Ο Χάμπεκ συμφωνεί σε πολλά με τον Μάριο Ντράγκι και την Έκθεση για το «Μέλλον της Ευρωπαϊκής Ανταγωνιστικότητας». Μάλιστα συγκεκριμενοποιεί ή εξειδικεύει πολλά σημεία της Έκθεσης Ντράγκι, ιδίως όσα άπτονται του ιδιαίτερου ρόλου της Γερμανίας στην ΕΕ. Πιστεύει ότι η Γερμανία και όλη η ΕΕ, θέλουν δεν θέλουν, εμπλέκονται τώρα σ' έναν θανάσιμο ανταγωνισμό γεωπολιτικών και οικονομικών συστημάτων, καθώς και σε σκληρό ανταγωνισμό πολιτικών και πολιτισμικών αξιών. Αντίπαλος τους σε όλα αυτά είναι και οι ΗΠΑ του Τραμπ.
Βέβαια, η γεωπολιτική στροφή 180 μοιρών της Αμερικής υπό τον Τραμπ έναντι της ευρωπαικής πλευράς της πάλαι ποτέ Δύσης - και έναντι πολλών άλλων (της Ρωσίας συμπεριλαμβανομένης), έχει κίνητρα εύκολα ορατά και ερμηνεύσιμα, για όσους έχουν μάτια και βλέπουν. «Αυτό που συμβαίνει στις ΗΠΑ δεν είναι συντηρητική στροφή, ό,τι και να σημαίνει η λέξη αυτή, αλλά στροφή αυταρχική - απολυταρχική - επαναστατική», αναδύεται μια «πλουτοκρατία της τεχνολογίας», λέει ο Χάμπεκ. Οι Ρεπουμπλικανοί μιμούνται τους εθνικο-επαναστάτες του Μεσοπολέμου, που ξέρουμε σε τι κατέληξαν; Όμως, μεταξύ των κινήτρων τους κρίσιμα είναι τα τερατώδη ελλείμματα στο ισοζύγιο εξωτερικού εμπορίου των ΗΠΑ. Μια ματιά στα διαγράμματα το δείχνει ανάγλυφα. O θανάσιμος, δομικός ανταγωνισμός για τον οποίο μιλά ο Χάμπεκ είναι αναπόφευκτος γιατί είναι λογικά αδύνατο να είναι πλεονασματικές όλες οι χώρες και γεωοικονομικές ζώνες του πλανήτη. Κάποιες θα είναι ελλειμματικές, πράγμα που έχει να κάνει, εκτός των άλλων, με το παραγωγικό τους μοντέλο και με τον επικρατούντα ιδιαίτερο τρόπο ζωής.
Ιδού πως περιέγραψε στην εφημερίδα Die Welt αυτή την ομιλία, και την όλη οπτική γωνία του Χάμπεκ, ο Jan Alexander Casper, πολιτικός συντάκτης της εφημερίδας και του Politico. Πρόκειται για Μέσα ενημέρωσης της Axel Springer SE, οργανισμού Μέσων ενημέρωσης κατεξοχήν εχθρικού προς τους Πράσινους (και προς το SPD), επικριτικού έναντι κάθε δημόσιας πολιτικής η οποία παρεμβαίνει ρυθμιστικά και περιορίζει την «ελευθερία» των αγορών.
Εντούτοις, η περιγραφή του Casper είναι απρόσμενα αντικειμενική, ίσως και επειδή το θέμα είναι πάρα πολύ σοβαρό. Το μέγιστο και κρισιμότερο. Ωστόσο τέτοιες αντιδράσεις σοβαρότητας δεν κρύβουν την σφοδρή αντίσταση την οποία ασφαλώς θα συναντήσουν ιδέες για δημόσιες παρεμβατικές και ρυθμιστικές πολιτικές στην οικονομία. Ή για ευρωπαϊκή γεωπολιτική, γεωοικονομική και στρατηγική αυτονομία, με την Γερμανία να υπηρετεί και να οδηγεί μια στιβαρή ΕΕ. Ή για ευρωπαϊκά μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ώστε να σπάσει η Αμερικανο-Κινεζική δυαρχία των Google, Meta, X, Tik-Tok. Ή για εθνικές δαπάνες άμυνας ύψους 3,5 % του γερμανικού ομοσπονδιακού προϋπολογισμού. Αναμενόμενη αντίσταση, αφού αυτά προϋποθέτουν κοινή εξωτερική πολιτική, κοινή πολιτική ασφάλειας - άμυνας της ΕΕ, μετατόπιση ισορροπιών μέσα στο ΝΑΤΟ υπέρ του Ευρωπαϊκού σκέλους της Διατλαντικής συμμαχίας, ισχυρούς Κοινοτικούς προϋπολογισμούς, στιβαρό Κοινοτικό Ταμείο Χρηματοδότησης για την Άμυνα της ΕΕ δίπλα σε πολλά άλλα Κοινοτικά χρηματοδοτικά εργαλεία. Και προπαντός προϋποθέτουν ένα τέλος της υποχρέωσης για ομοφωνία στο Συμβούλιο της ΕΕ, όταν αποφασίζονται κοινές Ενωσιακές πολιτικές. Επίσης σε εθνικό επίπεδο, ασφαλώς προϋποθέτουν αλλαγή του «φρένου χρέους» στη Γερμανία, το οποίο στηρίζουν ακόμη τα κόμματα CDU/CSU & FDP, πόσο μάλλον η «αντισυστημική» ή «εναλλακτική Δεξιά» των AfD και «Συμμαχίας Ζάρα Βάγκενκνεχτ» (BSW). Ωστόσο ακόμη και οι ιδιαίτερα συντηρητικοί οπαδοί των CDU και BSW αμφισβητούν αυτό το δόγμα απολιθωμένης οικονομικής πολιτικής.
