Πέμπτη 19 Φεβρουαρίου 2026

Τοξική Αμερική (3): Σπορά ψευδών και απαισιοδοξίας· όμως με αυτά η πραγματικότητα δεν αλλάζει

Α. «Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας» των ΗΠΑ, «μετα-αλήθεια» και εμμονή στα ορυκτά καύσιμα
 
του Κρίστιαν Στέκερ
 
 
Το ντοκουμέντο για την Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ αποκαλύπτει την βασική αδυναμία της κυβέρνησης Τραμπ: Μπορεί να κερδίζεις εκλογές λέγοντας συνεχώς ψέματα. Όμως με
ψέματα δεν μπορείς να κυβερνήσεις επιτυχώς
 
Κάτι αξιοσημείωτο έχει συμβεί τα τελευταία χρόνια: Ο όρος «μετα-αλήθεια» (post-truth), από περιγραφή μιας δυσλειτουργίας στις δημοκρατικές κοινωνίες έχει μετατραπεί σε μια (υποτίθεται) αποδεκτή «εναλλακτική» περιγραφή της πραγματικότητας. Με αυτόν τον ορισμό της «μετα-αλήθειας» (post-truth), το Λεξικό της Οξφόρδης είχε ανακηρύξει αυτόν τον ιδιωματισμό «Λέξη της Χρονιάς» του 2016:
«Δηλώνει ή σχετίζεται με περιστάσεις στις οποίες τα αντικειμενικά γεγονότα έχουν μικρότερη επιρροή στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης από όσο έχουν οι επικλήσεις συναισθημάτων και προσωπικών απόψεων».
Από τότε, η ιδέα ότι η «
μετα-αλήθεια» είναι το νέο πρότυπο, έχει κατά κάποιο τρόπο εδραιωθεί στον χώρο της πολιτικής και των μέσων ενημέρωσης. Πολιτικοί όπως ο Markus Söder στην Γερμανία [Μάρκους Ζέντερ, πρωθυπουργός της Βαυαρίας, από το κόμμα CSU] φαίνονται μάλιστα έως και να να μιμούνται τον Τραμπ, αντικαθιστώντας τα γεγονότα με «αλήθειες» όπως οι ίδιοι τις αισθάνονται ή τις αντιλαμβάνονται. Η επανεκλογή του Τραμπ ως Προέδρου των ΗΠΑ δείχνει να επιβεβαιώνει αυτήν την εκδοχή: Τα γεγονότα δεν μετρούν πια. Αυτό που μετράει είναι το ποιος πατάει το σωστό κουμπί [και βγαίνει η χοντρή ...]
© WP
Εδώ γίνεται σύγχυση μεταξύ δύο διαφορετικών πραγμάτων. Μπορεί να κερδίζεις εκλογές με το να λες συνεχώς ψέματα, όμως τα γεγονότα δεν εξαφανίζονται. Δεν αλλάζεις την πραγματικότητα λέγοντας ψέματα εναντίον της.
Η νέα «Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας», την οποία ο στενός κύκλος περί τον Ντόναλντ Τραμπ προφανώς συνέταξε, λίγο-πολύ, χωρίς να ερωτηθεί κανείς άλλος, είναι ένα γραπτό κείμενο «
μετα-αληθειών», σύμφωνο με τον ορισμό της Οξφόρδης: Δεν περιέχει τίποτε άλλο παρά μόνον ψευδείς ισχυρισμούς για το ποιά είναι η πραγματικότητα, οι οποίοι όμως πιθανότατα θα αρέσουν πολύ στους πιο πιστούς ψηφοφόρους του Τραμπ.
Λόγου χάρη, στο κείμενο αυτό υπάρχει ο τραγελαφικός ισχυρισμός ότι η Ευρώπη απειλείται με «πολιτισμική εξόντωση» εξαιτίας της μετανάστευσης. Αυτό που αναφέρει τούτο το έγγραφο
για το θέμα, μοιάζει με τους εξάψαλμους τους οποίους συνήθως ακούμε από βουλευτές του [ακροδεξιού γερμανικού κόμματος] AfD ή από αυτούς που προπαγανδίζουν θεωρίες συνωμοσίας, βασισμένοι στην (κατ΄ ουσίαν πάντα αντισημιτική) αφήγηση συνωμοσίας περί «μεγάλης αντικατάστασης του πληθυσμού» [«great replacement», γερμ. «Bevölkerungsaustausch» ή «Großer Austausch», γαλλ. «grand remplacement»] Και τώρα, νά το! Αυτό το ακροδεξιό παραλήρημα εμφανίζεται σε ένα κείμενο περί «Στρατηγικής για την Ασφάλεια» της χώρας η οποία φτιάχτηκε από την μετανάστευση. Των ΗΠΑ.
New York’s Offshore Wind Projects: «100% καθαρή ηλεκτρική ενέργεια έως το 2040 - Η Πολιτεία της Νέας Υόρκης έχει στόχο την εγκατάσταση 9.000 μεγαβάτ (MW) ισχύος υπεράκτιας αιολικής ενέργειας έως το 2035». «Ως Δήμος προετοιμάζουμε την πόλη της Νέας Υόρκης για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, αντιμετωπίζουμε τις προσπάθειες αποκατάστασης από την οπτική γωνία της ισότητας και της δημόσιας υγείας. Κάνουμε πράσινο το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας, αναζωογονούμε τα παραλιακά μέτωπα της πόλης μας» / πηγή @ NYC.gov - Mayor's Office of Climate & Environmental Justice
Κολλημένοι ιδεολόγοι είναι πάντα «οι άλλοι». Ποτέ «εμείς».
Στο
κείμενο με την νέα «Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας» των ΗΠΑ, ακόμη πιο καίρια είναι η απώλεια επαφής με την πραγματικότητα για ό,τι αφορά την κλιματική κρίση. «Απορρίπτουμε τις καταστροφικές ιδεολογίες περί “κλιματικής αλλαγής” και του στόχου για “μηδενικές συνολικές εκπομπές”» διοξειδίου του άνθρακα (Net-zero emissions), γράφεται στο κείμενο. Αυτές οι «ιδεολογίες» έχουν «βλάψει πολύ την Ευρώπη» και είναι «επιδότηση για τους αντιπάλους μας», γράφουν παρακάτω. Ας το επαναλάβουμε, για να μην προκύψει καμιά παρεξήγηση: Η κλιματική κρίση υπάρχει πραγματικά, είναι επικίνδυνη, έχει εξαιρετικά μεγάλο κόστος και ήδη σκοτώνει δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους κάθε χρόνο. Ιδεολογικό κόλλημα έχει όποιος εξακολουθεί να αρνείται όλα αυτά.
Πράγμα που σημαίνει ότι σημερινή κυβέρνηση των ΗΠΑ στηρίζει τις γεωπολιτικές της εκτιμήσεις στην παραπληροφόρηση την οποία επινόησαν οι λομπίστες του πετρελαίου πριν από 50 χρόνια. Ε
ν έτει 2025, τόσο θρασύς δεν θα ήταν ούτε καν ο CEO της ExxonMobil. Αν μή τι άλλο, επειδή έτσι θα είχε αυτο-γελοιοποιηθεί μόνος του μπροστά στα μάτια των άλλων CEO.
Στα χρηματιστήρια, στους τραπεζικούς οίκους και στις ασφαλιστικές εταιρείες παγκοσμίως, εδώ και καιρό
είναι απολύτως σαφές ότι η κλιματική κρίση δεν είναι απλά πραγματικότητα, αλλά προκαλεί γιγαντιαίες οικονομικές ζημίες.
Για να παραθέσω τον Günther Thallinger, μέλος του διοικητικού συμβουλίου της
[ασφαλιστικής] Allianz: «Η μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών εκπομπών δεν είναι απλά και μόνον ζήτημα βιωσιμότητας, αλλά οικονομική και λειτουργική αναγκαιότητα για να αποφύγουμε να βρεθούμε σε ένα μέλλον, στο οποίο τα κλιματικά σοκ θα υπερβαίνουν την ικανότητά μας να ανακάμψουμε και θα υπερφορτώσουν πέραν των ορίων αντοχής τους κυβερνήσεις, επιχειρήσεις και νοικοκυριά ».

