Ανν Απλμπάουμ: Στις εκλογές ψηφίζουμε και για το άν θέλουμε να διατηρήσουμε δημοκρατικό πολιτικό σύστημα

Interview mit Anne Applebaum: „Zu hoffen, dass der amerikanische Präsident gute Laune hat, ist keine Lösung“, Süddeutsche Zeitung. 10.7.2026, αποθηκευμένο και εδώ

Συνέντευξη στην Verena Mayer. Anne Applebaum: «Το να ελπίζουμε κάθε φορά ότι θα πετύχουμε τον Αμερικανό Πρόεδρο σε καλή διάθεση, δεν είναι λύση». Πόσο βιώσιμες είναι οι δημοκρατίες της Ευρώπης την ώρα που πιέζονται από αυτοκρατικές παγκόσμιες δυνάμεις; Η βραβευμένη με Πούλιτζερ Anne Applebaum μιλά για την πολιτική ψυχολογία του Τραμπ, για τις αυταπάτες του Πούτιν και για τη δύναμη των Ευρωπαίων.
Λίγοι έχουν μελετήσει τα απολυταρχικά καθεστώτα τόσο πολύ όσο η Αμερικανο-Πολωνίδα ιστορικός και δημοσιογράφος. Το 2024 στο βιβλίο Ο Άξονας των Αυτοκρατών, περιέγραψε πώς οι σύγχρονοι ανελεύθεροι (Illiberals) διαλύουν κομμάτι-κομμάτι τις δημοκρατίες, δικτυώνονται διεθνώς και μαθαίνουν ο ένας από τον άλλον πώς να κάνουν τη δουλειά τους. Ενώ η Applebaum, η οποία μεγάλωσε στην Ουάσινγκτον, αρχικά είχε μελετήσει κυρίως τη Σοβιετική Ένωση και την Ανατολική Ευρώπη, τώρα βλέπει τον ίδιο τον γενέθλιο τόπο της σε μια πορεία προς τον αυταρχισμό και την απολυταρχία. Η 61χρονη Applebaum, η οποία ζει στην Πολωνία εδώ και δεκαετίες, βλέπει τα παγκόσμια γεγονότα τόσο από αμερικανική όσο και από ευρωπαϊκή οπτική γωνία.

Η επισήμανση της για το πόσο δύσκολη είναι η αποκατάσταση της ανεξαρτησίας της δικαστικής εξουσίας όταν οι κορυφές της έχουν αλωθεί από μια κυβέρνηση, είναι ιδιαίτερα σημαντική προειδοποίηση για την Ελλάδα. Σήμερα αυτή ακριβώς η στρέβλωση του κράτους δικαίου και της δημοκρατίας είναι από τις μεγαλύτερες δυνάμεις τελμάτωσης και οπισθοδρόμησης για τη χώρα μας.

SZ: Κυρία Applebaum, ας ξεκινήσουμε με τα θετικά. Στην Ουγγαρία, ο αυτοκρατικός κυβερνήτης της Βίκτορ Όρμπαν εκδιώχθηκε από την εξουσία μετά από 16 χρόνια. Ως ερευνήτρια τέτοιων καθεστώτων, σας δίνει αυτό ελπίδα για τα περαιτέρω;

Anne Applebaum: Όταν και όπου οι ψήφοι μετράνε δίκαια, είναι δυνατό να κινητοποιηθεί ένας πληθυσμός και να καταψηφίσει έναν αυτοκρατικό ηγέτη, ακόμη και άν ελέγχει τη δικαστική εξουσία, τους θεσμούς και το 90 % των Μέσων Ενημέρωσης. Αυτό με κάνει αισιόδοξη. Από την άλλη πλευρά, τώρα που μιλάμε διεξάγεται η σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα. Όπως συνέβαινε και στην Ουγγαρία του Όρμπαν, ένα και μόνον άτομο κυριαρχεί στο πολιτικό σύστημα της Τουρκία, όμως αυτό το άτομο μπόρεσε να προχωρήσει σ΄αυτόν το δρόμο πολύ περισσότερο, επειδή δεν αισθάνεται τους περιορισμούς της ΕΕ. Το τι μπορούν να κάνουν οι αυτοκρατικοί ηγέτες εξαρτάται από τη δύναμη της κοινωνίας των πολιτών και των πολιτικών κινημάτων σε κάθε χώρα. Για μένα, αυτό είναι το κεντρικό ερώτημα της εποχής μας: Στις ευρωπαϊκές χώρες θα κυριαρχήσουν λαϊκιστές αυταρχικοί και απολυταρχικοί; Ή θα μπορέσoυν οι αντίπαλοι τους, στηριγμένοι στο κράτος δικαίου, να αντισταθούν και να τους νικήσουν;
 

Κάποτε είπατε ότι τώρα πια στις δημοκρατίες, σε κάθε εκλογική αναμέτρηση ψηφίζουμε επίσης υπέρ ή κατά της ίδιας της δημοκρατίας.
Όσο περισσότερο δέχονται επίθεση τα πολιτικά συστήματα που είχαμε από το 1945, τόσο πιο συχνά τίθενται θεμελιώδη ερωτήματα: Πόσο βιώσιμη είναι η πολυκομματική δημοκρατία και πόσο βιώσιμη είναι η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, σε εποχές που η Ευρώπη αμφισβητείται όχι μόνο από την Ρωσία αλλά και από τις ΗΠΑ; Οι τεχνολογίες πληροφορικής των ΗΠΑ ασκούν σημαντική επιρροή στο τί βλέπουν και τί ακούν οι Ευρωπαίοι, αλλά και στο πώς συμπεριφέρονται στις εκλογές. Έτσι, όποιος ψηφίζει σήμερα ψηφίζει επίσης για το αν θέλουμε να διατηρήσουμε το πολιτικό μας σύστημα ή αν θα μετατραπεί σε κάτι εντελώς διαφορετικό.
 

Πολλοί, παίρνοντας το μάθημα από την Ουγγαρία, θεωρούν ότι δεν πρέπει να επιτραπεί σε δυνάμεις όπως η Εναλλακτική για την Γερμανία (AfD) να αποκτήσουν ερείσματα εξουσίας. Διότι, τότε, θα επιτεθούν αμέσως εναντίον ολόκληρου του δημοκρατικού συστήματος.
Αυτό που χρειάζεται η Γερμανία είναι ένα ευρύ κίνημα, ίσως με συνεργασία αρκετών κομμάτων, για να μπορέσει να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη στο πολιτικό σύστημα, ώστε η AfD να μην υπάρχει πια. Η Κεντροδεξιά είναι σημαντικό μέρος αυτού του όλου. Από την οπτική μου γωνία, παρατηρώ ότι ένα τμήμα της Κεντροδεξιάς μπαίνει στον πειρασμό να κάνει κάποιο είδος συμφωνίας με το AfD. Αυτό θα οδηγήσει όμως μόνον σε απαξίωση του κεντροδεξιού φάσματος, πράγμα που θα αφήσει στο τέλος να υπάρχει μόνον η AfD. Για ό,τι αφορά την Χριστιανοδημοκρατία (CDU), αυτή δεν είναι μόνον μια πολύ επικίνδυνη ιδέα, αλλά και κάτι παράδοξο. Και τι θα σήμαινε για ένα κόμμα όπως το CDU, το οποίο, μετά από δεκαετίες, έχει επιτέλους κατανοήσει την απειλή που θέτει η Ρωσία, να ευθυγραμμιστεί με φιλορωσικές δυνάμεις; Ωστόσο, ο κίνδυνος που θέτει η Aκροδεξιά ποικίλλει από χώρα σε χώρα. Στην Ιταλία, λόγου χάρη, το κόμμα της Μελόνι δεν είναι πια φιλορωσικό και δεν αποτελεί απειλή για την Ιταλία εξίσου μεγάλη με την απειλή που θα αποτελούσε η AfD για τη Γερμανία.

ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ, Τσίπρας, Μητσοτάκης και Σία: Αιώνια επανάληψη και επιστροφή του ιδίου· δηλαδή φαύλος κύκλος;

Μια ενθύμηση της εικοσαετούς σειράς πολιτικών επεισοδίων αξίζει τον κόπο.

Μετά από πέντε χρόνια συνεχούς διαχείρισης της εξουσίας από την ΝΔ (2004 - 2009), η Ελλάδα κατέληξε στην κατάσταση ενός κράτους χρεωκοπημένου, σε ένα είδος failed state ως προς την διαχείριση του οικονομικού χρόνου του.
Ακολούθησε η σύντομη περίοδος 2009-2012 με το ΠΑΣΟΚ να παίρνει στα χέρια του αυτό το ιδιόμορφα αποτυχημένο κράτος. Με μια πολύ εξασθενημένη εκλογικά (33,47 %) ΝΔ, αλλά σε σκληρά «αντιμνημονιακή» αντιπολιτευτική γραμμή (δηλαδή σε ρόλο στυγνού πολιτικού απατεώνα), με μοναδικό στόχο να εκδικηθεί για τη βαριά εκλογική ήττα. Με τρίτο σε δύναμη κόμμα ένα σχετικά νηφάλιο ΚΚΕ (7,54 %) και με τον ΣΥΡΙΖΑ στην πέμπτη θέση (4,60 %), επίσης εξασθενημένα και τα δύο.

Εκείνη ακριβώς την καταστροφική συγκυρία, πολλοί στο ΠΑΣΟΚ την θεώρησαν κατάλληλη στιγμή για να «λύσουν» (!) τις ενδοκομματικές και προσωπικές τους διαφορές ή για να συνεχίσουν αλλού την ατομική τους σταδιοδρομία, πολιτική ή άλλη. Νεύοντας έτσι και στους ψηφοφόρους τους να εγκαταλείψουν το σκάφος.
Αυτό ήταν ένα έγκλημα εις βάρος του εαυτού του ως κόμμα. Πολιτική αυτοκτονία. Κυρίως όμως ήταν και είναι το πιο μεγάλο πολιτικό αμάρτημα στην ιστορία του «όλου ΠΑΣΟΚ» εις βάρος της  πολιτικής εξέλιξης της χώρας.
Μερικοί, όπως π.χ. τελευταία ο κ. Σγουρός με τις αερολογίες του, δεν κατάλαβαν ακόμη τι ακριβώς έγινε στο ΠΑΣΟΚ τότε.
Όπως ακριβώς δεν κατάλαβαν ακόμη, ο ΣΥΡΙΖΑ και ο ίδιος ο κ. Τσίπρας, τί ανοησία έκαναν τότε όταν (1) θεώρησαν καλό να στήσουν μπερντέ για να κρύψουν τους οικονομικούς μπαχαλάκηδες της ΝΔ 2004-2009. Και (2) πρόβαλλαν στο πολιτικό προσκήνιο ως «δεύτερη φωνή» στην «αντιμνημονιακή χέβυ μέταλ» συναυλία της ΝΔ Σαμαρά.
Μετά άρχισε το διακομματικό φεστιβάλ κωλοτούμπας, πολιτικών μεταγραφών και παρά φύσιν συμπράξεων, σε ΝΔ, ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ ταυτοχρόνως.

Η διακομματική «λοίμωξη» της περιόδου 2010-2015 φαίνεται και από τα συμπτώματα που άφησε πίσω της ως μονιμότητα, π.χ. μια φοβία στη χρήση της γλώσσας. Στην Ελλάδα, ακόμη και τώρα, εν έτει 2026 φοβούνται να μιλήσουν για εποχή της χρεωκοπίας. Διακομματικώς μιλούν για «μνημονιακή εποχή».
Στη χώρα της Ευρώπης με την πιο αποτυχημένη πορεία εντός ΕΕ μετά το 2004, μπορούσε κανείς να περιμένει κάτι καλύτερο;
Αποτυχημένη διαχείριση του  οικονομικού χρόνου σημαίνει αναπόφευκτα και αποτυχημένο κομματικό σύστημα;

Λόγου χάρη, η περίπτωση ΠΑΣΟΚ: Το κόμμα αυτό, τον Ιούνιο του 2012 συνέπραξε με την ΝΔ (και με την ΔΗΜΑΡ, η οποία στη συνέχεια έγινε τμήμα του ΣΥΡΙΖο-Τσιπρικού «όλου»), κάνοντας το «εθνικό καθήκον» του σε μια πολύ δύσκολη στιγμή, όπως επιχειρηματολογεί απολογούμενο το ίδιο.
Το ερώτημα άν εκείνη η σύμπραξη, είχε ή όχι θετικές συνέπειες για το ίδιο το ΠΑΣΟΚ, όχι μόνον βραχυπρόθεσμα αλλά και μεσο-μακροπρόθεσμα, έχει σαφώς απαντηθεί. Αρνητικά. Παραμένει όμως αναπάντητο το πολύ πιο σημαντικό ιστορικό ερώτημα, εάν εκείνη η σύμπραξη, μαζί βέβαια κυρίως με όλα όσα προηγήθηκαν, αλλά και όσα ακολούθησαν, είχε ή όχι, σε τελευταία ανάλυση, θετικές συνέπειες για τη χώρα.
Το συναφές ερώτημα, άν εκείνη την στιγμή υπήρχαν ή όχι άλλες εναλλακτικές λύσεις κυβερνησιμότητας, με τις οποίες το πολιτικό βάρος της χρεωκοπίας θα φορτώνονταν με τρόπο πιο λειτουργικό και κομματικά πιο δίκαιο, αξίζει μια πολύ μεγάλη και πολύ σκληρή συζήτηση. 

Οι άλλες περιπτώσεις κομμάτων, ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ, άν και διαφέρουν, πόσο διαφέρουν κατ΄ουσίαν από του ΠΑΣΟΚ ως προς το πόσο νοιάστηκαν τότε (και νοιάζονται τώρα) για την μεσο-μακροπρόθεσμη κλίμακα του πολιτικού χρόνου;

Κανείς δεν συζητά τέτοια ερωτήματα. Όλοι ισχυρίζονται ότι από την πλευρά τους έπραξαν σωστά, με εξαίρεση κάποιες λεπτομέρειες «επικοινωνιακού» και «αισθητικού» τύπου. «Κάναμε το χρέος μας», υπήρξαν μόνον μικροελαττώματα, ασήμαντα ψεγάδια, λένε όλες οι πλευρές, νίπτοντας καθεμιά τα δικά της χέρια. Για τα κακά φταίνε «άλλοι», εντός ή εκτός του ελληνικού κομματικού συστήματος, εντός ή εκτός της χώρας.