Διαφαίνεται επίσης η αναμενόμενη δυσαρέσκεια όσων αρνούνται τις αρμοδιότητες παρέμβασης της ΕΕ και
των συνταγματικών δικαστηρίων υπέρ της πολιτικής για την
προστασία του κλίματος ή υπέρ των δικαιωμάτων των μειονοτήτων. Είναι ήδη ορατή μια δυσαρέσκεια οπισθοδρομική και ταραχοποιός (disuptive). Αμφισβητούνται αρμοδιότητες και ικανότητες κατακτημένες με κόπο στην δική μας φιλελεύθερη δημοκρατία ευρωπαϊκού τύπου, η οποία ωρίμασε μέσω πολιτικών και κοινωνικών αγώνων, κυρίως μετά την μεγάλη καταστροφή του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου.
Γ. Ρ.
Η γεωπολιτική του Χάμπεκ - η Γερμανία υπηρέτης-οδηγός της Ευρώπης στον νέο ανταγωνισμό των συστημάτων
© Jan Alexander Casper, «Habecks Geopolitik – mit einem „dienend-führenden“ Deutschland in den neuen Systemwettstreit», Die Welt, 20.01.2025
Το κόμμα των Πρασίνων του Αμβούργου διοργάνωσε ένα προεκλογικό συνέδριο για την οικονομία. Όπως είπε ο πρόεδρος της κοινοβουλευτικής ομάδας των Πρασίνων στο Αμβούργο Dominik Lorenzen, οι περισσότεροι από τους προσκεκλημένους προέρχονταν από την «πολύχρωμη, ποικιλόμορφη οικονομία του Αμβούργου», συμπεριλαμβανομένων διευθυντικών στελεχών κορυφαίων εταιριών. Αμέσως πριν από τον Ρόμπερτ Χάμπεκ μίλησε η Αντιπρόεδρος του τμήματος Έρευνας της Airbus.
Η ομιλία του Χάμπεκ είχε τη μορφή κεντρικής παρέμβασης, με ευρύτερο περιεχόμενο από την οικονομική πολιτική με την στενή έννοια. Μίλησε για μια νέα γεωοικονομική πολιτική αλλά και για μια πολιτική αξιών πλανητικής εμβέλειας. Ο υποψήφιος καγκελάριος των Πρασίνων τονίζει ότι σήμερα η Γερμανία και η Ευρώπη ρίχνονται σε έναν νέο ανταγωνισμό μεγάλων γεωοικονομικών συστημάτων, με αντιπάλους την Κίνα αλλά και τις ΗΠΑ.
Η ανάλυσή του εν συντομία έχει ως εξής: Πρώτον, η Γερμανία έχει διαρθρωτικό πρόβλημα οικονομικής ανάπτυξης επειδή υστερεί στις τεχνολογίες του 21ου αιώνα. Αυτή η υστέρηση υπήρχε πολύ πριν αυτός αναλάβει τα καθήκοντά του το 2021. Σύμφωνα με τον Χάμπεκ, αυτό από μόνο του είναι πολύ ευρύτερο πρόβλημα, υπαρξιακού χαρακτήρα, διότι, μέχρι σήμερα, η δημοκρατία στην Γερμανία παραμένει σταθερή μόνον χάρις σε έναν συντονισμένο βηματισμό με ισχυρούς ρυθμούς οικονομικής μεγέθυνσης αλλά και με οικονομική ανακατανομή υπέρ των ασθενέστερων, με «εξισορρόπηση» σύμφωνα με τα λόγια του Χάμπεκ.
Η ομιλία του Χάμπεκ είχε τη μορφή κεντρικής παρέμβασης, με ευρύτερο περιεχόμενο από την οικονομική πολιτική με την στενή έννοια. Μίλησε για μια νέα γεωοικονομική πολιτική αλλά και για μια πολιτική αξιών πλανητικής εμβέλειας. Ο υποψήφιος καγκελάριος των Πρασίνων τονίζει ότι σήμερα η Γερμανία και η Ευρώπη ρίχνονται σε έναν νέο ανταγωνισμό μεγάλων γεωοικονομικών συστημάτων, με αντιπάλους την Κίνα αλλά και τις ΗΠΑ.
