Christian Stöcker: Dampf ist out, Elektronen sind in, Der Spiegel, 27.09.2026
Η σύγχρονη τεχνολογία αιχμής χρειάζεται μόνον ηλεκτρική ενέργεια. Όχι καύσιμα, όχι ατμό. Πώς θα απεγκλωβιστούμε, ιδίως χώρες που αυτοαποκαλούνται πρωτοπόρες στην τεχνολογία, από μια τεχνολογία ηλικίας 150 ετών; Από την απάντηση εξαρτάται το μέλλον μας.
 |
| Ο Αϊνστάιν εξηγεί το φωτοηλεκτρικό φαινόμενο: Το φώς κινεί τα ηλεκτρόνια παράγοντας έτσι ηλεκτρικό ρεύμα Η ενέργεια των φωτονίων (E = h ⋅ f - h σταθερά του Planc, f η συχνότητα) μετατρέπεται σε ηλεκτρική ενέργεια |
Αν από κάποια απόσταση κυττάξουμε τί συμβαίνει γύρω μας, ή έστω παρατηρήσουμε με προσοχή τί συμβαίνει ήδη στην καθημερινή ζωή μας, τα πράγματα έχουν ήδη ξεκαθαρίσει. Είτε αυτή η διαπίστωση αρέσει, είτε όχι, στον Donald Trump και τον Υπουργό του της Ενέργειας Chris Wright (ο οποίος προηγουμένως εργαζόταν στην βιομηχανία εξόρυξης υδρογονανθράκων με τη μέθοδο της υδραυλικής ρηγμάτωσης - fracking), οι σημερινές τεχνολογίες αιχμής χρειάζονται μόνον ηλεκτρική ενέργεια.
Επομένως, είναι πραγματικά σημαντικό το γεγονός, ότι στην παγκόσμια διάσκεψης για το κλίμα στην Αττάλεια (COP31) ανακοινώθηκε μια ρητή δέσμευση για εξηλεκτρισμό: 35 χώρες απαιτούν, έως το 2035 το 35 % της παγκόσμιας τελικής κατανάλωσης ενέργειας να καλύπτεται από ηλεκτρική ενέργεια. Και το 50 % έως το 2050. Αυτός ο στόχος φαντάζει όχι και τόσο φιλόδοξος. Και δεν είναι δεσμευτικός. Ωστόσο είναι εδώ και καιρό σαφές: Ο εξηλεκτρισμός βελτιώνει τα πάντα. Τα καθιστά πιο αποδοτικά, πιο αθόρυβα, πιο καθαρά και πιο οικονομικά. Ο σύγχρονος κόσμος δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς ηλεκτρική ενέργεια· όμως, κάθε μέρα και περισσότερο, γίνεται φανερό ότι μπορεί να λειτουργεί χωρίς διεργασίες καύσης στην παραγωγή ενέργειας.
Η αντίληψη ότι η παραγωγή όλης της αναγκαίας ηλεκτρικής ενέργειας απαιτεί καύση ορυκτών καυσίμων για θέρμανση νερού, ώστε με τον παραγόμενο ατμό να κινούνται περιστροφικά τουρμπίνες, αποτελεί κατάλοιπο του 19ου Αιώνα. Για τους κάθε είδους θερμικούς σταθμούς παραγωγής ενέργειας ισχύει ό,τι ισχύει και για τις ατμομηχανές: Κατ΄ ουσίαν αποτελούν «τεχνολογία του παρελθόντος» (retro-technology). Όπως παρατήρησε πρόσφατα ο φυσικός Harald Lesch στο Συνέδριο για το Κλίμα στο Αμβούργο, ακόμη και οι σταθμοί πυρηνικής σύντηξης, αν κάποτε γίνουν πραγματικότητα, ουσιαστικά δεν θα είναι τίποτε περισσότερο από «εμβαπτιζόμενα θερμαντικά στοιχεία» (κάτι ανάλογο με τις ηλεκτρικές αντιστάσεις με τις οποίες θερμαίνουμε νερό ή άλλα υλικά), .
