Τζ. Ντ. Βανς: «Ίσως έρχεται το τέλος του κόσμου» - Τόμας Ασσόιερ: Οι Βλάσφημοι της Ουάσινγκτον

 

 

 

 

 

1. Τζ. Ντ. Βανς: «Ίσως έρχεται το τέλος του κόσμου. Ας γίνει το θέλημα του Θεού»

Vance sagt, er erledige »Gottes Werk« – und wenn das zum Ende der Zeiten führt, sei das »okay«, Der Spiegel, 3.9.2026

Ο Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζ. Ντ. Βανς μίλησε σε ένα podcast για τους έσχατους καιρούς και ισχυρίστηκε ότι στην στην παγκόσμια πολιτική επικρατεί «πνευματικό σκότος». Δεν θα εκπλαγεί καθόλου, είπε, αν ο Αντίχριστος βρίσκεται ήδη ανάμεσα μας. Στο podcast του [νεαρού] ευαγγελικού παρουσιαστή Bryce Crawford, ο Βανς ισχυρίστηκε ότι ο ίδιος προσπαθεί να πραγματοποιήσει όσο το δυνατόν περισσότερα από το έργο του Θεού» και αμέσως μετά το έριξε στην εσχατολογία. Εάν το έργο του «οδηγεί στο τέλος των καιρών, ΟΚ», είπε ο Ρεπουμπλικάνος Αντιπρόεδρος. «Και αν μας οδηγήσει επίσης στο να χτίσουμε έναν καλύτερο κόσμο που θα ευδοκιμήσει και θα συνεχίσει να υπάρχει για πολύ μετά τον θάνατό μου, αυτό είναι υπέροχο».
Ο Βανς πρόσθεσε ότι δεν γνωρίζει αν το «τέλος των καιρών», η συντέλεια του κόσμου, έχει ήδη ξεκινήσει. Αλλά θα έρθει, είπε. Το μόνο ερώτημα είναι αν αυτό θα γίνει μετά από «χιλιάδες χρόνια» ή σε «λίγους μήνες» από τώρα.
Ο Βανς μετεστράφη το 2019 και ισχυρίζεται ότι ανήκει τώρα στην Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία. 

[“Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ J.D. Vance παρίστανε κάποτε τον ευαγγελικό Hillbilly (= «καράβλαχο»), μετά έγινε αριστερός αθεϊστής, στη συνέχεια οπαδός του Νίτσε. Ο αντιφιλελεύθερος και μεταμοντέρνος «Καθολικισμός», στον οποίο τώρα ισχυρίζεται ότι πιστεύει, μπορεί να αποδειχθεί μια ακόμη παροδική μετενσάρκωση” (Alan Posener, «Der eigentümliche Katholizismus des Konvertiten J.D. Vance», Die Welt, 18.4.2025)]

Eίπε επίσης ότι δεν θα εκπλαγεί αν ο Αντίχριστος ήδη ζει ανάμεσα μας. Ανέφερε ως παράδειγμα την τεχνητή νοημοσύνη. Την χαρακτήρισε ως «κάπως σατανική»· γίνεται τέτοια, είπε, όταν οι άνθρωποι την χρησιμοποιούν, λόγου χάρη, ως σύμβουλο γάμου, αγνοώντας τον ανθρώπινο παράγοντα στην μορφοποίηση των κοινωνικών σχέσεων.
Ο Βανς μίλησε και για τις συναντήσεις του με αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων. Σε ορισμένες συζητήσεις για πολιτικά θέματα διαισθάνθηκε ένα «σκοτάδι», είπε ο Βανς. Αυτή η αίσθηση έκανε να σημάνει μέσα του «ένας πνευματικός κώδωνας κινδύνου», είπε.

Στην ίδια συζήτηση όμως, ο Βανς υπερασπίστηκε και τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ενάντια στις επικρίσεις για μια εικόνα δημιουργημένη από τεχνητή νοημοσύνη, στην οποία απεικονιζόταν ο Τραμπ έτσι ώστε να μοιάζει με του Ιησού. «Ο Τραμπ δεν είχε πρόθεση να προσβάλει κανέναν», είπε ο Βανς. «Ο Πρόεδρος έχει καλή αίσθηση του χιούμορ». Ο Τραμπ διέγραψε αυτή την εικόνα, αφού δέχτηκε επικρίσεις από χριστιανικούς κύκλους.

Τελικά, το ερώτημα δεν είναι είναι άν έχουμε μπλέξει με θεοπάλαβους. Αλλά αν και πότε θα ξεμπλέξουμε. Και πώς θα γίνει ένα τέτοιο θαύμα

2. Τόμας Ασσόιερ: Οι Βλάσφημοι της Ουάσινγκτον

Thomas Assheuer, Die Gotteslästerer von Washington, Die Zeit Νο 17/2026 14.4.2026

Στην ιστορία υπάρχουν στιγμές τόσο παράδοξες, που φαίνεται να συμπυκνώνουν όλη την παραφροσύνη του σήμερα: Ένα βίντεο δείχνει την ευαγγελική πάστορα Paula White-Cain στο πασχαλινό γεύμα στον Λευκό Οίκο. Πίσω της στέκεται όρθιος λίγο πιο ψηλά ο Ντόναλντ Τραμπ, με κόκκινη γραβάτα και με ένα σεμνά μεγαλοπρεπές χαμόγελο. Με πανηγυρικό ύφος, η επικεφαλής του Γραφείου Θρησκευτικής Πίστης του Λευκού Οίκου («The White House Faith Office») παραλλήλισε τον Πρόεδρο με τον αναστημένο Ιησού Χριστό. «Κανείς δεν έχει πληρώσει τόσο βαρύ τίμημα όσο εσείς. Σας πρόδωσαν, σας συνέλαβαν και σας κατηγόρησαν ψευδώς». Και μετά είπε μια φράση την οποία όλοι φαινόταν να περίμεναν: Ό,τι αγγίζει ο Πρόεδρος με τα χέρια του, στο τέλος κερδίζεται θριαμβευτικά. «Ο Θεός έχει πάντα ένα σχέδιο». Ξέσπασαν δυνατά χειροκροτήματα, επειδή όλοι ήξεραν τι εννοούσε: Ο πόλεμος στο Ιράν δεν πάει καλά για τον Τραμπ. Οι Δαίμονες της Τεχεράνης είχαν αποκλείσει το Στενό του Ορμούζ.

Πάπας Λέων ΙΔ', «Magnifica humanitas»: «Το θέμα είναι ποιος ελέγχει, προγραμματίζει, “εκπαιδεύει” και τροφοδοτεί την λεγόμενη τεχνητή νοημοσύνη»

του Ούλριχ Φίχτνερ

 

© Ullrich Fichtner: »Magnifica humanitas« Der schlauste Bestseller des Sommers stammt vom Papst, Der Spiegel, 8.7.2026, αποθηκευμένο και εδώ 

 

«Magnifica humanitas». Η μεγαλοπρέπεια της ανθρωπότητας, το θαύμα του να είμαστε άνθρωποι: Ένα βιβλίο [η πρώτη ποιμαντική εγκύκλιος του Πάπα Λέοντα ΙΔ΄] γεμάτο με αναλύσεις για την εποχή μας, διατυπωμένες με τρόπο εξαιρετικό, με παρατηρήσεις της πιο μεγάλης ηθικής σημασίας και επικαιρότητας.
Μολονότι δεν έγινα ξαφνικά Καθολικός, πρέπει να παραδεχτώ ότι τα λόγια του Λέοντα με εντυπωσίασαν και απασχολούν συνεχώς τη σκέψη μου από τη στιγμή που διάβασα το βιβλίο.
Και μόνον η απόλυτη σοβαρότητα και η βαθύτητα του στοχασμού που αποπνέει αυτή η νέα παπική πραγματεία, είναι μια ευπρόσδεκτη αντιστάθμιση στην νευρωτική φλυαρία της εποχής μας. Δεν υπάρχει πουθενά σε τούτο το έργο όλη αυτή η παράξενη θρασύτητα, η οποία έχει εισβάλει στις σημερινές συζητήσεις. Δεν υπάρχει φτηνή πολεμική, καμία απλοποιητική επίδειξη γνώσεων του δήθεν παντογνώστη.

 

Η τεχνητή νοημοσύνη «δεν έχει ηθική συνείδηση»
Τί γράφει επί λέξει ο Πάπας;

«Τα μοντέλα της λεγόμενης τεχνητής νοημοσύνης δεν έχουν εμπειρίες, δεν έχουν σώμα, δεν αισθάνονται ούτε χαρά ούτε πόνο, δεν ωριμάζουν διαμέσου σχέσεων με άλλες οντότητες και δεν γνωρίζουν εκ των ένδον τι σημαίνει αγάπη, εργασία, φιλία και ευθύνη. Επίσης, δεν έχουν ηθική συνείδηση: Δεν διακρίνουν μεταξύ καλού και κακού, δεν μπορούν να αναγνωρίσουν το πραγματικό νόημα της μιας ή της άλλης κατάστασης και δεν φέρουν τα ίδια το βάρος των συνεπειών της δράσης τους».

Θεολογία και Τεχνολογία: Εγώ ειμι Κύριος ο Θεός σου. Ουκ έσονταί σοι θεοί έτεροι πλήν εμού

του Ντάνιελ Χάαζ

 

Daniel Haas: Du sollst keinen Gott neben mir haben,  Die Zeit, 10.5.2026, αρχειοθετημένο και εδώ

 

[Σηκώθηκαν τα Πράσα να Δείρουν τον Μανάβη]

Όταν ο Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς συνέστησε στον Πάπα Λέοντα να είναι προσεκτικός όταν σχολιάζει θεολογικά ζητήματα, πολλοί το είδαν ως παράδοξη ανοησία, ως μια ακόμη πιρουέτα στο γεμάτο πιρουέτες πολιτικό τσίρκο, με το οποίο ο Ντόναλντ Τραμπ και οι οπαδοί του κάνουν τον κόσμο να κρατά την ανάσα του. Ωστόσο, με μια πιο προσεκτική εξέταση, το σχόλιο του Vance αποκαλύπτει πολλά. Αυτό που το διαπνέει, δεν είναι, όπως θα μπορούσε κανείς να υποθέσει, ναρκισσιστική αλαζονεία ή πρόθεση να σπάσουν τα ταμπού προκειμένου να καταρρεύσουν τα ηθικά φράγματα και να κορυφωθεί η προσοχή. Το σχόλιο αποκαλύπτει τί πιστεύει για τον εαυτό της μια κλίκα κατόχων της εξουσίας και επιχειρηματιών, οι οποίοι έχουν θέσει ως στόχο να διεκδικήσουν για τον εαυτό τους το Απόλυτο.
Σύμφωνα με αυτήν την ομάδα, τα θεολογικά ερωτήματα, δηλαδή τα ερωτήματα τα σχετικά με τον Θεό ως παντοδύναμη οντότητα η οποία δεν υπόκειται σε κοσμικούς νόμους, τώρα πια δεν πρέπει να τα πραγματεύονται κληρικοί. Τώρα πια, αυτά είναι υπόθεση των τεχνολόγων και των επιχειρηματιών. Ο Peter Thiel και οι οπαδοί του ονειρεύονται εδώ και καιρό να «μεταφράσουν» το άτομο, άν το εννοήσουμε ως το σύνολο των συγκεκριμένων περιεχομένων της συνείδησης του, σε αλγοριθμικούς σχηματισμούς. Η αξίωση να γίνει το κάθε τι τεχνικά εφικτό, έχει γίνει απόλυτη. Οι ψηφιακές καινοτομίες βάζουν στο στόχαστρο εκείνες τις περιοχές, για τις οποίες προηγουμένως προορίζονταν έννοιες όπως η μετά θάνατον ζωή και το πεπρωμένο, δύο κεντρικές και μεγάλες αρχές της θρησκευτικής σκέψης.

Τεχνολογία και θεολογία συγχωνεύονται © Alexey Demidov/unsplash.com, via Die Zeit

Ένας Ιησουίτης μιλά για τους Τραμπ, J.D. Vance, Peter Thiel και Σία - Φόβος και εργαλειακή χρήση της θρησκείας

Η Αποκαλυψιακή εσχατολογία επέστρεψε στην πολιτική, λέει ο Ιησουίτης πατέρας Κλάους Μέρτες. Ο Τραμπ, ο J.D. Vance, ο Peter Thiel, όλοι επικαλούνται την επερχόμενη καταστροφή. Μερικοί από αυτούς, όπως ο ολιγάρχης-εσχατολόγος της Silicon Valley P. Thiel, πραγματικά «φοβούνται ότι η καταστροφή επίκειται», λέει ο Μέρτες. Οι απολυταρχικοί στις ΗΠΑ επιζητούν «πολιτική νομιμοποίηση μέσω της θρησκείας επειδή η κοινωνία εκεί είναι ανοιχτή σε ιστορικο-θεολογικές επανερμηνείες» των πολιτικών γεγονότων. Όμως, προσθέτει ο Μέρτες,  «φοβάμαι ότι και ο ίδιος ο Τραμπ το πιστεύει τώρα, ότι πράγματι ο Θεός τον έσωσε στην απόπειρα δολοφονίας, για να κάνει ξανά μεγάλη την Αμερική. Αυτό είναι ακόμη πιο επικίνδυνο από το να χρησιμοποιούν, απλώς, την θρησκεία με τρόπο καταχρηστικό», λέει. Ωστόσο ελπίζει στην αποτελεσματική αντίκρουση των απολυταρχικών και στην απόκρουση της «εργαλειακής χρήσης του Θεού στην υπηρεσία της πολιτικής», από τους φορείς γνήσιας πνευματικής - θρησκευτικής εξουσίας, σύμφωνα με το Βιβλικό πρότυπο της αντιθετικής σχέσης Βασιλέων και Προφητών. «Η ιστορία της διάκρισης των εξουσιών ξεκινά όταν ο Βασιλιάς παύει πια να είναι ιερή μορφή και εμφανίζεται η αντιθετική μορφή, ο Προφήτης», λέει ο Ιησουίτης δάσκαλος και κληρικός.

Ντόναλντ Τραμπ, προεκλογική εκστρατεία.Περιβάλλεται από πιστούς στην λεγόμενη Μεγαεκκλησία, στην πολιτεία της Τζόρτζια - © [M] Ramon van Flymen/​laif - via Die Zeit

«Ich glaube, dass Peter Thiel auch selbst Angst hat» («Πιστεύω ότι και ο ίδιος ο Peter Thiel φοβάται») - Συνέντευξη του Ιησουίτη πατέρα Klaus Mertes στον Georg Löwisch της εφημερίδας Die Zeit, Χριστούγεννα 25.12.2025,  αποθηκευμένη και → εδώ ←

 

DIE ZEIT: Κύριε Mertes, τούτη τη χρονιά, έννοιες και τόποι που σχετίζονται με τον Χριστιανισμό έπαιξαν εντυπωσιακά μεγάλο ρόλο στην ατζέντα όσων βρίσκονται σε θέσεις εξουσίας. Επέστρεψε στην πολιτική ο Χριστιανισμός;
Klaus Mertes: Επέστρεψε το Αποκαλυψιακό. Είναι η ιδέα ότι ζούμε στους έσχατους καιρούς και βρισκόμαστε στα πρόθυρα μιας τελειωτικής καταστροφής.

Peter Thiel: Άραγε η σκληρή εξωτερική έκφραση ενός προσώπου εξωτερικεύει έναν εσωτερικό συναισθηματικό κόσμο και ένα ήθος; © [M] Nathan Howard/​Pool/​AFP/​Getty Images via Die Zeit

Βασίλειος, ο Άγιος των φτωχών, των αδυνάτων

Σύμφωνα με την τοπική παράδοση της Καππαδοκίας, στα χρόνια που ο Μέγας Βασίλειος ήταν επίσκοπος της Καισάρειας (370-379), ήρθε με τους στρατιώτες του να την καταλάβει ένας τοπικός άπληστος άρχοντας ή στρατιωτικός διοικητής, έχοντας πρόθεση να την λεηλατήσει. Τότε ο Βασίλειος ζήτησε από τις πλούσιες οικογένειες της πόλης να του φέρουν πολύτιμα κοσμήματα και χρυσά φλουριά, και από τις πιο φτωχές ό,τι νομίσματα αξίας είχαν και μπορούσαν να δώσουν, προκειμένου να τα παραδώσει ως «λύτρα» στον επιδρομέα πλιατσικολόγο.

Πράγματι συγκεντρώθηκαν πολλά πολύτιμα και ο Βασίλειος τα πρόσφερε στον άρχοντα και απάλλαξε την πόλη από την επικείμενη καταστροφή. Κατά μια εκδοχή της παράδοσης, ο Άγιος γνωρίζοντας το πάθος του άπληστου άρχοντα για τα τυχερά παιχνίδια, τον δέσμευσε προηγουμένως στο εξής στοίχημα: Άν ο Βασίλειος νικούσε στον αγώνα της χαρτοπαιξίας, ο άρχοντας θα έδινε πίσω τα χρυσά, άν έχανε, ο άρχοντας θα έπαιρνε επιπλέον τα πολύτιμα της εκκλησίας και το κάστρο της πόλης. Ο Βασίλειος κέρδισε και πήρε πίσω τα χρυσά. 

Μέγας Βασίλειος. Καθεδρικός Αγ. Σοφίας, Οχρίδα

Γιατί χάνονται το χιόνι, η αστερόσκονη και τα Χριστούγεννα;

Τέτοιες μέρες κάθε χρόνου, δυστυχώς, αυτές οι σκέψεις γίνονται ολοένα και πιο επίκαιρες.

Λένε συχνά, ότι για τους ορθόδοξους χριστιανούς - τουλάχιστον για τους ορθόδοξους του Οικουμενικού Πατριαρχείου ή για τους Έλληνες χριστιανούς της Εκκλησίας της Ελλάδας  - η κατεξοχήν θρησκευτική εορτή  είναι το ανοιξιάτικο Πάσχα.

Εικάζουν τώρα ότι η μεγάλη τριπλή γιορτή του χειμώνα, τα Χριστούγεννα μαζί με την Πρωτοχρονιά και τα Φώτα, όχι μόνον δεν βιώνεται - και ποτέ δεν βιωνόταν - ως ισότιμη με την γιορτή του Πάσχα, αλλά δεν ήταν ούτε καν πηγή βιωμάτων μιας «πλήρως θρησκευτικής εορτής» ιδιαίτερης σημασίας. 

Οι πιο παλιοί, τουλάχιστον όσοι περάσαμε τα παιδικά μας χρόνια στις πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες έξω από τα κέντρα των δύο μεγάλων πόλεων, εντελώς άλλα πράγματα θυμόμαστε από την πραγματική παράδοση των τόπων μας, από τους γονείς μας, από τους παλιότερους μας. Και δεν χρειάζεται να σκεφτούμε μόνον τις «εξωτικές» λαϊκές τελετουργίες του χιονιού και της φωτιάς των βαθιά βαλκανικών Χριστουγέννων στην Δυτική Μακεδονία, όπως τις τεράστιες φωτιές στην Φλώρινα την νύχτα της 23ης Δεκεμβρίου - με ξύλα που πρέπει να είναι από κέδρους - , τις «κλαδαριές» στην Σιάτιστα, το «Χριστουγεννιάτικο Ξύλο» (Μπότνικ) που υποδέχεται στο τζάκι τον Μικρό Χριστό σε χωριά της Έδεσσας και άλλους «εμπρησμούς» αλλού. Ούτε τα «καρναβάλια» της Γέννησης, της Πρωτοχρονιάς και των Φώτων (αλλού λέγονται ραγκουτσάρια - μάλλον από το ρήμα ράγκαμ = γεννώ, αλλού μπουμπουσιάρια), στην Καστοριά, στα Γρεβενά, στην Κοζάνη και στα χωριά του Βοΐου και του Σινιάτσικου, ή άλλες αντίστοιχες τελετουργίες στην λοιπή Ελλάδα. Ακόμη και σε λιγότερο «εξωτικά» μέρη, πολύ κοντά στην «συμπρωτεύουσα» Θεσσαλονίκη, ο πατέρας μου έφερνε πάντα στο σπίτι, λίγες μέρες πρίν τα Χριστούγεννα, ένα κλαδί άγριου θάμνου, που μένει καταπράσινος όλο τον χειμώνα, ήδη στολισμένου από την φύση με μικρούς κόκκινους σκληρούς καρπούς που ωριμάζουν τον Δεκέμβριο, για να του βάλουμε κι άλλα στολίδια και να το κάνουμε χριστουγεννιάτικο δέντρο.

Ο παράξενος θάμνος λέγεται Ruscus aculeatus - Λαγομηλιά ή Οξυμυρσίνη. Συνηθισμένο φυτό σε όλη την νότια και κεντρική Ευρασία, φυτρώνει στα δάση, κάτω από τα δέντρα. Δεν του κρεμούσαμε τότε ηλεκτρικά φωτάκια. Μόνον γυάλινα χρωματιστά στολίδια και πολύχρωμες χάρτινες φιγούρες, «σκαλιστά», με Φάτνες, Μάγους, Αγιοβασίληδες και αγγέλους, όλα πασπαλισμένα με χρυσόσκονη και ασημόσκονη.  Ήταν Αστερόσκονη, magical stardust, σαν την αστερόσκονη στο τραγούδι της Τζόνι Μίτσελ και στα μυθιστορήματα του Φίλιπ Πούλμαν για μικρά και μεγάλα παιδιά. Έριχνε τα σπιθίσματα της λάμψης της πάνω στους κόκκινους μικρούς γυαλιστερούς καρπούς και στα στιλπνά, σκληρά, αγκαθωτά φυλλοκλάδια, τόσο αιχμηρά όσο του Ακάνθινου Στεφάνου (κατά την παράδοση φτιαγμένου από κλαδιά Paliurus spina-Christi - Παλιούρι ή Αγκάθι του Χριστού). Κι εκείνα τα αντανακλούσαν, πολλαπλασίαζαν τις σπίθες της αστερόσκονης.

Μαξ Βέμπερ, Λέο Στράους και το μέλλον των κοινωνιών (Μέρος 3). Στωική στάση που αντέχει το βάρος και τη «μοίρα» της εποχής

της Regina Titunik

© Regina F. Titunik: Spiritual Renewal and the Last Man: Leo Strauss’s view of Max Weber’s Moral and Political Thought → pdf

Το δοκίμιο έχει ως βάση εισήγηση της συγγραφέως στο 20ό Παγκόσμιο Συνέδριο της International Political Science Association (IPSA), στην Φουκουόκα της Ιαπωνίας, στις 9-13 Ιουλίου 2006, τρία χρόνια πριν τον πρόωρο θάνατό της. Η ελληνική μετάφραση χωρίστηκε σε 3 κομμάτια.

 
Το Μέρος 1 της ελληνικής μετάφρασης : → [Φιλελεύθερη δημοκρατία, «πολυθεϊσμός των αξιών», ασυμφιλίωτη «πάλη των θεών» μεταξύ τους] ←

Το Μέρος 2 της ελληνικής μετάφρασης : → [Ησίοδος ή Δάντης; «Χρυσούς αιών» ή «Ξεχάστε Κάθε Ελπίδα»;] ←

3. Η Στωική στάση του Μαξ Βέμπερ: «Να αντέχουμε ανδροπρεπώς» το βάρος που βάζει στους ώμους μας «η μοίρα της εποχής μας»

Οι βασικές εναλλακτικές επιλογές και η μοίρα
[Εργαλειακή ορθολογικότητα, «πολυθεϊσμός» των ηθικών αξιών και «απομάγευση του κόσμου»]

Είναι σαφές το εξής: Ο Στράους ορθά παρατήρησε ότι ο Βέμπερ ανησυχούσε για τις επιπτώσεις της εξέλιξης των κοινωνιών ειδικά στη νεωτερική εποχή ή για τις επιπτώσεις του νεωτερικού εγκόσμιου, α-θρησκευτικού πειράματος. Ο Βέμπερ όχι μόνον διέγνωσε την προοπτική της επιστροφής σε παλιές μορφές «αριστοκρατίας», αλλά, όπως φάνηκε προηγουμένως, διέκρινε την έλευση ενός νέου, πιο ανθεκτικού συστήματος βασισμένου σε κάστες, το οποίο θα στηρίζεται στην κυριαρχία της εργαλειακής ορθολογικότητας μέσω μιας γραφειοκρατικής εξουσίας. Στην πορεία του Δυτικού πολιτισμού, ο Βέμπερ παρατήρησε την όλο και πιο έντονη και πιο συστηματική ρύθμιση της δράσης και της σκέψης του ανθρώπου μέσω ομοιόμορφων κανόνων και διαδικασιών· αυτό το διατύπωσε θεωρητικά με την έννοια «εξορθολογισμός». Μάλιστα, ο εξορθολογισμός και η συνακόλουθη διαφοροποίηση των ποικίλων σφαιρών του βίου, είναι αυτό που γέννησε τον «πολυθεϊσμό» των τελικών ηθικών αξιών, για τον οποίο μιλά ο Βέμπερ.1

Leo & Diane Dillon: Coming to Our Senses: σχέδιο για εξώφυλλο 

του βιβλίου Body and Spirit in the Hidden History of the West, 1990

© Leo & Diane Dillon / MutualArt

Το μέλλον των σύγχρονων κοινωνιών. Ο «διάλογος» του Μαξ Βέμπερ με τον Λέο Στράους και τον Φρίντριχ Νίτσε (Μέρος 2)

 της Regina Titunik

© Regina F. Titunik: Spiritual Renewal and the Last Man: Leo Strauss’s view of Max Weber’s Moral and Political Thought → pdf

 

Το δοκίμιο έχει ως βάση εισήγηση της συγγραφέως στο 20ό Παγκόσμιο Συνέδριο της International Political Science Association (IPSA), στην Φουκουόκα της Ιαπωνίας, στις 9-13 Ιουλίου 2006, τρία χρόνια πριν τον πρόωρο θάνατό της. Η ελληνική μετάφραση χωρίστηκε σε 3 κομμάτια.
Το Μέρος 1 της ελληνικής μετάφρασης : → [Φιλελεύθερη δημοκρατία, «πολυθεϊσμός των αξιών», ασυμφιλίωτη «πάλη των θεών» μεταξύ τους] ←

  

 

2. [Ησίοδος ή Δάντης; «Χρυσούς αιών» ή «Ξεχάστε Κάθε Ελπίδα»;]

[«Άλυτη αντίφαση»; Η οικουμενική ηθική απέναντι στις πολιτισμικές και «βιταλιστικές» αξίες]

Σύμφωνα με τον Λέο Στράους, ο Μαξ Βέμπερ προσπάθησε να διατηρήσει τη ισχύ των «δεσμευτικών ορθολογικών κανόνων» ή «ηθικών επιταγών» πάνω από τις (και ενάντια στις) «πολιτισμικές αξίες» και τις «βιταλιστικές αξίες». Όμως τελικά ο Βέμπερ αναγκάστηκε να εγκαταλείψει αυτή την προσπάθεια, επειδή δεν μπορούσε να αποδείξει πως οι «ηθικές επιταγές» είναι ανώτερες και άξιες να επιλέγονται έναντι των πολιτισμικών ή βιταλιστικών αξιών· ή απλά, επειδή έβλεπε πως στην πράξη οι ηθικές επιταγές «απορροφώνται και εξουδετερώνονται από την επιθυμία των ανθρώπων για άνεση και prestige».

Παρακάτω, στο ίδιο κεφάλαιο, ο Στράους διατυπώνει τα εξής, που λένε ακόμη περισσότερα για το πώς βλέπει τις θέσεις του Βέμπερ: 

Η κοινωνιολογική του ερμηνεία για τις θέσεις των Ινδουιστών βασίζεται στην παραδοχή ότι στο φυσικό δίκαιο όλων των ειδών προϋποτίθεται η εκ φύσεως ισότητα όλων των ανθρώπων, αν όχι και μια ευδαίμων, μια παραδείσια κατάσταση στο αρχικό ή στο τελικό στάδιο [της ανθρωπότητας ή της κοινωνίας].

Αυτό το απόσπασμα, κινεί πρώτα-πρώτα την υποψία ότι, κατά τον Στράους, εκτός από το φυσικό δίκαιο που πρεσβεύει την ισότητα, όπως αυτό εκφράστηκε στην Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας των ΗΠΑ, υπάρχει και άλλο είδος «δικαίου». Όμως, στο σημείο τούτο, το σημαντικό είναι να επισημάνουμε τον εξής ισχυρισμό του Στράους: Λέει ότι ο Βέμπερ θεωρεί ως αυτονόητο και πέραν πάσης αμφιβολίας, πως το «φυσικό δίκαιο» - ή το ευ ζην - έχει ως αναγκαία προϋπόθεση την ισότητα των ανθρώπινων όντων. Ένα σύστημα με κάστες ή με δούλους δεν μπορεί να είναι συμβατό με τον τρόπο του ζην που υπαγορεύει το φυσικό δίκαιο με την ισότητά του.

 

Ο Χρυσούς Αιών - Lucas Cranach o Πρεσβύτερος (1530, αριστ.) και Pietro da Cortona (1596-1669)

Τόμας Στερνς Έλιοτ: Από την Τετάρτη των Τεφρών

Η αρχή και το τέλος του ποιήματος (Μέρος Ι και VI) - Ελληνική απόδοση Κλείτος Κύρου

 Καρποί και φύλλα, κορμός αρχαίου ίταμου  (Pont-de-Buis-lès-Quimerch, Βρετάνη, Γαλλία)

Μέρος Ι 
   

Επειδή δεν ελπίζω να ξαναγυρίσω [2]

Επειδή δεν ελπίζω

Επειδή δεν ελπίζω να γυρίσω

Λαχταρώντας το χάρισμα του ενός και τη φήμη του άλλου [3]

Δεν αγωνίζομαι πια ν' αγωνιστώ για τέτοια πράγματα

(Γιατί ν' απλώνει τα φτερά του ο γέρικος αετός; [4])

Γιατί να πενθώ

Τη χαμένη δύναμη της συνηθισμένης βασιλείας;

  
Επειδή δεν ελπίζω να ξαναγνωρίσω

Την αδύναμη δόξα της θετικής ώρας

Επειδή δε σκέφτομαι

Επειδή γνωρίζω πως δε θα γνωρίσω

Τη μόνη αληθινή πρόσκαιρη δύναμη

Επειδή δε μπορώ να πιω

Εκεί, που δέντρα ανθίζουνε και τρέχουνε βρυσοπηγές, εφόσον τίποτα δε γίνεται ξανά

 
Επειδή γνωρίζω πως ο χρόνος είναι πάντοτε χρόνος

Και ο τόπος πάντοτε και μόνο τόπος

Κι αυτό που είναι τωρινό μόνο για μια φορά είναι τωρινό

Και μόνο για έναν τόπο

Χαίρομαι που τα πράγματα είναι όπως είναι και

Απαρνιέμαι την ευλογημένη μορφή

Και απαρνιέμαι τη φωνή

Επειδή δε μπορώ να ελπίζω πως θα ξαναγυρίσω

Χαίρομαι λοιπόν, έχοντας να καταπιαστώ με κάτι

Που να μου δίνει χαρά

   
Και προσεύχομαι στο Θεό να μας ελεήσει

Και προσεύχομαι ώστε να μπορώ να ξεχάσω

Τα ζητήματα αυτά που με τον εαυτό μου πάρα πολύ τα συζητώ [5]

Πάρα πολύ να εξηγώ

Επειδή δεν ελπίζω να ξαναγυρίσω

Ας αποκριθούν αυτές οι λέξεις

Γι' αυτό που έγινε να μην ξαναγίνει [6]

Είθε η κρίση να μην είναι πολύ βαριά για μας

   
Επειδή ετούτα τα φτερά δεν είναι πια φτερά για να πετούν

Παρά μόνο ριπίδες να χτυπούν τον αέρα

Τον αέρα που τώρα είναι εντελώς μικρός και ξερός

Πιο μικρός και πιο ξερός κι από τη θέληση

Δίδαξέ μας να φροντίζουμε και να μη φροντίζουμε

Δίδαξέ μας να μένουμε ήρεμοι.

Ζίζεκ: Η πολιτισμική ταυτότητα των ευρωπαϊκών κοινωνιών στην εποχή των μεταναστεύσεων

© Der Spiegel: Συνέντευξη του Slavoj Žižek στον Romain Leick: Unsere Trägheit ist die größte Gefahr (14.03.2015) -  Η συνέντευξη σε μορφή pdf με εικόνες (γερμανικά)

  

Ο Σλοβένος φιλόσοφος Σλάβοϊ Ζίζεκ μιλά για τον ριζοσπαστικό ισλαμισμό, για την ανοχή μεταξύ διαφορετικών πολιτισμών και τα όριά της. Ως επικριτής του καπιταλισμού και ευρωκεντρικός αριστερός υπερασπίζεται την κληρονομιά του ευρωπαϊκού Διαφωτισμού ως οικουμενικό πολιτισμικό πλαίσιο - «οδηγό». «Ο ατομικιστικός ηδονισμός και ο θρησκευτικός φονταμενταλισμός αλληλοτροφοδοτούνται», λέει. Φόβοι και ελπίδες: «Τι θα συμβεί αν ο αναπτυσσόμενος αυταρχικός καπιταλισμός σύμφωνα με το κινεζικό μοντέλο, είναι ένδειξη ότι η φιλελεύθερη δημοκρατία έπαψε να είναι προϋπόθεση και κινητήρια δύναμη της οικονομικής ανάπτυξης, αλλά αντίθετα αποτελεί εμπόδιο για την ανάπτυξη»; Από την άλλη πλευρά: «Ο 20ός αιώνας έχει περάσει. Ένα ολοκληρωτικό καθεστώς δεν είναι βιώσιμο μακροπρόθεσμα».

   

SPIEGEL: Κύριε Ζίζεκ, η χρηματοπιστωτική και οικονομική κρίση κατέδειξε πόσο ευάλωτο είναι το σύστημα της οικονομίας της ελεύθερης αγοράς, αυτό που θεωρήθηκε ως η μοναδική εναλλακτική λύση από τους υποστηρικτές του μετά το τέλος του κομμουνισμού. Εσείς επιμένετε να επιτίθεστε στις αντιφάσεις του σύγχρονου καπιταλισμού. Αναμένετε μια νέα επανάσταση; 
Žižek: Δυστυχώς όχι. 
  
SPIEGEL: Όμως δεν θα θέλατε να τη δείτε να συμβαίνει; Είστε ακόμη κομμουνιστής; 
Žižek: Πολλοί με θεωρούν ως έναν τρελό μαρξιστή που περιμένει την Τελευταία των Ημερών. Μπορεί να είμαι αρκετά εκκεντρικός, αλλά δεν είμαι θερμοκέφαλος. Είμαι κομμουνιστής ελλείψει κάτι καλύτερου, από απελπισία για την κατάσταση στην Ευρώπη. Μισό χρόνο πριν ήμουν στη Νότια Κορέα και έδωσα διαλέξεις για την κρίση του παγκόσμιου καπιταλισμού, ως συνήθως. Ξέρετε, μπλα, μπλα, μπλα. Όμως το κοινό άρχισε να γελά και με ρώτησαν: Τι είναι αυτά που λες; Δεν βλέπεις εμάς εδώ γύρω; Κίνα, Νότια Κορέα, Σιγκαπούρη, Βιετνάμ. Από οικονομική άποψη τα πάμε πολύ καλά. Ποιός βρίσκεται σε κρίση; Εσείς! Εσείς, στη Δυτική Ευρώπη. Πιο συγκεκριμένα, περιοχές της Δυτικής Ευρώπης.  

Pieter Bruegel ο Πρεσβύτερος: Ο Θρίαμβος του Θανάτου