Η ανάλυσή του εν συντομία έχει ως εξής: Πρώτον, η Γερμανία έχει διαρθρωτικό πρόβλημα οικονομικής ανάπτυξης επειδή υστερεί στις τεχνολογίες του 21ου αιώνα. Αυτή η υστέρηση υπήρχε πολύ πριν αυτός αναλάβει τα καθήκοντά του το 2021. Σύμφωνα με τον Χάμπεκ, αυτό από μόνο του είναι πολύ ευρύτερο πρόβλημα, υπαρξιακού χαρακτήρα, διότι, μέχρι σήμερα, η δημοκρατία στην Γερμανία παραμένει σταθερή μόνον χάρις σε έναν συντονισμένο βηματισμό με ισχυρούς ρυθμούς οικονομικής μεγέθυνσης αλλά και με οικονομική ανακατανομή υπέρ των ασθενέστερων, με «εξισορρόπηση» σύμφωνα με τα λόγια του Χάμπεκ.
 |
| Το τεράστιο διαρκώς αυξανόμενο πλεονασματικό ισοζύγιο τρεχουσών (ετήσιων) εμπορικών συναλλαγών (αγαθών) της ΕΕ (άνω) & της Γερμανίας έναντι των ΗΠΑ, σε δισ € ετησίως |
«Τώρα κάποιοι γίνονται επιδραστικοί πολιτικοί απλά και μόνον επειδή είναι πλούσιοι»
Όμως, σύμφωνα με τον Χάμπεκ, η ηγετική θέση στην τεχνολογία δημιουργεί και ένα δυναμικό που δημιουργεί πολιτική ηγεμονία. Η Κίνα και οι ΗΠΑ είναι δύο χώρες «στις οποίες οι τεχνολογίες του 21ου αιώνα έχουν γνωρίσει πολύ μεγάλη επιτυχία», ωστόσο οι χώρες αυτές συνδέονται αναπόσπαστα και με «τάσεις» που έρχονται σε αντίφαση με τις αξίες της Γερμανίας και της Ευρώπης συνολικά, αξίες πολιτικές και πολιτισμικές. Η Κίνα ως «δικτατορικό πολιτικό σύστημα» με αποκλειστική, μονοκομματική κυριαρχία, προωθεί επιθετικά την δική της θέση στις παγκόσμιες αγορές. Ο Χάμπεκ δεν το είπε ρητά αλλά μας άφησε να το βγάλουμε από τα λόγια του ως ευκολονόητο έμμεσο συμπέρασμα, ότι στην Κίνα, η τεχνολογία χρησιμοποιείται για να εδραιώσει την αποκλειστική κυριαρχία του ενός και μοναδικού πολιτικού κόμματος.
Από την άλλη πλευρά, διαφορετικής μορφής, ωστόσο εξίσου επικίνδυνη σύμφωνα με τον Χάμπεκ, είναι και η εξέλιξη στις ΗΠΑ: Στο πλαίσιο του αμερικανικού πολιτικού και οικονομικού συστήματος, η κυριαρχία στην τεχνολογία έχει οδηγήσει σε έναν «πλούτο ολίγων πέρα από κάθε μέτρο και όριο». Ανέφερε ονομαστικά τον Elon Musk και τον Mark Zuckerberg. Και οι δύο γίνονται τώρα πια «ισχυροί πολιτικοί παράγοντες». Και μάλιστα, «όχι επειδή είναι οι καλύτεροι πολιτικοί που έχει δει ποτέ ο κόσμος, αλλά εξαιτίας του πλούτου τους απλά και μόνον».
Τέσσερις ημέρες πριν από την εκ νέου ανάληψη καθηκόντων Προέδρου από τον Ντόναλντ Τραμπ, ο Χάμπεκ διατύπωσε τον εξής κανόνα: «Μια τεχνικο-ολιγαρχία σχηματίζεται εκεί όπου η πολιτική επιρροή συμβαδίζει με το χρήμα και με την εξουσία». Στην συνέχεια ο Χάμπεκ προειδοποίησε τους συγκεντρωμένους επιχειρηματικούς παράγοντες: Βλέποντας την ανάδυση αυτής της «τεχνικο-ολιγαρχίας», εμείς εδώ στη Γερμανία - «εάν πιστεύουμε στην χώρα μας» και στην «παράδοση» που έχει κάνει την σύγχρονη Γερμανία «πιθανότατα την καλύτερη Γερμανία που υπήρξε ποτέ σ’ αυτό τον τόπο» -, μπορούμε κάλλιστα να διακρίνουμε ότι τούτη η οικονομική επιτυχία εκεί στις ΗΠΑ συνδέεται με «πολιτικές ιδέες ή με πολιτικές αλλαγές» οι οποίες είναι πράγματα που πρέπει να μας προκαλούν ανησυχία μεγάλη».