Ο 21ος Αιώνας είναι ο αιώνας του ηλεκτρονίου· αυτό είναι γνωστό εδώ και καιρό. Ωστόσο, σήμερα δεν χρειαζόμαστε πια υδρατμό για να θέσουμε τα ηλεκτρόνια σε κίνηση. Η ανθρωπότητα θα ξεπεράσει την δυσκίνητη, σπάταλη, θορυβώδη, τοξική, επικίνδυνη και επιβλαβή για το κλίμα εξάρτηση από τις εξορύξεις και καύσεις του άνθρακα, ο οποίος, σε πανάρχαιες εποχές της ιστορίας του πλανήτη, είχε αποσυρθεί από την ατμόσφαιρα και εναποτεθεί στα έγκατα της γης. Αυτό είναι ήδη βέβαιο.
Άλλωστε, τώρα διαθέτουμε για θέρμανση κάτι καλύτερο από τις ηλεκτρικές αντιστάσεις : Ο άνεμος μπορεί να θέτει σε περιστροφική κίνηση χάλκινα πηνία για να παράγει ηλεκτρικό ρεύμα. Και το ηλιακό φως μπορεί να μετατρέπεται σε ηλεκτρική ενέργεια χάρις στο φωτοηλεκτρικό φαινόμενο, το οποίο είχε μελετήσει και ερμηνεύσει επιστημονικά ο Albert Einstein ήδη από το 1905 (!) [μάλιστα έλαβε το Βραβείο Νόμπελ γι αυτή την ανακάλυψη, και όχι για την Θεωρία της Σχετικότητας]. Αυτά γίνονται χωρίς να χρειάζεται θέρμανση και βρασμός νερού για παραγωγή ατμού. Επιπλέον, η τεχνολογία αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας έχει προοδεύσει εκπληκτικά. Η βρετανική δεξαμενή σκέψης Ember υπολόγισε πρόσφατα ότι το 75 % της χερσαίας επιφάνειας του πλανήτη μπορεί να τροφοδοτείται διαρκώς και αξιόπιστα με ηλεκτρική ενέργεια, χρησιμοποιώντας αποκλειστικά τεχνολογίες ηλιακών και αιολικών ενεργειακών συστημάτων, μπαταρίες και εφεδρικά συστήματα (back up), με κόστος μικρότερο από 100 δολάρια ανά μεγαβατώρα.
Επομένως, είναι πραγματικά σημαντικό το γεγονός, ότι στην παγκόσμια διάσκεψης για το κλίμα στην Αττάλεια (COP31) ανακοινώθηκε μια ρητή δέσμευση για εξηλεκτρισμό: 35 χώρες απαιτούν, έως το 2035 το 35 % της παγκόσμιας τελικής κατανάλωσης ενέργειας να καλύπτεται από ηλεκτρική ενέργεια. Και το 50 % έως το 2050. Αυτός ο στόχος φαντάζει όχι και τόσο φιλόδοξος. Και δεν είναι δεσμευτικός. Ωστόσο είναι εδώ και καιρό σαφές: Ο εξηλεκτρισμός βελτιώνει τα πάντα. Τα καθιστά πιο αποδοτικά, πιο αθόρυβα, πιο καθαρά και πιο οικονομικά. Ο σύγχρονος κόσμος δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς ηλεκτρική ενέργεια· όμως, κάθε μέρα και περισσότερο, γίνεται φανερό ότι μπορεί να λειτουργεί χωρίς διεργασίες καύσης στην παραγωγή ενέργειας.