Η πορεία της μετοχής της Exxon Mobil στην Wall Street
 πριν και μετά την ορκομωσία Τραμπ (https://tradingeconomics.com)

Χαμογελούν ειρωνικά ακούγοντας τον φλύαρο γέροντα
Αντίθετα, στην Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι τα κράτη του κόσμου προκαλούν βλάβη στον εαυτό τους με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Και αυτό προκάλεσε
μάλλον κουνήματα κεφαλών, ειρωνικά γελάκια και καλά κρυμμένη περιφρόνηση για τον καυχησιάρη φλύαρο γέροντα.
Αξίζει να λάβουμε υπόψη ότι το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην συνολική αύξηση της δυναμικότητας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας
παγκοσμίως ήταν 83 % το 2022, 86 % το 2023 και 92,5 % το 2024. Επομένως, σχεδόν τίποτε άλλο δεν κατασκευάζεται στον τομέα αυτό, παρόλο που μπορεί να κανείς να έχει μια διαστρεβλωμένη εντύπωση, άν εστιάσει την προσοχή του αποκλειστικά και μόνον στους νέους σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με καύση άνθρακα στην Κίνα. Αυτή η κυριαρχία των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας οφείλεται απλώς στο γεγονός ότι αυτός είναι ο πιο φθηνός τρόπος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Ειδικά σε συνδυασμό με την επίσης ραγδαία αύξηση των μεγάλης κλίμακας συστημάτων αποθήκευσης (μπαταριών), και μάλιστα με ρυθμούς εκθετικούς. Και αυτό συμβαίνει παντού: «Η βιομηχανία ηλιακής ηλεκτρικής ενέργειας στις ΗΠΑ ακμάζει, παρά την εχθρότητα του Προέδρου εναντίον της», γράφει το βρετανικό περιοδικό The Economist.
Σύμφωνα με έκθεση της Ομοσπονδιακής Επιτροπής Ρύθμισης Ενέργειας των ΗΠΑ (Federal Energy Regulatory Commission, FERC), πάνω από το 91 % της νέας ισχύος
η οποία συνδέθηκε στο αμερικανικό ηλεκτρικό δίκτυο κατά το πρώτο εξάμηνο του 2025, ήταν από εγκαταστάσεις ανανεώσιμης ενέργειας [17,7 GW ανανεώσιμα σε σύνολο 19,4 GW-γιγαβάτ]. Τα φωτοβολταϊκά συστήματα είναι το μεγαλύτερο μέρος. Και αυτό συμβαίνει διαρκώς εδώ και πάνω από δύο χρόνια. Είναι ενδιαφέρον ότι ο ιστότοπος της FERC δεν είναι προσβάσιμος από γερμανικές διευθύνσεις IP (αν και αυτό μπορεί να παρακαμφθεί με μια σήραγγα VPN). Ίσως η κυβέρνηση των ΗΠΑ να ντρέπεται γι' αυτά τα στοιχεία [και φροντίζει να αποκρύπτονται σε κάποιες χώρες].
Προσθήκη νέας ισχύος σε MW στο ηλεκτρικό δίκτυο των ΗΠΑ στο πρώτο εξάμηνο του 2025
και στο αντίστοιχο του 2024 (FERC, Federal Energy Regulatory Commission)

Το εργαστήριο στο όνομα του οποίου δεν μπορεί πια να υπάρχει η λέξη «ανανεώσιμες»
Η αυταπάτη αυτής της κυβέρνησης είναι σχεδόν κωμική: Το «Εθνικό Εργαστήριο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας» μόλις μετονομάστηκε. Η λέξη «ανανεώσιμες» δεν εμφανίζεται πλέον στο όνομά του.
Εν τω μεταξύ, ακόμη και στην καρδιά του Τραμπισμού, στο Τέξας, το μερίδιο ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και η χωρητικότητα των εγκαταστάσεων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας επεκτείνονται με εκπληκτικό ρυθμό. Ο επιχειρηματικός κόσμος αδιαφορεί για την προπαγάνδα του Λευκού Οίκου υπέρ των ορυκτών καυσίμων
Ο λοιπός κόσμος έχει
προ πολλού κατανοήσει ότι η κλιματική κρίση είναι πραγματικότητα και ότι οι εναλλακτικές λύσεις είναι ελκυστικές. Όλες οι μετρήσεις δείχνουν τεράστιες πλειοψηφίες παγκοσμίως υπέρ μεγαλύτερης προστασίας του κλίματος. Φυσικά, οι ΗΠΑ εξακολουθούν να λαμβάνονται σοβαρά υπόψη ως οικονομική και στρατιωτική δύναμη, αλλά όχι από άλλες απόψεις. Τουλάχιστον όσο βρίσκονται στην εξουσία ο Ντόναλντ Τραμπ και το υπουργικό συμβούλιο το αποτελούμενο από κόλακες του. Κάνουν παγκόσμια πολιτική με εργαλείο την ίδια ακριβώς παραπληροφόρηση την οποία χρησιμοποιούν για να εξαπατήσουν τους ψηφοφόρους τους μέσα στις ΗΠΑ και για να διατηρήσουν ενεργούς τους μπράβους τους. Είναι πολύ σημαντικό να το έχουν αυτό στο μυαλό τους οι Ευρωπαίοι πολιτικοί. Ο Ντόναλντ Τραμπ τελικά θα φύγει, αλλά τα γεγονότα θα παραμείνουν.
Πρόβλεψη για νέα ισχύ που θα προστεθεί στο ηλεκτρικό δίκτυο των ΗΠΑ μεταξύ 2025 και 2028:
Περίπου 87 % της νέας ισχύος θα είναι αιολική + ηλιακή + υδροηλεκτρική, ή 84 % άν ληφθούν υπόψη
μόνον τα πολύ υψηλής πιθανότητας έργα. Η αναλογία ανεβαίνει πολύ πάνω από 90 %,
άν συμψηφιστούν οι αποσύρσεις παλιών εργοστασίων που λειτουργούν με άνθρακα, φυσικό αέριο
και πετρέλαιο (FERC - έλαβε υπόψη δεδομένα των Velocity Suite, Hitachi Energy, Yes Energy)

Ένα σημαντικό μέρος του πληθυσμού των ΗΠΑ είναι παραπληροφορημένο σε βάθος, ιδίως οι Ρεπουμπλικανοί ψηφοφόροι. Αυτό ισχύει όχι  μόνον για την κλιματική κρίση και τις εκλογές στις ΗΠΑ το 2020, αλλά και για την σημερινή κατάσταση της οικονομίας στις ΗΠΑ, για την μετανάστευση και πολλά άλλα ζητήματα. Μεγάλες μερίδες των Ρεπουμπλικανών ψηφοφόρων πιστεύουν σε διάφορες θεωρίες συνωμοσίας, στις οποίες περιλαμβάνονται και εκείνες που αφορούν το Ολοκαύτωμα. Μερικοί υποστηρικτές ακροδεξιών ιδεών ή ιδεών βασισμένων σε θεωρίες συνωμοσίας, δεν δίστασαν να παραδεχτούν ακόμη και ότι σκόπιμα και εντελώς συνειδητά διαδίδουν οι ίδιοι παραπληροφόρηση.
Εκτός από τους στενά ακροδεξιούς και συνωμοσιολογικούς κύκλους, την κύρια ευθύνη την φέρουν προπαντός το κανάλι Fox News και οι τοπικοί σταθμοί του εξίσου προπαγανδιστικού Sinclair Group. Και, φυσικά, το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα και ο ίδιος ο Τραμπ.
Προσθήκη νέας ηλεκτρικής ισχύος σε GW (γιγαβάτ) ετησίως, από φωτοβολταικά και αιολικά, παγκοσμίως και της Κίνας μόνης της (στοιχεία Ember Energy)
Από τις πολιτική με «μετα-αλήθειες» επωφελούνται μόνον τα κόμματα της «μετα-αλήθειας».
Ακόμα κι αν κάποιος αρνείται ότι υπάρχει κλιματική κρίση, οι καταστροφές συμβαίνουν. Μεγάλες περιοχές των ΗΠΑ, ιδίως περιοχές στις οποίες οι Ρεπουμπλικάνοι επιτυγχάνουν καλά εκλογικά αποτελέσματα, θα βιώσουν καταστροφικές μεταβολές. Επίσης, ο αναπόφευκτος μετασχηματισμός του παγκόσμιου ενεργειακού συστήματος δεν θα παύσει να συμβαίνει, αν κάποιοι προσποιούνται ότι δεν συμβαίνει. Το ίδιο ισχύει και για την οικονομική πολιτική: Δεν αλλάζεις τα στοιχεία για την ανεργία με το να μην τα δημοσιεύεις πια. Ο πληθωρισμός αυξάνεται, παρόλο που ο Τραμπ ισχυρίζεται επίμονα το αντίθετο. Το κόστος των δασμών δεν το πληρώνουν οι εξαγωγείς, αλλά κυρίως οι εισαγωγείς και οι καταναλωτές. Οι άνθρωποι,
αργά ή γρήγορα, θα τα προσέξουν όλα αυτά, το αργότερο όταν κοιτάξουν τους τραπεζικούς λογαριασμούς τους . Και αυτό ήδη φαίνεται από τα στοιχεία των δημοσκοπήσεων για την ικανοποίηση των πολιτών από την προεδρία Τραμπ.
Μπορεί να κερδίσεις εκλογές με μια πολιτική
της «μετα-αλήθειας», όμως έτσι καταστρέφεις την χώρα σου.
Για την Ευρώπη, αυτό πρέπει να γίνει πηγή αυτοπεποίθησης και να χρησιμεύσει ως προειδοποίηση για διάφορους Γερμανούς πολιτικούς. Όταν ο Πρωθυπουργός της Βαυαρίας Μάρκους Zέντερ [CSU] εφευρίσκει Καναδικά «μίνι πυρηνικά εργοστάσια» ή ο [πρόεδρος της κοινοβουλευτικής ομάδας του συγκυβερνώντος CDU] Γενς Σπαν προωθεί «πράσινο πετρέλαιο» και «καυστήρες αερίου για θέρμανση, οι οποίοι θα λειτουργούν και με ηλιακή ενέργεια» [για να καταπολεμήσει τις αντλίες θερμότητας], προκαλεί ζημιά. Και κυρίως  υποφέρει η ίδια η δημοκρατία. Μόνον κόμματα της «μετα-αλήθειας» όπως η AfD, επωφελούνται από μια πολιτική με «μετα-αλήθειες». Όταν είσαι στην αντιπολίτευση είναι εύκολο να λες ψέματα, γιατί δεν είσαι υποχρεωμένος να εφαρμόσεις στην πράξη τίποτε.
Όμως
να κυβερνήσεις επιτυχώς μπορείς μόνον εδώ, στην πραγματικότητα.
Β. Ανοησίες του Τραμπ: «Η αιολική ενέργεια απειλή για την εθνική ασφάλεια».
Και η ανοησία της απαισιοδοξίας
 