Όμως, σύμφωνα με τον Χάμπεκ, η ηγετική θέση στην τεχνολογία δημιουργεί και ένα δυναμικό που δημιουργεί πολιτική ηγεμονία. Η Κίνα και οι ΗΠΑ είναι δύο χώρες «στις οποίες οι τεχνολογίες του 21ου αιώνα έχουν γνωρίσει πολύ μεγάλη επιτυχία», ωστόσο οι χώρες αυτές συνδέονται αναπόσπαστα και με «τάσεις» που έρχονται σε αντίφαση με τις αξίες της Γερμανίας και της Ευρώπης συνολικά, αξίες πολιτικές και πολιτισμικές. Η Κίνα ως «δικτατορικό πολιτικό σύστημα» με αποκλειστική, μονοκομματική κυριαρχία, προωθεί επιθετικά την δική της θέση στις παγκόσμιες αγορές. Ο Χάμπεκ δεν το είπε ρητά αλλά μας άφησε να το βγάλουμε από τα λόγια του ως ευκολονόητο έμμεσο συμπέρασμα, ότι στην Κίνα, η τεχνολογία χρησιμοποιείται για να εδραιώσει την αποκλειστική κυριαρχία του ενός και μοναδικού πολιτικού κόμματος.
Από την άλλη πλευρά, διαφορετικής μορφής, ωστόσο εξίσου επικίνδυνη σύμφωνα με τον Χάμπεκ, είναι και η εξέλιξη στις ΗΠΑ: Στο πλαίσιο του αμερικανικού πολιτικού και οικονομικού συστήματος, η κυριαρχία στην τεχνολογία έχει οδηγήσει σε έναν «πλούτο ολίγων πέρα από κάθε μέτρο και όριο». Ανέφερε ονομαστικά τον Elon Musk και τον Mark Zuckerberg. Και οι δύο γίνονται τώρα πια «ισχυροί πολιτικοί παράγοντες». Και μάλιστα, «όχι επειδή είναι οι καλύτεροι πολιτικοί που έχει δει ποτέ ο κόσμος, αλλά εξαιτίας του πλούτου τους απλά και μόνον».
Τέσσερις ημέρες πριν από την εκ νέου ανάληψη καθηκόντων Προέδρου από τον Ντόναλντ Τραμπ, ο Χάμπεκ διατύπωσε τον εξής κανόνα: «Μια τεχνικο-ολιγαρχία σχηματίζεται εκεί όπου η πολιτική επιρροή συμβαδίζει με το χρήμα και με την εξουσία». Στην συνέχεια ο Χάμπεκ προειδοποίησε τους συγκεντρωμένους επιχειρηματικούς παράγοντες: Βλέποντας την ανάδυση αυτής της «τεχνικο-ολιγαρχίας», εμείς εδώ στη Γερμανία - «εάν πιστεύουμε στην χώρα μας» και στην «παράδοση» που έχει κάνει την σύγχρονη Γερμανία «πιθανότατα την καλύτερη Γερμανία που υπήρξε ποτέ σ’ αυτό τον τόπο» -, μπορούμε κάλλιστα να διακρίνουμε ότι τούτη η οικονομική επιτυχία εκεί στις ΗΠΑ συνδέεται με «πολιτικές ιδέες ή με πολιτικές αλλαγές» οι οποίες είναι πράγματα που πρέπει να μας προκαλούν ανησυχία μεγάλη».
Τι εννοεί ο Χάμπεκ όταν ισχυρίζεται ότι η σημερινή μορφή της Γερμανίας, το σημερινό της πρόσωπο ως χώρας, είναι το κορυφαίο που υπήρξε στην ιστορία της; Το είπε και το ξαναείπε πολλές φορές στην ομιλία του. Σύμφωνα με τον Χάμπεκ, είναι ίσως το πιο ολοκληρωμένο προϊόν της «ελευθερίας με ελεύθερους πολίτες και του κράτους δικαίου, της φιλελεύθερης δημοκρατίας» που υπήρξε ποτέ σ΄αυτά τα χώματα. Στην πρόσφατη συζήτηση της πολιτικής επιστήμης, ο τελευταίος όρος, η φιλελεύθερη δημοκρατία, έχει συνδεθεί με ισχυρά δικαιώματα και αρμοδιότητες παρέμβασης εκ μέρους των συνταγματικών δικαστηρίων και θεσμών όπως η ΕΕ, υπέρ της πολιτικής για την προστασία του κλίματος ή των δικαιωμάτων των μειονοτήτων.
Ο Χάμπεκ καταγγέλει τις πολιτικές που «υποκλίνονται στους τεχνολογικούς γίγαντες για να κερδίσουν την εύνοια τους»
Όμως τώρα, σαγηνευτές βγήκαν πάλι στους δρόμους και απειλούν αυτές τις κατακτημένες αξίες μας, λέει ο Χάμπεκ: Την «σαγηνευτική δύναμη αυτών των δύο ακραίων περιπτώσεων τεχνικο-οικονομικής ισχύος» της Κίνας και των ΗΠΑ, μπορούμε να «την δούμε και να την αισθανθούμε παντού και σε κάθε τομέα», συμπεριλαμβανομένης της συζήτησης για την οικονομία. Σύμφωνα με τον Χάμπεκ, «η διεκδίκηση της εύνοιας των τεχνολογικών κολοσσών με υποκλίσεις της πολιτικής», και σκέψεις όπως «δεν πρέπει να γίνουμε λίγο περισσότερο σαν αυτούς;», συγκαλυμμένες πίσω από τον όρο «disruptiv» («ταραχοποιοί», «γενεσιουργοί αναταραχής»), φαίνεται να γοητεύουν τις «ηγεσίες καθώς και την όλη πολιτική τάξη στην Γερμανία και στην Ευρώπη».
