμού, το anything goes;
Γιατί σ΄ αυτή την κοινωνική διαμάχη υπάρχει και μια άλλη πτυχή. Η κάλυψη των ενεργειακών αναγκών με άντληση ενέργειας είτε απευθείας από την πρωταρχική φυσική πηγή ενέργειας του πλανήτη (δηλαδή συλλαμβάνοντας την ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία του ήλιου με τα φωτοβολταïκά συστήματα), είτε από την ατμοσφαιρική κυκλοφορία που προκαλεί αυτή η ακτινοβολία (ανεμογεννήτριες), εκλαμβάνεται ως απόκλιση, ως επικίνδυνη «καινοτομία». Ενώ η κάλυψη των ενεργειακών αναγκών μέσω εταιρειών που καίνε ορυκτά καύσιμα, είναι κάτι που εκλαμβάνεται ή γίνεται ανεκτό ως «το φυσικό», «το λογικό», «η κανονικότητα».
Έτσι η ανορθολογικότητα δεν εμφανίζεται απλά ως μέρος του λόγου μιας ορισμένης κοινής γνώμης, τον οποίο μπορεί κανείς να κατατάξει στα αποτελέσματα της εσκεμμένης παραπλάνησης λόγω συμφερόντων, στο «ψέκασμα», στη διάδοση πλασματικών «πραγματικοτήτων», στις συνέπειες της ιδεολογίας ως ψευδούς συνείδη-σης κτλ.
Το ίδιο το γεγονός ότι γίνεται και σήμερα συζήτηση για το τι από τα δύο είναι απόκλιση και τι κανονικότητα (η χρήση απευθείας της πρωταρχικής πηγής ενέργειας; ή η άντληση ενέργειας με καύση μέσα σε ελάχιστο ιστορικό χρόνο προïόντων που προέρχονται από την ίδια πηγή και η βιόσφαιρα τα δημιούργησε ενεργών-τας επί εκατομμύρια χρόνια;), θέτει πάλι το πολυσυζητημένο ερώτημα του λογικού και του ανορθολογικού τόσο ως προς τα μέσα, όσο και ως προς τους σκοπούς.
Δεν είναι ζήτημα «παραπλάνησης»· αλλά ερωτά τί (είτε μέσο είτε σκοπός) μπορεί να είναι επιστημονικά (εν τέλει λογικά) έγκυρο και τί δεν μπορεί.
Είμαστε σε εποχή στην οποία οι δεισιδαιμονίες με προέλευση άμεσα θρησκευτική έχουν, υπο-τίθεται, υποχωρήσει. Οι άλλες;

Νοέμβριος 2024

Σωστός διπολισμός, λάθος διπολισμός; Καλός αρχηγισμός, κακός αρχηγισμός;

Σωστός διπολισμός, λάθος διπολισμός; Καλός αρχηγισμός, κακός αρχηγισμός;
Η δομική μονιμότητα του διπολισμού και του αρχηγισμού στο ελληνικό κομματικό σύστημα. Και οι θεσμικές-συνταγματικές βάσεις του

Οι ΗΠΑ σήμερα
Tι απομένει να κάνουμε εμείς, οι Ευρωπαίοι;