του Ούλριχ Φίχτνερ
 
Ullrich Fichtner: Welt im Wandel  - In der Pessimismus-Falle des Donald Trump, Der Spiegel, 2.2.2026, αρχειοθετημένο και εδώ
 
Το κυρίαρχο αίσθημα της εποχής μας λέει: Όλα πάνε κατά διαόλου. Πρόκειται για ανοησία

[...] Tην ώρα που ο Πρόεδρος των ΗΠΑ έλεγε τα ψέματά του εναντίον της αιολικής ενέργειας στο Νταβός, στην πατρίδα του έχασε τρεις μεγάλες δικαστικές υποθέσεις. Είχε προσπαθήσει να ακυρώσει έργα κατασκευής υπεράκτιων αιολικών πάρκων.
Μεταξύ αυτών είναι ένα έργο ισχύος 810 ΜW (μεγαβάτ) της νορβηγικής ενεργειακής εταιρείας Equinor στα ανοικτά των ακτών της Νέας Υόρκης, η κατασκευή του οποίου έχει ήδη ολοκληρωθεί σε ποσοστό 60 %. Ο Τραμπ «έσβησε» το έργο αυτό με το χοντρό μαρκαδόρο του πριν από τα Χριστούγεννα, επειδή, εκεί στο παράλληλο σύμπαν του, αποτελεί απειλή για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ. Θέλει σκέψη για να το καταλάβεις. Όμως το δικαστήριο σταμάτησε αυτόν, όχι την αιολική ενέργεια.
Τρεις φορές μέσα σε μια εβδομάδα, η αλήθεια και το σωστό επικράτησαν. Κι αυτό είναι πολύ εντυπωσιακό σε τέτοια εποχή. Οι εταιρείες οι οποίες πολέμησαν με δικαστικά μέσα ενάντια στην εκτελεστική εντολή του Τραμπ, όλες ευρωπαϊκές παρεμπιπτόντως, πριν πάνε στα δικαστήρια ίσως θα έπρεπε να φοβηθούν ότι ο Ντον στον Λευκό Οίκο θα κάνει μετά τη ζωή τους ακόμη πιο δύσκολη. Και οι δικαστές που του αντιτάχθηκαν ίσως θα έπρεπε να είχαν σκεφτεί ότι μετά από τέτοια απόφαση η σταδιοδρομία τους θα τελειώσει. Αλλά δεν νοιάστηκαν ούτε οι μεν. ούτε οι δε.
Δεν νοιάστηκαν επειδή νοιάζονται για τον κόσμο. Και έτσι απέδειξαν ότι είναι καλύτερο να ανάβεις ένα κερί παρά να θρηνείς συνεχώς γιατί το σκοτάδι είναι βαθύ. Είθε να βρεθούν μιμητές για να συνεχίσουν. 
Ο Christian Stöcker είναι Καθηγητής Ψηφιακής Επικοινωνίας στο Πανεπιστήμιο Εφαρμοσμένων Επιστημών του Αμβούργου και επικεφαλής του μεταπτυχιακού προγράμματος για την Ψηφιακή Επικοινωνία. Συμμετέχει σε διάφορα ερευνητικά κέντρα και εγχειρήματα που ασχολούνται με την αλληλεπίδραση μεταξύ της τεχνολογίας των ψηφιακών μέσων, της δημοσιογραφίας και της δημόσιας σφαίρας.
Ως εμπειρογνώμων στην επίδραση του ψηφιακού μετασχηματισμού και των αλγορίθμων στην δημόσια σφαίρα, τη δημοσιογραφία και στις ίσες ευκαιρίες των πολιτών, διετέλεσε σύμβουλος της Γερμανικής Ομοσπονδιακής Βουλής (Bundestag), των κοινοβουλίων της Θουριγγίας και του Σλέσβιχ-Χόλσταϊν, και της Διερευνητικής Επιτροπής (Enquete-Kommission)
της Γερμανικής Ομοσπονδιακής Βουλής για την Τεχνητή Νοημοσύνη. Το 2021 και το 2022 ήταν μέλος της συμβουλευτικής επιτροπής της πρωτοβουλίας nextMedia του Αμβούργου. Μέχρι το τέλος του 2022, ο Stöcker ήταν Media Fellow στην δεξαμενή σκέψης The New Institute.
Ο Stöcker διατηρεί την εβδομαδιαία στήλη
«Der Rationalist» στο Spiegel Online. Το 2020 εκδόθηκε το βιβλίο του «Εμείς είμαστε το πείραμα» (Das Experiment sind wir), με θέμα το πώς η ανθρωπότητα θα αντιμετωπίσει και θα χειριστεί τις εκθετικής κλίμακας αλλαγές που προκαλεί η «Μεγάλη Επιτάχυνση»
.
Ο Ullrich Fichtner (1965) από το 2001 ταξιδεύει σε όλο τον κόσμο ως ρεπόρτερ για τον Spiegel με σπουδαία ρεπορτάζ από ζώνες κρίσης. Ανάμεσα στις έδρες της δραστηριότητας του περιλαμβάνονται το Βερολίνο, το Αμβούργο, η Νέα Υόρκη και το Παρίσι. Σπούδασε πολιτική επιστήμη, ιστορία και γερμανική φιλολογία στα Πανεπιστήμια της Βρέμης και του Βερολίνου. Παράλληλα με τις σπουδές του εργαζόταν για τις εφημερίδες Weser-Kurier και Frankfurter Rundschau καθώς και για το πρακτορείο ειδήσεων Associated Press. Στο γραφείο του Associated Press στο Βερολίνο βρέθηκε την εποχή της επανένωσης της Γερμανίας. Το 1994 έγινε συντάκτης ειδήσεων στην Frankfurter Rundschau και μετά ανταποκριτής της στο Βερολίνο. Από το 2000 έως 2001 έγραφε στην Zeit, από το 2001 ,στον Spiegel.
Το δημοσιογραφικό έργο του Fichtner έχει λάβει πολλά βραβεία, όπως το βραβείο Egon Erwin Kisch και το βραβείο Henri Nannen.
Βιβλία: Billionenpoker. Wie Banken und Staaten die Welt mit Geld überschwemmen – und uns arm machen (επιμ.), 2012, Geboren für die großen Chancen: Über die Welt, die unsere Kinder und uns in Zukunft erwartet, 2023, Die Macht der Musik, 2025
 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Albrecht von Lucke contra Harald Welzer

Albrecht von Lucke contra Harald Welzer
«Μεταπολιτική» α λα Τραμπ
 (πολιτική = καπιταλισμός);
Ή,λόγω Τραμπ,το Πολιτικόν
  επιστρέφει στην Ευρώπη;

Η Διακυβέρνηση στην ΕΕ - Στον καιρό του Ουκρανικού πολέμου και της κλιματικής κρίσης

Axel Springer SE, Politico, ρωσικό πετρέλαιο, ορυκτά καύσιμα

Axel Springer SE, Politico, ρωσικό πετρέλαιο, ορυκτά καύσιμα
«Στόλοι φαντάσματα» και η ελληνική «βαριά βιομηχανία»

Jan-Werner Müller: Αντιπροσωπευτική δημοκρατία στη μεταπολεμική Ευρώπη και ο λαϊκισμός ως σκιά της

Μαλθακότητα και δικαιωματισμός; Παρακμή της Δύσης; Ή κοινωνία των πολιτών χωρίς πολίτες;

Φιλελευθερισμός από φόβο για εποχές φόβου - Η περίπτωση της Τζούντιθ Σκλαρ

Φιλελευθερισμός από φόβο για εποχές φόβου - Η περίπτωση της Τζούντιθ Σκλαρ
Οι ουτοπικές φιλελεύθερες ιδεολογίες και η ταύτιση του πολιτικού ανταγωνισμού με τη «σχέση εχθρού και φίλου» (Καρλ Σμιτ) συνδημιούργησαν δυστοπία, «επικίνδυνο» κόσμο.