Η αντίληψη ότι η παραγωγή όλης της αναγκαίας ηλεκτρικής ενέργειας απαιτεί καύση ορυκτών καυσίμων για θέρμανση νερού, ώστε με τον παραγόμενο ατμό να κινούνται περιστροφικά τουρμπίνες, αποτελεί κατάλοιπο του 19ου Αιώνα. Για τους κάθε είδους θερμικούς σταθμούς παραγωγής ενέργειας ισχύει ό,τι ισχύει και για τις ατμομηχανές: Κατ΄ ουσίαν αποτελούν «τεχνολογία του παρελθόντος» (retro-technology). Όπως παρατήρησε πρόσφατα ο φυσικός Harald Lesch στο Συνέδριο για το Κλίμα στο Αμβούργο, ακόμη και οι σταθμοί πυρηνικής σύντηξης, αν κάποτε γίνουν πραγματικότητα, ουσιαστικά δεν θα είναι τίποτε περισσότερο από «εμβαπτιζόμενα θερμαντικά στοιχεία» (κάτι ανάλογο με τις ηλεκτρικές αντιστάσεις με τις οποίες θερμαίνουμε νερό ή άλλα υλικά), .
Ο 21ος Αιώνας είναι ο αιώνας του ηλεκτρονίου· αυτό είναι γνωστό εδώ και καιρό. Ωστόσο, σήμερα δεν χρειαζόμαστε πια υδρατμό για να θέσουμε τα ηλεκτρόνια σε κίνηση. Η ανθρωπότητα θα ξεπεράσει την δυσκίνητη, σπάταλη, θορυβώδη, τοξική, επικίνδυνη και επιβλαβή για το κλίμα εξάρτηση από τις εξορύξεις και καύσεις του άνθρακα, ο οποίος, σε πανάρχαιες εποχές της ιστορίας του πλανήτη, είχε αποσυρθεί από την ατμόσφαιρα και εναποτεθεί στα έγκατα της γης. Αυτό είναι ήδη βέβαιο.
Άλλωστε, τώρα διαθέτουμε για θέρμανση κάτι καλύτερο από τις ηλεκτρικές αντιστάσεις : Ο άνεμος μπορεί να θέτει σε περιστροφική κίνηση χάλκινα πηνία για να παράγει ηλεκτρικό ρεύμα. Και το ηλιακό φως μπορεί να μετατρέπεται σε ηλεκτρική ενέργεια χάρις στο φωτοηλεκτρικό φαινόμενο, το οποίο είχε μελετήσει και ερμηνεύσει επιστημονικά ο Albert Einstein ήδη από το 1905 (!) [μάλιστα έλαβε το Βραβείο Νόμπελ γι αυτή την ανακάλυψη, και όχι για την Θεωρία της Σχετικότητας]. Αυτά γίνονται χωρίς να χρειάζεται θέρμανση και βρασμός νερού για παραγωγή ατμού. Επιπλέον, η τεχνολογία αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας έχει προοδεύσει εκπληκτικά. Η βρετανική δεξαμενή σκέψης Ember υπολόγισε πρόσφατα ότι το 75 % της χερσαίας επιφάνειας του πλανήτη μπορεί να τροφοδοτείται διαρκώς και αξιόπιστα με ηλεκτρική ενέργεια, χρησιμοποιώντας αποκλειστικά τεχνολογίες ηλιακών και αιολικών ενεργειακών συστημάτων, μπαταρίες και εφεδρικά συστήματα (back up), με κόστος μικρότερο από 100 δολάρια ανά μεγαβατώρα.
 |
| Υποσταθμός ηλεκτρικής ενέργειας: © Photo: JaRu Creative Studio / CHROMORANGE / picture alliance |
Προστατευτικές εγγυήσεις για παρωχημένες τεχνολογίες
Το 75 % του παγκόσμιου πληθυσμού ζει σε χώρες οι οποίες εισάγουν περισσότερα ορυκτά καύσιμα από αυτά που εξάγουν. Τα κράτη-παραγωγοί πετρελαίου δίνουν μια μάχη καταναλώνοντας τα τελευταία πυρομαχικά τους, αλλά οι απειλές (όπως αυτές που εκτοξεύουν τώρα ο Trump και το επιτελείο του) δεν θα πείσουν κανέναν να συνεχίσει να επιλέγει ένα ακριβότερο και κατώτερο προϊόν έναντι ενός φθηνότερου και καλύτερου. Η ίδια η αγορά έχει αποφασίσει εδώ και καιρό.