Οι ΗΠΑ στα χρόνια πριν την ήττα στο Βιετνάμ, ήταν παντοδύναμη υπερδύναμη, όπως άλλωσε και η ΕΣΣΔ. Με άνεση έκαναν τότε και οι δύο τις «δουλειές» τους σε κάθε γωνιά του πλανήτη και σταματούσαν μόνον όπου ερχόταν σε αντιπαράθεση μεταξύ τους (π.χ. κρίση πυραύλων στην Κούβα). Αυτό άρχισε να αλλάζει μετά τις στρατιωτικές και πολιτικές ήττες στο Βιετνάμ και στο Αφγανιστάν αντίστοιχα.
Σήμερα ΗΠΑ και Ρωσία είναι στρατιωτικοί γίγαντες (οι ΗΠΑ είναι και οικονομικός γίγας, μέχρι νεωτέρας) αλλά αμφότεροι με πήλινα πολι-τικά πόδια.
Ωστόσο, η μεν Ρωσία είναι κλασική απολυταρχία και λειτουργεί έτσι, στοιχειωδώς αποδοτικά, με την σταθερότητα που μπορούσαν να έχουν οι καθαρά αντιδραστικές, μοναρχικές πολιτικές εξουσίες του 19ου Αιώνα. Λειτουργεί όπως λειτουργούσαν στο εσωτερικό τους, αλλά επίσης πιέζοντας στρατιωτικά τον άμεσο περίγυρο τους η τότε Αυτοκρατορική Ρωσία της Μεταναπολε-όντειας εποχής, η δικέφαλη Μοναρχία των Αψ-βούργων, η Γαλλία της Παλινόρθωσης, η Πρω-σία, αλλά και η Βικτωριανή Αγγλία
Αντίθετα, οι ΗΠΑ, άν τις δούμε από τη σκοπιά του πολιτικού συστήματος, ή συνταγματικά, ή και ως νομικό-πολιτικό πολιτισμό εντός μιας αντιπροσωπευτικής δημοκρατικής τάξης πραγμάτων, είναι πολιτικό αναρχομπάχαλο. Ως πο-λιτικός πολιτισμός είναι παγιδευμένη σε μια απολιθωμένη, παλαιολιθική μορφή Δημοκρατίας, υπό συνταγματικό καθεστώς του 19ου Αι-ώνα. Στο παγκόσμιο συστημα και στη γεωπολιτική του 1967 ή ακόμη του 1989, αυτό λειτουργούσε επαρκώς. Όμως εν έτει 2023 δεν λειτουργεί. Παράγει γενικευμένο ανορθολογισμό.
Ποιός φανταζόταν στην εποχή του Βιετναμικού Πολέμου, στη δεκαετία του 1970, ότι 40-50 χρόνια μετά, θα μπουκάριζαν στο Καπιτώλιο της Ουάσιγκτων «αντισυστημικά» φρικιά με κέ-ρατα και με αρκουδοτόμαρα, με καλάσνικωφ στα χέρια, για να ενθρονίσουν ξανά τον ηττημένο στις εκλογές αγαπημένο τους Πρόεδρο;
Αν δούμε τη μεγάλη εικόνα, το χειρότερο μειονέ-κτημα των ΗΠΑ και πηγή των πολιτικών κακών είναι ο λεγόμενος Αμερικανικός τρόπος ζωής. Στις ΗΠΑ αγοράζουν ακόμη τη βενζίνη για τα αυτοκίνητά τους στο 1/2 της τιμής που κοστίζει το ίδιο εμπόρευμα στην Ελλάδα, στη Γερμανία, στην Ισπανία ή στην Πολωνία. Την ίδια στιγμή, όλοι οι επιστημονικοί δείκτες κοινωνικών ανισοτήτων κατατάσσουν στις ΗΠΑ σε ίδιο επίπεδο με τις Μεσανατολικές χώρες ή με το Μεξικό και με την Βενεζουέλα. Καμιά σχέση με την ηπειρωτική Ευρώπη, τουλάχιστον την βορείως των Άλπεων.
Ο λεγόμενος Αμερικανικός τρόπος ζωής δεν είναι διατηρήσιμος. Η εμφανής πια αποτυχία του είναι η αιτία που μετά το 1980 διέβρωσε το πολιτικό σύστημα των ΗΠΑ και τώρα το καταστρέφει.