Η Γερμανία πρέπει να τους αντιμετωπίσει με τις δικές της αξίες αλλά και με την δική της οικονομική ισχύ· και, σύμφωνα με τον Χάμπεκ, αυτά τα δύο συνδέονται άρρηκτα. Τι μέσα θεωρεί κατάλληλα για αυτό το έργο; Ένα μέσο το ξέρουμε από την πολιτική του ως Υπουργού Οικονομικών: Στοχευμένες επιδοτήσεις. «Αυτό, σε ορισμένες περιπτώσεις στο παρελθόν έχει αποτύχει», επιρρίπτει στον Χάμπεκ ο δημοσιογράφος της Welt Jan Alexander Casper. «Ο Χάμπεκ πρότεινε να χορηγηθεί μια δημόσια επιδότηση [περίπου 10] δισεκατομμυρίων ευρώ για να εγκαταστήσει η Intel ένα εργοστάσιο κατασκευής επεξεργαστών στη Γερμανία, ωστόσο η Intel δεν ήρθε», τον κατηγορεί ο Casper. Αλλά ο Χάμπεκ δεν πτοείται από αυτό. Υποστηρίζει ότι τώρα, εκτός των άλλων, είναι αναγκαίος και ένας πολιτικός πολιτισμός ανάληψης ρίσκου, πολιτικού ρίσκου και πολιτικού κόστους. Και αποδέχεται ότι ένας τέτοιος πολιτικός πολιτισμός έχει και μια σκοτεινή πλευρά, το ενδεχόμενο της αποτυχίας, το οποίο είναι κάτι εγγενές σε κάθε διακινδύνευση.
 |
| Το τεράστιο και διαρκώς αυξανόμενο πλεονασματικό ισοζύγιο τρεχουσών εμπορικών συναλλαγών (αγαθών) της ΕΕ έναντι των ΗΠΑ και το ελαφρά ελλειμματικό ισοζύγιο υπηρεσιών (σε δισ $ ετησίως) |
Όμως τώρα, σαγηνευτές βγήκαν πάλι στους δρόμους και απειλούν αυτές τις κατακτημένες αξίες μας, λέει ο Χάμπεκ: Την «σαγηνευτική δύναμη αυτών των δύο ακραίων περιπτώσεων τεχνικο-οικονομικής ισχύος» της Κίνας και των ΗΠΑ, μπορούμε να «την δούμε και να την αισθανθούμε παντού και σε κάθε τομέα», συμπεριλαμβανομένης της συζήτησης για την οικονομία. Σύμφωνα με τον Χάμπεκ, «η διεκδίκηση της εύνοιας των τεχνολογικών κολοσσών με υποκλίσεις της πολιτικής», και σκέψεις όπως «δεν πρέπει να γίνουμε λίγο περισσότερο σαν αυτούς;», συγκαλυμμένες πίσω από τον όρο «disruptiv» («ταραχοποιοί», «γενεσιουργοί αναταραχής»), φαίνεται να γοητεύουν τις «ηγεσίες καθώς και την όλη πολιτική τάξη στην Γερμανία και στην Ευρώπη».
Η Γερμανία πρέπει να τους αντιμετωπίσει με τις δικές της αξίες αλλά και με την δική της οικονομική ισχύ· και, σύμφωνα με τον Χάμπεκ, αυτά τα δύο συνδέονται άρρηκτα. Τι μέσα θεωρεί κατάλληλα για αυτό το έργο; Ένα μέσο το ξέρουμε από την πολιτική του ως Υπουργού Οικονομικών: Στοχευμένες επιδοτήσεις. «Αυτό, σε ορισμένες περιπτώσεις στο παρελθόν έχει αποτύχει», επιρρίπτει στον Χάμπεκ ο δημοσιογράφος της Welt Jan Alexander Casper. «Ο Χάμπεκ πρότεινε να χορηγηθεί μια δημόσια επιδότηση [περίπου 10] δισεκατομμυρίων ευρώ για να εγκαταστήσει η Intel ένα εργοστάσιο κατασκευής επεξεργαστών στη Γερμανία, ωστόσο η Intel δεν ήρθε», τον κατηγορεί ο Casper. Αλλά ο Χάμπεκ δεν πτοείται από αυτό. Υποστηρίζει ότι τώρα, εκτός των άλλων, είναι αναγκαίος και ένας πολιτικός πολιτισμός ανάληψης ρίσκου, πολιτικού ρίσκου και πολιτικού κόστους. Και αποδέχεται ότι ένας τέτοιος πολιτικός πολιτισμός έχει και μια σκοτεινή πλευρά, το ενδεχόμενο της αποτυχίας, το οποίο είναι κάτι εγγενές σε κάθε διακινδύνευση.