Είναι αξιοσημείωτο ότι όσοι κερδοσκοπούν με τα ορυκτά καύσιμα και με τα μηχανήματα καύσης ορυκτών καυσίμων, κατάφεραν για τόσο μεγάλο διάστημα να συγκαλύπτουν αποτελεσματικά και επιτυχημένα αυτές τις απλές αλήθειες. Αυτή η προσπάθεια τους κορυφώθηκε με τη χρήση παράδοξων και βαρύγδουπων εκφράσεων κενών νοήματος, όπως «κινητήρας εσωτερικής καύσης υψηλής απόδοσης» και με την ιδέα περί «τεχνολογικής ουδετερότητας», η οποία έχει τώρα πια υποβαθμιστεί σε όπλο πολιτικής πολεμικής και σήμερα σηματοδοτεί απλά και μόνον μια εγγύηση προστασίας για κατώτερες, ξεπερασμένες τεχνολογίες.
Φυσικά, ακόμη και τα αυτοκίνητα με κινητήρες εσωτερικής καύσης έχουν προ πολλού μετατραπεί σε υπολογιστές με ρόδες, εξοπλισμένους με αμέτρητα τσιπ, αισθητήρες και σερβο-μηχανισμούς. Ωστόσο, επιμένει πεισματικά η προσήλωση σε ένα σύστημα κίνησης βασισμένο σε τεχνολογία ηλικίας 150 ετών. Είναι η ηλικία που θα συμπληρώσει ο κινητήρας Otto το 2026. Και αυτό συμβαίνει παρά το γεγονός ότι ο ηλεκτροκινητήρας υπερέχει του κινητήρα εσωτερικής καύσης σε κάθε τομέα: Προσφέρει καλύτερη επιτάχυνση, επιταχύνει ταχύτερα, εντελώς ομαλά και χωρίς να απαιτείται κιβώτιο αλλαγής ταχυτήτων. Απαιτεί ελάχιστη συντήρηση, είναι απλός στην κατασκευή, αποτελείται από πολύ λιγότερα εξαρτήματα και πρώτες ύλες, ενώ καταλαμβάνει και λιγότερο χώρο.
Η διαφορά είναι τόσο χαοτική, ώστε, αν το δει κανείς με κάποια αντικειμενικότητα, είναι πραγματικά δύσκολο να κατανοήσει αυτό το πάθος για τον κινητήρα εσωτερικής καύσης, το οποίο κάποιοι διαδίδουν τόσο πολύ στην Γερμανία. Συχνά, αυτό έχει να κάνει πολύ περισσότερο με το συναίσθημα παρά με πραγματικά δεδομένα. Και αυτό ακριβώς το συναίσθημα, οι βιομηχανίες πετρελαίου και αυτοκινήτων το καλλιεργούν σθεναρά εδώ και 150 χρόνια.
Το 75 % του παγκόσμιου πληθυσμού ζει σε χώρες οι οποίες εισάγουν περισσότερα ορυκτά καύσιμα από αυτά που εξάγουν. Τα κράτη-παραγωγοί πετρελαίου δίνουν μια μάχη καταναλώνοντας τα τελευταία πυρομαχικά τους, αλλά οι απειλές (όπως αυτές που εκτοξεύουν τώρα ο Trump και το επιτελείο του) δεν θα πείσουν κανέναν να συνεχίσει να επιλέγει ένα ακριβότερο και κατώτερο προϊόν έναντι ενός φθηνότερου και καλύτερου. Η ίδια η αγορά έχει αποφασίσει εδώ και καιρό.
Είναι αξιοσημείωτο ότι όσοι κερδοσκοπούν με τα ορυκτά καύσιμα και με τα μηχανήματα καύσης ορυκτών καυσίμων, κατάφεραν για τόσο μεγάλο διάστημα να συγκαλύπτουν αποτελεσματικά και επιτυχημένα αυτές τις απλές αλήθειες. Αυτή η προσπάθεια τους κορυφώθηκε με τη χρήση παράδοξων και βαρύγδουπων εκφράσεων κενών νοήματος, όπως «κινητήρας εσωτερικής καύσης υψηλής απόδοσης» και με την ιδέα περί «τεχνολογικής ουδετερότητας», η οποία έχει τώρα πια υποβαθμιστεί σε όπλο πολιτικής πολεμικής και σήμερα σηματοδοτεί απλά και μόνον μια εγγύηση προστασίας για κατώτερες, ξεπερασμένες τεχνολογίες.