Το παλιό έχει πεθάνει, το καινούργιο μάς έχει γίνει πρόβλημα

Ο εγκλωβισμός στα όρια της οικονομίας: Φαντασιοπληξίες αριστερών ιδεολόγων

Ο ατυχής όρος «ακραίο Κέντρο». Στη Βρετανία και αλλού, κυρίως στην Ελλάδα

Υπάρχει ακόμη «άνθρωπος» και ανθρωπισμός; Φουκώ και Χάιντεγκερ ή «Σχολή της Φρανκφούρτης»;

Κρυμμένα μυστικά & αυταπάτες στη «ριζοσπαστική Αρiστερά» & στους επίδοξους Έλληνες Σοσιαλδημοκράτες

«Οι πολλοί», οι ελίτ και ο Λένιν. Υπενθύμιση του αυτονόητου

«Οι πολλοί», οι ελίτ και ο Λένιν. Υπενθύμιση του αυτονόητου
Πάντα οι μειοψηφίες - ξυπόλητες ή κομψά ντυμένες - «σκαρφαλώνουν μέσα σε σκοτάδια απόλυτα»

Τα απομεινάρια μιας ημέρας του Ιουλίου 2015

Τα απομεινάρια μιας ημέρας του Ιουλίου 2015
   Ο βαρώνος Μινχάουζεν,
τo δημοψήφισμα, η υπνοβα-
 σία και το πολιτικό λάθος

Φράνσις Φουκουγιάμα: «Ζούμε σε εποχή πολιτικής αποσύνθεσης. Ωστόσο, πιστεύω ακόμη στην πρόοδο»

Πολιτική Δύση, πολιτισμική Δύση - Παλινόρθωση του Παλαιού Καθεστώτος στην εποχή των διακινδυνεύσεων;

Πολιτική Δύση, πολιτισμική Δύση - Παλινόρθωση του Παλαιού Καθεστώτος στην εποχή των διακινδυνεύσεων;
Προς εθνικούς «ιδιαίτερους δρόμους»; Ή θα ολοκληρωθεί πλανητικά το ημιτελές (και πολύ πρόφατο) επίτευγμα, η αντιπροσωπευτική δημοκρατία με συνταγματικά εγγυημένες ελευθερίες και δικαιώματα;

Ελλάδα 2009-2023, χρόνια πολιτικής δυσαρέσκειας (21.8.2023)

The 2024 state of the climate report: Perilous times on planet Earth

The 2024 state of the climate report: Perilous times on planet Earth
BioScience - American Institute of Biological Sciences/ University of Oxford

Our World in Data - CO₂ emissions

Kate Bush: Little Shrew - Η μικρή μυγαλή (ή «Η Χιονονιφάδα»)

Kate Bush: Little Shrew - Η μικρή μυγαλή (ή «Η Χιονονιφάδα»)
Ένα αντιπολεμικό animation

Mariana Mazzucato: A progressive green-growth narrative (Project Syndicate, Social Europe)

Χρίστος Αλεξόπουλος - Υπό κοινωνιολογικό πρίσμα (Μεταρρύθμιση)

Πώς στήνεται μια «πιο σοβαρή» Χρυσή Αυγή - Η προϊστορία του κόμματος «Εναλλακτική για τη Γερμανία»

Πώς στήνεται μια «πιο σοβαρή» Χρυσή Αυγή - Η προϊστορία του κόμματος «Εναλλακτική για τη Γερμανία»
Από τους σκληρούς νεοφιλελεύθερους ευρωσκεπτικιστές οικονομολόγους και επιχειρηματίες στον αντισυστημικό λαïκο-ναζισμό

Green European Journal

             

CO₂ and Greenhouse Gas Emissions

CO₂ and Greenhouse Gas Emissions
Our World in Data

2013: Η ελληνική κρίση μέσα στην ευρωπαϊκή. Είμαστε ακόμα ζωντανοί; (4.2.2013)

Verlyn Klinkenborg: Τι συμβαίνει στις μέλισσες και στις πεταλούδες (και σε άλλα όντα);

Verlyn Klinkenborg: Τι συμβαίνει στις μέλισσες και στις πεταλούδες (και σε άλλα όντα);
Γιατί οι άνθρωποι δεν το συνειδητοποιούν;

Αρχειοθήκη ιστολογίου

Αναζήτηση αυτού του ιστολογίου

Ειδικά Θέματα - Κρίση και Κριτική

Φιλελεύθεροι και «ριζοσπαστική Αριστερά» απέναντι στον εθνικολαϊκισμό και την «αντισυστημική Δεξιά»

Φιλελεύθεροι και «ριζοσπαστική Αριστερά» απέναντι στον εθνικολαϊκισμό και την «αντισυστημική Δεξιά»
Ένα άρθρο από τον Απρίλιο του 2017

Ντομινίκ ντε Βιλπέν: «Οι τωρινές ΗΠΑ δεν αδιαφορούν για την Ευρώπη»

Ντομινίκ ντε Βιλπέν: «Οι τωρινές ΗΠΑ δεν αδιαφορούν για την Ευρώπη»
«Θέλουν να κάνουν τους Ευρωπαίους υποτελείς και υποτακτικούς τους»

Σοβαρά, όλα αυτά τα έκανε μόνος του ο Τραμπ ;

Σοβαρά, όλα αυτά τα έκανε μόνος του ο Τραμπ ;
Από τον Χένρυ Κίσσινγκερ,
  την «Μεγάλη Σκακιέρα»
  (Ζμπίγκνιου Μπρεζίνσκι)
και τους Νεοσυντηρητικούς,
σε εξεγερμένους ολιγάρχες
 «Νεαρούς Συντηρητικούς» 

Ένας Κουβανο-Αμερικανός σε ειδική αποστολή στη Βουδαπέστη:
«Your success is our success»

Ένας Κουβανο-Αμερικανός σε ειδική αποστολή στη Βουδαπέστη:<br>«Your success is our success»
Η Σαπφώ Νοταρά θα έλεγε:
   «Σόδομα και Γόμορα»!

Ο Βολόντιμιρ Ζελένσκυ για την Ευρώπη

«Μερικοί Ευρωπαίοι ηγέτες, μπορεί μεν να κατάγονται από την Ευρώπη αλλά δεν είναι με την Ευρώπη. Πολύ συχνά κάποιοι Ευρωπαίοι στρέφονται εναντίον του εαυτού τους αντί να ενωθούν [...] Αγαπητοί φίλοι, δεν πρέπει να αυτοϋποβιβαζόμαστε στη δεύτερη κατηγορία. Ποτέ δεν πρέπει να αποδεχτούμε ότι η Ευρώπη μας είναι απλά και μόνον μια σαλάτα από μι-κρά και μεσαία κράτη, σαν λίθοι πλίνθοι κέραμοι ατάκτως ερριμένοι»
[...] Η Αμερική αλλάζει, αλλά κανείς δεν ξέρει προς τα που ακριβώς το πάει [...] η Ευρώπη αντιμετωπίζει πρόκληση, ο ευρωπαϊκός τρόπος ζωής τίθεται υπό αμφισβήτηση».

Ευρωσκεπτικιστές κατά λάθος

Ευρωσκεπτικιστές κατά λάθος
Πολιτική ανευθυνότητα και
  στρατηγική ανικανότητα

Crans Montana, καταστροφή και απορρύθμιση, φιλελευθεριστί deregulation. Στην Ελβετία ρε γαμώτο;

Εδώ και καιρό, προπαγανδίζεται επίμονα ότι οι «υπερβολικές» ρυθμίσεις των οικονομικών δραστηριοτήτων (ακριβέστερα, κάποιων επιλεγμένων από τους προπαγανδιστές), οι πολύ περιεκτικοί κανονισμοί και οι υποχρεωτικές προδιαγραφές, κάνουν κακό. Κακό στην οικονομία και στην ευημερία, λένε. Έχει εφευρεθεί και η λέξη «υπερρύθμιση» (overregulation). Την ορίζουν ως το δηλητήριο για την οικονομία. Για τις ρυθμίσεις και κανονισμούς έχει επιστρατευθεί ως libertarian δυσφημιστικό συνώνυμο ο μισητός όρος «γραφειοκρατία», για να τονισθούν, ως αντίθεση του, τα υποτιθέμενα καλά, τα οποία υπόσχεται η απορρύθμιση.
Στους διστακτικούς κλείνουν το μάτι: Χαλαρά, παιδιά. Εν ανάγκη, καλά υπόσχεται και η μη «σχολαστική» εφαρμογή κανονισμών και ρυθμί-σεων. Όσων, άν καταργηθούν, θα ξεσπάσει σκάνδαλο.
Η deregulation θα μπορούσε να αναγορευτεί ως η πιο επιτυχημένη λέξη των μετά την πανδημία Covid χρόνων. Διότι τυγχάνει αποδοχής, άρα, στο βαθμό του δυνατού, και εφαρμογής στην πράξη. Και παράγει καρπούς, διατί να το κρύψωμεν άλλωστε;
Ας μη κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλο μας, λοιπόν. Είναι και δικοί της καρποί (άν και όχι αποκλειστικά δικοί της), μεταξύ άλλων ακόμη και γεγονότα όπως η σύγκρουση στα Τέμπη και τώρα η φρικτή πρωτοχρονιάτικη φωτιά στο μπαρ του Crans-Montana, αυτή που έκαψε δεκάδες νέα παιδιά.
Δεν υπάρχει ούτε ένα Άρθρο του Κανονισμού Πυροπροστασίας οποιασδήποτε χώρας στην Ευρώπη, το οποίο να μην είχε παραβιαστεί στον Ελβετικό τόπο της φρίκης. Όχι σε χώρα των Βαλκανίων ή της Μεσογειακής ζώνης. Στην πάμπλουτη Ελβετία, στον πιο glamour τόπο των χειμερινών Άλπεων. Το τί μπορεί να συνεπάγεται αυτό, το συνειδητοποίησαν ανήμερα Πρωτοχρονιά του 2026. Όμως, το συνειδητοποίησαν πράγματι;
Η hot οικονομία έχει αντικαταστήσει τον καυτό θεό Μολώχ, στην αγκαλιά του οποίου κάποτε έψηναν τα παιδιά τους οι πιο ευνοημένοι πιστοί του. Για να ευαρεστηθεί ο θεός και να συνεχίσει να τούς το ανταποδίδει.
Vae iuvenibus !

Φωνές μέσα από το Ιραν

Ερφάν Σολτανί, 26 χρονών

Ερφάν Σολτανί, 26 χρονών
Είμαστε όλοι Ιρανοί δημοκράτες

Ο Carl Schmitt στη Silicon Valley

Ο Carl Schmitt στη Silicon Valley
Αποικισμός του πλανήτη Άρη,
ο Αρμαγεδδών, ο Κατέχων
     και η Αντίχριστος

Η ατζέντα της δημόσιας συζήτησης και της πολιτικής

Η ατζέντα της δημόσιας συζήτησης και της πολιτικής
Ποιοί ορίζουν ποιά θέματα αξίζουν να συζητώνται δημόσια και ποια όχι;

Tεχνητή νοημοσύνη: Contradictio in terminis, με άλλα λόγια σχήμα οξύμωρον;

Tεχνητή νοημοσύνη: Contradictio in terminis, με άλλα λόγια σχήμα οξύμωρον;
 H ΑΙ είναι ψηφιακή τεχνο-
λογία όπως όλες οι άλλες
Ανήκει στην κατηγορία «ερ-
γαλεία». Παρά την «προώ-
 θηση», τον ντόρο και την
 δημοσιολογούσα ευπιστία,
δεν της ταιριάζει ο ενθουσια-
    σμός, ούτε ο τρόμος

Δημοφιλείς αναρτήσεις

Micha Brumlik, εις μνήμην: Από το προλεταριάτο στον όχλο

Micha Brumlik, εις μνήμην: Από το προλεταριάτο στον όχλο
 Το νέο αντιδραστικό κοινω-
νικό υποκείμενο και ο βονα-
  παρτισμός α λα Τραμπ

Ουκρανία, Γάζα και λοιπά

Ουκρανία, Γάζα και λοιπά
   Από δω «οι δικοί μας»,
τους αξίζει συμπαράσταση -
      Από κεί οι άλλοι·
δεν είναι δικοί μας, καλά να πάθουν

Μάικλ Σαντέλ: Ευρωπαίοι, ξυπνήστε από το «Αμερικανικό Όνειρο»

Χρυσόστομος Α. Σταμούλης - Antidosis

Χρυσόστομος Α. Σταμούλης - Antidosis
Ήταν από τα πιο λαμπερά
μυαλά· φώτιζε την Θεσσα-
λονίκη σε μίζερους καιρούς

Micha Brumlik: Νέα Δεξιά, παλιοί στοχαστές

Micha Brumlik: Νέα Δεξιά, παλιοί στοχαστές
Από τον Μάρτιν Χάιντεγκερ
  στον Αλεξάντρ Ντούγκιν
Πούτιν, Όρμπαν, AfD & Σία
     σε ρόλους μαθητών

Στάνλεϋ Χόφμαν: Ευρώπη, για τους σωστούς λόγους

Στάνλεϋ Χόφμαν: Ευρώπη, για τους σωστούς λόγους
Κίσσινγκερ - Μπρεζίνσκι και Ευρώπη: Ένας μεγάλος πολιτικός επιστήμονας των ΗΠΑ θυμάται (2011)

Ρόμπερτ Κάπλαν και Κυριάκος Μητσοτάκης: Δελφικοί χρησμοί ή στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης;

Ρόμπερτ Κάπλαν και Κυριάκος Μητσοτάκης: Δελφικοί χρησμοί ή στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης;
  Ευχαριστούμε Αμερική,
     όμως φτάνει πιά !

Βολόντιμιρ Eρμολένκο: Τα όνειρα της Ευρώπης, βλέποντας από την Ουκρανία του 2014

Βολόντιμιρ Eρμολένκο: Τα όνειρα της Ευρώπης, βλέποντας από την Ουκρανία του 2014
«Εμείς οι Ουκρανοί είμαστε
    αυτή η άλλη Ευρώπη.
Aυθόρμητη, συναισθηματική,
     Ευρώπη της πίστης»

Ακροδεξιά, ψεκασμένοι, κλιματική κρίση, ΑΠΕ και ορυκτά καύσιμα

Ακροδεξιά, ψεκασμένοι, κλιματική κρίση, ΑΠΕ και ορυκτά καύσιμα
Οι ψευδοεπιστήμες και οι θεωρίες συνωμοσίας είναι σήμερα το πιο ισχυρό ναρκωτικό και προκαλούν συλλογική αποβλάκωση. Δεν είναι το παραδοσιακό ιδεολογικό όπιο, «μαζεμένο από το χωράφι». Είναι καθαρή ηρωίνη, «βιομηχανι-κής παραγωγής».
Από στενά πολιτική άποψη, θα άξιζε να εξεταστεί, γιατί τόσο εύκολα, σχεδόν όλοι οι απλοί άνθρωποι με λίγο ή πολύ ακροδεξιές ιδεολογικές προτιμήσεις (αλλά και πολλοί από τους αναρχικούς και αριστερίστες), είναι, πάνω απ' όλα, σφοδροί αρνητές της κλιματικής αλλαγής, πετρελαιολάγνοι, αεριοφάγοι, βενζινομανείς, λιγνιτοδίαιτοι, μισούν τα αιολικά και τα φωτοβολταïκά πιο πολύ και από τον διάολο. Και ηδονίζονται τόσο πολύ με την εισπνοή των πραγματικών ψεκαστικών αερίων, αυτών που εκπέμπουν οι επιτήδειοι, οι έχοντες συμφέρον από την αποβλάκωση και μαζοποίηση.
Η απέχθεια για τις ΑΠΕ είναι συνήθης ανορθολογισμός; Είναι κλασική ιδεολογία (ψευδής συ-νείδηση); Ή μήπως είναι σύμπτωμα πιο πολύπλοκης και πιο σκληρής διαστροφής, μιας παθολογίας ενός συγκεκριμένου ανθρωπολογι-κού τύπου, μια «μεταμοντέρνα» δεισιδαιμονία, η οποία δυναμώνει ακριβώς επειδή επικρατεί ο «μεταμοντέρνος» κανόνας του σχετικισμού, το anything goes;
Γιατί σ΄ αυτή την κοινωνική διαμάχη υπάρχει και μια άλλη πτυχή. Η κάλυψη των ενεργειακών αναγκών με άντληση ενέργειας είτε απευθείας από την πρωταρχική φυσική πηγή ενέργειας του πλανήτη (δηλαδή συλλαμβάνοντας την ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία του ήλιου με τα φωτοβολταïκά συστήματα), είτε από την ατμοσφαιρική κυκλοφορία που προκαλεί αυτή η ακτινοβολία (ανεμογεννήτριες), εκλαμβάνεται ως απόκλιση, ως επικίνδυνη «καινοτομία». Ενώ η κάλυψη των ενεργειακών αναγκών μέσω εταιρειών που καίνε ορυκτά καύσιμα, είναι κάτι που εκλαμβάνεται ή γίνεται ανεκτό ως «το φυσικό», «το λογικό», «η κανονικότητα».
Έτσι η ανορθολογικότητα δεν εμφανίζεται απλά ως μέρος του λόγου μιας ορισμένης κοινής γνώμης, τον οποίο μπορεί κανείς να κατατάξει στα αποτελέσματα της εσκεμμένης παραπλάνησης λόγω συμφερόντων, στο «ψέκασμα», στη διάδοση πλασματικών «πραγματικοτήτων», στις συνέπειες της ιδεολογίας ως ψευδούς συνείδη-σης κτλ.
Το ίδιο το γεγονός ότι γίνεται και σήμερα συζήτηση για το τι από τα δύο είναι απόκλιση και τι κανονικότητα (η χρήση απευθείας της πρωταρχικής πηγής ενέργειας; ή η άντληση ενέργειας με καύση μέσα σε ελάχιστο ιστορικό χρόνο προïόντων που προέρχονται από την ίδια πηγή και η βιόσφαιρα τα δημιούργησε ενεργών-τας επί εκατομμύρια χρόνια;), θέτει πάλι το πολυσυζητημένο ερώτημα του λογικού και του ανορθολογικού τόσο ως προς τα μέσα, όσο και ως προς τους σκοπούς.
Δεν είναι ζήτημα «παραπλάνησης»· αλλά ερωτά τί (είτε μέσο είτε σκοπός) μπορεί να είναι επιστημονικά (εν τέλει λογικά) έγκυρο και τί δεν μπορεί.
Είμαστε σε εποχή στην οποία οι δεισιδαιμονίες με προέλευση άμεσα θρησκευτική έχουν, υπο-τίθεται, υποχωρήσει. Οι άλλες;

Νοέμβριος 2024

Σωστός διπολισμός, λάθος διπολισμός; Καλός αρχηγισμός, κακός αρχηγισμός;

Σωστός διπολισμός, λάθος διπολισμός; Καλός αρχηγισμός, κακός αρχηγισμός;
Η δομική μονιμότητα του διπολισμού και του αρχηγισμού στο ελληνικό κομματικό σύστημα. Και οι θεσμικές-συνταγματικές βάσεις του

Οι ΗΠΑ σήμερα
Tι απομένει να κάνουμε εμείς, οι Ευρωπαίοι;

Οι ΗΠΑ στα χρόνια πριν την ήττα στο Βιετνάμ, ήταν παντοδύναμη υπερδύναμη, όπως άλλωσε και η ΕΣΣΔ. Με άνεση έκαναν τότε και οι δύο τις «δουλειές» τους σε κάθε γωνιά του πλανήτη και σταματούσαν μόνον όπου ερχόταν σε αντιπαράθεση μεταξύ τους (π.χ. κρίση πυραύλων στην Κούβα). Αυτό άρχισε να αλλάζει μετά τις στρατιωτικές και πολιτικές ήττες στο Βιετνάμ και στο Αφγανιστάν αντίστοιχα.
Σήμερα ΗΠΑ και Ρωσία είναι στρατιωτικοί γίγαντες (οι ΗΠΑ είναι και οικονομικός γίγας, μέχρι νεωτέρας) αλλά αμφότεροι με πήλινα πολι-τικά πόδια.
Ωστόσο, η μεν Ρωσία είναι κλασική απολυταρχία και λειτουργεί έτσι, στοιχειωδώς αποδοτικά, με την σταθερότητα που μπορούσαν να έχουν οι καθαρά αντιδραστικές, μοναρχικές πολιτικές εξουσίες του 19ου Αιώνα. Λειτουργεί όπως λειτουργούσαν στο εσωτερικό τους, αλλά επίσης πιέζοντας στρατιωτικά τον άμεσο περίγυρο τους η τότε Αυτοκρατορική Ρωσία της Μεταναπολε-όντειας εποχής, η δικέφαλη Μοναρχία των Αψ-βούργων, η Γαλλία της Παλινόρθωσης, η Πρω-σία, αλλά και η Βικτωριανή Αγγλία
Αντίθετα, οι ΗΠΑ, άν τις δούμε από τη σκοπιά του πολιτικού συστήματος, ή συνταγματικά, ή και ως νομικό-πολιτικό πολιτισμό εντός μιας αντιπροσωπευτικής δημοκρατικής τάξης πραγμάτων, είναι πολιτικό αναρχομπάχαλο. Ως πο-λιτικός πολιτισμός είναι παγιδευμένη σε μια απολιθωμένη, παλαιολιθική μορφή Δημοκρατίας, υπό συνταγματικό καθεστώς του 19ου Αι-ώνα. Στο παγκόσμιο συστημα και στη γεωπολιτική του 1967 ή ακόμη του 1989, αυτό λειτουργούσε επαρκώς. Όμως εν έτει 2023 δεν λειτουργεί. Παράγει γενικευμένο ανορθολογισμό.
Ποιός φανταζόταν στην εποχή του Βιετναμικού Πολέμου, στη δεκαετία του 1970, ότι 40-50 χρόνια μετά, θα μπουκάριζαν στο Καπιτώλιο της Ουάσιγκτων «αντισυστημικά» φρικιά με κέ-ρατα και με αρκουδοτόμαρα, με καλάσνικωφ στα χέρια, για να ενθρονίσουν ξανά τον ηττημένο στις εκλογές αγαπημένο τους Πρόεδρο;
Αν δούμε τη μεγάλη εικόνα, το χειρότερο μειονέ-κτημα των ΗΠΑ και πηγή των πολιτικών κακών είναι ο λεγόμενος Αμερικανικός τρόπος ζωής. Στις ΗΠΑ αγοράζουν ακόμη τη βενζίνη για τα αυτοκίνητά τους στο 1/2 της τιμής που κοστίζει το ίδιο εμπόρευμα στην Ελλάδα, στη Γερμανία, στην Ισπανία ή στην Πολωνία. Την ίδια στιγμή, όλοι οι επιστημονικοί δείκτες κοινωνικών ανισοτήτων κατατάσσουν στις ΗΠΑ σε ίδιο επίπεδο με τις Μεσανατολικές χώρες ή με το Μεξικό και με την Βενεζουέλα. Καμιά σχέση με την ηπειρωτική Ευρώπη, τουλάχιστον την βορείως των Άλπεων.
Ο λεγόμενος Αμερικανικός τρόπος ζωής δεν είναι διατηρήσιμος. Η εμφανής πια αποτυχία του είναι η αιτία που μετά το 1980 διέβρωσε το πολιτικό σύστημα των ΗΠΑ και τώρα το καταστρέφει.

Η Ευρώπη πρέπει να διασφαλιστεί για να είναι ανθεκτική σε ενδεχόμενη ολική αποτυχία των ΗΠΑ. Αυτό συνεπάγεται, πρώτα-πρώτα, χειροπιαστά και πολύ σκληρά πράγματα. Είναι καιρός να αποκτήσει η ΕΕ την πιο συνεκτική κοινή πολιτική άμυνας και ασφάλειας που ταιριάζει σε μια Ένωση κρατών. εν μέρει με ομοσπονδιακά χαρακτηριστικά. Να αποκτήσει κοινό στρατό με ισχυρή κοινή δύναμη αποτροπής.
Δύσκολο αλλά αναγκαίο - ανάγκα και Θεοί πείθονται. Άλλη εναλλακτική λύση δεν έχει.
Οι πραγματικοί δημοκράτες και οπαδοί της μα-χόμενης δημοκρατίας θα είναι οι κινητήριες δυνάμεις γι αυτόν τον δύσκολο και οδυνηρό μετασχηματισμό. Στις αυθεντικά δημοκρατικές πολιτικές δυνάμεις των χωρών της Ένωσης, αρχίζοντας από τις Πράσινες και Σοσιαλιστικές (ή Σο-σιαλδημοκρατικές, το ίδιο είναι), φθάνοντας μέ-χρι και όσες Συντηρητικές και Φιλελεύθερες όχι μόνον διακηρύσσουν αλλά και εννοούν ότι το φι-λελεύθερο δημοκρατικό κράτος, δηλαδή αυτό με δικαιώματα και ελευθερίες, αξίζει να συντηρηθεί και να βελτιωθεί, τίθενται νέα καθήκοντα: Βιωσιμότητα, κοινωνική συνοχή, συμφιλίωση με τη φύση, ανθεκτικότητα έναντι διακινδυνεύσεων. Και γεωπολιτικών. Αυτό το έργο είναι πεδίον δόξης λαμπρόν και για ό,τι αξίζει να λέγεται μια εκδοχή Αριστεράς άξια της εποχής μας. Δηλαδή δημοκρατική και ανανεωτική.
Οι ΗΠΑ είναι δημοκρατία μεν, παλαιολιθικής κοπής δε - έχει μείνει στον 19ο Αιώνα -, με νομικό και πολιτικό πολιτισμό ημι-νεωτερικού τύπου, με κοινωνία σε αγεφύρωτο διχασμό και με μεγάλα τμήματα της βυθισμένα σε αδιέξοδη πολιτισμική παρακμή.
Ο λεγόμενος Αμερικανικός τρόπος ζωής (που βασίζεται στα ορυκτά καύσιμα) είναι αδιέξοδος, μη διατηρήσιμος και καταστρέφει τον πλανήτη, γι αυτό έχει ημερομηνία λήξης. Η ακραία κοινω-νική ανισότητα και το απαρχαιωμένο πολιτικό σύστημα στις ΗΠΑ μπορούν μόνον να παράγουν πολιτικές παρακμάζουσας Πολιτείας. Δεν είναι ασφαλές να στηριζόμαστε ως Ευρώπη σε μια παρακμιακή δημοκρατία.

Οκτώβριος 2023

Αγώνες για αναγνώριση σε εποχή κρίσης και αποτυχίας: Αποδέσμευση και Παρεμποδισμένες Επικοινωνίες

Αγώνες για αναγνώριση σε εποχή κρίσης και αποτυχίας: Αποδέσμευση και Παρεμποδισμένες Επικοινωνίες
Ποια δικαιώματα είναι έγκυρα,
τί λογής αξίες, ποιών αξίες;

Ταυτοτικά & καθολικά δικαιώματα: Γάμος για όλους
Πλανήτης για όλους, σημερινούς κι επόμενους;

«..Και συ χτενίζεσαι»
Μερικούς μήνες αφότου κάηκε η Θράκη, πνίγη-κε στις πλημμύρες η Θεσσαλία, ένα χρόνο μετά το τρομακτικό σιδηροδρομικό δυστύχημα στη χώρα που σχεδόν δεν έχει τρένα, και ενώ η ζωή στις IX-αυτοκινητόπληκτες ελληνικές μεγαλουπόλεις και στις συνοικίες τους γίνεται όλο και πιο αβίωτη, λες και ζούμε σε πόλεις της Μέσης Ανατολής, ποιές θεώρησε ως πιο επείγουσες νομοθετικές επεμβάσεις και μεταρρυθμίσεις η ελληνική πολιτική εξουσία;
Αυτό το ερώτημα ίσως απασχολήσει τους αυριανούς ιστορικούς των πολιτικών συστημάτων και των κοινωνιών. Από τη σκοπιά της απλής λογικής, προκειμένου να απαντήσουν γιατί συνέβη έτσι όπως βλέπουμε να συμβαίνει τώρα και όχι αλλιώς, ίσως οι ιστορικοί σηκώσουν τα χέρια ψηλά με απορία.
Ίσως πάλι σκεφτούν ότι η ελληνική σοφή ρήση «πάμε κι όπου βγει» έδωσε λύση σε ένα ακόμη πρόβλημα.
Εάν όμως λάβουμε υπόψη αριθμούς και ποσοστά (πράγματα που δεν συνηθίζεται να τα χειρίζονται με σεβασμό στη χώρα των Greek stati-stics), είναι αναπόφευκτο και το το πολιτικό-ηθικό ερώτημα:
Πόσο κερδίζουν ή χάνουν σε δημοκρατική νομι-μοποίηση τα απανταχού δημοκρατικά κομματικά συστήματα - όπως εν προκειμένω το ελληνικό, όταν, αφενός σπεύδουν να ικανοποιήσουν αιτήματα ή δικαιώματα, π.χ. στο γάμο, ενός ποσοστού του πληθυσμού πολύ μικρότερου του 5 %, και αφετέρου, την ίδια στιγμή, αδιαφορούν εντελώς και δεν κάνουν απολύτως τίποτε (ή κά-νουν παρελκυστικές κινήσεις), για ό,τι αφορά τα πιο θεμελιακά δικαιώματα του 100 % του πλη-θυσμού, του νυν και του μέλλοντος; Το δικαίωμα σε μια ζωή με αξιοπρεπή τρόπο, φυσικό τρόπο, το δικαίωμα να πατούν και αύριο τα πόδια τους σε έναν πλανήτη που θα μπορεί να τους προσφέρει μια τέτοια ζωή.
Αναφερόμαστε βέβαια στην ανθρωπογενή κλιματική κατάρρευση και όλα τα σχετικά που συνδέονται με αυτήν και με άλλες διαδικασίες καταστροφής του περιβάλλοντος.
Εάν οι ιστορικοί το δουν έτσι, από καθαρά πολιτική σκοπιά, ως ζήτημα πολιτικής νομιμοποίησης, ίσως η απορία τους γίνει μικρότερη. Ίσως οι επιλογές τους για να λύσουν τον γρίφο θα περιοριστούν σε δύο μόνον:
1. Είτε να διαγνώσουν ανεγκέφαλο πολιτικό προσωπικό και πολιτικο-πολιτισμικές- μιντιακές ελίτ.
2. Είτε να δουν εν δράσει υποκριτές, κυνικούς: Ευαίσθητους στην ικανοποίηση δικαιωμάτων, οσοδήποτε έγκυρων, ποικίλων κοινωνικών-«ταυ-τοτικών» μειοψηφιών οσοδήποτε μικρών, εάν αυτές οι μειοψηφίες υπερεκπροσωπούνται στο πολιτικό προσωπικό, στα media, στον χρηματοπιστωτικό τομέα, στην «πολιτιστική βιομηχανία» κτλ, δυσανάλογα με το ειδικό βάρος τους στην όλη κοινωνία. Ενώ ταυτόχρονα, οι ίδιοι «ευαίσθητοι» νομοθέτες, έχουν γραμμένο εκεί όπου δεν πιάνει μελάνη το 100 % του πληθυσμού, ιδίως εκείνους που δεν μπορούν ακόμη να ψηφίσουν
Εάν ισχύει το δεύτερο, οι ιστορικοί με γνώση πολιτικής επιστήμης εύκολα θα καταλάβουν ότι οι τυχερές αυτές «ταυτοτικές» μειοψηφίες αποκτούν προτεραιότητα επειδή ακριβώς λόγω της δυσανάλογης υπερεκπροσώπησης σε συστημικούς (με την ορολογία του Χάμπερμας) ή παρασυστημικούς τομείς, π.χ. οικονομία, πολιτική, media και «πολιτιστική βιομηχανία», παράγουν δυσανάλογα μεγάλη πολιτική ισχύ, την οποία μπορούν να «δανείζουν» - φυσικά με ακριβό αντίτιμο - στους άμεσους χρήστες και χειριστές πολιτικής ισχύος: Στο εκτελεστικό και νομοθετικό πολιτικό προσωπικό, στους άλλους (στους «γραφειοκρατικούς») μηχανισμούς των κομμά-των, στους δικαιϊκούς και στους άλλους θεσμούς της δημοκρατίας.
'Ετσι δημοκρατικοί σκοτώνουν τη δημοκρατία. Αυτοί που κρατούν το πιστόλι είναι οι λεγόμενοι αντισυστημικοί, η φιλοολοκληρωτική Άκρα Δεξιά που θα ήθελε πάρα πολύ όλες οι δημοκρατίες να αλωθούν από πολιτικές α λα Τραμπ και ιδίως από καθεστώτα α λα Πούτιν.
Όμως, αυτοί που πουλούν το όπλο και τις σφαί-ρες στους «αντισυστημικούς» είναι οι σκληροί εγωιστές και ασυμβίβαστοι φιλοσοφικά φιλε-λεύθεροι που αδειάζουν τη δημοκρατία από ουσιαστικά περιεχόμενα ελευθερίας, ισότητας και αδελφοσύνης, μαζί και η μεταμοντέρνα ή λεγόμενη δικαιωματική Αριστερά, η οποία έχει αποδεχτεί, με χαρά και με ψυχή βαθιά, να είναι όμηρος των πρώτων.
Η δυνατότητα γάμου για όλους, ανεξαρτήτως προσανατολισμού φύλου, άς νομοθετηθεί. Κακό δεν κάνει, αρκεί να έχουν προτεραιότητα τα θε-μελιώδη δικαιώματα των παιδιών απέναντι σε ελάσσονα δικαιώματα των ενηλίκων και να μένει απαραβίαστη η αξιοπρέπεια του ανθρώπου και του σώματός του.
Μολονότι η νομοθέτηση γάμου των ομόφυλων είναι ακτιβισμός εκνομίκευσης καθοδηγούμενος από πρόσκαιρους συσχετισμούς ισχύος μέσα στην κοινωνία και στην πολιτική, δεν είναι επικίνδυνη απειλή για την φύση του ανθρώπου, όπως αναμφίβολα είναι άλλα πράγματα, π.χ. η πα-θητική ή κατόπιν υπολογισμού πολιτική αποδοχή της κλιματικής κατάρρευσης ή της προκλητικά εξωφρενικής κοινωνικής ανισότητας. Όμως δεν είναι ούτε πολιτισμικό και πολιτικό επίτευγμα ισότητας της νεωτερικότητας και του Διαφωτισμού.
Γιατί Διαφωτισμός σημαίνει, πέραν των άλλων, διαρκή κριτική, αναστοχασμό, αυστηρό έλεγχο της εγκυρότητας ισχυρισμών, αποφάσεων και δράσεων, με κριτήρια λογικά και αξιολογικά. Δηλαδή απαντήσεις και στα ερωτήματα «πώς γίνεται;», «για ποιό λόγο;», «τι δυνάμεις κινούν αυτή την πράξη;», «είναι σημαντικό και επείγον ή άλλα είναι σημαντικά και επείγοντα;», «γιατί τώρα και όχι αύριο ή χθές;», «γιατί προτεραιότητα σ' αυτό και όχι σε άλλα;», και λοιπά.
Πραγματική απειλή προκύπτει. αλλά ως «παράπλευρη επίπτωση». Δεν εκπορεύεται από το συγκεκριμένο ζήτημα αλλά από το είδος πολιτικής που δρά και εδώ.
Όταν η πολιτική, δεξιά, αριστερή ή άλλη, και η επικρατούσα δημόσια συζήτηση στις κοινωνίες, βλέπουν αδιάφορες τον ελέφαντα να γκρεμίζει το σπίτι, κι αυτές καταγίνονται με το να καθαρίζουν ένα από τα πολλά θολά του τζάμια, τότε τους ταιριάζει επάξια ο τίτλος της ιστορικής επιθεώρησης του Ελεύθερου Θεάτρου και του Λουκιανού Κηλαηδόνη: «..και συ χτενίζεσαι», 1973.
Αυτό που συμβαίνει εν έτει 2024 δεν είναι «μεταπολιτική» όπως ισχυρίζονται μερικοί. Τέτοιο πράγμα δεν υπάρχει. «Τους τα είπαμε, μας τα είπανε, τους τα ξαναλέμε». Πολιτική είναι. Συνή-θης όπως την ξέραμε και την ξέρουμε. Συνήθης διότι συσχετισμοί ισχύος αποφασίζουν.
Εάν θα υπάρχουν αύριο ιστορικοί, θα αξιολογή-σουν. Όμως «το θέμα είναι τώρα τι λες», σημερινέ πολίτη.

Φεβρουάριος 2024

Η παρένθετη μητέρα και η δημοκρατία

Η παρένθετη μητέρα και η δημοκρατία
Δικαιώματα, η διεκδίκηση
   και η εγκυρότητα τους

ΠΑΣΟΚ, ΝΔ και ως «ενδιάμεσος» ο ΣΥΡΙΖΑ. Ροές εκλογικών προτιμήσεων κι ένας κύκλος που κλείνει

Ο Παναγιώτης Κονδύλης, η αξιολογική ουδετερότητα και η πολιτική πράξη

Ο Παναγιώτης Κονδύλης, η αξιολογική ουδετερότητα και η πολιτική πράξη
 Η ηθική της ευθύνης στην
      Ελλάδα της κρίσης
     και σε άλλες κρίσεις

Πράσινος πολιτικός χώρος στην Ελλάδα; Πολύ κακή πρόγνωση για ευδοκίμηση «εδώ στο Νότο».

Μιχάλης Παπαγιαννάκης (1941 - 2009)

Μάικλ Σαντέλ: Γιατί οι φιλελεύθεροι είναι ανίσχυροι απέναντι στους λαϊκιστές και στους εθνικιστές;

Περιοδικό «Ο Πολίτης» 1976-2008, Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας ΑΣΚΙ

Ο Πολίτης Άγγελος Ελεφάντης (1936 - 29 Μαΐου 2008)

Ο Πολίτης Άγγελος Ελεφάντης (1936 - 29 Μαΐου 2008)
Λόγος για την ερχόμενη,
την πραγματικά μεγάλη
             κρίση

Λαϊκισμός ελληνικού τύπου

Λαϊκισμός ελληνικού τύπου
Πόσο παγερά αδιάφορος
       να μένει κανείς;

George Lichtheim: Ο Λουί Αλτουσέρ, ο Ροζέ Γκαρωντύ, ο Νίκος Πουλαντζάς και οι άλλοι

George Lichtheim: Ο Λουί Αλτουσέρ, ο Ροζέ Γκαρωντύ, ο Νίκος Πουλαντζάς και οι άλλοι
Οι «περιπέτειες της δια-
 λεκτικής» στο Παρίσι
      του 1969

Από τη χρεωκοπία στην αυτογνωσία - Μια επιχειρηματολογία για την κρίση της χρεωκοπίας (2008-2015)

Από τη χρεωκοπία στην αυτογνωσία - Μια επιχειρηματολογία για την κρίση της χρεωκοπίας (2008-2015)
Δαμ. Παπαδημητρόπουλος
   και συνυπογράφοντες

Γκρίζες θεωρίες, έγχρωμη ζωή

Γκρίζες θεωρίες, έγχρωμη ζωή
Ένας ιστοχώρος για την Βενετία Γαζίλα

Ψευδαισθήσεις και ιδεολογίες

«Αυτά που ονομάζουμε ιδεολογίες είναι ψευδαισθήσεις προικισμένες με την ισχύ πεποιθήσεων που συμμερίζονται πολλοί από κοινού». Με τέτοιες πεποιθήσεις, «τα άτομα αυτοεξαπατώνται για το τί είναι αυτά τα ίδια και ποιά η κατάστασή τους».
Οι δεδομένοι συσχετισμοί κοινωνικής δύναμης παράγουν
«δομική βία», δηλαδή επικοινωνιακά εμπόδια που λειτουργούν «διακριτικά» και περνούν απαρατήρητα, ωστόσο είναι αποτελεσματικά. «Οι εμπλεκόμενοι σε τέτοιες συστηματικά κολοβωμένες διαδικασίες επικοινωνίας, σχηματίζουν πεποιθήσεις υποκειμενικά αβίαστες, οι οποίες όμως είναι ψευδαισθητικές, απατηλές». Έτσι, οι πολίτες δημιουργούν οι ίδιοι μια πολιτική ισχύ, η οποία, «όταν θεσμοποιηθεί, μπορεί να στραφεί και εναντίον τους» (με τα λόγια του Jürgen Habermas)

Regina F. Titunik: Το μέλλον των σύγχρονων κοινωνιών: Πνευματική ανανέωση και ο Τελευταίος Άνθρωπος.

Regina F. Titunik: Το μέλλον των σύγχρονων κοινωνιών: Πνευματική ανανέωση και ο Τελευταίος Άνθρωπος.
Λέο Στράους, Μαξ Βέμπερ,
Φρίντριχ Νίτσε σε «διάλογο»

*Parallaxi - Περιοδικό πόλης της Θεσσαλονίκης

*Parallaxi - Περιοδικό πόλης της Θεσσαλονίκης
Αστικός ακτιβισμός για την
  «Θεσσαλονίκη Αλλιώς»

Eurozine

Blätter für deutsche und internationale Politik

Ο σκληρός εργατικός Μάης του 1936. Oι κρίσεις έχουν τη δική τους ιστορία

Ο σκληρός εργατικός Μάης του 1936. Oι κρίσεις έχουν τη δική τους ιστορία
Ζωή και θάνατος του Τάσου Τούση
του ανθρώπου που έγινε σύμβολο

Rainer Forst & Bernd Ulrich: Δικαιοσύνη και αλληλεγγύη

Rainer Forst & Bernd Ulrich: Δικαιοσύνη και αλληλεγγύη
Nέα κατάσταση, νέα καθήκοντα

Niko Paech: Καταστροφική οικονομική μεγέθυνση Η θύελλα της προόδου & τα ερείπια που αφήνει πίσω

Κρίστοφερ Λας: Πρόοδος, η τελευταία δεισιδαιμονία

Loren Goldner: Πολιτισμικά ρεύματα της αποδόμησης και η αποβιομηχάνιση στη Δύση μετά το 1968

Loren Goldner: Πολιτισμικά ρεύματα της αποδόμησης και η αποβιομηχάνιση στη Δύση μετά το 1968
 Ηθικός και πολιτικός σχε-
τικισμός με πρόσχημα «αντι-
 ιμπεριαλισμό», «πολιτισμι-
κές σπουδές» (cultural stu-
dies) και «μετααποικιο-
     κρατικές» θεωρίες
     (postcolonialism)

Γιούργκεν Χάμπερμας: Πολιτική ισχύς, εξουσία και επικοινωνία σύμφωνα με την Χάννα Άρεντ

Γιούργκεν Χάμπερμας: Πολιτική ισχύς, εξουσία και επικοινωνία σύμφωνα με την Χάννα Άρεντ
  Μια κριτική διερεύνηση

«Κοινωνίες της διακινδύνευσης» (Ούλριχ Μπεκ), πανδημία και πολιτικές αυταπάτες

O Joschka Fischer στο Project Syndicate

O Joschka Fischer στο Project Syndicate
      Διεθνής Πολιτική

Ελλάδα, Ευρώπη, πατριωτισμός - Σε εποχή μειωμένων προσδοκιών

Ταρκόφσκι

Δεξαμενή Σκέψης Zentrum Liberale Moderne (Αγγλικά - Γερμανικά)

A. von Lucke: Πάλη για την ηγεμονία. Ποιός έχει την εξουσία να ορίζει για ποιό λόγο να αγανακτούμε;

A. von Lucke: Πάλη για την ηγεμονία. Ποιός έχει την εξουσία να ορίζει για ποιό λόγο να αγανακτούμε;
Νεανική διαμαρτυρία για
 το κλίμα & διαμαρτυρία
ενάντια στη διαμαρτυρία

Φιλελεύθεροι και λαϊκιστές: Γιατί φοβούνται και οι δύο τόσο πολύ την Γκρέτα Τούνμπεργκ;

Φιλελεύθεροι και λαϊκιστές: Γιατί φοβούνται και οι δύο τόσο πολύ την Γκρέτα Τούνμπεργκ;
Μη πυροβολείτε την αγγελιοφόρο!

Ο Ενρίκο Μπερλινγκουέρ (1922 - 11 Ιουνίου 1984) εναντίον του καταναλωτισμού

Ο Ενρίκο Μπερλινγκουέρ (1922 - 11 Ιουνίου 1984) εναντίον του καταναλωτισμού
  Alessandro Leogrande:
Enrico Berlinguer contro il
   consumismo, 1977
   - σαν να ήταν χθές