Το ελληνικό κομματικό σύστημα κινείται σε φαύλο κύκλο. Σε καιρούς απότομης στροφής, σε μια γωνιά ενός ταραγμένου κόσμου, το κομματικό σύστημα μας ομφαλοσκοπεί, εμμένει στη φυγή από την πραγματικότητα.

Η απομάκρυνση των πολιτών από την πολιτική συνεχίζεται, η κρίση πολιτικής αντιπροσώπευσης από λανθάνουσα γίνεται εμφανής, η αναζωογόνηση μιας μορφής διπολισμού είναι «επικίνδυνη αποστολή», η αναζήτηση αυτοδυναμίας είναι κυνήγι ουτοπίας. Ένας σχηματισμός μιας ακόμη «κυβέρνησης ειδικού σκοπού» για να διαχειρισθεί την προεδρία της ΕΕ, θα ήταν ταπείνωση των αλαζόνων και γελοιοποίηση της διπολικής ατζέντας. Τώρα πια, το εκλογικό σύστημα με το bonus εδρών πολύ δύσκολα θα επαναφέρει τον διπολισμό και μέσω του διπολισμού τους πολίτες στην κάλπη· είναι μάλλον αδύνατο να διασώσει την αυτοδυναμία. Ως εργαλείο κυβερνησιμότητας είναι ήδη απαρχαιωμένο και άχρηστο.

Γιώργος Β. Ριτζούλης

 

Εποχή χωρίς αυτοδυναμίες, το ΠΑΣΟΚ και η δημοκρατική σταθερότητα

 

Νέα κόμματα, ενταφιασμός της Ριζοσπαστικής Αριστεράς, ο «κεντρώος» φιλο-Νεοδημοκρατικός φιλελευθερισμός στην αρένα με χαλκά στην μύτη

 

Το τέλος της Ριζοσπαστικής Αριστεράς

 

Κρίση κυβερνητικής νομιμοποίησης και κρίση πολιτικής αντιπροσώπευσης - Διακυβέρνηση στην Ελλάδα και στην λοιπή Ευρώπη 

 

Γεωπολιτική «αλλαγή εποχής», ημεδαποί ομφαλοσκόποι. «Σας τα είπαμε, μας τα είπατε, σας τα ξαναλέμε»   

Τίμοθι Σνάιντερ: Περί Στωικισμού και αποχαύνωσης - Οι πόλεμοι του Μάρκου Αυρηλίου και του Ντόναλντ Τραμπ

 Timothy Snyder: Of Stoicism and Stupor - The Wars of Marcus Aurelius and Donald Trump,

Thinking about, 27 Ιουνίου 2026

 

Ο Μάρκος Αυρήλιος δέχεται την παράδοση
των αντιπάλων ηγετών. Ανάγλυφο από την
χαμένη Αψίδα του Μάρκου Αυρηλίου
(176–180 μ.Χ.), Μουσεία του Καπιτωλίου, Ρώμη

Όταν ο Ντόναλντ Τραμπ εξάγγειλει τον ευφάνταστο πόλεμό του στο Ιράν, διάβαζα για μια άλλη αυτοκρατορική εκστρατεία, πολύ καιρό πριν, εναντίον ενός Ιρανικού λαού.

Στα τέλη του δεύτερου αιώνα μ.Χ., η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία βρέθηκε αντιμέτωπη με στρατούς, οι οποίοι είχαν διαπεράσει τα σύνορα της στον ποταμό Δούναβη και μάλιστα είχαν περάσει και τις Άλπεις στη βόρεια Ιταλία. Στην εισβολή συμμετείχαν και οι Ιάζυγες, οι οποίοι μιλούσαν μια ιρανική γλώσσα [ήταν εθνοτική «υποοικογένεια» των Σαρματών] και είχαν ως αφετηρία την στέπα της σημερινής νότιας Ουκρανίας.
Στην Ουκρανία, τούτο τον Φεβρουάριο, έμαθα για ένα αρχαιολογικό εύρημα που αποκαλύπτει τις σχέσεις μεταξύ των Ρωμαίων και των Ιάζυγων, στις οποίες εναλλάσσονταν συμμαχίες με εχθρότητες. Τον πόλεμο της Ρώμης εναντίον των εσβολέων τον διοικούσε ο ίδιος ο αυτοκράτορας Μάρκος Αυρήλιος, ο οποίος πέρασε τα χρόνια μεταξύ 171 και 180 μ.Χ. στο μέτωπο. Στην συμμαχία των αντιπάλων του συμμετείχαν οι Ιάζυγες [Είχαν συμπράξει με γερμανικές Σουηβικές φυλές όπως των Μαρκομάννων και των Κουάδων, με Κελτο-Γερμανικές ομάδες, με τους Δακο-Θράκες Κοστοβώκους από την σημερινή βόρεια Μολδαβία και Ρουμανία, οι οποίοι έφθασαν μέχρι την Ελευσίνα όπου προκάλεσαν μεγάλες καταστροφές, καθώς και με άλλες Ιρανο-Σαρματικές ομάδες, όπως τους Ροξολανούς και πιθανώς τους Αλανούς, συγκροτώντας την λεγόμενη Μαρκομαννική Συνομοσποδία] Στη διάρκεια αυτής της περιόδου, ο Μάρκος κρατούσε ένα φιλοσοφικό ημερολόγιο, στο οποίο έγραφε μάλλον τη νύχτα όταν ξεκουραζόταν στην ηρεμία της σκηνής του, χρησιμοποιώντας την ελληνική γλώσσα. Τα γραπτά του ανακαλύφθηκαν μετά τον θάνατό του. Αυτό το κείμενο στοχασμών, γνωστό ως Τα Εις Εαυτόν, είναι σπουδαίο έργο της Στωικής φιλοσοφίας.
Στράφηκα στους στοχασμούς του Μάρκου για να δω εάν μπορούσα να μάθω κάτι που θα με βοηθούσε να κατανοήσω τις ανακαλύψεις των Ουκρανών αρχαιολόγων τις σχετικές με τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ Ρωμαίων και Ιαζύγων. Όμως στο έργο του Μάρκου βρήκα κάτι άλλο: Πώς να αντικρύσω τους σημερινούς πολέμους και να πάρω μια αίσθηση, για ποιούς λόγους, πέρα ​​από την προφανή ανικανότητά του σε στρατιωτικά ζητήματα, ο Τραμπ ήταν καταδικασμένος να χάσει αυτόν τον δικό του πόλεμο.
Το να διαβάζω την καυχησιολογία του Τραμπ («κανένας Πρόεδρος δεν ήταν πρόθυμος να κάνει αυτό που έκανα εγώ απόψε»), παράλληλα με τις σκέψεις του Μάρκου, ήταν κάτι εξευτελιστικό:

«όταν τα πράγματα είναι τόσο σαφή, δείξε τα γυμνά, δες την κακότητα τους, διώξε από την περιγραφή κάθε καυχησιολογία και ωραιοποίηση τους».

Ο Τραμπ εξέπεμπε σε εκατομμύρια ανθρώπους την αλαζονεία του σε ζωντανή μετάδοση. Ο Μάρκος έγραφε για τον εαυτό του.

Νέα κόμματα, ενταφιασμός της Ριζοσπαστικής Αριστεράς, ο «κεντρώος» φιλο-Νεοδημοκρατικός φιλελευθερισμός στην αρένα με χαλκά στην μύτη

Με την σχεδόν ταυτόχρονη ίδρυση των δύο νέων προσωποπαγών κομμάτων, της «Ελπίδας για την Δημοκρατία» της κ. Καρυστιανού και της «Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης» του κ. Τσίπρα, δεν άλλαξε μόνον η κομματική τοπογραφία. Άλλαξε απότομα και η ρητορική των πρωταγωνιστών στον πολιτικό λόγο, τόσο των κομματικών στελεχών, όσο και των πολιτικολογούντων στα Μέσα Ενημέρωσης. Αυτή η αλλαγή ρητορικής είναι αποκαλυπτική για τις προθέσεις και στρατηγικές ποικίλων κομματικών πλευρών, ιδίως όσο είναι ακόμη ωμή και ανεπεξέργαστη. Σύντομα θα πιάσουν δουλειά  οι spin doctors και οι κατασκευαστές παραπλανητικών συσκευασιών. 

Το γεγονός ότι η ΝΔ αναβαθμίζει και προωθεί τον ευνοϊκό για την ίδια αντίπαλο, τον κ. Τσίπρα (και επίσης, σχεδόν παραβλέπει την κ. Καρυστιανού) ήταν αναμενόμενο. Ο κ. Άδωνις Γεωργιάδης υπερέβαλλε εαυτόν: Επαίνεσε την πολιτική ικανότητα του κ. Τσίπρα, αναβαθμίζοντας τον σε νέο «Μακιαβέλι». Οι αντίπαλοι της ΝΔ θα έπρεπε, και μόνον από αυτό, να υποπτευθούν ότι κάποιο λάκο έχει η φάβα. Ή, μάλλον, ότι υπάρχει μόνον λάκος χωρίς καθόλου φάβα. Πολύ ωμό το πιάτο που σέρβιρε o σεφ Άδωνις; Οι δημοσιογραφικοί σερβιτόροι του κ. Τσίπρα φρόντισαν αμέσως να το καλύψουν με σάλτσα. 

Όσοι σκέφτονται στρατηγικά, ήδη στοιχηματίζουν ότι όλα θα κριθούν σε δεύτερη εκλογική αναμέτρηση
Από το ΠΑΣΟΚ, ο κ. Δούκας έκανε μια πολύ χρήσιμη κίνηση: Προτείνοντας στην ΕΛΑΣ σύμπραξη, υπό την ηγεσία όποιου από τα δύο αυτά κόμματα έλθει πρώτο, ξεσκέπασε την πραγματική στρατηγική του Τσίπρα και των Τσιπριστών στο παρασκήνιο. Οι Τσιπριστές του προσκηνίου αντέδρασαν παρορμητικά, απαντώντας ότι δεν τους απασχολεί μια τέτοια σύμπραξη, διότι, εκτός των άλλων, ΠΑΣΟΚ και ΕΛΑΣ δεν είναι πολιτικά «όμοροι χώροι». Προφανώς, η τέτοια δήλωση του νεότευκτου επικοινωνιακού επιτελείου της ΕΛΑΣ, είναι αδύνατο να μην έγινε σε συνεννόηση με τον ίδιο τον κ. Τσίπρα. Αυτό ήταν ένα από τα συνήθη επιπόλαια, παρορμητικά δικά του λάθη. Θα δούμε και άλλα.
Δεν ξέρουμε άν ο κ. Δούκας έριξε το δόλωμα συνειδητά, όμως η κίνηση του είναι χρήσιμη και για τους εκτός ΠΑΣΟΚ. Όσοι πολίτες δεν είναι βαμμένοι οπαδοί ούτε της ΝΔ, ούτε του ΠΑΣΟΚ, ούτε ανήκουν στούς προσωπικούς γκρούπις του Τσίπρα, μπορούν τώρα να υποπτεύονται ποιοί θα μπορούσαν να συμμαχήσουν με την ΝΔ μετά την δεύτερη εκλογική αναμέτρηση και ποιοί όχι. Ιδιαίτερα, άν μεταξύ των δύο εκλογών γίνει αλλαγή του αρχηγού της.

Δένδιας ante portas, λοιπόν;
Ευνόητο είναι ότι το παραπάνω ισχύει εξίσου, ανεξάρτητα από το ποιό κόμμα θα έχει κερδίσει στις πρώτες εκλογές την πρώτη, την δεύτερη ή την τρίτη θέση και στις επαναληπτικές εκλογές την δεύτερη ή την τρίτη θέση.

Διότι, εκτός των άλλων, ο μονοδιάστατος άξονας πολιτικών συντεταγμένων «Δεξιά-Κέντρο-Αριστερά» είναι πια περσινά ξινά σταφύλια, όπως, πολύ σωστά, υπονόησε και το νεότευκτο επικοινωνιακό επιτελείο της ΕΛΑΣ. Το παν είναι, λένε, οι νέες εκλεκτικές συγγένειες «πολιτικής κουλτούρας». Μας κλείνουν το μάτι υπονοώντας το 2015: Την συμμαχία ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ.

Οι απότομες αλλαγές ρητορικής και η σύγκλιση της σκληρής εκλογικής ατζέντας της ΝΔ με την υπό συγκρότηση πολιτική ατζέντα του Τσίπρα και των ποικίλων ακολούθων του, καταστρέφουν οριστικά δύο πολιτικές ατζέντες προσκολλημένες στο παρελθόν. Το πτώμα της προ πολλού θανούσας Ριζοσπαστικής Αριστεράς ενταφιάζεται. Και τί συμβαίνει με την ατζέντα ενός από τους άσπονδους εχθρούς της; Δηλαδή εκείνου του είδους «κεντροδεξιού» έως και «μετριοπαθούς κεντρώου» φιλελευθερισμού, η οποία εκφράζεται μέσω επώνυμων αρθρογράφων σε μεγάλα Μέσα, μέσω εντύπων και sites τύπου Liberal, Athens Voice κτλ, ή ακόμη και παρασιτώντας ως Μεταρρυθμιστική, εικονικά ΠΑΣΟΚική, αλλά πάντοτε και προπαντός εμμονικά φιλο-Νεοδημοκρατική «κεντρώα φιλελεύθερη» πτέρυγα. Αυτοί, άν και επικαλούνται τον ορθό λόγο, προκειμένου να συνεχίσουν τον δρόμο που διάλεξαν, κάνουν πως δεν βλέπουν την απότομη στροφή, κλείνουν τα μάτια και ορμούν μπροστά.

Και για όσους δεν κατάλαβαν, ο κ. Πάνος Καμμένος λέει πιο απλά τί μπορεί να έρχεται: «Στη δεύτερη Κυριακή θα κατέβαινα για να σχηματιστεί κυβέρνηση». Αυτός, όπως και το 2015, πιστεύει σταθερά στις συνθέσεις. «Μπορεί στη ΝΔ να γίνει, για παράδειγμα αλλαγή εξουσίας. Μπορεί να αναλάβει ο Δένδιας». Ο Σαμαράς «ΠΑΣΟΚοποίησε το κόμμα. Έφερε και τα άκρα και το ΠΑΣΟΚ. [...] Σαμαράς και Βενιζέλος οδηγούσαν τη χώρα στον γκρεμό της Γερμανίας και του Σόιμπλε, γι’ αυτό έκανα συγκυβέρνηση με τον Τσίπρα. Βγήκε η χώρα από τα μνημόνια λόγω της συγκυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝ.ΕΛΛ.».

Για τον παλιό προϊστάμενο του, τον κ. Τσίπρα, είπε μεταξύ άλλων: «Βλέπω ότι με τα στελέχη που έχει κοντά του έχει κάνει στροφή προς το κέντρο. Έχει φύγει από τη λογική των ακραίων συνιστωσών του ΣΥΡΙΖΑ, έχει κυβερνήσει, έχει αποκτήσει μεγάλη εμπειρία από ξένους ηγέτες, άφησε 37 δισ. στα ταμεία». Το δε ΠΑΣΟΚ, «πεθαίνει», λέει ο κ. Καμμένος.

Μεγάλη αλήθεια είναι αυτό που υπονόησε και το νεότευκτο επικοινωνιακό επιτελείο της ΕΛΑΣ: Ο μονοδιάστατος άξονας πολιτικών συντεταγμένων «Δεξιά-Κέντρο-Αριστερά» δεν λέει πια τίποτε σημαντικό. Όμως οι επικοινωνιακοί της ΕΛΑΣ κάνουν ένα σοβαρό λάθος: Οι νέες εκλεκτικές συγγένειες «πολιτικής κουλτούρας» δεν υπάρχουν εν λευκώ. Οι ΕΛΑΣίτες συγκλίνουν «πολιτισμικά» με την εθνικολαϊκή ψυχή της  ΝΔ, ενώ ταυτόχρονα τα υπό εκπόνηση βασικά προγραμματικά τους πλαίσια συγκλίνουν με τα εξελισσόμενα προγραμματικά της ΝΔ. Και δεν είναι κάτι καινοφανές. Συγκλίνουν όπως ήδη είχε συγκλίνει ως προς τα βασικά με τον ΣΥΡΙΖΑ πρώτα η «αντιμνημονιακή» ΝΔ Σαμαρά (2010-2012) και μετά οι ΑΝΕΛ (2015 -2019).

Κακώς θα εκπλαγούν κάποιοι, άν μερικοί από την εμμονικά φιλο-Νεοδημοκρατική, ή ενίοτε και την εικονικά ΠΑΣΟΚική, «κεντρώα φιλελεύθερη» πτέρυγα, αφού καταλαγιάσει η χαρά τους για τον νέο γενικό γραμματέα της ΝΔ Κυρανάκη, γίνουν αύριο ένθερμοι υποστηρικτές μιας συγκυβέρνησης Δένδια-Τσίπρα ή και Μητσοτάκη-Τσίπρα. Άν βέβαια οι αριθμοί των βουλευτών και οι διακανονισμοί εντός ΝΔ, και κυρίως μεταξύ των ισχυρών φίλων της, το επιτρέψουν. Ή το επιβάλουν. Οι εκλεκτικές συγγένειες «πολιτικής κουλτούρας» παράγουν πολιτικά - προγραμματικά αποτελέσματα σ' όλο το κομματικό φάσμα.

Στους καιρούς που ζούμε, και ενώ όλο το μιντιακό τοπίο της χώρας έχει εκφυλιστεί σε σκωληκοειδή απόφυση ενός στόλου δεξαμενοπλοίων (και αρχίζει να μοιάζει με κάτι σαν Ραδιοτηλεόραση της Πιόνγκ-Γιάνγκ), οι εκλεκτικές συγγένειες «πολιτικής κουλτούρας», οι άσχετες με ιδεολογίες και με γειτονίες στον μονοδιάστατο άξονα «Δεξιά-Κέντρο-Αριστερά», μπορούν πιά να γίνονται ακόμη και κοινό κυβερνητικό πρόγραμμα.

Γ. Ρ.

Αμυντική αυτονομία της Ευρώπης: Πώς; Με τί λογής Γερμανία; Για ποιό σκοπό; Τί λογής φιλελεύθερο δημοκρατικό κράτος να υπερασπιστούμε;

→ Φραντσίσκα Μπράντνερ: Η πιο Μοναχική Ήπειρος - Η Ευρώπη και το βάρος τηςΆμυνας της ←
Ετήσια Ευρωπαϊκή Διάλεξη 2026, Κέντρο Ευρωπαϊκών Σπουδών, Κολλέγιο St Antony's, Οξφόρδη, 14.05.2026 

 

Η Ετήσια Ευρωπαϊκή Διάλεξη για το 2025-2026 στο Κέντρο Ευρωπαϊκών Σπουδών του Κολλεγίου St Antony's της Οξφόρδης, αυτή τη χρονιά από την Φραντσίσκα Μπράντνερ, συμπρόεδρο του γερμανικού κόμματος των Πρασίνων και βουλευτή στην Bundestag, μαζί με την ιστορική ομιλία του Καναδού Πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνερ στο Νταβός, την «Διάλεξη Τσώρτσιλ» 2026 στο Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης από την Κάγια Κάλλας και βέβαια τις πολλές παρεμβάσεις του Μάριο Ντράγκι (o οποίος πρόσφατα τιμήθηκε από τον Δήμο του Άαχεν με το Βραβείο Καρλομάγνος), είναι συμβολές για να κατανοηθεί τί σημαίνει αλλαγή των καιρών για την Ευρώπη και όχι μόνον. Κυρίως είναι πρακτικοί οδηγοί για το δέον γενέσθαι, εφόσον άλλες εναλλακτικές λύσεις φαίνονται ήδη ουτοπικές και ανεδαφικές, ή «απαράδεκτες» όπως λέει η Μπράντνερ.

Καζιμίρ Μάλεβιτς, «Αθλητές», 1928–1932, εμπνευσμένο από την ουκρανική λαϊκή τέχνη © PD, via Neue Zürcher Zeitung

Το πρωτείο της πολιτικής - Δεν είναι η πρώτη φορά  που ο Ντράγκι είναι πιο πολιτικός από πολλούς πολιτικούς

Η Μπράντνερ μίλησε για την αμυντική αυτονόμηση της Ευρώπης. Από όλες τις πτυχές της ομιλίας της αναδύεται ένα πρόβλημα το οποίο δεν κατονομάζει ρητά, ωστόσο αφορά σε μέγιστο βαθμό, τόσο το τί θα γίνει με την αμυντική αυτονόμηση της ηπείρου, όσο και όλες τις άλλες μεγάλες προκλήσεις και δυσκολίες μπροστά στις οποίες βρίσκεται σήμερα η Ευρώπη. Στην πιο γενική ομιλία του στο Άαχεν, κατά την παραλαβή του Βραβείου Καρλομάγνος, ο Μάριο Ντράγκι το έθεσε απερίφραστα: Μπροστά στις τωρινές προκλήσεις, είτε αφορούν την οικονομία, είτε την άμυνα, είτε την θέση στο παγκόσμιο γίγνεσθαι, για την Ευρώπη και για τα κράτη που αποτελούν την ΕΕ «το βαθύτερο πρόβλημα είναι πολιτικό».

Η Μπράντνερ μας θυμίζει ότι ο προβληματισμός για την ανάγκη ευρωπαϊκής αμυντικής και στρατηγικής αυτονομίας έχει μακρά προϊστορία. Αλλά μόνον μετά από το «σοκ» της επίθεσης Πούτιν εναντίον της Ουκρανίας το 2022 κόπηκαν τα «συγκαταβατικά χαμόγελα» και υπήρξαν αποφάσεις και οικονομικές ροές. Με την δεύτερη εκλογή Τραμπ στις ΗΠΑ και τις νέες καταστάσεις που έφερε στον πλανήτη, φαίνεται πως ο δρόμος προς την αμυντική αυτονομία είναι δρόμος χωρίς επιστροφή. Όπως είπε πρόσφατα και ο σημαντικός Βούλγαρος πολιτικός επιστήμονας Ιβάν Κράστεφ, επίσης ομιλητής στο Κέντρο Ευρωπαϊκών Σπουδών του Κολλεγίου St Antony's της Οξφόρδης (Ετήσια Διάλεξη για το 2023-2024), «η παλιά τάξη πραγμάτων δεν θα επιστρέψει»​. Ούτε θα ξαναδούμε την Αμερική που ξέραμε. Φυσικά, για την βραδυπορία και την καθυστερημένη δράση, την οποία επέβαλαν μόνον εξωτερικοί, δηλαδή εξωευρωπαϊκοί παράγοντες και η ανυπαρξία εναλλακτικής λύσης, το βαθύτερο πρόβλημα ήταν και είναι πολιτικό. Πολιτικών αντιλήψεων και, κυρίως, συσχετισμών πολιτικών δυνάμεων εντός των κρατών-μελών της ΕΕ, άρα και εντός της Ευρώπης ως όλου.

Καζιμίρ Μάλεβιτς, «Κορίτσια σε χωράφι»

Φραντσίσκα Μπράντνερ: Η πιο Μοναχική Ήπειρος - Η Ευρώπη και το βάρος της δικής της Άμυνας

 

Franziska Brantner : The Lonelier Continent: Europe and the Burden of its Own Defence - The Annual European Lecture, European Studies Centre, St Antony's College, Oxford - 14.05.2026, από την επίσημη ιστοσελίδα της Φραντσίσκα Μπράντνερ, συμπροέδρου του κόμματος Πράσινοι/Ένωση 90 της Γερμανίας (αγγλικά)

 

Η Ετήσια Ευρωπαϊκή Διάλεξη 2026, Κέντρο Ευρωπαϊκών Σπουδών, Κολλέγιο St Antony's, Οξφόρδη - 14.05.2026

Πρύτανη Goodman, Διευθυντή Betts, συνάδελφοι, φοιτητές, φίλοι,

είναι τιμή μου να μιλώ σ' αυτή την αίθουσα. Και είναι, για μένα, κάτι περισσότερο από τιμή. Eίναι ένα είδος «επιστροφής στo σπίτι». Πέρασα ένα χρόνο στο Κέντρο Ευρωπαϊκών Σπουδών, εκπονώντας την διδακτορική διατριβή μου, και το χρέος που οφείλω για εκείνη τη χρονιά δεν είναι κάτι που μπορώ εύκολα να μετρήσω. Εδώ έμαθα τί σημαίνει να σκέφτεσαι σοβαρά για την Ευρώπη· όχι ως θεσμική αρχιτεκτονική ή ως ένα σύνολο νόμων, αλλά ως πολιτισμό, με μια ιστορία που απαιτεί υπομονή, με αντιφάσεις που απαιτούν ειλικρίνεια και με ένα μέλλον που απαιτεί φαντασία. Τα σεμινάρια σε τούτο το Κέντρο, οι συζητήσεις στην λέσχη, η καλοσύνη των συναδέλφων υποτρόφων να πάρουν μια ξένη μεταπτυχιακή φοιτήτρια υπό την προστασία τους και να αντιμετωπίσουν τις ιδέες της ως άξιες συζήτησης, αυτά τα πράγματα με διαμόρφωσαν διανοητικά και με διαμόρφωσαν ως άτομο. Είμαι πολύ ευγνώμων για το πλούσιο πνευματικό και ανθρώπινο περιβάλλον αυτού του τόπου.
Το Κέντρο Ευρωπαϊκών Σπουδών έχει τώρα μισό αιώνα ζωής και σ' αυτά τα πενήντα χρόνια κάνει κάτι σπάνιο στη δημόσια ζωή μας: Επιμένει, ενάντια σε όλη την βαρυτική έλξη της μόδας και της κρίσης, ότι η Ευρώπη είναι θέμα άξιο να το σκεφτόμαστε σφαιρικά, ολοκληρωμένα, και, ας πούμε, αργά και νηφάλια. Η λίστα όσων έχουν κάνει εδώ αυτή την Ετήσια Διάλεξη πριν από εμένα - π.χ. ο Πάτεν [Lord Chris Patten, 2016], ο Σόιμπλε [Wolfgang Schäuble, 2012], ο Αθνάρ [Jose Maria Aznar, 2002] - δεν είναι τέτοια που ενθαρρύνει την ελαφρότητα σε ένα εισαγωγικό ομιλίας.
Ας ξεκινήσω λοιπόν με μια πρόταση την οποία δεν θα είχα γράψει πριν από δέκα χρόνια· και θα με έφερνε σε δύσκολη θέση εάν την είχα γράψει πριν από πέντε χρόνια.
Η Ευρώπη είναι μόνη.
Όχι εντελώς, όχι αμετάκλητα. Αλλά είναι πιο μόνη από όσο μόνη βρέθηκε σε οποιαδήποτε στιγμή μετά το 1945. Είναι μόνη με έναν τρόπο ο οποίος θα άφηνε κατάπληκτους τους αρχιτέκτονες της μεταπολεμικής μας τάξης πραγμάτων, τον Μονέ (Jean Monnet), τον Σουμάν (Robert Schuman), τον Αντενάουερ (Konrad Adenauer), τον Μπέβεν (Ernest Bevin), τον Σπινέλι (Altiero Spinelli) και τον Τσώρτσιλ (Winston Churchill), ακόμη και τον Ντε Γκωλ στις πιο πεισμωμένες και μοναχικές στιγμές του. Για πρώτη φορά μετά από τρεις γενιές, είμαστε μια ήπειρος αναγκασμένη να σκεφτεί σοβαρά την άμυνα της επικράτειας της, την ασφάλεια της γειτονιάς της και την αξιοπιστία της δικής της αποτρεπτικής ικανότητας, χωρίς να υποθέτει ότι θα έλθει από κάπου αλλού το «ιππικό» για να την βοηθήσει.
Αυτό είναι το θέμα της διάλεξής μου απόψε. Θέλω να υποστηρίξω τέσσερα πράγματα.
Πρώτον: ότι για πολύ καιρό, το ζήτημα της ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας ήταν μια γαλλική εμμονή, μια γερμανική αμηχανία, ένας βρετανικός εκνευρισμός· και σήμερα, nolens volens - θέλοντας και μη - έχει γίνει μια ευρωπαϊκή αναγκαιότητα. Όχι επειδή το επιχείρημα υπέρ της στρατηγικής αυτονομίας έπεισε, αλλά επειδή οι άλλες σημερινές εναλλακτικές λύσεις είναι απαράδεκτες.
Δεύτερον, ότι ανταποκρινόμαστε· με πρωτοφανή χρηματικά ποσά, με νέους θεσμούς, με έναν ρυθμό λήψης αποφάσεων ο οποίος το 2019 θα ήταν αδιανόητος. Όμως τα χρήματα και τα ακρωνύμια, ακόμη δεν συνιστούν στρατηγική. Έχουμε προϋπολογισμό. Δεν έχουμε ακόμη αμυντικό δόγμα.
Τρίτον - και σ΄αυτό θέλω να αφιερώσω τον περισσότερο χρόνο μου απόψε -, ότι η απάντηση πρέπει να είναι μια γνήσια ευρωπαϊκή απάντηση, αλλά και να απαντά σε ένα ιδιαίτερο ερώτημα το οποίο βρίσκεται στην καρδιά της: Στο ζήτημα της Γερμανίας. Η αύξηση της γερμανικής στρατιωτικής ισχύος είναι μια από τις πιο σημαντικές εξελίξεις στην ευρωπαϊκή ασφάλεια από την πτώση του Σιδηρού Παραπετάσματος και μετά. Το αν θα είναι ευλογία ή πρόβλημα εξαρτάται σχεδόν εξ ολοκλήρου από το αν θα είναι, στην πράξη και όχι μόνο στα λόγια, ενσωματωμένη στην Ευρώπη. Θα υποστηρίξω ότι γι' αυτήν τη νέα εποχή η Γερμανία χρειάζεται μια νέα κατευθυντήρια αρχή.
Και τέλος, το τέταρτο σημείο μου: Σε τούτη τη νέα εποχή, η ευρωπαϊκή μοναξιά δεν είναι μόνον στρατιωτική. Είναι επίσης, εγγενώς, η μοναξιά του θεματοφύλακα. Έχουμε γίνει οι θεματοφύλακες κάποιου πράγματος μεγαλύτερου από την επικράτειά μας, μιας πολιτικής παράδοσης της οποίας ο άλλος φύλακας έχει μπλέξει σε μεγάλη περιπέτεια.
Επιτρέψτε μου να τα πραγματευτώ ένα - ένα.

❧

© data from Gallup Institute

Δυο ψυχές σε τόπο κι εποχή χωρίς ψυχή

Η ψυχρότητα μεταμφιεσμένη σε ψυχραιμία και η βολική καταφυγή-υπεκφυγή σε οσοδήποτε εύλογες δεοντολογίες, με την οποία ξεπροβοδίστηκαν τα δυο κορίτσια που έπεσαν αγκαλιασμένα, λέει και αυτή πολλά για τις ιδιωτικές «αρετές» και τα δημόσια βίτσια σε μικρόψυχους τόπους και καιρούς.
Στην αίσθηση της ήττας σχεδόν από τα γεννοφάσκια και στο - κάθε άλλο παρά αδικαιολόγητο - «αυτός ο κόσμος δεν είναι πια για μένα», η μόνη λογική και ενάρετη απάντηση, η αντίδραση του ψυχωμένου, είναι «Ποιος μίλησε για νίκη; Το παν είναι να αντέχεις» (Rainer Maria Rilke, Requiem für Wolf Graf von Kalckreuth).
Ποιοί να το πούν, σε όσες και όσους υπερβολικά πρόωρα, πολύ ρεαλιστικά, υποπτεύονται από μικροί τί είναι τούτος εδώ ο κόσμος; Πώς να τολμήσουν να ξεμυτίσουν στον κόσμο αυτό η αρετή (μια λέξη την οποία πολλοί φοβούνται να εκστομίσουν), η λογική και η αντίσταση στη μικροψυχία; Άν η τοξική βροχή που πέφτει τώρα σαν κατακλυσμός πάνω σε ανήλικους και ενήλικους, ποτίζοντας τους ώς τα κόκαλα, είναι ψευδαισθήσεις, ανορθολογισμός, μαγικές εικόνες και post-truth, «μεγάλα λόγια», δέος, δουλοπρέπεια και δοξολογίες για τους «πετυχημένους», τους «μεγιστάνες» ή τους επιχειρηματικούς «κολοσσούς» (συνήθως από την αντίπερα ακτή του Ατλαντικού), καταφρόνια για τους μικρούς, «ηττημένους» και «αποτυχημένους», τότε χρειάζεται πρώτα να βρούμε αντίδοτα γι΄ αυτές τις τοξίνες.

Γ. Ρ. 

Θεολογία και Τεχνολογία: Εγώ ειμι Κύριος ο Θεός σου. Ουκ έσονταί σοι θεοί έτεροι πλήν εμού

του Ντάνιελ Χάαζ

 

Daniel Haas: Du sollst keinen Gott neben mir haben,  Die Zeit, 10.5.2026, αρχειοθετημένο και εδώ

 

[Σηκώθηκαν τα Πράσα να Δείρουν τον Μανάβη]

Όταν ο Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς συνέστησε στον Πάπα Λέοντα να είναι προσεκτικός όταν σχολιάζει θεολογικά ζητήματα, πολλοί το είδαν ως παράδοξη ανοησία, ως μια ακόμη πιρουέτα στο γεμάτο πιρουέτες πολιτικό τσίρκο, με το οποίο ο Ντόναλντ Τραμπ και οι οπαδοί του κάνουν τον κόσμο να κρατά την ανάσα του. Ωστόσο, με μια πιο προσεκτική εξέταση, το σχόλιο του Vance αποκαλύπτει πολλά. Αυτό που το διαπνέει, δεν είναι, όπως θα μπορούσε κανείς να υποθέσει, ναρκισσιστική αλαζονεία ή πρόθεση να σπάσουν τα ταμπού προκειμένου να καταρρεύσουν τα ηθικά φράγματα και να κορυφωθεί η προσοχή. Το σχόλιο αποκαλύπτει τί πιστεύει για τον εαυτό της μια κλίκα κατόχων της εξουσίας και επιχειρηματιών, οι οποίοι έχουν θέσει ως στόχο να διεκδικήσουν για τον εαυτό τους το Απόλυτο.
Σύμφωνα με αυτήν την ομάδα, τα θεολογικά ερωτήματα, δηλαδή τα ερωτήματα τα σχετικά με τον Θεό ως παντοδύναμη οντότητα η οποία δεν υπόκειται σε κοσμικούς νόμους, τώρα πια δεν πρέπει να τα πραγματεύονται κληρικοί. Τώρα πια, αυτά είναι υπόθεση των τεχνολόγων και των επιχειρηματιών. Ο Peter Thiel και οι οπαδοί του ονειρεύονται εδώ και καιρό να «μεταφράσουν» το άτομο, άν το εννοήσουμε ως το σύνολο των συγκεκριμένων περιεχομένων της συνείδησης του, σε αλγοριθμικούς σχηματισμούς. Η αξίωση να γίνει το κάθε τι τεχνικά εφικτό, έχει γίνει απόλυτη. Οι ψηφιακές καινοτομίες βάζουν στο στόχαστρο εκείνες τις περιοχές, για τις οποίες προηγουμένως προορίζονταν έννοιες όπως η μετά θάνατον ζωή και το πεπρωμένο, δύο κεντρικές και μεγάλες αρχές της θρησκευτικής σκέψης.

Τεχνολογία και θεολογία συγχωνεύονται © Alexey Demidov/unsplash.com, via Die Zeit

Ηλεκτρικά Κράτη & Πετρελαιο-Κράτη: Κίνα, η εμμονή των ΗΠΑ με το πετρέλαιο, ο «επικήδειος» του Μαρκ Κάρνεϊ για την παλιά τάξη πραγμάτων

του Νιλς Τζίλμαν

 

Nils Gilman: Electrostates vs. Petrostates - China is building a new green bloc, while the United States is doubling down on oil, Foreign Policy, Τεύχος Άνοιξης 2026, 23.3.2026, αποθηκευμένο και εδώ

  

Η ιστορική ομιλία του Πρωθυπουργού του Καναδά Μαρκ Κάρνεϊ  στο Νταβός, Ιανουάριος 2026 (ελληνικά, Ανιχνεύσεις)

Η διάβρωση της φιλελεύθερης διεθνούς τάξης πραγμάτων, η αναγγελία του τέλους της (Μαρκ Κάρνει), η πολιτική της ρήξης και όχι ομαλής μετάβασης (Ντόναλντ Τραμπ)

Ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ δεν ήρθε στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός της Ελβετίας τον Ιανουάριο για να προσφέρει ελπίδα. Ήρθε για να αναγγείλει έναν θάνατο. Η φιλελεύθερη διεθνής τάξη πραγμάτων, αυτή η περίτεχνη αρχιτεκτονική θεσμών, κανόνων και δημόσιων αγαθών, με την εγγύηση των ΗΠΑ και κατασκευασμένη μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο,  έχει τελειώσει, μας ξεκαθάρισε ο Κάρνεϊ. Και η ρήξη είναι μη αναστρέψιμη, είπε. Όμως ο επικήδειος λόγος του Κάρνεϊ, όσο νηφάλιος και ακριβής κι αν ήταν, υποτίμησε το βάθος της ρήξης.
Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δεν έθεσε απλώς τέρμα σε ένα σύνολο διπλωματικών ρυθμίσεων ή σε μια συγκεκριμένη αρχιτεκτονική των σχέσεων μεταξύ των  μεγάλων δυνάμεων. Ο Τραμπ είναι η πολιτική μορφή που προΐσταται του τέλους του μοντέλου του βιομηχανικού τεχνολογικού πολιτισμού του βασσισμένου στα ορυκτά καύσιμα. Με αυτό το μοντέλο μπόρεσε να δημιουργηθεί η φιλελεύθερη τάξη πραγμάτων, να γίνει κερδοφόρα και, για ένα διάστημα, να είναι πολιτικά βιώσιμη. Την εξασθένηση της παγκόσμιας ηγεμονίας των ορυκτών καυσίμων στον μεταβολισμό [ανταλλαγές ενέργειας και υλικών πόρων] του κοινωνικο-οικονομικού συστήματος με την φύση, δεν την άρχισε ο Τραμπ. Η εξασθένηση αυτή προκλήθηκε από την έκδηλη αστάθεια που προκάλεσε η κλιματική αλλαγή, καθώς και από εμπόδια στην πρόσβαση στο πετρέλαιο τα οποία διαρκώς θέτουν ανταγωνισμοί όπως π.χ.  ο τωρινός πόλεμος των  ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν. Όμως ο Πρόεδρος των ΗΠΑ φροντίζει να αντικατασταθεί η φιλελεύθερη τάξη πραγμάτων με μια ανταγωνιστική αντιπαλότητα, και όχι να υπάρξει ομαλή μετάβαση.
Το τί θα αντικαταστήσει την φιλελεύθερη διεθνή τάξη πραγμάτων δεν θα γίνει αντικείμενο διαπραγμάτευσης στη Γενεύη ούτε θα κριθεί στη Χάγη [με τα Διεθνή Δικαστήρια της]. Θα καθοριστεί από το ποιος ελέγχει τις ενεργειακές ροές, τα κοιτάσματα ορυκτών και τα τεχνολογικά συστήματα από τα οποία εξαρτάται πλέον όλη η σύγχρονη ζωή.

Ποιός προπαγανδιστής μιλάει: Αριστερός; Δεξιός; Κεντρώος;

Προσαρμογή του «Προσχέδιου για τον Μέγα Τράγο Ι» του Φρανθίσκο Γκόγια (δεν χρησιμοποιήθηκε ΑΙ)

[...] 

Δημοσιογράφος: Είπατε ότι το ΝΑΤΟ είναι περιττό.

Απάντηση:  Πραγματικά, δεν ξέρω για ποιό λόγο υπάρχει το ΝΑΤΟ.
    
Δημοσιογράφος: Για να υπερασπιστούμε την μεταπολεμική τάξη πραγμάτων.
Απάντηση: Εναντίον τίνος και γιατί;
 
Δημοσιογράφος: Λόγου χάρη, για να αποτρέψουμε τη Ρωσία από το να μας επιτεθεί, όπως ήδη επιτέθηκε εναντίον της Ουκρανίας.
Απάντηση: Η Ουκρανία δεν είναι μέλος του ΝΑΤΟ.
  
Δημοσιογράφος: Μα γι' αυτό ακριβώς μπόρεσε και της επιτέθηκε η Ρωσία, επειδή η Ουκρανία δεν είναι μέλος του ΝΑΤΟ.
Απάντηση: Η Ρωσία επιτέθηκε στην Ουκρανία επειδή εμείς απειλήσαμε να την δεχτούμε στο ΝΑΤΟ. Νομίζω ότι το ΝΑΤΟ είναι περιττό.
 
Δημοσιογράφος:  Δουλειά του είναι να διασφαλίζει ότι δεν είναι και τόσο απλό να αλλάζουν τα σύνορα στην Ευρώπη.
Απάντηση: Αλήθεια; Τι συνέβη στη Γιουγκοσλαβία; Το ΝΑΤΟ ήταν αυτό που βομβάρδισε τη Γιουγκοσλαβία και άλλαξε τα σύνορα. Έχετε ξεχάσει πώς δημιουργήθηκε το Κοσσυφοπέδιο;

 

Δημοσιογράφος: Το Κοσσυφοπέδιο δεν το δημιούργησε το ΝΑΤΟ [με την έναρξη της κυριαρχίας της Ένωσης Γιουγκοσλάβων Κομμουνιστών υπό τον Τίτο το 1945, ορίσθηκε ως Αυτόνομη Περιοχή της Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας της Σερβίας, η οποία ήταν μια από τις Ομόσπονδες Χώρες -  μέλη της τότε Ομοσπονδιακής Γιουγκοσλαβίας, τα οριστικά όρια του συμφωνήθηκαν το 1959, ενώ το 1963, παράλληλα με συνατγματικές μεταρρυθμίσεις, μετονομάστηκε σε Σοσιαλιστική Αυτόνομη Περιφέρεια της Σερβίας]. Αλλά απαντήστε παρακαλώ στο ερώτημα αν εσείς θα καταργούσατε το ΝΑΤΟ.

Απάντηση: Το επιχείρημά σας ότι το ΝΑΤΟ είναι μια αμυντική συμμαχία είναι ψευδές. Το ΝΑΤΟ βοήθησε να σκοτωθεί ο Καντάφι στη Λιβύη. Άλλαξε σύνορα. Τι είναι το ΝΑΤΟ; Μια στρατιωτική δύναμη υπό την ηγεσία των ΗΠΑ για την προβολή της αμερικανικής ισχύος στην Ευρώπη. Η Ευρώπη θα έπρεπε να αμύνεται μόνη της. Θα δείτε, με τη Ρωσία θα τα πάτε πολύ καλά. Μέχρι πριν από λίγα χρόνια αγοράζατε φυσικό αέριο από τη Ρωσία.
 

Δημοσιογράφος: Και το μετανιώσαμε πικρά από την ημέρα της ολοκληρωτικής εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Απάντηση: Για τα τωρινά προβλήματά σας με τη Ρωσία ευθύνονται οι ΗΠΑ 

[...]

Φαινομενικές ομοιότητες με άσεμνες χειρονομίες είναι απατηλές - Χρησιμοποιήθηκε το Advanced Vector Math του Godot Engine 4.7