 |
| Ελλειματικά ισοζύγια τρεχουσών εμπορικών συναλλαγών (αγαθών) των ΗΠΑ το 2023: Κίνα, ΕΕ, Μεξικό, Βιετνάμ (!), Γερμανία, Ιαπωνία, Καναδάς, Ιρλανδία είναι οι πιο πλεονασματικοί εταίροι των ΗΠΑ (2023, σε δισ $) |
«Μπαταρίες, άλλα μέσα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, ανεμογεννήτριες, ηλιακά πάνελ, υδρογόνο», απαριθμεί ο Χάμπεκ· όλα αυτά θα μπορούσαν σοφά να προωθήσουν και οι ΗΠΑ στην δική τους εγχώρια παραγωγή, λέει. Όλα αυτά μας είναι επειγόντως αναγκαία, λέει ο Χάμπεκ, και κατ αυτόν, είναι εκτός των άλλων και ηθικό ζήτημα. «Ο αγώνας για τις μελλοντικές αγορές, για τις τεχνολογίες του παρόντος και του μέλλοντος», λέει, είναι «ένας αγώνας και για τις αξίες της χώρας μας».
Εκτός από τις επιδοτήσεις, υπάρχει και μια άλλη σημαντική συνιστώσα. Σύμφωνα με τον Υπουργό Οικονομίας, πράγματα αντίστοιχα με τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης του Μασκ και του Ζάκερμπεργκ πρέπει να παραχθούν και εδώ, στην Ευρώπη. Αλλά αυτά πρέπει να υπόκεινται σε «επικοινωνιακούς κανόνες» οι οποίοι αντιστοιχούν στα «δικά μας κοινωνικά πρότυπα».
 |
| Η κατάταξη των χωρών-μελών της ΕΕ ανάλογα με τον όγκο των εξηγμένων αγαθών στις ΗΠΑ (2023, σε εκατ €) |
Αυτά τα λόγια πυροδότησαν δυνατά χειροκροτήματα, όμως αυτά δεν ήταν ο μόνος λόγος.
Είναι φανερό ότι στην εκδήλωση αυτή, στο επίκεντρο της προσοχής είναι περισσότερο η Αμερική παρά η Κίνα. Το οικονομικό πρόγραμμα του Χάμπεκ είναι μια απάντηση στις ενέργειες της κυβέρνησης Τραμπ-2, όπως τις προβλέπει ο Χάμπεκ. Για ό,τι αφορά τα μέτρα που θα εξαγγείλει ο Τραμπ, ο Γερμανός Υπουργός Οικονομίας είναι πολύ συγκεκριμένος. «Η Γερμανία έχει το μεγαλύτερο εμπορικό πλεόνασμα με τις ΗΠΑ από όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Αυτό είναι το αγκάθι που δυσαρεστεί τον Ντόναλντ Τραμπ και θέλει να το βγάλει. Ο Ντόναλντ Τραμπ μισεί αυτό το εμπορικό πλεόνασμα».
Είναι επίσης ο απόηχος μιας θεωρίας που είναι ευρέως διαδεδομένη σε ορισμένους πολιτικούς κύκλους, σύμφωνα με την οποία η υποστήριξη από τον Τραμπ και τους φίλους του κομμάτων που αντιμάχονται την ΕΕ, και ειδικά στη Γερμανία, έχει ως κίνητρο μια οικονομική πολιτική: Είναι στρατηγική αποδυνάμωσης ενός οικονομικού αντιπάλου.
Είναι φανερό ότι στην εκδήλωση αυτή, στο επίκεντρο της προσοχής είναι περισσότερο η Αμερική παρά η Κίνα. Το οικονομικό πρόγραμμα του Χάμπεκ είναι μια απάντηση στις ενέργειες της κυβέρνησης Τραμπ-2, όπως τις προβλέπει ο Χάμπεκ. Για ό,τι αφορά τα μέτρα που θα εξαγγείλει ο Τραμπ, ο Γερμανός Υπουργός Οικονομίας είναι πολύ συγκεκριμένος. «Η Γερμανία έχει το μεγαλύτερο εμπορικό πλεόνασμα με τις ΗΠΑ από όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Αυτό είναι το αγκάθι που δυσαρεστεί τον Ντόναλντ Τραμπ και θέλει να το βγάλει. Ο Ντόναλντ Τραμπ μισεί αυτό το εμπορικό πλεόνασμα».