Φυσικά, ακόμη και τα αυτοκίνητα με κινητήρες εσωτερικής καύσης έχουν προ πολλού μετατραπεί σε υπολογιστές με ρόδες, εξοπλισμένους με αμέτρητα τσιπ, αισθητήρες και σερβο-μηχανισμούς. Ωστόσο, επιμένει πεισματικά η προσήλωση σε ένα σύστημα κίνησης βασισμένο σε τεχνολογία ηλικίας 150 ετών. Είναι η ηλικία που θα συμπληρώσει ο κινητήρας Otto το 2026. Και αυτό συμβαίνει παρά το γεγονός ότι ο ηλεκτροκινητήρας υπερέχει του κινητήρα εσωτερικής καύσης σε κάθε τομέα: Προσφέρει καλύτερη επιτάχυνση, επιταχύνει ταχύτερα, εντελώς ομαλά και χωρίς να απαιτείται κιβώτιο αλλαγής ταχυτήτων. Απαιτεί ελάχιστη συντήρηση, είναι απλός στην κατασκευή, αποτελείται από πολύ λιγότερα εξαρτήματα και πρώτες ύλες, ενώ καταλαμβάνει και λιγότερο χώρο.
Η διαφορά είναι τόσο χαοτική, ώστε, αν το δει κανείς με κάποια αντικειμενικότητα, είναι πραγματικά δύσκολο να κατανοήσει αυτό το πάθος για τον κινητήρα εσωτερικής καύσης, το οποίο κάποιοι διαδίδουν τόσο πολύ στην Γερμανία. Συχνά, αυτό έχει να κάνει πολύ περισσότερο με το συναίσθημα παρά με πραγματικά δεδομένα. Και αυτό ακριβώς το συναίσθημα, οι βιομηχανίες πετρελαίου και αυτοκινήτων το καλλιεργούν σθεναρά εδώ και 150 χρόνια.
Παράδοξες επανερμηνείες
Ενδεικτικό της επιτυχίας αυτής της στρατηγικής, είναι οι παράδοξοι τρόποι με τους οποίους οι διεργασίες καύσης και οι εξαιρετικά αρνητικές τους επιπτώσεις επανερμηνεύτηκαν όλα αυτά τα χρόνια και παρουσιάστηκαν ως δήθεν ευεργετήματα: Οι καμινάδες που εκπέμπουν τοξικά καυσαέρια μετατράπηκαν σε σύμβολα προόδου. Οι επιβλαβείς για την υγεία και θορυβώδεις κινητήρες καύσης, ακόμη και οι «μπουρμπουληστοί» [οκτακύλινδροι], προωθήθηκαν διαφημιστικά ως ένδειξη ποιότητας των οχημάτων.
Τώρα αυτό επιστρέφει ως μπούμεραγκ, ακόμη και σε οικονομικό επίπεδο. Η Ευρώπη και οι ΗΠΑ παραχώρησαν αδικαιολόγητα την κατασκευή των υψηλών τεχνολογιών αιχμής του σήμερα και του αύριο, αυτών που καταναλώνουν και παράγουν ηλεκτρική ενέργεια, στις χώρες της Ανατολικής Ασίας.
