Αποχρώσεις καφρίλας: Μιντιακός ντόρος περί τεχνητής «υπερνοημοσύνης», βλακεία των απανταχού Τραμπιστών

Ο βραβευμένος με Νόμπελ Νταρόν Ατσέμογλου εξομολογείται στο περιοδικό Der Spiegel (μεταφρασμένο στον ιστοχώρο Κρίση και Κριτική): «Είμαι περίεργος να δω τι θα καταστρέψει την ανθρωπότητα, η ευφυία της τεχνητής νοημοσύνης ή η ηλιθιότητα του Τραμπ»; Και αναμένει ένα ταραχώδες 2026. Οι ΗΠΑ και η Κίνα οδεύουν προς τη λάθος κατεύθυνση με την τεχνητή νοημοσύνη, λέει. Και την ίδια ώρα ο Τραμπ υπονομεύει τους θεσμούς. Χωρίς διόρθωση πορείας, τα επόμενα χρόνια η οικονομία θα καταρρεύσει.

Ο σταρ οικονομολόγος Ατσέμογλου, εκτός από δεινός αναλυτής δείχνει εδώ ότι έχει και αυθεντική σατιρική φλέβα. Ικανότητα δυσεύρετη σε οικονομολόγους σημερινούς (γιατί ο Κέυνς, π.χ., την είχε). Στην στιβαρή ανάλυση του με τον αφηγηματικό τρόπο της συνέντευξης, εισάγει, εμφανώς σκόπιμα, μια πινελιά Καρλ Κράους και μια αντιπαραβολή της αρχής του 20ού Αιώνα (και του Μεσοπολέμου) με το πρώτο τέταρτο του δικό μας 21ου. Σε δεύτερο επίπεδο, μιλά και αυτός, όπως ο Κράους άλλοτε, για την δυνητικά τεράστια καταστροφική δύναμη της ατζέντας των ΜΜΕ. 

Λίγα χρόνια μετά το τέλος του Α΄ Παγκ. Πολέμου, το 1922, ο Karl Kraus, ο μεγάλος Αυστριακός συγγραφέας και δημοσιογράφος με την δαιμόνια σατιρική πένα, δημοσίευσε το βιβλίο «Η καταστροφή του κόσμου με μαύρη μαγεία» (Untergang der Welt durch schwarze Magie). Με τρόπο ανεπανάληπτο περιέγραψε πώς τα τότε Μέσα Ενημέρωσης, με τις ατζέντες που έθεταν, και με το να διαδίδουν δήθεν γεγονότα και να προβάλλουν αερολογίες και ανοησίες ως επιχειρήματα, κατέστρεφαν την ικανότητα των πολιτών να σκέφτονται λογικά και να πράττουν ηθικά. 

Αντίθετα από ό,τι λέγεται συχνά, τα fake news και η post truth έχουν μακροχρόνια ιστορία. Σύμφωνα με τον Κράους, κατεξοχήν στην περίοδο πριν από τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο γιγαντώθηκε αυτή η καταστροφική δράση στο πεδίο της δημοσιότητας. Στον δημόσιο λόγο, η ίδια η γλώσσα είχε μετατραπεί σε ένα είδος «μαύρης μαγείας». Όπως συμβαίνει τώρα, άς μην αυταπατώμαστε. Βέβαια, τότε όπως και τώρα, η γλώσσα συντονίζονταν με τα περιεχόμενα. Όπως και τώρα, στη δημόσια εικόνα και στο πνεύμα της εποχής (Zeitgeist), επικρατούσε και τότε πολιτισμική παρακμή, ανορθολογισμός, εγωιστικός ηδονισμός, ηθικός μηδενισμός, «κάποιον κρυφόν Αρχάγγελο» προσμένοντας, που δεν ερχόταν: Fin de siècle, 1880-1914. Εν τέλει, αντί για Αρχάγγελους ήρθαν Εωσφόροι. Εκείνη η εποχή ήταν, κατά τον Κράους, το «ειδεχθές προοίμιο» (scheußliches Vorspiel) αυτού που έμελλε να ακολουθήσει, δηλαδή του ίδιου του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. 

Ακολούθησε ο Μεσοπόλεμος και λίγο μετά τον θάνατο του Κράους ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος, πολύ χειρότερος από τον Πρώτο. Τελικά, η ικανότητα του Καρλ Κράους να αντικρύζει το παρελθόν με μάτι ιστορικού, δυστυχώς αποδείχτηκε και ικανότητα προφήτη. Έτσι δικαίωσε και αυτός τον Φρίντριχ Σλέγκελ (Friedrich Schlegel, 1772–1829) και το διάσημο απόφθεγμα του «Ο ιστορικός είναι ένας προφήτης με το βλέμμα στραμμένο προς τα πίσω» («Der Historiker ist ein rückwärts gekehrter Prophet»), το οποίο δηλώνει ότι η ιστορική σκέψη, μέσω της ανάλυσης προτύπων, δεινών ή δομών του του παρελθόντος, δημιουργεί γνώσεις οι οποίες λειτουργούν ως προφητείες για το μέλλον. Δικαίωσε βέβαια και το πώς έβλεπε τον «Άγγελο» ή το «πνεύμα» της Ιστορίας, ο περίπου σύγχρονος ή λίγο νεότερος του Βάλτερ Μπένγιαμιν, και όσους επιμένουν σήμερα να μη παρασύρονται από τα εφήμερα πνεύματα της δικής μας εποχής, όπως π.χ. τον ιστορικό Heinrich Winkler.

«Η καταστροφή του κόσμου με μαύρη μαγεία», μαζί με άλλα κείμενα από το περιοδικό  Die Fackel (Ο Πυρσός) το οποίο εξέδιδε ο ίδιος, αποτέλεσαν το υλικό με βάση το οποίο ο Κράους συνέθεσε την «σατιρική τραγωδία» του, η «θεατρικό έργο για ανάγνωση» σε πέντε πράξεις, «Οι Τελευταίες Ημέρες της Ανθρωπότητας» (Die letzten Tage der Menschheit). 

Ο Καρλ Κράους ήταν τότε απόλυτα απαισιόδοξος, και με μεγάλη του λύπη, δεν έβλεπε έδαφος συνεννόησης με τους υπνοβάτες ακολούθους της καφρίλας του Μεσοπολέμου, ώστε να έχουν νόημα οι εποικοδομητικές συστάσεις. Αντίθετα, ο Ατσέμογλου είναι εποικοδομητικός. Τουλάχιστον για το πεδίο της ειδικότητας του. Εξηγεί ποιά μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης, πολύ διαφορετικά από αυτά για τα οποία γίνεται τώρα ντόρος, θα βοηθούσαν την οικονομία να γίνει πιο παραγωγική.

Όμως το πρόβλημα είναι και τώρα, όπως και τότε, ποιά αυτιά θα ακούσουν. Οι μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες, όλες Αμερικανικές και με μονοπωλιακή θέση στην αγορά, επιζητούν κερδοφορία όχι μέσω της ανόδου της παραγωγικότητας σε οικονομικούς κλάδους δημιουργίας υλικών αγαθών, αλλά με την εισβολή και κυριαρχία στην εξωοικονομική, καθημερινή ζωή τεράστιων πληθυσμών, εργαζόμενων ή μή, μορφών τεχνητής νοημοσύνης κατάλληλων για τέτοιο καταστροφικό έργο. Έργο διάδοσης της κακοήθειας, κουτοπονηριάς και βλακείας μαζί. Με μια λέξη, διάδοση της καφρίλας. Για να γίνει αυτή η δουλειά, δεν θέλουν (και δεν έχουν ανάγκη από) πολίτες, ούτε «κοινωνικό συμβόλαιο», δηλαδή θεσμοποιημένους ταξικούς αγώνες, αλλά χρειάζονται την διάλυση των κοινωνικών τάξεων σε παθητική μάζα. Σ΄ αυτό το έργο βέβαια, υποστηρίζονται ανεπιφύλακτα από την πολιτική («η ηλιθιότητα του Τραμπ»). Και όπως είχε επισημάνει ακριβέστατα η Χάννα Άρεντ, με την μεσολάβηση της τέτοιας πολιτικής, από την παθητική μάζα ξεπηδά ο ενεργητικός όχλος, τύπου MAGA και Σία.

Δεν ξέρουμε άν αυτή η νέα μορφή «αποικισμού του βιόκοσμου από τα συστήματα της οικονομίας και της πολιτικής» (Χάμπερμας) θα κυριαρχήσει, ή για πόσο καιρό θα κυριαρχεί, παράγοντας ανορθολογισμό, βλακεία, ανηθικότητα, καταστροφή. Προς το παρόν, πολλά εξαρτώνται από το ποιές ατζέντες έχουν δύναμη στον δημόσιο λόγο, ώστε να κινητοποιούν. Μιλάμε για τις επικρατούσες ατζέντες της πολιτικής και των ΜΜΕ. Όχι μόνον των ΗΠΑ, αλλά και της Ευρώπης. Δηλαδή και της Ελλάδας. Με την κατάλληλη ατζέντα ως εργαλείο, δημιουργείς μάζα, συντηρείς μάζα και μπορείς από την αδρανή μάζα να παράγεις ενεργητικό, καταστροφικό όχλο.

Όπως σε όλα, έτσι και στις ατζέντες, ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες. Όταν προβεβλημένα στελέχη της σημερινής «Μητσοτακικής», δηλαδή της κοινώς λεγόμενης φιλελεύθερης ΝΔ, τύπου Μακ. Λαζαρίδη, επιδεικνύουν ασύστολα τον μικροκομματικό κυνισμό της και καταφεύγουν εν έτει 2026 σε επιδείξεις εθνικολαϊκισμού πυροβολώντας τον Κώστα Σημίτη, είναι εύκολα κατανοητό πώς εξελίσσεται η ημεδαπή κυβερνητική και φιλοκυβερνητική ατζέντα. Γίνεται καταστροφική επίθεση στην δημοκρατική λειτουργία του κομματικού συστήματος. Μήπως αρχίζει να μοιάζει εφιαλτικά με την «αντιεκσυγχρονιστική», αντι-Σημιτική, τοξική ατζέντα της Καραμανλικής ΝΔ και του μετά τον ΣΥΝασπισμό ΣΥΡΙΖΑ ή άλλων «ριζοσπαστικών αριστερών»; Ή με πρωτοσέλιδο της εφημερίδας Δημοκρατία;

Τόσο το χειρότερο, όταν κάνουν πως δεν καταλαβαίνουν τι τρέχει, άλλοι φιλελεύθεροι (ή φιλελέδες;), εντός ή εκτός ΝΔ, οι οποίοι, υποτίθεται, κάποτε έπιναν νερό στο όνομα του Σημίτη, ίσως ως νέοι στην πολιτική, ίσως ως λαθρεπιβάτες του τότε ΠΑΣΟΚ. Ή και μετά. Ή και προσποιούνται ότι ακόμη πίνουν.

Δεν κινδυνεύουν μόνον οι στερούμενοι επαρκούς παιδείας πολίτες να μετατραπούν σε μάζα αδράνειας. Η τοξική ατζέντα των άλλων μπορεί να παγιδεύσει και να δηλητηριάσει ακόμη και εκείνους, οι οποίοι, αφού την αποδεχτούν και υιοθετήσουν στον δημόσιο λόγο ως εργαλείο και της δικής τους πολιτικής πολεμικής, τελικά την πιστεύουν τόσο πολύ, ώστε την καταπίνουν αμάσητη.

Γιώργος Β. Ριτζούλης

Karl Kraus, 1874 - 1936

Η συνέντευξη του Νταρόν Ατσέμογλου στο περιοδικό Der Spiegel (μεταφρασμένο στον ιστοχώρο Κρίση και Κριτική): «Είμαι περίεργος να δω τι θα καταστρέψει την ανθρωπότητα, η ευφυία της τεχνητής νοημοσύνης ή η ηλιθιότητα του Τραμπ»;

Η ατζέντα της δημόσιας συζήτησης και της πολιτικής: Ποιοί ορίζουν ποιά θέματα αξίζουν να συζητώνται δημόσια και ποια όχι; 

«Woke Αριστερά» & «αντισυστημική Δεξιά» - Πολιτικές στρατηγικές «πολιτισμικών πολέμων» και η ατζέντα της δημόσιας συζήτησης

 

Αντιδράσεις Ελλήνων πολιτικών για το γιουρούσι. Μωραίνει Κύριος ούς βούλεται απωλέσαι