Κρίστιαν Στέκερ: Ενεργειακή μετάβαση - Πετρέλαιο και ατμός τέλος, ήρθε ο καιρός των ηλεκτρονίων

Christian Stöcker: Dampf ist out, Elektronen sind in, Der Spiegel, 27.09.2026

 

Η σύγχρονη τεχνολογία αιχμής χρειάζεται μόνον ηλεκτρική ενέργεια. Όχι καύσιμα, όχι ατμό. Πώς θα απεγκλωβιστούμε, ιδίως χώρες που αυτοαποκαλούνται πρωτοπόρες στην τεχνολογία, από μια τεχνολογία ηλικίας 150 ετών; Από την απάντηση εξαρτάται το μέλλον μας.

Ο Αϊνστάιν εξηγεί το φωτοηλεκτρικό φαινόμενο: Το φώς κινεί τα ηλεκτρόνια παράγοντας έτσι ηλεκτρικό ρεύμα Η ενέργεια των φωτονίων (E = h ⋅ f  -  h σταθερά του Planc, f η συχνότητα) μετατρέπεται σε ηλεκτρική ενέργεια 

Αν από κάποια απόσταση κυττάξουμε τί συμβαίνει γύρω μας, ή έστω παρατηρήσουμε με προσοχή τί συμβαίνει ήδη στην καθημερινή ζωή μας, τα πράγματα έχουν ήδη ξεκαθαρίσει. Είτε αυτή η διαπίστωση αρέσει, είτε όχι, στον Donald Trump και τον Υπουργό του της Ενέργειας Chris Wright (ο οποίος προηγουμένως εργαζόταν στην βιομηχανία εξόρυξης υδρογονανθράκων με τη μέθοδο της υδραυλικής ρηγμάτωσης - fracking), οι σημερινές τεχνολογίες αιχμής χρειάζονται μόνον ηλεκτρική ενέργεια.
Επομένως, είναι πραγματικά σημαντικό το γεγονός, ότι στην παγκόσμια διάσκεψης για το κλίμα στην Αττάλεια (COP31) ανακοινώθηκε μια ρητή δέσμευση για εξηλεκτρισμό: 35 χώρες απαιτούν, έως το 2035 το 35 % της παγκόσμιας τελικής κατανάλωσης ενέργειας να καλύπτεται από ηλεκτρική ενέργεια. Και το 50 % έως το 2050. Αυτός ο στόχος φαντάζει όχι και τόσο φιλόδοξος. Και δεν είναι δεσμευτικός. Ωστόσο είναι εδώ και καιρό σαφές: Ο εξηλεκτρισμός βελτιώνει τα πάντα. Τα καθιστά πιο αποδοτικά, πιο αθόρυβα, πιο καθαρά και πιο οικονομικά. Ο σύγχρονος κόσμος δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς ηλεκτρική ενέργεια· όμως, κάθε μέρα και περισσότερο, γίνεται φανερό ότι μπορεί να λειτουργεί χωρίς διεργασίες καύσης στην παραγωγή ενέργειας.
Η αντίληψη ότι η παραγωγή όλης της αναγκαίας ηλεκτρικής ενέργειας απαιτεί καύση ορυκτών καυσίμων για θέρμανση νερού, ώστε με τον παραγόμενο ατμό να κινούνται περιστροφικά τουρμπίνες, αποτελεί κατάλοιπο του 19ου Αιώνα. Για τους κάθε είδους θερμικούς σταθμούς παραγωγής ενέργειας ισχύει ό,τι ισχύει και για τις ατμομηχανές: Κατ΄ ουσίαν αποτελούν «τεχνολογία του παρελθόντος» (retro-technology). Όπως παρατήρησε πρόσφατα ο φυσικός Harald Lesch στο Συνέδριο για το Κλίμα στο Αμβούργο, ακόμη και οι σταθμοί πυρηνικής σύντηξης, αν κάποτε γίνουν πραγματικότητα, ουσιαστικά δεν θα είναι τίποτε περισσότερο από «εμβαπτιζόμενα θερμαντικά στοιχεία» (κάτι ανάλογο με τις ηλεκτρικές αντιστάσεις με τις οποίες θερμαίνουμε νερό ή άλλα υλικά), .
Ο 21ος Αιώνας είναι ο αιώνας του ηλεκτρονίου· αυτό είναι γνωστό εδώ και καιρό. Ωστόσο, σήμερα δεν χρειαζόμαστε πια υδρατμό για να θέσουμε τα ηλεκτρόνια σε κίνηση. Η ανθρωπότητα θα ξεπεράσει την δυσκίνητη, σπάταλη, θορυβώδη, τοξική, επικίνδυνη και επιβλαβή για το κλίμα εξάρτηση από τις εξορύξεις και καύσεις του άνθρακα, ο οποίος, σε πανάρχαιες εποχές της ιστορίας του πλανήτη, είχε αποσυρθεί από την ατμόσφαιρα και εναποτεθεί στα έγκατα της γης. Αυτό είναι ήδη βέβαιο.
Άλλωστε, τώρα διαθέτουμε για θέρμανση κάτι καλύτερο από τις ηλεκτρικές αντιστάσεις : Ο άνεμος μπορεί να θέτει σε περιστροφική κίνηση χάλκινα πηνία για να παράγει ηλεκτρικό ρεύμα. Και το ηλιακό φως μπορεί να μετατρέπεται σε ηλεκτρική ενέργεια χάρις στο φωτοηλεκτρικό φαινόμενο, το οποίο είχε μελετήσει και ερμηνεύσει επιστημονικά ο Albert Einstein ήδη από το 1905 (!) [μάλιστα έλαβε το Βραβείο Νόμπελ γι αυτή την ανακάλυψη, και όχι για την Θεωρία της Σχετικότητας]. Αυτά γίνονται χωρίς να χρειάζεται θέρμανση και βρασμός νερού για παραγωγή ατμού. Επιπλέον, η τεχνολογία αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας έχει προοδεύσει εκπληκτικά. Η βρετανική δεξαμενή σκέψης Ember υπολόγισε πρόσφατα ότι το 75 % της χερσαίας επιφάνειας του πλανήτη μπορεί να τροφοδοτείται διαρκώς και αξιόπιστα με ηλεκτρική ενέργεια, χρησιμοποιώντας αποκλειστικά τεχνολογίες ηλιακών και αιολικών ενεργειακών συστημάτων, μπαταρίες και εφεδρικά συστήματα (back up), με κόστος μικρότερο από 100 δολάρια ανά μεγαβατώρα.