Είναι επίσης ο απόηχος μιας θεωρίας που είναι ευρέως διαδεδομένη σε ορισμένους πολιτικούς κύκλους, σύμφωνα με την οποία η υποστήριξη από τον Τραμπ και τους φίλους του κομμάτων που αντιμάχονται την ΕΕ, και ειδικά στη Γερμανία, έχει ως κίνητρο μια οικονομική πολιτική: Είναι στρατηγική αποδυνάμωσης ενός οικονομικού αντιπάλου.
 |
Η μεταβολή της συνολικής αξίας των εξαγωγών και εισαγωγών της Γερμανίας ετησίως, καθώς και του πλεονάσματος τρεχουσών εμπορικών συναλλαγών (saldo), πριν, κατά και μετά την πανδημία Covid, με δεύτερο «σταθμό» την αρχή της εισβολής του Πούτιν στην Ουκρανία (σε δισ €). Σημειωτέον ότι και οι δυό κρίσεις ξεπεράστηκαν γρήγορα. Από την αρχή της πανδημίας μέχρι την αρχική φάση της εισβολής μεσολαβεί μια εποχή διαταραχής στο παγκόσμιο εμπόριο. Είναι φανερό ότι η πανδημία προκάλεσε την διαταραχή της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας, όχι ο πόλεμος. Όμως μετά τα μέσα του 2022, οι συνολικές ετήσιες εξωτερικές εμπορικές συναλλαγές και το πλεόνασμα στο ισοζύγιο τρεχουσών εμπορικών συναλλαγών της Γερμανίας σταθεροποιήθηκαν σε υψηλότερα επίπεδα από τα επίπεδα προ εισβολής και προ Covid |
 |
| Το διαρκώς αυξανόμενο έλλειμμα τρεχουσών εξωτερικών εμπορικών συναλλαγών των ΗΠΑ. Σ΄αυτό συμβάλλει όλο και περισσότερο το έλλειμμα στο εμπόριο βιομηχανικών αγαθών (1990-2022, σε δις $ ετησίως). Κίνα, Μεξικό, Βιετνάμ, Ιαπωνία και Γερμανία είναι κατά σειράν οι μεμονωμένες χώρες έναντι των οποίων οι ΗΠΑ κατέγραψαν το υψηλότερα εμπορικά ελλείμματα το 2022, Το 2023 η Γερμανία υποσκέλισε την Ιαπωνία |
 |
| Το έλλειμμα τρεχουσών εξωτερικών εμπορικών συναλλαγών (αξία εισαγωγών μείον εξαγωγών αγαθών ετησίως) των ΗΠΑ είναι μεγάλο και αυξάνει δραματικά. Πλησίασε το 1,2 τρισεκατομμύρια $ το 2022 και τα ξεπέρασε το 2024 (βλ. κάτω) Αντίθετα το πλεόνασμα των ΗΠΑ στις συναλλαγές υπηρεσιών είναι πολύ μικρότερης τάξης μεγέθους, 0.246 τρις το 2022, και χωρίς ανοδική τάση (1992-2022, άνω). |
 |
| Σύμφωνα με τους επίσημους προκαταρκτικούς υπολογισμούς, το έλλειμμα τρεχουσών εξωτερικών εμπορικών συναλλαγών (αξία εισαγωγών μείον εξαγωγών αγαθών ετησίως) των ΗΠΑ έτους 2024 σημείωσε ρεκόρ (1,211.7 δις $). Αποτέλεσμα: Το ολικό έλλειμμα τρεχουσών εξωτερικών συναλλαγών των ΗΠΑ (συναλλαγές αγαθών + υπηρεσιών ετησίως) έφτασε τα 918.4 δις $ το 2024, ποσό που αντιστοιχεί στο 3,1 % του ακαθάριστου ΑΕΠ των ΗΠΑ |
«Εάν ο Ντόναλντ Τραμπ επιβάλει δασμούς», προβλέπει ο Χάμπεκ, «θα τους διαμορφώσει έτσι ώστε να χτυπήσουν πρώτα και κύρια τη γερμανική οικονομία. Και απαιτεί: «Εάν δεν θέλουμε να πέσουμε στα πόδια των Αμερικανών για να τους προσκυνήσουμε, χρειαζόμαστε ευρωπαϊκή ισχύ».
Τα έχει μιλήσει αυτά και τα έχει συμφωνήσει με τον σημερινό συνάδελφό του στην γερμανική κυβέρνηση, τον καγκελλάριο Σολτς; Ο Σολτς πολύ πρόσφατα είχε επικρίνει δημόσια τον Τραμπ για την επιθετική του ρητορική κατά της Γροιλανδίας. Και η σθεναρή στάση του είχε μεγάλη απήχηση στην κοινή γνώμη. Ο Χάμπεκ το χρησιμοποιεί αυτό ως μέτρο σύγκρισης με τη δική του οπτική γωνία, σύμφωνα με την οποία η γεωπολιτική και η οικονομική πολιτική συμβαδίζουν: Η Γερμανία χρειάζεται «την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη σε αυτό το θέμα των δασμών, όπως την χρειάζεται η Δανία για το ζήτημα της Γροιλανδίας».