Η Ευρώπη πρέπει να διασφαλιστεί για να είναι ανθεκτική σε ενδεχόμενη ολική αποτυχία των ΗΠΑ. Αυτό συνεπάγεται, πρώτα-πρώτα, χειροπιαστά και πολύ σκληρά πράγματα. Είναι καιρός να αποκτήσει η ΕΕ την πιο συνεκτική κοινή πολιτική άμυνας και ασφάλειας που ταιριάζει σε μια Ένωση κρατών. εν μέρει με ομοσπονδιακά χαρακτηριστικά. Να αποκτήσει κοινό στρατό με ισχυρή κοινή δύναμη αποτροπής.
Δύσκολο αλλά αναγκαίο - ανάγκα και Θεοί πείθονται. Άλλη εναλλακτική λύση δεν έχει.
Οι πραγματικοί δημοκράτες και οπαδοί της μα-χόμενης δημοκρατίας θα είναι οι κινητήριες δυνάμεις γι αυτόν τον δύσκολο και οδυνηρό μετασχηματισμό. Στις αυθεντικά δημοκρατικές πολιτικές δυνάμεις των χωρών της Ένωσης, αρχίζοντας από τις Πράσινες και Σοσιαλιστικές (ή Σο-σιαλδημοκρατικές, το ίδιο είναι), φθάνοντας μέ-χρι και όσες Συντηρητικές και Φιλελεύθερες όχι μόνον διακηρύσσουν αλλά και εννοούν ότι το φι-λελεύθερο δημοκρατικό κράτος, δηλαδή αυτό με δικαιώματα και ελευθερίες, αξίζει να συντηρηθεί και να βελτιωθεί, τίθενται νέα καθήκοντα: Βιωσιμότητα, κοινωνική συνοχή, συμφιλίωση με τη φύση, ανθεκτικότητα έναντι διακινδυνεύσεων. Και γεωπολιτικών. Αυτό το έργο είναι πεδίον δόξης λαμπρόν και για ό,τι αξίζει να λέγεται μια εκδοχή Αριστεράς άξια της εποχής μας. Δηλαδή δημοκρατική και ανανεωτική.
Οι ΗΠΑ είναι δημοκρατία μεν, παλαιολιθικής κοπής δε - έχει μείνει στον 19ο Αιώνα -, με νομικό και πολιτικό πολιτισμό ημι-νεωτερικού τύπου, με κοινωνία σε αγεφύρωτο διχασμό και με μεγάλα τμήματα της βυθισμένα σε αδιέξοδη πολιτισμική παρακμή.
Ο λεγόμενος Αμερικανικός τρόπος ζωής (που βασίζεται στα ορυκτά καύσιμα) είναι αδιέξοδος, μη διατηρήσιμος και καταστρέφει τον πλανήτη, γι αυτό έχει ημερομηνία λήξης. Η ακραία κοινω-νική ανισότητα και το απαρχαιωμένο πολιτικό σύστημα στις ΗΠΑ μπορούν μόνον να παράγουν πολιτικές παρακμάζουσας Πολιτείας. Δεν είναι ασφαλές να στηριζόμαστε ως Ευρώπη σε μια παρακμιακή δημοκρατία.

Οκτώβριος 2023

Η παρένθετη μητέρα και η δημοκρατία

Η παρένθετη μητέρα και η δημοκρατία
Δικαιώματα, η διεκδίκηση
   και η εγκυρότητα τους

Ταυτοτικά & καθολικά δικαιώματα: Γάμος για όλους
Πλανήτης για όλους, σημερινούς κι επόμενους;