Υποσταθμός ηλεκτρικής ενέργειας: © Photo: JaRu Creative Studio / CHROMORANGE / picture alliance

Κας Μούντε: Υπό την απειλή του τεχνοφασισμού

 Cas Mudde: The Palentir manifesto on its desired “Technological Republic”, Linkedin, 15.05.2026

Cas Mudde

Το Mανιφέστο της Palantir Technologies για την πολυπόθητη «Τεχνολογική Δημοκρατία» [εμπνευσμένο από το βιβλίο του συνιδρυτή και διευθύνοντα συμβούλου της εταιρείας Alex Karp και του Nicholas W. Zamiska, The Technological Republic] είναι ένα από τα πιο τρομακτικά πράγματα που έχω δει εδώ και καιρό. Είναι κάλεσμα για έναν κόσμο υπό την κυριαρχία μιας αυταρχικής κυβέρνησης των ΗΠΑ, έναν κόσμο δημιουργούμενο από τεχνητή νοημοσύνη (όπως και το ίδιο το κείμενο του μανιφέστου), ο οποίος θα διοικείται από εταιρείες τεχνολογικής επιτήρησης (tech-surveillance) [βασίζονται κυρίως στη συλλογή πληροφοριών με υποκλοπή και ανάλυση ηλεκτρονικών σημάτων, αναλογικών και ψηφιακών - SIGINT]. Πρόκειται για καθαρόαιμο τεχνο-φασισμό!

Είναι σαφές ότι το μανιφέστο καθιστά την Palantir ακατάλληλη ως εταίρο για οποιαδήποτε άλλη χώρα πλην των ΗΠΑ, όσο αυτές θα παραμένουν υπό αυτοκρατική διακυβέρνηση, και όχι μόνο για συμπράξεις στους τομείς της άμυνας και της ασφάλειας, αλλά και σε κάθε άλλο τομέα, διότι η πληροφορία ισοδυναμεί με εξουσία. Οι ευρωπαϊκές χώρες, εκτός από το να σταματήσουν κάθε νέα συνεργασία με την Palantir, πρέπει και να απεμπλακούν πλήρως από αυτή την τεχνοφασιστική εταιρεία το συντομότερο δυνατό!
Στις ΗΠΑ, το Δημοκρατικό Κόμμα θα 'πρεπε να οικοδομήσει μια συγκεκριμένη ατζέντα δημοκρατικών μεταρρυθμίσεων για την περίπτωση που επιστρέψει στην εξουσία το 2028. Για να είναι αποτελεσματική αυτή η ατζέντα, δεν μπορεί να περιορίζεται σε θεσμικές μεταρρυθμίσεις του πολιτικού συστήματος, αλλά πρέπει να περιλαμβάνει περιορισμό της ισχύος και του πλούτου των τεχνοφασιστικών εταιρειών και των ατόμων που τις ελέγχουν.
Προφανώς, το ζήτημα ξεπερνά κατά πολύ την Palantir, αν και η εν λόγω εταιρεία είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη και ο Peter Thiel [συνιδριτής της Palantir Technologies μαζί με τον Karp και πρόεδρος της εταιρείας] είναι ένα ιδιαίτερα επικίνδυνο άτομο. Ωστόσο, ούτε η Amazon, ούτε η Oracle, ούτε η Tesla και τα λοιπά, είναι άξιες εμπιστοσύνης! Όλες αυτές είτε υποστηρίζουν, είτε έχουν υποταγεί στον αμερικανικό απολυταρχισμό.
Όπως υποστηρίζει εδώ και καιρό η Marietje Schaake, η κατάλληλη ευρωπαϊκή απάντηση στον αμερικανικό τεχνοφασισμό μπορεί να είναι μόνον μια ανεξάρτητη ευρωπαϊκή τεχνολογική υποδομή. Ωστόσο η υποδομή αυτή πρέπει να είναι δημόσιας ιδιοκτησίας και να υπόκειται σε δημοκρατικό έλεγχο! Η Ευρώπη δεν γίνεται και δεν επιτρέπεται να απαντήσει με το να δημιουργήσει μια δική της τεχνοφασιστική αντίρροπη δύναμη!
Συνεπώς, είναι κρίσιμης σημασίας, στην διαδικασία λήψης των ευρωπαϊκών αποφάσεων των σχετικών με την άμυνα και την τεχνολογία, να μην εμπλακούν αποκλειστικά και μόνον ειδικοί της οικονομίας και της τεχνολογίας, αλλά και κοινωνικοί επιστήμονες, όπως άλλωστε καταδείχτηκε και στην πανδημία της COVID-19. Αντίστοιχα, οι κοινωνικοί επιστήμονες οφείλουν να λαμβάνουν υπόψη τις τεχνολογικές μεταβολές και να τις ενσωματώνουν στις αναλύσεις τους, συμπεριλαμβανομένων των ζητημάτων οικονομικής και κοινωνικής ανισότητας, καθώς και της δημοκρατικής λογοδοσίας.

Η ξηρασία και το θερμό κλίμα βλάπτουν τα άγρια μανιτάρια

Sommertemperaturen im Herbst - Dürre sorgt für schwachen Start in die Pilzsaison, Der Spiegel, 27.6.2026

 

Φθινόπωρο με θερμοκρασίες καλοκαιριού. Εξαιτίας της ξηρασίας καθυστερεί η έναρξη της εποχής συλλογής άγριων μανιταριών. Μετά από εβδομάδες ξηρού καιρού, το έδαφος των δασών σε πολλές περιοχές είναι ξηρό. Οι ειδικοί προβλέπουν φτωχή σοδειά άγριων μανιταριών. Πολύ δυσάρεστο νέο για χώρες, όπως η Γερμανία. στις οποίες η ερασιτεχνική μανιταροσυλλογή ήταν και είναι πάντα δημοφιλής συνήθεια για πάρα πολλούς. Ωστόσο, σε ορισμένες περιοχές ίσως τα ευρήματα θα είναι πλούσια. Τι πρέπει να προσέχουν όσοι αναζητούν μανιτάρια.

Δύσκολα βρίσκεις μανιτάρια τούτο τον Σεπτέμβριο © Patrick Pleul / dpa via Spiegel

Με την έλευση του φθινοπώρου, πολλοί συλλέκτες άγριων μανιταριών τρέχουν στα δάση. Ωστόσο, μετά από εβδομάδες καλοκαιρινής ξηρασίας, το έδαφος σε ορισμένες περιοχές της Γερμανίας παραμένει υπερβολικά ξηρό. Οι ειδικοί αναφέρουν ότι οι αποδόσεις είναι ιδιαίτερα χαμηλές σε περιοχές της Έσσης, της Βάδης-Βυρτεμβέργης, της Βαυαρίας και της Ρηνανίας-Παλατινάτου.
«Παραμένω εξαιρετικά απαισιόδοξος», δηλώνει ο ειδικός στα μανιτάρια Thomas Lehr από το Hofheim am Taunus, περιμένοντας τον Οκτώβριο, την περίοδο αιχμής για πολλά είδη βρώσιμων άγριων μανιταριών. Όλη η γη στην περιοχή Ρήνου-Mάιν είναι «κατάξερη μέχρι βαθιά», εκτός από τα μεγαλύτερα υψόμετρα, λέει. Σ' αυτό προστίθενται θερμοκρασίες επιπέδου κατακαλόκαιρου, γύρω στους 25 βαθμούς Κελσίου, τις τελευταίες ημέρες του Σεπτεμβρίου. Όπου έπεσε περισσότερη βροχή, εκεί υπάρχουν και περισσότερα μανιτάρια, σημειώνει ο Lehr· συνεπώς, τα ευρήματα ενδέχεται να διαφέρουν σημαντικά από περιοχή σε περιοχή.  Για τον ίδιο, αυτή η παρατεταμένη ξηρασία δεν είναι κάτι πρωτοφανές· τέτοια κατάσταση είχε παρατηρήσει και ένα χρόνο πριν από τις τρείς «καλές χρονιές» 2022 - 2024.

Laetiporus sulphureus, το «Κοτόπουλο του Δάσους»

Γιαν-Βέρνερ Μύλλερ: Πώς το υποτιθέμενο Κέντρο ενισχύει την Ακροδεξιά

© Jan-Werner Müller: Reaktionärer Zentrismus - Wie die vermeintliche politische Mitte den Rechtsextremismus stärkt,  Frankfurter Allgemeine Zeitung, 24.09.2026, αποθηκευμένο και εδώ

«Αυτά ευνοούν μόνον τη Δεξιά». Με ​​αυτό το σύνθημα, φιλελεύθεροι πολιτικοί θεωρητικοί και σχολιαστές στις ΗΠΑ, επέκριναν τις υποτιθέμενες υπερβολές, τις σχετικές με προστασία των πολιτικών δικαιωμάτων. Στην πραγματικότητα, το μόνο που πέτυχε αυτός ο «αντιδραστικός κεντρισμός» τους, ήταν να ενισχύσει τους ακροδεξιούς. Η Ακροδεξιά δεν «αντιδρά» στην δράση των άλλων πολιτικών χώρων. Δρα πρωτόβουλα. Έχει δική της πολιτική ατζέντα και δικούς της πολιτικούς στόχους.

Και κάτι άλλο: Δεν υπάρχει «αλλαγή κοινωνικού κλίματος» (vibe shift), ούτε «πολιτισμική στροφή» προς τα «δεξιά». Η εκλογική άνοδος της «αντισυστημικής Δεξιάς» ίσως οφείλεται στο γεγονός ότι άλλα κόμματα αποτυγχάνουν να προσφέρουν πειστικά προγράμματα και τη δική τους ατζέντα για εντελώς διαφορετικά ζητήματα, άσχετα με τυπικά ακροδεξιά θέματα όπως μετανάστες, «πολιτισμικοί πόλεμοι» - π.χ περί τα λεγόμενα ζητήματα φύλου, κτλ. Επίσης, άς σκαφτούμε ότι πάντα υπήρχαν πολίτες, οι οποίοι τον θέλουν τον ακροδεξιό εξτρεμισμό· όμως προηγουμένως, και για πολύ καιρό, απέφευγαν να ψηφίζουν στις εκλογές επειδή δεν υπήρχαν κατάλληλα κόμματα και πολιτικά πρόσωπα για να τα επιλέξουν. Τώρα υπάρχουν. Και έτσι, αυτοί οι πολίτες τώρα ψηφίζουν

Από την οπτική γωνία του «Κέντρου», φάνταζε φυσικά ως εκκεντρικός. Οι φιλελεύθεροι πολιτικοί σχολιαστές 
 υποτίμησαν τα ιδεολογικά αίτια πίσω από την επιτυχία του Ντόναλντ Τραμπ. Στο Εθνικό Συνέδριο 
των Ρεπουμπλικανών στο Ντάλας, τον Σεπτέμβριο του 2026, ο Πρόεδρος απέδειξε για άλλη μια φορά 
ότι ελέγχει απόλυτα το κόμμα του - © AFP via faz

Το 2018, στη μέση της πρώτης θητείας του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ένας σύμβουλος στρατηγικής του Δημοκρατικού Κόμματος, ο Aaron Huertas, επινόησε έναν όρο ο οποίος έκτοτε κυκλοφορεί στις αμερικανικές συζητήσεις και έχει φτάσει πια και στα βρετανικά Μέσα Ενημέρωσης: «Αντιδραστικός κεντρισμός» (reactionary centrism). Στη Γερμανία, ο όρος είναι σχεδόν άγνωστος· ορισμένοι ίσως τον απορρίψουν αμέσως ως χαρακτηρισμό «ασύμμετρου πολιτικής πολεμικής» - άλλωστε, οι αντιδραστικοί είναι  πάντα οι άλλοι! Ωστόσο, ο όρος απεικονίζει με ακρίβεια μια δυναμική η οποία χαρακτηρίζει και τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουν κάποιοι εδώ την AfD, ιδίως μετά τα σοκαριστικά εκλογικά αποτελέσματα στη Σαξονία-Άνχαλτ. Πολλοί στις Ηνωμένες Πολιτείες έχουν πια κατανοήσει, ότι φωνές από το πολιτικό Κέντρο - για το οποίο εικάζεται ότι είναι πάντα εξ ορισμού μετριοπαθές - μπορεί στην πραγματικότητα να ενισχύουν την εξτρεμιστική Ακροδεξιά. Ίσως τα λάθη που επισημάνθηκαν για πρώτη φορά στην Αμερική, μπορούμε ακόμη να τα αποφύγουμε εδώ στην Ευρώπη.
Ο Huertas έβαλε στο στόχαστρο πολιτικούς θεωρητικούς, σχολιαστές και δημοσιογράφους φιλελεύθερους με την ευρεία έννοια του όρου. Κατά την άποψή του, όλοι αυτοί αυτοπαρουσιάζονταν με σχεδόν επιδεικτικό τρόπο ως ένα είδος ισορροπιστών· αυτοτοποθετούνταν με τρόπο σχεδόν αυτόματο στο μετριοπαθές κέντρο και ενάντια στον εξτρεμισμό. Ωστόσο, όσον αφορά τις ουσιαστικές πολιτικές θέσεις και τα πολιτικά περιεχόμενα, έστρεφαν την πολεμική τους προς μία μόνον κατεύθυνση: Προς τα αριστερά. Στο αποκορύφωμα αυτού που σήμερα αποκαλείται κατά κανόνα «woke», αυτοί οι κεντριστές κατέκριναν ακούραστα τα κατά τη γνώμη τους υπερβολικά αιτήματα της πολιτικής των ιδιαίτερων ταυτοτήτων και τις παράλογες νέες απαγορεύσεις στον λόγο· τους άρεσε ιδιαίτερα να ανακυκλώνουν τα ίδια παλιά ανέκδοτα για ένα πασίγνωστο ελίτ-πανεπιστήμιο. Οι γονείς που διάβαζαν αυτές τις αφηγήσεις, μπορούσαν κάλλιστα να υποκύψουν σε έναν ηθικό πανικό: Τί άλλο άραγε μπορεί να κάνουν μετά στα ανυπεράσπιστα παιδιά τους αυτοί οι μισαλλόδοξοι αριστεροί, στα διάφορα «σχολεία»; Ειρήσθω εν παρόδω: Μια ιδιαιτερότητα της αμερικανικής χρήσης της γλώσσας είναι, ότι τα κολέγια και τα πανεπιστήμια αποκαλούνται και αυτά «σχολεία», λες και οι σπουδές στην τριτοβάθμια εκπαίδευση αποτελούν μια απλή προέκταση της παιδικής ηλικίας και της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας βαθμίδας σχολικής εκπαίδευσης.

Αν αποδεχτούμε την λογική των «αντιδραστικών κεντριστών», τότε ακόμη και οι νταήδες της σχολικής αυλής κάνουν νταηλίκια και εκφοβίζουν, επειδή άλλα παιδιά τους προκαλούν. Στις 12 Απριλίου 2025, ο Δήμος του Κέιμπριτζ στη Μασαχουσέτη διοργάνωσε διαδήλωση υποστήριξηε του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ και ενάντια στην κυβέρνηση Τραμπ - © Reuters via faz

Σε ποιον ανήκει η επιστήμη; Η επιστημονική έρευνα παράγει τα δεδομένα· αυτά «εκπαιδεύουν» τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης

 του Κρίστιαν Στέκερ   

Christian Stöcker: Trainingsdaten für KI - Wem gehört die Wissenschaft? Der Spiegel, 20.9.3036

Leonardo Da Vinci: Από το σημειωματάριο των Μηχανών

Οι μηχανές που «μαθαίνουν» είναι εξαιρετικά εργαλεία για πολλών κατηγοριών ερευνητές. Ιδιαίτερα σε τομείς στους οποίους οι ερευνητές μελετούν σύνολα δεδομένων τεράστιου πλήθους και πολυπλοκότητας. Το κορυφαίο παράδειγμα είναι μάλλον η πρόβλεψη των δομών των πρωτεϊνών στον οργανισμό· εν των μεταξύ, ένα σύστημα το οποίο ανέπτυξε μια θυγατρική της Google, η DeepMind, τα καταφέρνει τόσο καλά σ' αυτό το έργο, ώστε με τη βοήθεια του δύο ερευνητές των πρωτεινών και ο ιδρυτής της DeepMind [Ντέμης Χασάμπης]  κέρδισαν από κοινού ένα βραβείο Νόμπελ για την Χημεία.
Η κατανόηση του ανθρώπινου «πρωτεϊνώματος» αποτελεί κρίσιμο στοιχείο της υποβοηθούμενης από υπολογιστές βιοϊατρικής. Περιλαμβάνει την ακριβή κατανόηση των ρόλων που επιτελούν οι δεκάδες χιλιάδες διαφορετικές πρωτεΐνες - όπως τα ένζυμα, τα αντισώματα και οι ορμόνες, του τρόπου με τον οποίο αλληλεπιδρούν, καθώς και του τρόπου με τον οποίο προκαλούν ή καταπολεμούν ασθένειες. Ωστόσο, αυτή η επιτυχία της DeepMind έγινε πραγματικότητα μόνο επειδή οι ερευνητές είχαν προηγουμένως προσδιορίσει τις δομές των πρωτεϊνών και τα αντίστοιχα «σχέδια» τους στο γονιδίωμα, δηλαδή στο γενετικό υλικό του οργανισμού, χρησιμοποιώντας άλλες, παλαιότερες μεθόδους, και αποθηκεύοντας αυτές τις πληροφορίες σε τεράστιες βάσεις δεδομένων.

Leibniz, Mathematica: Μέγιστα και Ελάχιστα

Ισχυρό εργαλείο με τεράστια «πείνα» για πρωτογενή δεδομένα
Εδώ και καιρό υποστηρίζω την άποψη ότι η βιοτεχνολογία η υποβοηθούμενη από τεχνητή νοημοσύνη θα εξελιχθεί στην πιο σημαντική επιστήμη του 21ου Αιώνα. Αυτό απαιτεί δεδομένα υψηλής ποιότητας και σε τεράστιες ποσότητες, για να «εκπαιδευτούν» τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης. Αυτά τα δεδομένα, αναπόφευκτα θα προέρχονται από ερευνητικά εργαστήρια.
Κατά παράδοση, τα ερευνητικά δεδομένα κοινοποιούνται, δηλαδή δημοσιεύονται. Είναι μια πρακτική η οποία καθιερώθηκε για πρώτη φορά στη Βρετανία με την ίδρυση της Βασιλικής Εταιρείας (Royal Society), την εποχή του Leibniz και του Newton. Οι επιχειρήσεις λειτουργούν συχνά υπό καθεστώς μυστικότητας· αντίθετα, οι ακαδημαϊκοί ερευνητές δημοσιεύουν τα ευρήματά τους, συχνά ακόμη και τα πρωτογενή δεδομένα των μετρήσεών τους.
Η διαδικασία αυτή έχει γίνει πολύ πιο εύκολη χάρη στα ψηφιακά δεδομένα: Οι σύγχρονες επιστημονικές δημοσιεύσεις περιλαμβάνουν συχνά ένα ψηφιακό παράρτημα με τεράστιες ποσότητες δεδομένων.  είτε πρόκειται, π.χ., για χρόνους αντίδρασης από ψυχολογικά πειράματα, για αποτελέσματα μετρήσεων από την επιστήμη των υλικών ή για κλινικές δοκιμές φαρμάκων, είτε πρόκειται για δομές πρωτεϊνών με τα αντίστοιχα διαγράμματα. Για συγκεκριμένα είδη δεδομένων υπάρχουν εξειδικευμένες βάσεις δεδομένων μεγάλης κλίμακας, προσβάσιμες στο κοινό.

Leonardo Da Vinci: Από το σημειωματάριο Φυτολογίας

Εποχή αποτυχίας, εποχή μεγάλων προκλήσεων για τη δημοκρατία

I

H Χάννα Άρεντ, η οποία δεν έβλεπε τον εαυτό της ως φιλόσοφο, αλλά κυρίως ως πολιτικό επιστήμονα, μαζί με πολλά άλλα μάς δίδαξε και το εξής: Ο δρόμος προς την απολυταρχία και τους ολοκληρωτικούς τρόπους διακυβέρνησης μπορεί να ανοίξει όταν και όπου διαλύονται οι κοινωνικές τάξεις και γίνονται άμορφες «μάζες». Διότι αυτό συμπίπτει συνήθως και με ανατροπές στα πρότυπα πολιτικής εκπροσώπησης, με χαλάρωση των δεσμών μεταξύ πολιτών και κομμάτων, τελικά με αποσάθρωση ενός πολιτικού συστήματος το οποίο προηγουμένως φαινόταν σταθερό και ακλόνητο.

Συνήθως, η Ακροδεξιά, κλασική ή «εναλλακτική», ενισχύεται όταν εισέρχεται σε κρίση ένα πολιτικό σύστημα ως όλον. Ιδίως όταν «τρεκλίζουν» και «σκοντάφτουν» αυτά που αποκαλούνται αστικά κόμματα. Όχι όσα κόμματα είτε κατατάσσονται κατά τα καθιερωμένα στα αριστερά (σοσιαλιστικά ή κομμουνιστικά), είτε ανήκουν σε νέες πολιτικές οικογένειες οι οποίες δεν προέρχονται από τον πολιτικό κόσμο του 18ου και του πρώιμου 19ου Αιώνα.

Αυτό ακριβώς συμβαίνει στην εποχή μας: Στη Γαλλία με την διάλυση του Ρεπουμπλικανικού κόμματος (οι παλιοί Γκωλικοί). Στη Γερμανία με την αυτοκαταστροφή του FDP. Άραγε τώρα και της Χριστιανοδημοκρατίας; Στο Ηνωμένο Βασίλειο με την αυτοκαταστροφή του Συντηρητικού Κόμματος. Στην Ιταλία με την συρρίκνωση του Μπερλουσκονικού κληρονόμου της παραδοσιακής ιταλικής Democristiana και την ομηρεία του από κόμματα «στα δεξιά του». Προπαντός συμβαίνει στις ΗΠΑ, με την άλωση του «Μεγάλου Παλαιού Κόμματος» του Λίνκολν, του Νίξον, του Ρέηγκαν, του Ρεπουμπλικανικού, και την κατάληψη του από το μεταμοντέρνο κράμα λαϊκοφασιστών και τεχνο-αναρχοκαπιταλιστών – libertarians, τους MAGA-Τραμπιστές.

Κοίτα ποιός μιλάει: «Δεξιός» ή «Αριστερός»; Μπιέρν Χέκε, ηγέτης της λαϊκοφασιστικής (völkisch) πτέρυγας της AfD

του Φρέντερικ Σίντλερ

 

© Frederik Schindler: AfD-Wahlkampf im Nordosten - „Dieser Mann ist ganz offenkundig ferngesteuert und fremdbestimmt“, sagt Höcke über Merz, Die Welt, 4.2026, αποθηκευμένο και εδώ

«Αυτός ο άνθρωπος είναι προφανώς τηλεχειριζόμενος και χειραγωγούμενος εκ των έξω», λέει ο Björn Höcke για τον σημερινό καγκελάριο της Γερμανίας Friedrich Merz. Οι υπουργοί είναι εγκάθετοι γραφειοκράτες, «απαράτσικ»: Στην προεκλογική εκστρατεία στο Μεκλεμβούργο-Πρόσω Πομερανία, ο ανοιχτά λαϊκοφασίστας ηγέτης της AfD της Θουριγγίας, ο διαβόητος Μπιέρν Χέκε, παρουσιάζει για άλλη μια φορά την κοινοβουλευτική δημοκρατία στη Γερμανία (και όχι μόνον) ως ένα κενό προσωπείο. Πίσω από αυτό, λέει ο Höcke, «τηλεκατευθυνόμενοι» πολιτικοί στρατολογημένοι στα «δίκτυα της παγκοσμιοποίησης» και «επαγγελματικά στελέχη του μηχανισμού» κινούν τα νήματα προς όφελος των «υπερ-πλούσιων» και των «ξένων» και «υπονομεύουν την κυριαρχία των λαών» .

Πέμπτη 3 του Σεπτέμβρη, βράδυ στην πλατεία της αγοράς στο Νοϊμπράντενμπουργκ (Neubrandenburg). Δυόμισι εβδομάδες πριν από τις κοινοβουλευτικές εκλογές στην γερμανική ομόσπονδη χώρα Mecklenburg-Vorpommern («κρατίδιο» του Μεκλεμβούργου-Πρόσω Πομερανίας), στην τοπική οργάνωση της Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD) ήρθε βοήθεια για την προεκλογική της εκστρατεία από την ομόσπονδη χώρα της Θουριγγίας [όπως και εκείνη, ήταν κάποτε περιοχή της πρώην Ανατολικής Γερμανίας]. Ο ηγέτης της AfD Θουριγγίας, ο διαβόητος Björn Höcke, ήταν καλεσμένος και εκατοντάδες υποστηρικτές ήρθαν να ακούσουν.
Υπήρχαν και εκατοντάδες αντιδιαδηλωτές. «Δεν υπάρχει δικαίωμα στη ναζιστική προπαγάνδα!» αντηχούσε σε όλη την πλατεία [...]
Όμως ο Χέκε είναι συνηθισμένος στις αντιδιαδηλώσεις [...] Στην αρχή, φάνηκε κάπως άβολα. Αλλά γρήγορα βρήκε τα πατήματά του όταν άρχισε να μιλάει για τον πόλεμο και την ειρήνη στην Ευρώπη. «Αυτό το θέμα μου φέρνει τη μεγαλύτερη ανησυχία» είπε ο Χέκε, ενώνοντας τα χέρια του σαν να προσεύχεται.
Η απόπειρα  επίθεσης με drone φορτωμένο με εκρηκτικά στο αεροδρόμιο Λειψίας/Χάλε, για την οποία η γερμανική κυβέρνηση κατηγορεί ευθέως τη Ρωσία, χαρακτηρίστηκε από τον ακροδεξιό εξτρεμιστή ως «επίθεση με drone - παιδικό παιχνίδι». Η αίσθηση του είναι ότι κατασκευάζεται ένα «προπαγανδιστικό ψέμα». Ιδού τί ισχυρίζεται ο Χέκε; «Ψάχνουν απεγνωσμένα έναν λόγο για να μπορέσουν επιτέλους να κάνουν πόλεμο».
Μετά μίλησε για δύο τύπους πολιτικών που βλέπει μπροστά του. Πρώτον, υπάρχει ο «Apparatschik» [«ο άνθρωπος του μηχανισμού και του παρασκηνίου», ο «γραφειοκράτης», ο «εγκάθετος», όρος παρμένος από την χαρακτηριστική κομμουνιστική αργκό του 20ού Αιώνα, αρχικά σήμαινε τον μόνιμο γραφειοκράτη ή επαγγελματικό στέλεχος του κομμουνιστικού κόμματος της πρώην Σοβιετικής Ένωσης - έμμισθο μέλος του «απαράτ», δηλαδή του κομματικού μηχανισμού], εξήγησε ο Χέκε στην 35λεπτη ομιλία του χωρίς χειρόγραφο ή σημειώσεις. Αυτός ο τύπος πολιτικού, είπε, είναι ανίκανος για ανεξάρτητη σκέψη. Γι' αυτό, όταν ο Υπουργός Εξωτερικών Βάντεφουλ και ο Υπουργός Εσωτερικών Ντόμπριντ κατήγγειλαν το περιστατικό ως “τρομοκρατική επίθεση” - σ' αυτό το σημείο ο Χέκε σχηματίζει στον αέρα με τα χέρια του εισαγωγικά -, στέκονταν πίσω από τα αναλόγια και διάβαζαν κάθε λέξη από ένα χειρόγραφο». Αναφερόταν στην κοινή συνέντευξη Τύπου που έδωσαν ο Υπουργός Εξωτερικών Johann Wadephul (CDU) και ο Ομοσπονδιακός Υπουργός Εσωτερικών Alexander Dobrindt (CSU) την Τρίτη 1.9.2026. «Παγωμένα λόγια, καμιά ζεστασιά, καμιά αυθεντικότητα».

Τζ. Ντ. Βανς: «Ίσως έρχεται το τέλος του κόσμου» - Τόμας Ασσόιερ: Οι Βλάσφημοι της Ουάσινγκτον

 

 

 

 

 

1. Τζ. Ντ. Βανς: «Ίσως έρχεται το τέλος του κόσμου. Ας γίνει το θέλημα του Θεού»

Vance sagt, er erledige »Gottes Werk« – und wenn das zum Ende der Zeiten führt, sei das »okay«, Der Spiegel, 3.9.2026

Ο Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζ. Ντ. Βανς μίλησε σε ένα podcast για τους έσχατους καιρούς και ισχυρίστηκε ότι στην στην παγκόσμια πολιτική επικρατεί «πνευματικό σκότος». Δεν θα εκπλαγεί καθόλου, είπε, αν ο Αντίχριστος βρίσκεται ήδη ανάμεσα μας. Στο podcast του [νεαρού] ευαγγελικού παρουσιαστή Bryce Crawford, ο Βανς ισχυρίστηκε ότι ο ίδιος προσπαθεί να πραγματοποιήσει όσο το δυνατόν περισσότερα από το έργο του Θεού» και αμέσως μετά το έριξε στην εσχατολογία. Εάν το έργο του «οδηγεί στο τέλος των καιρών, ΟΚ», είπε ο Ρεπουμπλικάνος Αντιπρόεδρος. «Και αν μας οδηγήσει επίσης στο να χτίσουμε έναν καλύτερο κόσμο που θα ευδοκιμήσει και θα συνεχίσει να υπάρχει για πολύ μετά τον θάνατό μου, αυτό είναι υπέροχο».
Ο Βανς πρόσθεσε ότι δεν γνωρίζει αν το «τέλος των καιρών», η συντέλεια του κόσμου, έχει ήδη ξεκινήσει. Αλλά θα έρθει, είπε. Το μόνο ερώτημα είναι αν αυτό θα γίνει μετά από «χιλιάδες χρόνια» ή σε «λίγους μήνες» από τώρα.
Ο Βανς μετεστράφη το 2019 και ισχυρίζεται ότι ανήκει τώρα στην Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία. 

[“Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ J.D. Vance παρίστανε κάποτε τον ευαγγελικό Hillbilly (= «καράβλαχο»), μετά έγινε αριστερός αθεϊστής, στη συνέχεια οπαδός του Νίτσε. Ο αντιφιλελεύθερος και μεταμοντέρνος «Καθολικισμός», στον οποίο τώρα ισχυρίζεται ότι πιστεύει, μπορεί να αποδειχθεί μια ακόμη παροδική μετενσάρκωση” (Alan Posener, «Der eigentümliche Katholizismus des Konvertiten J.D. Vance», Die Welt, 18.4.2025)]

Eίπε επίσης ότι δεν θα εκπλαγεί αν ο Αντίχριστος ήδη ζει ανάμεσα μας. Ανέφερε ως παράδειγμα την τεχνητή νοημοσύνη. Την χαρακτήρισε ως «κάπως σατανική»· γίνεται τέτοια, είπε, όταν οι άνθρωποι την χρησιμοποιούν, λόγου χάρη, ως σύμβουλο γάμου, αγνοώντας τον ανθρώπινο παράγοντα στην μορφοποίηση των κοινωνικών σχέσεων.
Ο Βανς μίλησε και για τις συναντήσεις του με αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων. Σε ορισμένες συζητήσεις για πολιτικά θέματα διαισθάνθηκε ένα «σκοτάδι», είπε ο Βανς. Αυτή η αίσθηση έκανε να σημάνει μέσα του «ένας πνευματικός κώδωνας κινδύνου», είπε.

Στην ίδια συζήτηση όμως, ο Βανς υπερασπίστηκε και τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ενάντια στις επικρίσεις για μια εικόνα δημιουργημένη από τεχνητή νοημοσύνη, στην οποία απεικονιζόταν ο Τραμπ έτσι ώστε να μοιάζει με του Ιησού. «Ο Τραμπ δεν είχε πρόθεση να προσβάλει κανέναν», είπε ο Βανς. «Ο Πρόεδρος έχει καλή αίσθηση του χιούμορ». Ο Τραμπ διέγραψε αυτή την εικόνα, αφού δέχτηκε επικρίσεις από χριστιανικούς κύκλους.

Τελικά, δεν τίθεται ερώτημα άν έχουμε μπλέξει με θεοπάλαβους ή όχι. Ούτε αν και πότε θα ξεμπλέξουμε από δαύτους. Αλλά πώς θα γίνει ένα τέτοιο θαύμα

2. Τόμας Ασσόιερ: Οι Βλάσφημοι της Ουάσινγκτον

Thomas Assheuer, Die Gotteslästerer von Washington, Die Zeit Νο 17/2026 14.4.2026

Στην ιστορία υπάρχουν στιγμές τόσο παράδοξες, που φαίνεται να συμπυκνώνουν όλη την παραφροσύνη του σήμερα: Ένα βίντεο δείχνει την ευαγγελική πάστορα Paula White-Cain στο πασχαλινό γεύμα στον Λευκό Οίκο. Πίσω της στέκεται όρθιος λίγο πιο ψηλά ο Ντόναλντ Τραμπ, με κόκκινη γραβάτα και με ένα σεμνά μεγαλοπρεπές χαμόγελο. Με πανηγυρικό ύφος, η επικεφαλής του Γραφείου Θρησκευτικής Πίστης του Λευκού Οίκου («The White House Faith Office») παραλλήλισε τον Πρόεδρο με τον αναστημένο Ιησού Χριστό. «Κανείς δεν έχει πληρώσει τόσο βαρύ τίμημα όσο εσείς. Σας πρόδωσαν, σας συνέλαβαν και σας κατηγόρησαν ψευδώς». Και μετά είπε μια φράση την οποία όλοι φαινόταν να περίμεναν: Ό,τι αγγίζει ο Πρόεδρος με τα χέρια του, στο τέλος κερδίζεται θριαμβευτικά. «Ο Θεός έχει πάντα ένα σχέδιο». Ξέσπασαν δυνατά χειροκροτήματα, επειδή όλοι ήξεραν τι εννοούσε: Ο πόλεμος στο Ιράν δεν πάει καλά για τον Τραμπ. Οι Δαίμονες της Τεχεράνης είχαν αποκλείσει το Στενό του Ορμούζ.

Ιμαλάια, επεισόδιο της κλιματικής κρίσης: Η Γη θερμαίνεται, οι πάγοι καταρρέουν, η πλημμύρα σαρώνει τα πάντα

© Από το άρθρο: What caused the catastrophic flood in Nepal and Tibet – and how does a glacier collapse? - The Guardian, 27.8.2026

 

Το πρωί της 26ης Αυγούστου 2026, μια μεγάλη κατολίσθηση όγκων πάγου και βράχων προκάλεσε έναν βίαιο χείμαρρο λάσπης, νερού και λιθοσυντριμμάτων· το αποτέλεσμα ήταν να καταρρεύσουν οι όχθες του ποταμού Τρισούλι, γνωστού και ως Μποτεκόσι, ο οποίος ρέει κατά μήκος των συνόρων Κίνας και Νεπάλ. Από την υπερχείλιση παρασύρθηκαν ολόκληρα χωριά. Σπίτια, δρόμοι, γέφυρες και σταθμοί παραγωγής ενέργειας εξαφανίστηκαν από το πρόσωπο της γης.

Ειδικοί στο International Centre for Integrated Mountain Development, με έδρα το Κατμαντού, δήλωσαν ότι η στάθμη του νερού στον ποταμό Τρισούλι ανέβηκε έως και εννέα μέτρα μέσα σε μισή ώρα. Ο ποταμός Λέντε Κόλα, παραπόταμος του Τρισούλι, πλημμύρισε ακόμη περισσότερο.

Αρχικά, την Τετάρτη 26 Αυγούστου 2026, ο υπουργός Εξωτερικών του Νεπάλ, Shisir Khanal, δήλωσε ότι σύμφωνα με τις πρώτες αναφορές οι πλημμύρες μπορεί να προκλήθηκαν από σεισμό στην περιοχή, ο οποίος προκάλεσε κατολίσθηση.
Ωστόσο, στη συνέχεια, η Γεωλογική Υπηρεσία των ΗΠΑ (USGS) δήλωσε ότι μια κατάρρευση παγετώνα ήταν αυτό που καταγράφηκε ως σεισμικό συμβάν και αυτή προκάλεσε την ίδια την πλημμύρα.
Η USGS σημείωσε ότι η κατάρρευση παγετώνα καταγράφηκε ως σεισμικό συμβάν μεγέθους 5,2 Ρίχτερ, κοντά στα σύνορα μεταξύ Νεπάλ και Κίνας.
Σύμφωνα με τον Daniel Shugar, γεωμορφολόγο και αναπληρωτή καθηγητή στο Πανεπιστήμιο του Κάλγκαρι στον Καναδά, η αρχική δορυφορική ανάλυση έδειξε ότι ένα κομμάτι πάγου επιφάνειας 0,2 τετραγωνικών χιλιομέτρων είχε «καταρρεύσει κατακόρυφα και έπεσε περίπου 1,2 χιλιόμετρα πιο κάτω».
«Αυτό που μπορώ να δω σε δορυφορικές εικόνες από το Planet Labs, η βάση ενός παγετώνα αποσπάστηκε από το πέτρωμα του βουνού πάνω στο οποίο καθόταν σε υψόμετρο περίπου 5.200 μέτρων και κατέρρευσε στον πυθμένα της κοιλάδας, περίπου 1.200 μέτρα πιο κάτω», είπε. 

Στις εικόνες φαινόταν ότι μια μεγάλη ποσότητα χιονιού είχε λιώσει μέσα σε 24 ώρες πριν από την καταστροφή. «Ένα μέρος από τους παγετώνες σ΄αυτή την κοιλάδα ήταν χθες καλυμμένοι με χιόνι, ενώ σήμερα υπάρχει εκεί γυμνός πάγος. Με άλλα λόγια (και δεν έχω δει ακόμα δεδομένα μετεωρολογικού σταθμού), είναι πολύ πιθανό ότι το χιόνι έλιωσε ξαφνικά λόγω ζεστού καιρού».
Ο Shugar είπε ότι η δομή αυτού του παγετώνα μπορεί να είναι ένας πρόσθετος παράγοντας για την κατάρρευση του.
Ο καθηγητής Andrew Mackintosh, παγετωνολόγος στο Πανεπιστήμιο Monash στη Μελβούρνη, δήλωσε ότι δεν ήταν σαφές εάν αυτό που κατέρρευσε ήταν μόνον ο όγκος του παγετώνα ή, αντίθετα, «κατολίσθησε όλη η πλαγιά του βουνού, συμπεριλαμβανομένου μέρους του παγετώνα».
«Όταν ένας μεγάλος παγετώνας αυτής της κλίμακας καταρρέει, δημιουργεί πάρα πολύ νερό σε υγρή κατάσταση και στη συνέχεια συμβαίνει μια καταρρακτώδης ακολουθία γεγονότων. Το νερό μαζί με τα γαιώδη και πετρώδη ιζήματα συσσωρεύονται και προκαλούν την πλημμύρα». 

Πόσο συχνά συμβαίνουν καταρρεύσεις παγετώνων; Είναι η κλιματική κρίση ένας από τους παράγοντες που τις προκαλεί;

«Τέτοιες μεγάλες καταρρεύσεις παγετώνων πραγματικά συγκλονίζουν», είπε ο Mackintosh. «Ως παγετωνολόγοι είναι δύσκολο να μην ανησυχήσουμε από αυτά τα γεγονότα· φαίνονται διαφορετικά από ό,τι έχουμε παρατηρήσει προηγουμένως.»
Ωστόσο, είπε, «ακόμη έχουμε λίγα στοιχεία και προς το παρόν δεν είμαστε σε θέση να κάνουμε πολύ σαφείς δηλώσεις για την ακριβή σχέση μεταξύ της κατάρρευσης παγετώνων και της κλιματικής αλλαγής». Ωστόσο, οι επιστήμονες «έχουν πολύ μεγάλη βεβαιότητα ότι υπάρχει σχέση μεταξύ της υποχώρησης των παγετώνων και της κλιματικής αλλαγής».
«Γνωρίζουμε επίσης, ότι καθώς το κλίμα γίνεται πιο θερμό, αποψύχεται το μόνιμα παγωμένο έδαφος (permafrost) των υψηλών ορέων», πρόσθεσε ο Mackintosh. Το permafrost, δηλαδή το έδαφος που είναι παγωμένο όλο το χρόνο, λειτουργεί ως ένα είδος «κόλλας που συγκρατεί τον βράχο,  εξασφαλίζει την συνοχή του, και μερικές φορές “συγκολλά” με τον βράχο τους παγετώνες που κάθονται πάνω του, ακόμη και σε πολύ απότομες πλαγιές».
Τα Ιμαλάια (στο Νεπάλ, στην Ινδία, στην Κίνα, στο Μπουτάν και στο Πακιστάν) θερμαίνονται δύο φορές πιο γρήγορα από τον παγκόσμιο μέσο όρο. Έτσι, σε όλη αυτή την περιοχή προκύπτει αυξημένος κίνδυνος χιονοστιβάδων, κατολισθήσεων και πλημμυρών.
Ο ΟΗΕ δήλωσε το 2023 ότι εξαιτίας της υπερθέρμανσης του πλανήτη, τα βουνά του Νεπάλ έχουν χάσει σχεδόν το ένα τρίτο του πάγου τους μέσα σε διάστημα λίγο περισσότερων από 30 χρόνιων. Μια αξιολόγηση δημοσιευμένη εκείνο το έτος διαπίστωσε ότι οι παγετώνες της οροσειράς Hindu Kush (στο Αφγανιστάν) και των Ιμαλαΐων, στο διάστημα μεταξύ 2011 και 2020 είχαν εξαφανιστεί 65 % ταχύτερα από ό,τι συνέβη την προηγούμενη δεκαετία 2000 έως 2010.

Jürgen Trittin: Το τέλος των ηγεμόνων, της Δύσης και των ορυκτών καυσίμων

Jürgen Trittin: Das Ende der Hegemonen, des Westens und der Fossilen,  Berlin Forum on Global Cooperation 2026, Heinrich-Böll-Stiftung, 22 Μαΐου 2026

 

Με την επίθεση των ΗΠΑ στο Ιράν, ο κόσμος βιώνει τη δεύτερη ενεργειακή κρίση μέσα σε πέντε χρόνια. Η προηγούμενη πυροδοτήθηκε το 2022 από την εισβολή του Πούτιν στην Ουκρανία. Aναμφισβήτητα, το κέντρο βάρους της παγκόσμιας πολιτικής μετατοπίζεται· η διεθνής πολιτική μετατρέπεται σε αγώνα για ενεργειακή κυριαρχία. Στον πολυπολικό κόσμο, η Ευρώπη χρειάζεται νέα γεωστρατηγική και νέους συμμάχους. Πρέπει να δώσει έμφαση στον εξηλεκτρισμό του ενεργειακού συστήματος και στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

 

Τρεις βεβαιότητες που ίσχυαν επί δεκαετίες φτάνουν σήμερα στο τέλος τους. Το τέλος των ηγεμόνων, της Δύσης και των ορυκτών καυσίμων δημιουργεί μια νέα γεωπολιτική πραγματικότητα.

  

Δεν υπάρχει πια παγκόσμιος ηγεμόνας.
Η πτώση του Τείχους του Βερολίνου πριν από 35 χρόνια σηματοδότησε το τέλος ενός ηγεμόνα, της Σοβιετικής Ένωσης. Αλλά ήταν επίσης η αρχή του τέλους ενός άλλου ηγεμόνα, των ΗΠΑ. Η υπερέκτασή των ΗΠΑ πέρα από τις δυνάμεις τους αποκαλύφθηκε στους πολέμους στο Ιράκ, το Αφγανιστάν και τη Λιβύη. Οι ΗΠΑ δεν είναι πια ικανές να παίζουν τον ρόλο οργανωτή μιας παγκόσμιας τάξης πραγμάτων. Υπό τον Τραμπ, δεν τον θέλουν πια. Ο Τραμπ θέλει απλώς να ηγείται της ισχυρότερης συμμορίας σε έναν κόσμο που διέπεται από τον νόμο της ζούγκλας.
Το αν η ανερχόμενη Κίνα μπορεί να γίνει ηγεμόνας, είναι ανοιχτό ερώτημα. Ο κόσμος έχει γίνει πολυπολικός. Η Ευρώπη πρέπει να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο της εντός του.

© Economis

Η Δύση δεν είναι πια παγκόσμιο οδηγητικό πρότυπο.
Επί 80 χρόνια, ο δημοκρατικός καπιταλισμός αντιπροσώπευε τον συνδυασμό ευημερίας και ελευθερίας. Στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ, συχνά με χρωματισμό ιδεολογικό, εξυψώνονταν με ευχαρίστηση ως η Δύση. Αυτό που παραβλέπονταν ακόμη και τότε, ήταν το γεγονός ότι στη Λατινική Αμερική και στη Νότια Αφρική, οι ιδέες της Δύσης, δηλαδή οι αξίες της ελευθερίας, της ευημερίας και του δημοκρατικού καπιταλισμού, δεν χαρίστηκαν, αλλά έπρεπε να κατακτηθούν, συχνά σε σύγκρουση με την Ευρώπη και τις ΗΠΑ.
Σήμερα, το μοντέλο του δημοκρατικού καπιταλισμού διαβρώνεται. Φασιστικές και αυτοκρατικές δυνάμεις κερδίζουν έδαφος τόσο στην Ευρώπη όσο και στις ΗΠΑ. Ούτε η υπόσχεση της ευημερίας ούτε η υπόσχεση της ελευθερίας κερδίζουν πια την συναίνεση σ' αυτές τις κοινωνίες.
Ωστόσο, σε παγκόσμιο επίπεδο ο δημοκρατικός καπιταλισμός πιέζεται από την Κίνα. Ο αυταρχικός κρατικός καπιταλισμός της Κίνας θεωρείται από πολλές κοινωνίες ως το πιο αποτελεσματικό μοντέλο ανάπτυξης.

Ziphius, από Conrad Gessner, Nomenclator aquatilium animantium, 1560

Ο καπιταλισμός των ορυκτών καυσίμων φτάνει στο τέλος του.
Στο Στενό του Ορμούζ, η ευπάθεια στις κρίσεις του καπιταλισμού των ορυκτών καυσίμων είναι σήμερα πιο εμφανής από κάθε άλλη φορά. Διακόσια χρόνια εκβιομηχάνισης ήταν άρρηκτα συνδεδεμένα με τη χρήση άνθρακα, πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η υπόσχεση της ευημερίας η οποία συνδέεται με τον δημοκρατικό καπιταλισμό εξαρτιόταν από τα ορυκτά καύσιμα. Η γεωπολιτική ισχύς προέκυπτε από την κατοχή και τον έλεγχο των ορυκτών καυσίμων και από τον έλεγχο των τιμών τους.
Αυτό αλλάζει δραματικά. Η επιταχυνόμενη κλιματική κρίση υπονομεύει σε μεγάλη έκταση αυτή την υπόσχεση της ευημερίας. Ήδη από τα χρόνια της διπλής ενεργειακής κρίσης, του 1973 και του 1979, η άνοδος του ΑΕΠ και της κατανάλωσης είχαν ήδη αποσυνδεθεί από τα ορυκτά καύσιμα. Σήμερα, η παγκόσμια άνθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας καταδεικνύει ότι η δημιουργία αξίας και η άνοδος του ΑΕΠ δεν εξαρτώνται πια από τον άνθρακα, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο.

Conrad Gessner, Nomenclator aquatilium animantium, 1560