Γεωπολιτική «αλλαγή εποχής», ημεδαποί ομφαλοσκόποι«Σας τα είπαμε, μας τα είπατε, σας τα ξαναλέμε»

Σκληρά ροκ και μαλακά κλαρίνα - 2009-2025, αγώνες για την εξουσία, από την χρεοκοπία ως τον ΟΠΕΚΕΠΕ 

( 3 Aυγούστου 2025)

Φρανθίσκο Γκόγια, «Ο Μέγας Τράγος ΙΙ», 1820 – 1823

[...] Εύστοχα επισήμανε ο Ευάγγελος Βενιζέλος με αφορμή τα κοινοβουλευτικά επακόλουθα του σκανδάλου ΟΠΕΚΕΠΕ, ότι την συσσώρευση γεγονότων και συμπεριφορών στο κοινοβουλευτικό, συνταγματικό και γενικά θεσμικό επίπεδο, στην πλευρά του κυβερνητικού αστερισμού ήδη φαίνεται «κρίση εσωτερικής εμπιστοσύνης και αυτοπεποίθησης παρά τα επιφαινόμενα». Και «μια τέτοια κρίση καθίσταται όμως σχεδόν αυτόματα κρίση νομιμοποίησης». 

Ευτυχώς η αντιπροσωπευτική δημοκρατία έχει διαδικασίες ώστε μια κρίση νομιμοποίησης να αίρεται, προσωρινά ή κάπως πιο μόνιμα: Τις εκλογές, κανονικές ή πρόωρες. Όμως σε πιο μακροπρόθεσμη κλίμακα δρα μια άλλη κρίση, πολύ βαθύτερη και διαβρωτική. Την  τροφοδοτεί ο ίδιος ο τρόπος με τον οποίο κάνουμε πολιτική στην σημερινή Ελλάδα, αλλά και ευρύτερα, στην Ευρώπη και στην Αμερική. Κυρίως την τροφοδοτεί το πως πορεύονται σήμερα, στον καιρό της κλιματικής κρίσης και της χωρίς ιστορικό προηγούμενο συσσώρευσης τεράστιων ποσοτήτων πλούτου σε μια απειροελάχιστη χούφτα ανθρώπων, οι κομματικές οικογένειες οι οποίες έχουν τις ρίζες τους στον 19ο Αιώνα.

Την  τροφοδοτεί εξίσου αυτή η εξελισσόμενη «νέα δομική αλλαγή της δημόσιας σφαίρας». Τα ισχυρά Μέσα μαζικής επικοινωνίας και ολοένα περισσότερο οι ψηφιακές πλατφόρμες και μέσα δικτύωσης, θέτουν την ατζέντα σκληρά και αντι-πλουραλιστικά, είτε κολακεύοντας «τον λαό», είτε με κυνική ευθύτητα σε καταστάσεις ανάγκης: Ορίζουν για ποιά πράγματα συζητούμε δημόσια και για ποιά πράγματα δεν συζητούμε. 

Η λανθάνουσα κρίση αντιπροσώπευσης, κυρίως ως επιταχυνόμενη απομάκρυνση των πολιτών από την πολιτική και ως αποχή από εκλογικές διαδικασίες, μαίνεται στην Ελλάδα επί 15 χρόνια και περισότερο, με αρχή από το 2012 το αργότερο. Μέχρι νεωτέρας, αντιστροφή της πτωτικής τάσης δεν φαίνεται στον ορίζοντα. Ωστόσο, και ανεξάρτητα από  αυτό, η αποτυχία του «δεξιο-φιλελεύθερου» αστερισμού μπορεί να σημάνει και για την Ελλάδα την ώρα της μετάβασης στην ισχύουσα πια πολιτική «κανονικότητα» [...] πολλών χωρών της ηπείρου μας [...]

→ Ολόκληρο εδώ

Φρανθίσκο Γκόγια:
Προσχέδιο για τον «Μέγα Τράγο Ι»

Κρίση κυβερνητικής νομιμοποίησης και κρίση πολιτικής αντιπροσώπευσης - Διακυβέρνηση στην Ελλάδα και στη λοιπή Ευρώπη

10 Ιανουαρίου 2026

Τον Αύγουστο του 2025, με πρόσφατη την έκρηξη του σκανδάλου ΟΠΕΚΕΠΕ, αναφέρθηκα στην κατάσταση του ελληνικού πολιτικού συστήματος και στις αναδυόμενες ατζέντες, πολιτικές και μιντιακές, για εναλλακτικές διεξόδους. Η επισήμανση του Ευάγγελου Βενιζέλου, ότι «στην συσσώρευση γεγονότων και συμπεριφορών στο κοινοβουλευτικό, συνταγματικό και γενικά θεσμικό επίπεδο, στην πλευρά του κυβερνητικού αστερισμού ήδη φαίνεται “κρίση εσωτερικής εμπιστοσύνης και αυτοπεποίθησης παρά τα επιφαινόμενα” ήταν εύστοχη» [...] Ο Ε. Βενιζέλος κατέληγε ότι “μια τέτοια κρίση καθίσταται όμως σχεδόν αυτόματα κρίση νομιμοποίησης”.
Όμως μερικούς μήνες μετά, ο Ε. Βενιζέλος έκανε ακόμη πιο μελανή την απόχρωση, με το τελικό του συμπέρασμα: «Μεγάλο μας πρόβλημα είναι ότι η χώρα έχει καταστεί μη διακυβερνήσιμη». Εδώ το πράγμα αλλάζει [...]
[...] Η λανθάνουσα κρίση αντιπροσώπευσης, κυρίως ως επιταχυνόμενη απομάκρυνση των πολιτών από την πολιτική και ως αποχή από εκλογικές διαδικασίες, μαίνεται στην Ελλάδα επί 15 χρόνια και περισότερο, με αρχή από το 2012 το αργότερο [...]
[...]  Από αυτή την οπτική γωνία, η κρίση κυβερνητικής εσωτερικής εμπιστοσύνης και η δυνητική κρίση νομιμοποίησης είναι κρίσεις παράγωγες: Τις παράγει, σε τελευταία ανάλυση, μια λανθάνουσα κρίση πολιτικής αντιπροσώπευσης, μακροχρόνια και διαρκής, η οποία τείνει να γίνει εμφανέστατη. Όμως η διασπορά των εκλογικών προτιμήσεων σε πολλά κόμματα δεν σημαίνει κρίση πολιτικής αντιπροσώπευσης [...]
Αυτή η επίμονη άρνηση ενός διαρκώς αυξανόμενου μέρους του εκλογικού σώματος να συμμετέχει στις εκλογικές (και άλλες πολιτικές) διαδικασίες της Ελληνικής Δημοκρατίας από το 2012 μέχρι τώρα, είναι ένδειξη, εκτός των άλλων, και για το εξής: Παρά τις σκληρά πολωμένες ατζέντες στην δημόσια σφαίρα, για μια σημαντική μερίδα πολιτών η διπολική διαίρεση «μνημονικοί» - «αντιμνημονιακοί» δεν σήμαινε τότε πολλά πράγματα. Ακόμη περισσότερους, τους αφήνει παγερά αδιάφορους η στρεβλή συμπύκνωση πολιτικών προτιμήσεων, ιδεολογημάτων και ιστορικής αδράνειας στην προσωποποιημένη, εξίσου διπολική σύγκρουση των «λίγο ή πολύ φιλικών προς τον Κυριάκο Μητσοτάκη» με τους πάσης φύσεως «εχθρούς του  Κυριάκου Μητσοτάκη».
Τίθεται λοιπόν το ερώτημα πώς αντιδρούν οι ποικίλοι ημεδαποί διαμορφωτές ατζέντας, πολιτικοί ή μιντιακοί - μαζικοεπικοινωνιακοί, στην φθίνουσα ικανότητα αντιπροσώπευσης. Δηλαδή (1) ποιά προγραμματικά πολιτικά περιεχόμενα προωθούν οι πολιτικοί και (2) για ποιά πράγματα ανοίγουν δημόσια συζήτηση και για ποιά πράγματα δεν ανοίγουν, οι μαζικοεπικοινωνιακοί.
Στο σημείο αυτό, αρχίζουμε πια να μιλάμε όντως για ικανότητες διακυβέρνησης σε ημέρες κρίσης και «αλλαγής εποχής», και όχι μόνον για εμπιστοσύνη, αυτοπεποίθηση και κυβερνητική νομιμοποίηση εν γένει.
Όλη η θορυβώδης συζήτηση για την υποτιθέμενη πολιτική στροφή του Ε. Βενιζέλου αλλά και η ίδια η παρουσία του στην εκδήλωση της εφημερίδας Δημοκρατία με την ομιλία του ως κεντρικού (συν)ομιλητή, αφήνουν γεύση όχι ευχάριστη. Έλλειψη προσοχής στην «αλλαγή εποχής» και εμμονή του παρωχημένου.
Αφενός η έμφαση του Ε. Βενιζέλου στο πόσο «ζωτική σημασία έχει για τη Δύση και τη δημοκρατία το να αποκατασταθεί η σχέση εμπιστοσύνης και η συναντίληψη ανάμεσα στις δύο πλευρές του Ατλαντικού που έχει τεράστιο ιστορικό βάθος». Με άλλα λόγια, η νέα γεωπολιτική πραγματικότητα δημιουργεί μεγάλη πολιτική αμηχανία, οπότε οδός διαφυγής είναι ο λογαριασμός χωρίς τον ξενοδόχο. Αφετέρου, η εμπιστοσύνη του Νίκου Αλιβιζάτου στον παράδοξο ελκυστή της ελληνικής πολιτικής για την επάνοδο στην οικεία «πεπατημένη», δηλαδή στον δικομματισμό. Και στις δύο περιπτώσεις πρόκειται για χάραξη πολιτικής κατεύθυνσης θεμελιωμένη στην εικασία ότι το παρελθόν καθορίζει νομοτελειακά το μέλλον [...]

→ Ολόκληρο εδώ

Έγκυρα 1993 - Ιούνιος 2023, περιλαμβανομένου του δημοψηφίσματος Ιουλίου 2015 (το ποσοστό συμμετοχής στο δημοψήφισμα εντάσσεται στην μακροχρόνια πτωτική τάση της προσέλευσης στην κάλπη)

 

Αποχρώσεις καφρίλας: Μιντιακός ντόρος περί τεχνητής «υπερνοημοσύνης», βλακεία των απανταχού Τραμπιστών

( 29 Ιανουαρίου 2026)

[...] Όπως σε όλα, έτσι και στις ατζέντες, ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες. Λόγου χάρη, όταν προβεβλημένα στελέχη της σημερινής «Μητσοτακικής», δηλαδή της κοινώς λεγόμενης φιλελεύθερης ΝΔ, τύπου Μακάριου Λαζαρίδη, επιδεικνύουν ασύστολα τον μικροκομματικό κυνισμό της και καταφεύγουν εν έτει 2026 σε επιδείξεις εθνικολαϊκισμού πυροβολώντας τον Κώστα Σημίτη, τότε είναι εύκολα κατανοητό πώς εξελίσσεται η ημεδαπή κυβερνητική και φιλοκυβερνητική ατζέντα. Άλλη μια, από τις πολλές, καταστροφική επίθεση στην δημοκρατική λειτουργία του κομματικού συστήματος.

Να προσθέσουμε και τις τοξικές αμερικανιές των φιλελεύθερων με πιστοποιητικό, εναντίον της Άννας Διαμαντοπούλου για τον άνευ περιεχομένου αμερικάνικο «κάθετο διάδρομο»; Μήπως η σημερινή Νεοδημοκρατική ατζέντα αρχίζει να μοιάζει εφιαλτικά με την «αντιεκσυγχρονιστική», αντι-Σημιτική, τοξική ατζέντα της Καραμανλικής ΝΔ και του μετά τον ΣΥΝασπισμό ΣΥΡΙΖΑ ή άλλων «ριζοσπαστικών αριστερών»; Ή με πρωτοσέλιδο της εφημερίδας Δημοκρατία;

Τόσο το χειρότερο, όταν κάνουν πως δεν καταλαβαίνουν τι τρέχει, άλλοι φιλελεύθεροι (ή φιλελέδες;), εντός ή εκτός ΝΔ, οι οποίοι, υποτίθεται, κάποτε έπιναν νερό στο όνομα του Σημίτη, ίσως ως νέοι στην πολιτική, ίσως ως λαθρεπιβάτες του τότε ΠΑΣΟΚ. Ή και μετά. Ή και προσποιούνται ότι ακόμη πίνουν.

Δεν κινδυνεύουν μόνον οι στερούμενοι επαρκούς παιδείας πολίτες να μετατραπούν σε μάζα αδράνειας. Η τοξική ατζέντα των άλλων μπορεί να παγιδεύσει και να δηλητηριάσει ακόμη και εκείνους, οι οποίοι, αφού την αποδεχτούν και υιοθετήσουν στον δημόσιο λόγο ως εργαλείο και της όποιας δικής τους πολιτικής πολεμικής, τελικά την πιστεύουν τόσο πολύ, ώστε την καταπίνουν αμάσητη.

 → Ολόκληρο εδώ

Η Κάγια Κάλλας, η διάβρωση του διεθνούς δικαίου και η διάβρωση του δημόσιου λόγου στην Ελλάδα

(6 Μαρτίου 2026)

[...] Στην Ελλάδα, φαίνεται πως ούτε στους «μετριοπαθείς φιλελεύθερους» της ΝΔ, ούτε σε «ριζοσπάστες αριστερούς» και άλλους γιαλαντζί αντιιμπεριαλιστές, συμφέρει να προβάλλεται στους πολίτες αυτό που επισημαίνει η Κάγια Κάλλας (την οποία, όχι τυχαία, από κοινού απεχθάνονται ως πολιτικό πρόσωπο). Γι' αυτό, τώρα στα δύσκολα, βασική ατζέντα εκ δεξιών και ευωνύμων, και μέθοδος απόσπασης της προσοχής των πολιτών, είναι να υποτιμούν ή και να δυσφημούν διαρκώς την συντεταγμένη σε Ένωση Ευρώπη.

Εδώ, την ώρα ενός ακόμη μεγάλου περιφερειακού πολέμου, γινόμαστε για πολλοστή φορά μάρτυρες της ανεκδιήγητης κακοφωνίας ενός πολύχρωμου «τουρλού» πολιτικών προσώπων και δημοσιολογούντων, χωρίς αρχές και χωρίς λογικό ειρμό.* Κυρίως της διολίσθησης κυβερνητικών και παρα-κυβερνητικών, σε στάση όλο και πιο «Τραμπική», όλο και λιγότερο πιστή στην Ευρώπη· στην ΕΡΤ και σε ιδιωτικά ΜΜΕ, τον τελευταίο καιρό, πολλά αρχίζουν να μας θυμίζουν την παλιά, αξέχαστη «Φωνή της Αμερικής» [...]

[...] Αλλά και πολλοί από τους υποτιθέμενους άσπονδους εχθρούς της κυβέρνησης ΝΔ, στην πράξη επιδεικνύουν εξίσου ή και χειρότερη αντιευρωπαϊκή στάση. Το γνωστό βιολί. Διότι δουλειά τους είναι να δυσφημούν την ΕΕ ως Ένωση και χώρες-μέλη της ως χώρες, όχι όμως συγκεκριμένες πολιτικές παρατάξεις. Την ίδια ώρα, επιτίθενται  στην Τραμπική Αμερική με χαϊδευτικές σφαλιαρίτσες.

Προτιμούν τους νταήδες, μερικοί τον ένα, άλλοι τον άλλο, πολλοί και τους δυό μαζί. Γι' αυτό τους καλύπτουν· και όσο πιο μεγάλοι νταήδες, τόσο πιο αποτρεπτικό για ορθολογική πολιτική στάση αυτό το μείγμα φόβου και θαυμασμού. Δεν θέλουν να είναι ουσιαστικά με τα θύματα της βίας που ασκούν οι νταήδες, μικροί και μεγάλοι, είτε κάνοντας άμεση χρήση όπλων (Ουκρανία, πολίτες στην Μέση Ανατολή και αλλού), είτε με άλλους τρόπους εκφοβισμού [...]

[...] Μεγαλο-Αμερικανοί και μεγαλο-Ρώσοι νταήδες θέλουν να κομματιάσουν την ΕΕ σε άμορφο σωρό αδύναμων εθνικών κρατών, οι Ορμπανο-ΑfDέδες και άλλοι της εντός ΕΕ «φάλαγγας» κάνουν τη δουλειά τους· οι χρήσιμοι ηλίθιοι κάνουν αυτό που κάνουν πάντα και οι ναι-μεν-αλλάδες δηλώνουν βροντερό παρών ως συνήθως. Οι τελευταίοι είναι πολλοί και ποικιλόχρωμοι· αναμενόμενη η εγχώρια ευρωσκεπτικιστική salade macédoine ή τουρλού μετριοπαθούς φιλοαμερικανισμού.

Γι΄αυτό, τίποτε δεν θα ακούσουμε σε ελληνικά ΜΜΕ, ιδιωτικά και δημόσια, από την σπουδαία ομιλία της Ευρωπαίας Κάγια Κάλλας, αλλά δεν θα χάσουμε καμιά από τις καθημερινές αλληλοαναιρούμενες ασυναρτησίες του μεγαλο-Αμερικανού Ντόναλντ Τραμπ και της κουστωδίας του. 

  → Ολόκληρο εδώ

Αντισυστημικοί του καιρού μας: Μπορεί να υπονομεύσει τη δημοκρατία ένα παρακμιακό δίκτυο «ισχυρών ανδρών»; 

(14 Φεβρουαρίου 2026) 

[...] Tα βαθιά θεμέλια και τα πιο ισχυρά οχυρά της δημοκρατίας με εγγυημένες ελευθερίες και δικαιώματα, όταν υπάρχουν, υπάρχουν σε ό,τι μπορεί να δημιουργήσει μια ζωντανή κοινωνία και δημόσια σφαίρα· στο πολίτευμα μας, η «διαχειριστική και «διαδικαστική» δημοκρατία του άμεσα πολιτικού επιπέδου δανείζεται δημοκρατική πολιτική ισχύ και κάνει χρήση της. Δεν την παράγει η ίδια.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι τούτο το κράτος νομιμοποιείται,  με δικές του πράξεις και παραλείψεις, να αφήνει αξίες και ικανότητες καταστροφικής ποιότητας να επιβάλλονται με εργαλεία εξωθεσμικά (π.χ. οικονομική ή τεχνολογική δύναμη) και να κυριαρχούν ανεμπόδιστες και μονόπλευρες στην κοινωνική σκηνή. Γιατί τότε, εκείνο που είναι ικανό να τρέφει την δημοκρατία διασφαλίζοντας τη ζωή της, μπορεί να μεταστραφεί σε δηλητήριο.
Ακόμη χειρότερα, εάν, ταυτόχρονα, αυτό το ίδιο κράτος επιτρέπει στον εαυτό του και να αυτοαναιρείται ως κράτος δικαίου, όταν το έγκλημα δεν επισύρει ποινή δίκαιη επειδή οι δράστες είναι διάσημοι και ισχυροί, τα θύματα άσημα και αδύναμα, το χρήμα πολύ, η κομματική αντιπαράθεση ως ουσία λίγη.
Εδώ βρισκόμαστε τώρα. Μάλιστα σε «καιρούς αναστάτωσης», σε σημείο καμπής προς «αλλαγή εποχής». Για  να κατανοηθεί ο αντισυστημισμός στις κοινωνίες των ΗΠΑ και της Ευρώπης, δεν αρκούν οι αναφορές στην «οικονομική δυσπραγία και υπαρξιακή ανασφάλεια», στον υποβιβασμό της μεσαίας τάξης, στην «δημοκρατική κόπωση» κλπ. Η δε εθνική μας αυτοεξέταση για «δεξιές», «αριστερές», «κεντρώες», «κεντροαριστερές» (!) κλπ εκδοχές αντισυστημισμού, αλλά σχεδόν με σιωπή ασυρμάτου στην πνιγηρά επαρχιώτικη ημεδαπή δημοσιότητα για το hot spot του αντισυστημισμού, τις ΗΠΑ, επιβεβαιώνει αυτό που ξέραμε: Στην Ελλάδα είθισται να διυλίζουμε ξανά και ξανά τον ίδιο κώνωπα και είμαστε ικανοί να καταπιούμε αμάσητες ένα ολόκληρο καραβάνι καμήλες.

Μαζί με πολλά άλλα, τα οποία εξελίσσονται εδώ και αρκετά χρόνια, το δίκτυο Epstein δείχνει και αυτό, στο μέτρο που του αναλογεί, τι είναι και τι θέλει ο πραγματικός, ο επιδραστικός αντισυστημισμός της εποχής μας: Είναι μια εκ των άνω επίθεση στους με κόπο κερδισμένους δημοκρατικούς και κοινωνικούς φραγμούς, τους περιοριστικούς της εξουσίας των μεγάλων και ισχυρών επί των μικρών και αδύναμων.
Πρόκειται για ανοιχτή αμφισβήτηση του δημοκρατικού πολιτικού και δικαιϊκού συστήματος. Δεν είναι «συντηρητική» αλλά ανατρεπτική (disruptive), όπως λένε και οι ίδιοι οι επίδοξοι ανατροπείς.  [...] 

→ Ολόκληρο εδώ

Salade macédoine, by Christina Cherrier, © Eatwell101

Η Δεκεμβριανή σύναξη των φίλων της Δημοκρατίας 

(12 Δεκεμβρίου 2025)

[...] Δεν είναι δείγμα ευρωπαϊκής αυτοπεποίθησης το να εξισώνεις ανόμοιες κρίσεις και να εξωραΐζεις τα συμβαίνοντα στις ΗΠΑ, με την επίπεδη, δήθεν ισοζυγισμένη, ρητορική ότι «η φιλελεύθερη δημοκρατία, ως αξιακή επικράτεια της Δύσης, δοκιμάζεται σκληρά και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού». Είναι επικίνδυνο στοίχημα, διότι στηρίζεσαι μονομερώς σε ευσεβείς πόθους και σε λογαρισμούς χωρίς τον ξενοδόχο, εάν στοιχηματίσεις μονόπλευρα, επικαλούμενος «ζωτική σημασία για τη Δύση και τη δημοκρατία», στο «να αποκατασταθεί η σχέση εμπιστοσύνης και η συναντίληψη ανάμεσα στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, που έχει τεράστιο ιστορικό βάθος». Στάση μαχόμενου ευρωπαίου πολιτικού δεν είναι το να περιγράφεις απλώς τί κατηγορίες επισείει κατά της Ευρώπης ο Λευκός Οίκος [...] αλλά το ξεκαθάρισμα της δικής μας, της ευρωπαϊκής και δημοκρατικής θέσης.

Ακόμη καλύτερα, άν το ξεκαθάρισμα γινόταν μέσα σε εκδήλωση μιας εφημερίδας σαν την «Δημοκρατία».[...]

 [...] Ο πολιτικός χρόνος επιταχύνεται. Τα σενάρια για τον έλεγχο, την διαχείριση ή και την διαμόρφωση της «μετά Μητσοτάκη εποχής» βγαίνουν από τα κλεισμένα συρτάρια. Είπε κανείς ότι σενάρια γράφει μόνον ο Αλέξης Τσίπρας;
Σε πολλές πρώτες σελίδες των διαφορετικών σεναρίων αρκετών από τους συμμετέχοντες της εκδήλωσης στο Καπνεργοστάσιο για την εφημερίδα «Δημοκρατία», τουλάχιστον στα σενάρια των παρεών των πιο πλούσιων σε φαντασία, θα μπορούσε να είναι γραμμένο με μεγάλα γράμματα το όνομα Νίκος Δένδιας. Ίσως με ένα σωρό πολύχρωμα «μικρά γράμματα» πολιτικών ονομάτων από κάτω. Και όπως ισχύει και για άλλου τύπου συναλλαγές, τα «ψιλά γράμματα» πρέπει να τα προσέχεις πάρα πολύ, να τα φοβάσαι, άν θέλεις να μη βρεθείς μετά στην ανάγκη να εξηγείς ότι δεν έχεις προβοσκίδα, μάτια πλάνα και αυτιά αεροπλάνα.
Το γεγονός ότι οι παρέες έχουν πλούσια φαντασία, δεν σημαίνει και ότι η φαντασία ποτέ δεν καταφέρνει να φτάσει στην εξουσία· με λίγη βοήθεια από φίλους και συνεταίρους, μετακινούνται ακόμη και όρη ιδεολογικά [...]

[...] Τέτοιες salades macédoniennes, συνάξεις πολύχρωμες πολιτικά και ιδεολογικά, ακόμη κι αν ο μαϊντανός πέσει υπερβολικά άφθονος, δεν είναι κατ΄ανάγκη συνευρέσεις κακές κι αμαρτωλές, καταδικαστέες συναθροίσεις και παρασυναγωγές. Απεναντίας, η ακραία πολυχρωμία τους μπορεί να γίνει πολιτικά εποικοδομητική, άν είναι κίνητρο για εμβάθυνση στην πολιτική παιδεία [...]

[...] Ωστόσο οι τέτοιες πολύχρωμες συνάξεις μπορεί να γίνουν πολιτικά αποδομητικές, καταστροφικές για την πολιτική παιδεία, πολιτικά «καπνογόνα» για απόσπαση της προσοχής των πολιτών, διώκτες κάθε νηφαλιότητας τους, πηγές σύγχυσης. Αυτό συμβαίνει, όταν οι συμμετέχοντες δεν θέλουν ή δεν μπορούν να πουν, καθένας από την ιδιαίτερη οπτική γωνία του, μερικά καθαρά λόγια για τα πιο κρίσιμα από τα κρίσιμα προβλήματα της χώρας, της Ευρώπης και του κόσμου, ειδικά σε τούτη την εποχή καθολικής αναταραχής.
Όταν ο δημοκρατικός πολιτικός λόγος κοιμάται και υπνοβατεί, άλλοι γράφουν ιστορία. Εν λευκώ [...]

→ Ολόκληρο εδώ

Αναλώσιμο πιόνι στην ενεργειακή και γεωπολιτική σκακιέρα - Παρευξείνιος Άξονας ή τρύπες στο νερό;

(6 Νοεμβρίου 2025)

[...] O πρωθυπουργός έπρεπε αυτές τις μέρες να βρίσκεται εκεί όπου βρίσκονται Ευρωπαίοι πρωθυπουργοί και πρόεδροι όπως η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ο Εμμανουέλ Μακρόν της Γαλλίας, ο Κιρ Στάρμερ του Ηνωμένου Βασιλείου, o Πέδρο Σάντσεθ της Ισπανίας, ακόμη και ο «μια στο καρφί και τρεις στο πέταλο» Φρίντριχ Μερτς. Μάλιστα ο Μερτς, στο πλευρό του οικοδεσπότη, δήλωσε ότι «θα κρατήσει ψηλά τη σημαία της πολυμερούς συνεργασίας». Ο κ. Μητσοτάκης έπρεπε να είναι στο Belém της Βραζιλίας, εκεί όπου διεξάγεται η 30ή Διάσκεψη Κορυφής του ΟΗΕ για το Κλίμα (COP30).

Αντ' αυτού, ο κ. Μητσοτάκης επέλεξε, κατά τις ημέρες έναρξης της COP30 να καυχηθεί ότι η κυβέρνηση του έκλεισε συμφωνία ώστε επιτέλους, «θα γίνει στην Ελλάδα η πρώτη ερευνητική γεώτρηση μετά από 40 χρόνια».  Εννοεί την (ευτυχώς αβέβαιη) προοπτική υποθαλάσσιων γεωτρήσεων της αμερικανικής ExxonMobil στο Ιόνιο για εξόρυξη κοιτασμάτων αερίου ή πετρελαίου. Καυχήθηκε επίσης, ότι «η Ελλάδα αποτελεί την φυσική πύλη εισόδου του αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου» (LNG) σε όλη την Ευρώπη.

Όλα αυτά λέγονται, ενώ στα ελληνικά ιδιωτικά και δημόσια Μέσα Ενημέρωσης έχει εξαπολυθεί ένας «επικοινωνιακός» καταρράκτης με αμερικανικά περιεχόμενα. [...] Όμως, η ακατάσχετη πλημμύρα ελληνικής Αμερικανιάς φθάνει, τελικά, μέχρι το ψητό: Την παρουσίαση της σημερινής αμερικανικής θέσης για το κλίμα («ο ισχυρισμός ότι υπάρχει κλιματική αλλαγή είναι η μεγαλύτερη απάτη στον κόσμο») ασχολίαστα, ή, το πολύ, με ένα «λυπούμαστε, αλλά όλα αλλάζουν, αφού έτσι θέλει το αφεντικό». Ενώ μερικοί δύσκολα κρατιούνται να μη ζητωκραυγάσουν όταν ακούν το γρύλλισμα drill baby, drill [...]

[...] Στο «κάτι άλλο» της ακόμη πληρέστερης ομοφωνίας, βοήθησε, τηρουμένων των αναλογιών, και η επαγγελματική συνεργασία μεγάλου μέρους των μιντιακών επαγγελματιών της  «Ριζοσπαστικής Αριστεράς» (και της «ακόμη πιο ριζοσπαστικής») με τις θυγατρικές των Capital Maritime & Trading Corporation και της Aegean Oil-Aegean Shipping Management S.A. Άν βέβαια υποθέσουμε, counterfactually, ότι οι εν λόγω ριζοσπαστικοί μιντιακοί επαγγελματίες, εκτός από το να κυνηγούν ανεμογεννήτριες και ανεμόμυλους, είχαν στο παρελθόν άλλα αισθήματα για τις εξορύξεις υδρογονανθράκων και ...υδατανθράκων [...] 

→  Ολόκληρο εδώ

Με τρύπια βάρκα και ναυτία - Η Ελλάδα ανάμεσα στην Κοιλάδα των Τεμπών και στο Ατλαντικό Ρήγμα

(30 Μαρτίου 2025)

[...] Υποτυπώδους μεγέθους σιδηροδρομικό δίκτυο και ανασφαλές σιδηροδρομικό δίκτυο είναι δύο όψεις ενός και του αυτού νομίσματος. Εάν σου είναι αδιάφορος ένας σοβαρός σιδηρόδρομος, δεν είναι δύσκολο να σου είναι εξίσου αδιάφορη και η ασφάλεια του μή σοβαρού σιδηροδρόμου που έχεις. Αυτή η ολική αδιαφορία είναι μετρήσιμη [...]

[...] Η Ελλάδα δεν θέλησε και δεν θέλει να έχει σοβαρό σιδηροδρομικό δίκτυο, σαν αυτό που έχουν οι άλλες χώρες της Ευρώπης. Για τον ίδιο λόγο, ακόμη και το υποτυπώδες σιδηροδρομικό δίκτυο της, διαρκώς συρρικνούμενο, ήταν και έμεινε οικτρό, ταλαίπωρο και ανασφαλές [...] 

[...] Αυτή η συζήτηση, εκκινώντας από την περίπτωση του σιδηροδρόμου, διεισδύει και στα ευρέα διαχρονικά ερωτήματα; (1) για την εξέλιξη του ελληνικού οικονομικού μοντέλου, (2) για δυσλειτουργίες στο πολιτικό επίπεδο, συγκεκριμένα για κομματικό σύστημα όλο και πιο δυσλειτουργικό, και επιπλέον για θεσμικές - συνταγματικές αποστεώσεις, όπως π.χ. ο ελλιπής διαχωρισμός της Δικαστικής Εξουσίας από την Εκτελεστική και ο ακραίος πρωθυπουργοκεντρισμός  [...]

[...] Αυτό ζητά, εκτός των άλλων, επειγόντως, προετοιμασία και ετοιμότητα άλλης κυβερνητικής λύσης. Εναλλαγής. Αξιόπιστης, δημοκρατικής, σκληρά φιλοευρωπαϊκής. Και μάλιστα, σε συνθήκες πολύ δύσκολες. Εν μέσω τριγμών να ακούγονται από το οικονομικό μοντέλο, με πολιτικές δυσλειτουργίες που δεν μπορούν να θεραπευτούν από μια μέρα στην άλλη. Με τους Πούτιν και Τραμπ αγκαλιά, με υπηρέτες αυτών των δύο αφεντάδων να χύνουν τοξικό δηλητήριο στις ευρωπαϊκές κοινωνίες, με πλουτοκράτες λήσταρχους να απειλούν την ήπειρό μας με αλυσοπρίονα [...] 

[...] Υπάρχει τώρα αυξημένη ανάγκη για πολιτικές ικανότητες που μπορούν να λειτουργούν σε κρίσιμες, περίπλοκες, ρευστές συνθήκες, αλλά και να κερδίζουν την εμπιστοσύνη πολλών και διαφορετικών πεποιθήσεων πολιτών. Χωρίς εμπιστοσύνη, άς μην αναμένουμε σταθερότητα και ικανότητες στα δύσκολα.  

  →  Ολόκληρο εδώ

Γελοιογραφία για την «Νέα Διπλωματία» του Προέδρου των ΗΠΑ Θεόδωρου Ρούσβελτ, 1905:
«Έτσι μοιράζουν τον κόσμο μεταξύ τους» © Φωτο: UIG / Getty Images, via Der Spiegel

Ρόμπερτ Κάπλαν και Κυριάκος Μητσοτάκης: Δελφικοί χρησμοί ή στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης; 

(11 Απριλίου 2025)

[...] Άν πάλι Έλληνες πολιτικοί περιμένουν από την Διοίκηση Τραμπ σταθερή και αξιόπιστη στήριξη σε ενδεχόμενες αναταραχές στις σχέσεις Ελλάδας και Τουρκίας (ή προσδοκούν ...αποτροπή από τα γεωτρύπανα της Exxon και της Chevron), άς ξανασκεφτούν δυό και τρείς φορές την «αξιοζήλευτη γεωγραφική θέση» της Τουρκίας, όπως λέει ο Κάπλαν. Άς ξανασκεφτούν επίσης τις «ενστικτώδεις» εμμονές του Τραμπ με την γεωγραφία και τί κατακτητικές ιδέες βάζει αυτή, ιδίως η γεωγραφία και γεωοικονομία της Ανατολικής Μεσογείου. 

  →  Ολόκληρο εδώ

 

Γεωργικά (1): Γεωργία άλλου είδους στην Ευρώπη;
Η περίπτωση μιας καλλιεργήτριας καρυδιάς

 (11 Απριλίου 2025)

[...] Συνέβη, λοιπόν, και στον διατροφικό τομέα, πλήρης απώλεια ανθρώπινου, δηλαδή λογικού, ελέγχου· ο Μαξ Βέμπερ έλεγε ότι κάθε τέτοια απώλεια συνεπάγεται απώλεια νοήματος και απώλεια ελευθερίας
Τώρα, μια εφοδιαστική αλυσίδα γιγαντιαίου μήκους, πλανητικών διαστάσεων, ξεκινά από το χωράφι, τον λαχανόκηπο και την κτηνοτροφική μονάδα και καταλήγει στο ράφι του καταστήματος λιανικής. Μιά άλλη πολύπλοκη παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα, πίσω από την γεωργοκτηνοτροφική πρωτογενή παραγωγική μονάδα, την δένει με τις εταιρείες μηχανημάτων, λιπασμάτων, φαρμάκων, με προμηθευτές καυσίμων, άρδευσης, πίστωσης. Όσο πιο μακριά η πρώτη αλυσίδα, τόσο μεγαλύτερη η διαφορά τιμής του προϊόντος ανάμεσα στο χωράφι και στο ράφι. 'Οσο πιο πολύπλοκη η δεύτερη αλυσίδα, τόσο πιέζεται η βιωσιμότητα των πρωτογενών παραγωγικών μονάδων, εκτός βέβαια από τις πολύ μεγάλου μεγέθους μονάδες (σ΄ αυτές λειτουργεί η οικονομία κλίμακας).

Και ιδού η ειρωνική απόδειξη του ανορθολογισμού: τελικά, η συνήθης γεωργική ή κτηνοτροφική εκμετάλλευση προσδένεται ακόμη περισσότερο, και ολοένα πιο πολύ, στις επιδοτήσεις. Όμως αυτές τις παρέχει όχι η αγορά αλλά το Δημόσιο, μέσω της πολιτικής εξουσίας, εθνικής ή Ενωσιακής.
Μέχρι και η ορολογία άλλαξε. Σε θεσμικό επίπεδο. Κάποτε είχαμε το Υπουργείο Γεωργίας. Τώρα έχουμε το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης. Πιάσ΄ το αυγό και κούρευτο. Και τι γίνεται στην πράξη; Οι δημόσιες πολιτικές, δηλαδή κυρίως επιδοτήσεις, στην πραγματικότητα δεν στοχεύουν και δεν καταλήγουν τόσο στην πρωτογενή παραγωγική μονάδα, όσο κυρίως στις δύο εφοδιαστικές αλυσίδες. Και σε παράπλευρους second job «αγρότες» ή και σε «λαθρεπιβάτες» των ιμάντων μεταφοράς. Άνθρωποι όπως οι κ.κ. Χασάπηδες, Φραπέδες, Μαγειρίες και Σία δεν είναι βέβαια γεωργοί ή κτηνοτρόφοι. Είναι όμως «αγρότες». Η έννοια είναι ευρεία, δεν δηλώνει δεσμευτικά επάγγελμα, αλλά μόνον τόπο απασχόλησης: την «ύπαιθρο» ή «επαρχία». Εκεί όλοι οι καλοί χωρούν.
Η Κοινή Αγροτική Πολιτική της ΕΕ, με άξονα τις επιδοτήσεις, ήταν από την αρχή άκρως προβληματική. Στην καλύτερη περίπτωση, όταν ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του 60 (όταν επιταχύνθηκε ο προαναφερθείς παγκόσμιος μετασχηματισμός των πρωτογενούς τομέα), ήταν λύση ανάγκης. Τώρα, η προσπάθεια της ΕΕ να διορθώσει τα αδιόρθωτα, συναντά αντίδραση τόσο ισχυρών κρίκων των δύο εφοδιαστικών αλυσίδων, όσο και «αγροτών» οι οποίοι κινδυνεύουν να χάσουν το «πάσο ελευθέρας»· αλλά και των πραγματικών, κατ΄ επάγγελμα γεωργοκτηνοτρόφων, οι οποίοι χάνουν τις προοπτικές οικονομικής βιωσιμότητας, ενώ για το επάγγελμα χάνεται η επόμενη γενιά [...]

→  Ολόκληρο εδώ

Ζήστε την Ελλάδα των ονείρων σας!