«..Και συ χτενίζεσαι»
Μερικούς μήνες αφότου κάηκε η Θράκη, πνίγη-κε στις πλημμύρες η Θεσσαλία, ένα χρόνο μετά το τρομακτικό σιδηροδρομικό δυστύχημα στη χώρα που σχεδόν δεν έχει τρένα, και ενώ η ζωή στις IX-αυτοκινητόπληκτες ελληνικές μεγαλουπόλεις και στις συνοικίες τους γίνεται όλο και πιο αβίωτη, λες και ζούμε σε πόλεις της Μέσης Ανατολής, ποιές θεώρησε ως πιο επείγουσες νομοθετικές επεμβάσεις και μεταρρυθμίσεις η ελληνική πολιτική εξουσία;
Αυτό το ερώτημα ίσως απασχολήσει τους αυριανούς ιστορικούς των πολιτικών συστημάτων και των κοινωνιών. Από τη σκοπιά της απλής λογικής, προκειμένου να απαντήσουν γιατί συνέβη έτσι όπως βλέπουμε να συμβαίνει τώρα και όχι αλλιώς, ίσως οι ιστορικοί σηκώσουν τα χέρια ψηλά με απορία.
Ίσως πάλι σκεφτούν ότι η ελληνική σοφή ρήση «πάμε κι όπου βγει» έδωσε λύση σε ένα ακόμη πρόβλημα.
Εάν όμως λάβουμε υπόψη αριθμούς και ποσοστά (πράγματα που δεν συνηθίζεται να τα χειρίζονται με σεβασμό στη χώρα των Greek stati-stics), είναι αναπόφευκτο και το το πολιτικό-ηθικό ερώτημα:
Πόσο κερδίζουν ή χάνουν σε δημοκρατική νομι-μοποίηση τα απανταχού δημοκρατικά κομματικά συστήματα - όπως εν προκειμένω το ελληνικό, όταν, αφενός σπεύδουν να ικανοποιήσουν αιτήματα ή δικαιώματα, π.χ. στο γάμο, ενός ποσοστού του πληθυσμού πολύ μικρότερου του 5 %, και αφετέρου, την ίδια στιγμή, αδιαφορούν εντελώς και δεν κάνουν απολύτως τίποτε (ή κά-νουν παρελκυστικές κινήσεις), για ό,τι αφορά τα πιο θεμελιακά δικαιώματα του 100 % του πλη-θυσμού, του νυν και του μέλλοντος; Το δικαίωμα σε μια ζωή με αξιοπρεπή τρόπο, φυσικό τρόπο, το δικαίωμα να πατούν και αύριο τα πόδια τους σε έναν πλανήτη που θα μπορεί να τους προσφέρει μια τέτοια ζωή.
Αναφερόμαστε βέβαια στην ανθρωπογενή κλιματική κατάρρευση και όλα τα σχετικά που συνδέονται με αυτήν και με άλλες διαδικασίες καταστροφής του περιβάλλοντος.
Εάν οι ιστορικοί το δουν έτσι, από καθαρά πολιτική σκοπιά, ως ζήτημα πολιτικής νομιμοποίησης, ίσως η απορία τους γίνει μικρότερη. Ίσως οι επιλογές τους για να λύσουν τον γρίφο θα περιοριστούν σε δύο μόνον:
1. Είτε να διαγνώσουν ανεγκέφαλο πολιτικό προσωπικό και πολιτικο-πολιτισμικές- μιντιακές ελίτ.
2. Είτε να δουν εν δράσει υποκριτές, κυνικούς: Ευαίσθητους στην ικανοποίηση δικαιωμάτων, οσοδήποτε έγκυρων, ποικίλων κοινωνικών-«ταυ-τοτικών» μειοψηφιών οσοδήποτε μικρών, εάν αυτές οι μειοψηφίες υπερεκπροσωπούνται στο πολιτικό προσωπικό, στα media, στον χρηματοπιστωτικό τομέα, στην «πολιτιστική βιομηχανία» κτλ, δυσανάλογα με το ειδικό βάρος τους στην όλη κοινωνία. Ενώ ταυτόχρονα, οι ίδιοι «ευαίσθητοι» νομοθέτες, έχουν γραμμένο εκεί όπου δεν πιάνει μελάνη το 100 % του πληθυσμού, ιδίως εκείνους που δεν μπορούν ακόμη να ψηφίσουν
Εάν ισχύει το δεύτερο, οι ιστορικοί με γνώση πολιτικής επιστήμης εύκολα θα καταλάβουν ότι οι τυχερές αυτές «ταυτοτικές» μειοψηφίες αποκτούν προτεραιότητα επειδή ακριβώς λόγω της δυσανάλογης υπερεκπροσώπησης σε συστημικούς (με την ορολογία του Χάμπερμας) ή παρασυστημικούς τομείς, π.χ. οικονομία, πολιτική, media και «πολιτιστική βιομηχανία», παράγουν δυσανάλογα μεγάλη πολιτική ισχύ, την οποία μπορούν να «δανείζουν» - φυσικά με ακριβό αντίτιμο - στους άμεσους χρήστες και χειριστές πολιτικής ισχύος: Στο εκτελεστικό και νομοθετικό πολιτικό προσωπικό, στους άλλους (στους «γραφειοκρατικούς») μηχανισμούς των κομμά-των, στους δικαιϊκούς και στους άλλους θεσμούς της δημοκρατίας.
'Ετσι δημοκρατικοί σκοτώνουν τη δημοκρατία. Αυτοί που κρατούν το πιστόλι είναι οι λεγόμενοι αντισυστημικοί, η φιλοολοκληρωτική Άκρα Δεξιά που θα ήθελε πάρα πολύ όλες οι δημοκρατίες να αλωθούν από πολιτικές α λα Τραμπ και ιδίως από καθεστώτα α λα Πούτιν.
Όμως, αυτοί που πουλούν το όπλο και τις σφαί-ρες στους «αντισυστημικούς» είναι οι σκληροί εγωιστές και ασυμβίβαστοι φιλοσοφικά φιλε-λεύθεροι που αδειάζουν τη δημοκρατία από ουσιαστικά περιεχόμενα ελευθερίας, ισότητας και αδελφοσύνης, μαζί και η μεταμοντέρνα ή λεγόμενη δικαιωματική Αριστερά, η οποία έχει αποδεχτεί, με χαρά και με ψυχή βαθιά, να είναι όμηρος των πρώτων.
Η δυνατότητα γάμου για όλους, ανεξαρτήτως προσανατολισμού φύλου, άς νομοθετηθεί. Κακό δεν κάνει, αρκεί να έχουν προτεραιότητα τα θε-μελιώδη δικαιώματα των παιδιών απέναντι σε ελάσσονα δικαιώματα των ενηλίκων και να μένει απαραβίαστη η αξιοπρέπεια του ανθρώπου και του σώματός του.
Μολονότι η νομοθέτηση γάμου των ομόφυλων είναι ακτιβισμός εκνομίκευσης καθοδηγούμενος από πρόσκαιρους συσχετισμούς ισχύος μέσα στην κοινωνία και στην πολιτική, δεν είναι επικίνδυνη απειλή για την φύση του ανθρώπου, όπως αναμφίβολα είναι άλλα πράγματα, π.χ. η πα-θητική ή κατόπιν υπολογισμού πολιτική αποδοχή της κλιματικής κατάρρευσης ή της προκλητικά εξωφρενικής κοινωνικής ανισότητας. Όμως δεν είναι ούτε πολιτισμικό και πολιτικό επίτευγμα ισότητας της νεωτερικότητας και του Διαφωτισμού.
Γιατί Διαφωτισμός σημαίνει, πέραν των άλλων, διαρκή κριτική, αναστοχασμό, αυστηρό έλεγχο της εγκυρότητας ισχυρισμών, αποφάσεων και δράσεων, με κριτήρια λογικά και αξιολογικά. Δηλαδή απαντήσεις και στα ερωτήματα «πώς γίνεται;», «για ποιό λόγο;», «τι δυνάμεις κινούν αυτή την πράξη;», «είναι σημαντικό και επείγον ή άλλα είναι σημαντικά και επείγοντα;», «γιατί τώρα και όχι αύριο ή χθές;», «γιατί προτεραιότητα σ' αυτό και όχι σε άλλα;», και λοιπά.
Πραγματική απειλή προκύπτει. αλλά ως «παράπλευρη επίπτωση». Δεν εκπορεύεται από το συγκεκριμένο ζήτημα αλλά από το είδος πολιτικής που δρά και εδώ.
Όταν η πολιτική, δεξιά, αριστερή ή άλλη, και η επικρατούσα δημόσια συζήτηση στις κοινωνίες, βλέπουν αδιάφορες τον ελέφαντα να γκρεμίζει το σπίτι, κι αυτές καταγίνονται με το να καθαρίζουν ένα από τα πολλά θολά του τζάμια, τότε τους ταιριάζει επάξια ο τίτλος της ιστορικής επιθεώρησης του Ελεύθερου Θεάτρου και του Λουκιανού Κηλαηδόνη: «..και συ χτενίζεσαι», 1973.
Αυτό που συμβαίνει εν έτει 2024 δεν είναι «μεταπολιτική» όπως ισχυρίζονται μερικοί. Τέτοιο πράγμα δεν υπάρχει. «Τους τα είπαμε, μας τα είπανε, τους τα ξαναλέμε». Πολιτική είναι. Συνή-θης όπως την ξέραμε και την ξέρουμε. Συνήθης διότι συσχετισμοί ισχύος αποφασίζουν.
Εάν θα υπάρχουν αύριο ιστορικοί, θα αξιολογή-σουν. Όμως «το θέμα είναι τώρα τι λες», σημερινέ πολίτη.

Φεβρουάριος 2024

ΠΑΣΟΚ, ΝΔ και ως «ενδιάμεσος» ο ΣΥΡΙΖΑ. Ροές εκλογικών προτιμήσεων κι ένας κύκλος που κλείνει

Ο Παναγιώτης Κονδύλης, η αξιολογική ουδετερότητα και η πολιτική πράξη

Ο Παναγιώτης Κονδύλης, η αξιολογική ουδετερότητα και η πολιτική πράξη
 Η ηθική της ευθύνης στην
      Ελλάδα της κρίσης
     και σε άλλες κρίσεις

Πράσινος πολιτικός χώρος στην Ελλάδα; Πολύ κακή πρόγνωση για ευδοκίμηση «εδώ στο Νότο».

Μιχάλης Παπαγιαννάκης (1941 - 2009)

Μάικλ Σαντέλ: Γιατί οι φιλελεύθεροι είναι ανίσχυροι απέναντι στους λαϊκιστές και στους εθνικιστές;

Περιοδικό «Ο Πολίτης» 1976-2008, Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας ΑΣΚΙ

Ο Πολίτης Άγγελος Ελεφάντης (1936 - 29 Μαΐου 2008)

Ο Πολίτης Άγγελος Ελεφάντης (1936 - 29 Μαΐου 2008)
Λόγος για την ερχόμενη,
την πραγματικά μεγάλη
             κρίση

Λαϊκισμός ελληνικού τύπου

Λαϊκισμός ελληνικού τύπου
Πόσο παγερά αδιάφορος
       να μένει κανείς;

George Lichtheim: Ο Λουί Αλτουσέρ, ο Ροζέ Γκαρωντύ, ο Νίκος Πουλαντζάς και οι άλλοι

George Lichtheim: Ο Λουί Αλτουσέρ, ο Ροζέ Γκαρωντύ, ο Νίκος Πουλαντζάς και οι άλλοι
Οι «περιπέτειες της δια-
 λεκτικής» στο Παρίσι
      του 1969

Από τη χρεωκοπία στην αυτογνωσία - Μια επιχειρηματολογία για την κρίση της χρεωκοπίας (2008-2015)

Από τη χρεωκοπία στην αυτογνωσία - Μια επιχειρηματολογία για την κρίση της χρεωκοπίας (2008-2015)
Δαμ. Παπαδημητρόπουλος
   και συνυπογράφοντες

Γκρίζες θεωρίες, έγχρωμη ζωή

Γκρίζες θεωρίες, έγχρωμη ζωή
Ένας ιστοχώρος για την Βενετία Γαζίλα

Ψευδαισθήσεις και ιδεολογίες

«Αυτά που ονομάζουμε ιδεολογίες είναι ψευδαισθήσεις προικισμένες με την ισχύ πεποιθήσεων που συμμερίζονται πολλοί από κοινού». Με τέτοιες πεποιθήσεις, «τα άτομα αυτοεξαπατώνται για το τί είναι αυτά τα ίδια και ποιά η κατάστασή τους».
Οι δεδομένοι συσχετισμοί κοινωνικής δύναμης παράγουν
«δομική βία», δηλαδή επικοινωνιακά εμπόδια που λειτουργούν «διακριτικά» και περνούν απαρατήρητα, ωστόσο είναι αποτελεσματικά. «Οι εμπλεκόμενοι σε τέτοιες συστηματικά κολοβωμένες διαδικασίες επικοινωνίας, σχηματίζουν πεποιθήσεις υποκειμενικά αβίαστες, οι οποίες όμως είναι ψευδαισθητικές, απατηλές». Έτσι, οι πολίτες δημιουργούν οι ίδιοι μια πολιτική ισχύ, η οποία, «όταν θεσμοποιηθεί, μπορεί να στραφεί και εναντίον τους» (με τα λόγια του Jürgen Habermas)

Regina F. Titunik: Το μέλλον των σύγχρονων κοινωνιών: Πνευματική ανανέωση και ο Τελευταίος Άνθρωπος.

Regina F. Titunik: Το μέλλον των σύγχρονων κοινωνιών: Πνευματική ανανέωση και ο Τελευταίος Άνθρωπος.
Λέο Στράους, Μαξ Βέμπερ,
Φρίντριχ Νίτσε σε «διάλογο»

*Parallaxi - Περιοδικό πόλης της Θεσσαλονίκης

*Parallaxi - Περιοδικό πόλης της Θεσσαλονίκης
Αστικός ακτιβισμός για την
  «Θεσσαλονίκη Αλλιώς»

Eurozine

Blätter für deutsche und internationale Politik

Ο σκληρός εργατικός Μάης του 1936. Oι κρίσεις έχουν τη δική τους ιστορία

Ο σκληρός εργατικός Μάης του 1936. Oι κρίσεις έχουν τη δική τους ιστορία
Ζωή και θάνατος του Τάσου Τούση
του ανθρώπου που έγινε σύμβολο

Rainer Forst & Bernd Ulrich: Δικαιοσύνη και αλληλεγγύη

Rainer Forst & Bernd Ulrich: Δικαιοσύνη και αλληλεγγύη
Nέα κατάσταση, νέα καθήκοντα

Niko Paech: Καταστροφική οικονομική μεγέθυνση Η θύελλα της προόδου & τα ερείπια που αφήνει πίσω

Κρίστοφερ Λας: Πρόοδος, η τελευταία δεισιδαιμονία

Loren Goldner: Πολιτισμικά ρεύματα της αποδόμησης και η αποβιομηχάνιση στη Δύση μετά το 1968

Loren Goldner: Πολιτισμικά ρεύματα της αποδόμησης και η αποβιομηχάνιση στη Δύση μετά το 1968
 Ηθικός και πολιτικός σχε-
τικισμός με πρόσχημα «αντι-
 ιμπεριαλισμό», «πολιτισμι-
κές σπουδές» (cultural stu-
dies) και «μετααποικιο-
     κρατικές» θεωρίες
     (postcolonialism)

Γιούργκεν Χάμπερμας: Πολιτική ισχύς, εξουσία και επικοινωνία σύμφωνα με την Χάννα Άρεντ

Γιούργκεν Χάμπερμας: Πολιτική ισχύς, εξουσία και επικοινωνία σύμφωνα με την Χάννα Άρεντ
  Μια κριτική διερεύνηση

«Κοινωνίες της διακινδύνευσης» (Ούλριχ Μπεκ), πανδημία και πολιτικές αυταπάτες

O Joschka Fischer στο Project Syndicate

O Joschka Fischer στο Project Syndicate
      Διεθνής Πολιτική

Ελλάδα, Ευρώπη, πατριωτισμός - Σε εποχή μειωμένων προσδοκιών

Ταρκόφσκι

Δεξαμενή Σκέψης Zentrum Liberale Moderne (Αγγλικά - Γερμανικά)

A. von Lucke: Πάλη για την ηγεμονία. Ποιός έχει την εξουσία να ορίζει για ποιό λόγο να αγανακτούμε;

A. von Lucke: Πάλη για την ηγεμονία. Ποιός έχει την εξουσία να ορίζει για ποιό λόγο να αγανακτούμε;
Νεανική διαμαρτυρία για
 το κλίμα & διαμαρτυρία
ενάντια στη διαμαρτυρία

Φιλελεύθεροι και λαϊκιστές: Γιατί φοβούνται και οι δύο τόσο πολύ την Γκρέτα Τούνμπεργκ;

Φιλελεύθεροι και λαϊκιστές: Γιατί φοβούνται και οι δύο τόσο πολύ την Γκρέτα Τούνμπεργκ;
Μη πυροβολείτε την αγγελιοφόρο!

Ο Ενρίκο Μπερλινγκουέρ (1922 - 11 Ιουνίου 1984) εναντίον του καταναλωτισμού

Ο Ενρίκο Μπερλινγκουέρ (1922 - 11 Ιουνίου 1984) εναντίον του καταναλωτισμού
  Alessandro Leogrande:
Enrico Berlinguer contro il
   consumismo, 1977
   - σαν να ήταν χθές