Τα έχει μιλήσει αυτά και τα έχει συμφωνήσει με τον σημερινό συνάδελφό του στην γερμανική κυβέρνηση, τον καγκελλάριο Σολτς; Ο Σολτς πολύ πρόσφατα είχε επικρίνει δημόσια τον Τραμπ για την επιθετική του ρητορική κατά της Γροιλανδίας. Και η σθεναρή στάση του είχε μεγάλη απήχηση στην κοινή γνώμη. Ο Χάμπεκ το χρησιμοποιεί αυτό ως μέτρο σύγκρισης με τη δική του οπτική γωνία, σύμφωνα με την οποία η γεωπολιτική και η οικονομική πολιτική συμβαδίζουν: Η Γερμανία χρειάζεται «την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη σε αυτό το θέμα των δασμών, όπως την χρειάζεται η Δανία για το ζήτημα της Γροιλανδίας».
 |
| Κατάταξη των χωρών-μελών της ΕΕ ανάλογα με τον όγκο του εμπορικού πλεονάσματος με τις ΗΠΑ (2023, εκατ €) |
Αυτό ακούστηκε σαν χιούμορ, όμως η ομιλία του Χάμπεκ ήταν θανάσιμα σοβαρή, αφορούσε το σενάριο για μια πράσινη γεωπολιτική. Και θέλει τη Γερμανία να καταγάγει μεγάλη νίκη σ' αυτό τον αγώνα. Μόνον όσοι θα λειτουργήσουν με επιτυχία στην οικονομία, και με κλιματικά ουδέτερο τρόπο, μόνον αυτοί θα μπορέσουν να αντέξουν στον αγώνα τούτο, είπε ο Χάμπεκ. «Ο κόσμος έχει αποφασίσει να γίνει κλιματικά ουδέτερος. Όχι όλοι στον ίδιο βαθμό, ωστόσο όλοι με τεράστια ταχύτητα». «Μεγάλη νίκη», «winning big», αυτά τα έχουμε ακούσει μέχρι τώρα από εκείνον που ο Χάμπεκ επιλέγει ως προνομιακό αντίπαλο σε τούτο «ντέρμπυ», τον Ντόναλντ Τραμπ.
 |
| Οι κυριότερες κατηγορίες αγαθών που εξήγαγε η ΕΕ στις ΗΠΑ (2023, σε δισ €) |
Ο ρόλος που θέλει να παίξει ο Χάμπεκ είναι ξεκάθαρος: «Είναι καθήκον κάθε γερμανικής κυβέρνησης να αναλάβει σ' αυτό το θέμα ρόλο υπηρετικό-οδηγητικό». Να υπηρετεί την Ευρώπη οδηγώντας την στον παγκόσμιο στίβο.
 |
| Οι κυριότερες κατηγορίες αγαθών στο εμπόριο μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ. Μεταβολές της αξίας και του ισοζυγίου, συνολικά και κατά κατηγορία, μεταξύ 2013 - 2023, σε δισ €) |
Άννα Διαμαντοπούλου: Η Έκθεση Ντράγκι και η σημασία της για την Ελλάδα. Ακούει η Αθήνα;
 |
Φεβρουάριος 2025, δημοσκόπηση της εταιρείας Forsa για το τι πρέπει να γίνει στη Γερμανία με το λεγόμενο φρένο χρέους - οι ψηφοφόροι των Πράσινων και των Σοσιαλδημοκρατών επιθυμούν κατά σαφή πλειοψηφία ριζική χαλάρωση του (όπως και επισήμως αυτά τα κόμματα). Αντίθετα, οι ψηφοφόροι των AfD και FDP (όπως και επισήμως τα κόμματά τους) επιθυμούν κατά πλειοψηφία (ισχνή ή σαφή) το «φρένο» να μείνει ως έχει. Τέλος, τους ψηφοφόρους της Ένωσης CDU/CSU και της «Ένωσης Ζάρα Βάγκενκνεχτ» (BSW) αυτό το θέμα τους διχάζει, ενώ τα κόμματά τους προτείνουν επισήμως να μείνει το «φρένο» ως έχει |
 |
| Φεβρουάριος 2025, δημοσκόπηση της εταιρείας Forsa: Προτιμήσεις των πολιτών για τους υποψηφίους καγκελλαρίους Σολτς, Χάμπεκ, Μερτς και Βάιντελ (συνολικά και ανάλογα με το κόμμα που προτιμούν) |
Άννα Διαμαντοπούλου: Η Έκθεση Ντράγκι και η σημασία της για την Ελλάδα. Ακούει η Αθήνα;
Η Διακυβέρνηση στην ΕΕ - Στον καιρό του Ουκρανικού πολέμου και της κλιματικής κρίσης
Τομά Πικετί: Για μια Ευρώπη γεωπολιτικά ισχυρή, ούτε αφελή, ούτε μιλιταριστική
«First we took Manhattan, then we take Berlin» Πολιτικές που αυξάνουν την κοινωνική ανισότητα είναι δηλητήριο για την δημοκρατία
Άλμπρεχτ φον Λούκε: Ο καιρός των τεράτων και η εποχή της καταστροφής
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου