Πράσινος πολιτικός χώρος στην Ελλάδα; Πολύ κακή πρόγνωση για ευδοκίμηση «εδώ στο Νότο».

Πουθενά νοτίως των Άλπεων δεν ευδοκιμει ο Πράσινος πολιτικός χώρος και ποτέ δεν ευδοκίμησε ιδιαίτερα. Δύσκολα μπορεί αυτό να αλλάξει.

Γερμανία, 8 Μαρτίου 2026, αποτέλεσμα κοινοβουλευτικών εκλογών στην Ομόσπονδη Χώρα της Βάδης-Βυρτεμβέργης (ένα από τα 3 μεγαλύτερα «κρατίδια», 11 εκατομμύρια κάτοικοι)

Το πρόβλημα είναι κυρίως κοινωνιολογικό. Στον Μεσογειακό Νότο, από την Ιβηρική μέχρι Ελλάδα και ανατολικότερα, έχουν υπερισχύσει δυσανάλογα εγωιστικές και ηδονιστικές νοοτροπίες και ιδεολογίες: Τα «εγώ θα σώσω τον κόσμο;», «σημασία έχει να περνάμε καλά τώρα», «καθένας είναι άξιος της τύχης του», τα «ζήσε το σήμερα, άσε το μέλλον στους επόμενους». Και το μίσος πολλών μεσηλίκων και γερόντων για τα παιδιά (εκτός από τα δικά τους) και για τους νέους γενικά. Οι σημερινοί Νότιοι, όχι μόνον οι boomers αλλά και οι μεσήλικες, είμαστε κατά πλειοψηφίαν σκληροί φίλαυτοι. Ή μάλλον έχουμε γίνει· οι γονείς μας δεν ήταν καθόλου έτσι.
Ειδικά στην Ελλάδα παίζει ρόλο και και μια διαστροφική ηθική που έχει αναπτύξει ήδη από τον Μεσαίωνα ο Ορθόδοξος Χριστιανισμός. Ο βυζαντινός παρτικουλαρισμός, ο ησυχασμός και η ατομιστική ομφαλοσκόπηση έχει φύγει πολύ μακριά από το πρωτοχριστιανικό ήθος του «οὐκ ἔνι Ἰουδαῖος οὐδὲ Ἕλλην, οὐκ ἔνι δοῦλος οὐδὲ ἐλεύθερος, οὐκ ἔνι ἄρσεν καὶ θῆλυ».
Από την άλλη πλευρά, τα «σκέψου πλανητικά, δράσε τοπικά» είναι «οικολογισμοί» και «οικο-εναλλακτισμοί» μιας παλαιολιθικής πια εποχής. Δεδομένης της πραγματικότητας του 21ου Αιώνα, έχουν ξεπέσει σε συνήθεις επαρχιωτισμούς ή σε σκέτους ανορθολογισμούς, όπως και άλλες πάλαι ποτέ δημοφιλείς «εναλλακτικές απόψεις». Η (δήθεν) «πλανητική σκέψη» είναι αδύναμη και συνήθως υποκριτικό πρόσχημα για κάλυψη της ομφαλοσκόπησης. Αυτό που μετράει πολιτικά είναι η έλλογη δράση που αφήνει ανθεκτικό αποτύπωμα.
Σήμερα, ο όποιος «εναλλακτισμός» παραπέμπει σε ψεκασμένη συνωμοσιολογία τύπου σκληρών MAGA στις ΗΠΑ και AfD στη Γερμανία. Πιο «αθώες» εκδοχές είναι οι κυνηγοί ανεμογεννητριών. Όπως ακριβώς έγινε σε αλλοτινές εποχές με άλλους δον Κιχώτηδες, «ιππότες της ελεεινής μορφής» και τους Σάντσο τους, όταν κυνηγούσαν τους ανεμόμυλους την εποχή που αυτοί γενικεύονταν σε όλη την Ευρώπη (βλέπε π.χ. Ολλανδική ζωγραφική την εποχή της Αναγέννησης).
Το Πράσινο πολιτικό ρεύμα, επειδή δεν προέρχεται όπως τα άλλα από την εποχή της αστικής επανάστασης και των απατηλών φιλοσοφικών ιδεολογιών της αποδέσμευσης από το «βασίλειο της αναγκαιότητας» (19ος Αιώνας), δεν έχει ανάγκη από «οικολογισμούς» ή άλλους ιδεολογικούς -ισμούς, από τους οποίους έχουν ανάγκη άλλα πολιτικά ρεύματα, όπως π.χ. τα Φιλελεύθερα έχουν ανάγκη τον φιλοσοφικό ή και τον οικονομικό φιλελευθερισμό, τα Σοσιαλιστικά και Κομμουνιστικά τον (ψευδο)επιστημονικό σοσιαλισμό, τα σημερινά Συντηρητικά έναν συντηρητισμό μετριασμένο μεν, ωστόσο προερχόμενο σε τελευταία ανάλυση από την πολιτική παράδοση του Ancien Régime, πριν την Γαλλική Επανάσταση.
Αντίθετα με τους απολιτικούς παλαιολιθικούς «οικολογισμούς» και «οικο-εναλλακτισμούς», η Πράσινη πολιτική χρειαζεται ταυτόχρονα τόσο το πρόταγμα «ακολουθείστε την επιστήμη», όσο και την ανυποχώρητη στήριξη μιας δημοκρατίας με ελευθερίες και δικαιώματα συνταγματικά κατοχυρωμένα, με ισχυρό κοινωνικό κράτος, το «ελευθερία-ισότητα-αδελφοσύνη» του κλασικού ρεπουμπλικανισμού, αλλά εφαρμοσμένο και πέραν του εθνικού κράτους. Γι' αυτό, τα πραγματικά Πράσινα κόμματα είναι φιλοευρωπαικά και φεντεραλιστικά όσο καμιά άλλη πολιτική οικογένεια και όταν συμμετέχουν σήμερα σε κυβερνήσεις επιδιώκουν να έχουν κεντρικά Υπουργεία, π.χ. οικονομικά ή το Υπουργείο Εξωτερικών, και όχι υπουργεία που βάζουν απλώς πράσινες «διορθωτικές πινελιές».
Αντίθετα με το παλαιολιθικό «δράσε τοπικά», η σημερινή Πράσινη πολιτική είναι δράση πλανητική, δράση «σε όλα τα αζιμούθια», και είναι πολιτική με την Αριστοτελική σημασία, πράξις εντός της (πλανητικής πια) πόλεως, όχι αυτοïκανοποίηση κοινωνικών ομάδων και ατόμων με ιδιαίτερες «αντικουλτούρες».
Αξίζει να δεί κανείς την άποψη ισχυρών Πράσινων πολιτικών προσώπων της Ευρωπαϊκής πολιτικής σκηνής για την πολιτική δράση και τη δημοκρατία σε «εποχή αναστάτωσης», στην οποία «τα γεγονότα και οι ιδέες καταναλώνονται ωμά και αμάσητα», «για την σκληρή πολιτική σύγκρουση ως αναγκαία προϋπόθεση για να προκύψουν νέοι δεσμοί και μια νέα ισορροπία» (ομιλία του Ομοσπονδιακού Υπουργού Οικονομίας της Γερμανίας Ρ. Χάμπεκ κατά την παραλαβή του Βραβείου Ludwig Börne, Φρανκφούρτη 10.6.2023) «Στις σημερινές κοινωνίες με την εσωτερική πολυμορφία τους, η πολιτική αρπάζει εύκολα φωτιά», λέει.

Σε τελευταία ανάλυση, για να ευδοκιμήσει αυτό το πολιτικό ρεύμα χρειάζεται οπωσδήποτε κάποια αποδοχή αρχών καθολικής ισχύος. «Πράττε έτσι, ώστε να επιθυμείς να μπορεί να γίνει ο τρόπος που πράττεις, πρότυπο καθολικής ισχύος» (η κατηγορικη επιταγή, Καντ, 1785).
Πολύ κακή πρόγνωση για ευδοκίμηση τέτοιων κομμάτων εδώ στο «Νότο».

Γ. Ρ.,  Αύγουστος 2023