Η Ember συγκέντρωσε τα στοιχεία: Το 81 % της παραγωγικής ικανότητας για είδη ηλεκτρονικής τεχνολογίας συγκεντρώνεται στην Ανατολική Ασία και φυσικά κυρίως στην Κίνα. Το ίδιο ισχύει για το 76 % της παραγωγικής ικανότητας αυτών που η Ember αποκαλεί «Electrotech» (τεχνολογία για παραγωγή και χρήση ηλεκτρικής ενέργειας): Ηλιακά πάνελ και μπαταρίες, ανεμογεννήτριες και μετατροπείς συνεχούς ρεύματος σε εναλλασσόμενο (inverters), LED φωτισμού και αντλίες θερμότητας. Η Δύση έχει παραιτηθεί από μεγάλο μέρος των βιομηχανιών οι οποίες αναπόφευκτα και αδιαμφισβήτητα θα κυριαρχήσουν στον 21ο Αιώνα. Η Κίνα κερδίζει ήδη από τις εξαγωγές «Electrotech» περισσότερα απ' όσα κερδίζει ο μεγαλύτερος εξαγωγέας ορυκτών καυσίμων στον κόσμο, οι ΗΠΑ, από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο του.
Η Γερμανία δεν θα 'πρεπε να χρειάζεται παροτρύνσεις από τις διασκέψεις COP για να συνειδητοποιήσει το εξής: Αν θέλει να παραμείνει βιομηχανικό κράτος, αυτό μπορεί να το πετύχει μόνον με σύγχρονη τεχνολογία. Το μέλλον ανήκει στο ηλεκτρόνιο.
Ενδεικτικό της επιτυχίας αυτής της στρατηγικής, είναι οι παράδοξοι τρόποι με τους οποίους οι διεργασίες καύσης και οι εξαιρετικά αρνητικές τους επιπτώσεις επανερμηνεύτηκαν όλα αυτά τα χρόνια και παρουσιάστηκαν ως δήθεν ευεργετήματα: Οι καμινάδες που εκπέμπουν τοξικά καυσαέρια μετατράπηκαν σε σύμβολα προόδου. Οι επιβλαβείς για την υγεία και θορυβώδεις κινητήρες καύσης, ακόμη και οι «μπουρμπουληστοί» [οκτακύλινδροι], προωθήθηκαν διαφημιστικά ως ένδειξη ποιότητας των οχημάτων.
Τώρα αυτό επιστρέφει ως μπούμεραγκ, ακόμη και σε οικονομικό επίπεδο. Η Ευρώπη και οι ΗΠΑ παραχώρησαν αδικαιολόγητα την κατασκευή των υψηλών τεχνολογιών αιχμής του σήμερα και του αύριο, αυτών που καταναλώνουν και παράγουν ηλεκτρική ενέργεια, στις χώρες της Ανατολικής Ασίας.
Η Ember συγκέντρωσε τα στοιχεία: Το 81 % της παραγωγικής ικανότητας για είδη ηλεκτρονικής τεχνολογίας συγκεντρώνεται στην Ανατολική Ασία και φυσικά κυρίως στην Κίνα. Το ίδιο ισχύει για το 76 % της παραγωγικής ικανότητας αυτών που η Ember αποκαλεί «Electrotech» (τεχνολογία για παραγωγή και χρήση ηλεκτρικής ενέργειας): Ηλιακά πάνελ και μπαταρίες, ανεμογεννήτριες και μετατροπείς συνεχούς ρεύματος σε εναλλασσόμενο (inverters), LED φωτισμού και αντλίες θερμότητας. Η Δύση έχει παραιτηθεί από μεγάλο μέρος των βιομηχανιών οι οποίες αναπόφευκτα και αδιαμφισβήτητα θα κυριαρχήσουν στον 21ο Αιώνα. Η Κίνα κερδίζει ήδη από τις εξαγωγές «Electrotech» περισσότερα απ' όσα κερδίζει ο μεγαλύτερος εξαγωγέας ορυκτών καυσίμων στον κόσμο, οι ΗΠΑ, από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο του.
Η Γερμανία δεν θα 'πρεπε να χρειάζεται παροτρύνσεις από τις διασκέψεις COP για να συνειδητοποιήσει το εξής: Αν θέλει να παραμείνει βιομηχανικό κράτος, αυτό μπορεί να το πετύχει μόνον με σύγχρονη τεχνολογία. Το μέλλον ανήκει στο ηλεκτρόνιο.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου