How to Rule the World: Theo Baker enthüllt die Lügenkultur der Tech-Milliardäre, συνέντευξη στον Anant Agarwala, Die Zeit 28/2026, 24.6.2026, αποθηκευμένο και εδώ
Ως
νεαρός φοιτητής της επιστήμης του προγραμματισμού στο Στάνφορντ, είδε
πώς καλλιεργείται σε μυστικά σεμινάρια η ονειροφαντασία να γίνουν
κάποιοι κυρίαρχοι του κόσμου. Και πώς ενθαρρύνουν τους απατεώνες.
Όταν
η έρευνά του εκθρόνισε τον Πρόεδρο του Πανεπιστημίου του Στάνφορντ, στο
κυλικείο του Πανεπιστημίου δεν επέτρεπαν στον Τέο Μπέικερ ούτε καν να
παραγγείλει μπύρα. Μόλις είχε κλείσει τα 18, σπούδαζε πληροφορική στο
πανεπιστήμιο της Σίλικον Βάλεϊ και ταυτόχρονα συνεργαζόταν σποραδικά,
αργότερα μανιωδώς, ως ρεπόρτερ για την φοιτητική εφημερίδα The Stanford Daily.
Τότε αποκάλυψε «πειραγμένα» στοιχεία στο βιογραφικό σπουδών του
Προέδρου του Πανεπιστημίου Στάνφορντ. Σήμερα ο Μπέικερ είναι 21 ετών και
είναι ο συγγραφέας του βιβλίου How to Rule the World
(Πώς να Γίνεις Κυβερνήτης του Κόσμου). Το βιβλίο πέρασε επιτυχώς τον
έλεγχο ενός από τους πιο διαβόητους για την αυστηρότητα τους «ελεγκτές
αλήθειας» (fact-checkers) του περιοδικού New Yorker, ο οποίος
συνωμίλησε με περισσότερα από 250 άτομα για το βιβλίο. Το βιβλίο γράφει
για τεχνολογικές ελίτ, για δισεκατομμυριούχους και για απατεώνες σε ένα
πανεπιστήμιο, στο οποίο όλοι βάζουν διαρκώς τα δυνατά τους για ένα και
μόνον στόχο: Πώς να γίνουν «the next big thing». Συναντήσαμε τον Μπέικερ
στο Λονδίνο, όπου παρουσιάζει το βιβλίο του.Die Zeit: Τέο
Μπέικερ, είσαι ο συγγραφέας ενός βιβλίου που αποκαλύπτει έναν μυστικό
κόσμο μέσα στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ. Τον αποκαλείτε «Στάνφορντ μέσα στο Στάνφορντ». Τί λογής κόσμος είναι;
Τέο Μπέικερ: Οι περισσότεροι άνθρωποι ξέρουν το Στάνφορντ ως ένα κανονικό πανεπιστημικό ίδρυμα κατηγορίας ελίτ: Παρακολουθείς τα μαθήματα, ερωτεύεσαι, πας για καφέ στα κυλικεία του, μελετάς για τις εξετάσεις. Όμως, για μια ομάδα μερικών δεκάδων φοιτητών, όλα είναι διαφορετικά. Για χάρη τους οι δισεκατομμυριούχοι διοργανώνουν πάρτι σε γιοτ, ενώ εταιρείες ριψοκίνδυνων επενδύσεων Venture Capitals και Hedge Funds τους προσφέρουν μεγάλα χρηματικά ποσά πριν καν αναπτύξουν μια επιχειρηματική ιδέα. Το Στάνφορντ μέσα στο Στάνφορντ: Αυτοί είναι οι άνθρωποι τους οποίους η Σίλικον Βάλεϊ θεωρεί ως τους επόμενους κυρίαρχους του σύμπαντος.
Τέο Μπέικερ: Οι περισσότεροι άνθρωποι ξέρουν το Στάνφορντ ως ένα κανονικό πανεπιστημικό ίδρυμα κατηγορίας ελίτ: Παρακολουθείς τα μαθήματα, ερωτεύεσαι, πας για καφέ στα κυλικεία του, μελετάς για τις εξετάσεις. Όμως, για μια ομάδα μερικών δεκάδων φοιτητών, όλα είναι διαφορετικά. Για χάρη τους οι δισεκατομμυριούχοι διοργανώνουν πάρτι σε γιοτ, ενώ εταιρείες ριψοκίνδυνων επενδύσεων Venture Capitals και Hedge Funds τους προσφέρουν μεγάλα χρηματικά ποσά πριν καν αναπτύξουν μια επιχειρηματική ιδέα. Το Στάνφορντ μέσα στο Στάνφορντ: Αυτοί είναι οι άνθρωποι τους οποίους η Σίλικον Βάλεϊ θεωρεί ως τους επόμενους κυρίαρχους του σύμπαντος.
Πες μας περισσότερα
Είναι ένας παράξενος κόσμος, στον οποίο άνθρωποι σε εφηβική ηλικία ακόμη, έχουν στη διάθεση τους τεράστια χρηματικά ποσά υπό μηδενικό έλεγχο. Τα πάρτι, τα γιοτ, όλα αυτά τα χρήματα, κανονικά θα ήταν απλώς ανέκδοτα για ανόητους. Όμως σ' αυτόν τον παράλληλο κόσμο μαθαίνεις πώς να κυνηγάς τις φιλοδοξίες σου χωρίς περιορισμούς. Εκεί ενθαρρύνονται δολιότητες και κάθε είδους αμφισβητήσιμες συμπεριφορές.
Είναι ένας παράξενος κόσμος, στον οποίο άνθρωποι σε εφηβική ηλικία ακόμη, έχουν στη διάθεση τους τεράστια χρηματικά ποσά υπό μηδενικό έλεγχο. Τα πάρτι, τα γιοτ, όλα αυτά τα χρήματα, κανονικά θα ήταν απλώς ανέκδοτα για ανόητους. Όμως σ' αυτόν τον παράλληλο κόσμο μαθαίνεις πώς να κυνηγάς τις φιλοδοξίες σου χωρίς περιορισμούς. Εκεί ενθαρρύνονται δολιότητες και κάθε είδους αμφισβητήσιμες συμπεριφορές.
Στο βιβλίο σου περιγράφεις σκηνές που μας κάνουν να αναρωτιώμαστε: Γιατί σου τα είπαν αυτά;
Αναφέρεστε στα πάρτι με συνοδεία πάλης, στα οποία στελέχη των εταιρειών τεχνολογίας διαβάζουν την Ιλιάδα, μεθάνε, γδύνονται και παλεύουν μεταξύ τους; Αυτό είναι το μεγάλο παράδοξο της Σίλικον Βάλεϊ. Είναι ένα μέρος που έχει εμμονή με τη μυστικότητα. Κάποτε, ένας άλλος φοιτητής μου ζήτησε να υπογράψω μια συμφωνία εμπιστευτικότητας για να πάω σ' ένα πάρτι μαζί του. Αλλά όταν είσαι κι εσύ μέρος του Στάνφορντ μέσα στο Στάνφορντ, οι άνθρωποι εξομολογούνται τα πιο εκπληκτικά πράγματα.
Αναφέρεστε στα πάρτι με συνοδεία πάλης, στα οποία στελέχη των εταιρειών τεχνολογίας διαβάζουν την Ιλιάδα, μεθάνε, γδύνονται και παλεύουν μεταξύ τους; Αυτό είναι το μεγάλο παράδοξο της Σίλικον Βάλεϊ. Είναι ένα μέρος που έχει εμμονή με τη μυστικότητα. Κάποτε, ένας άλλος φοιτητής μου ζήτησε να υπογράψω μια συμφωνία εμπιστευτικότητας για να πάω σ' ένα πάρτι μαζί του. Αλλά όταν είσαι κι εσύ μέρος του Στάνφορντ μέσα στο Στάνφορντ, οι άνθρωποι εξομολογούνται τα πιο εκπληκτικά πράγματα.
Πώς εντοπίζει η τεχνολογική ελίτ τα νέα υποψήφια μέλη της;
Οι χαρισματικοί φοιτητές του Στάνφορντ είναι σαν φρέσκο κρέας για αυτό το σύστημα. Όταν ήρθα στο Στάνφορντ ως φοιτητής πληροφορικής το 2022 και επιλέχθηκα στο πρώτο εξάμηνο μου για το Treehacks, έναν διαγωνισμό για προγραμματιστές - χάκερς, ξαφνικά εμφανίστηκαν όλοι αυτοί οι άνθρωποι που προσκαλούσαν εμένα και άλλους σε ακριβά δείπνα και υπόσχονταν να μας δώσουν χρήματα αν σκεφτόμασταν κάποια ιδέα. Γι' αυτούς ήμασταν εξαργυρώσιμο εμπόρευμα. Ίσως ποτέ στην ανθρώπινη ιστορία δεν είχε συγκεντρωθεί τόσος πλούτος σε ένα μέρος, όσο στη Σίλικον Βάλεϊ.
Ολιγάρχες, Μογκούλοι της τεχνολογίας, ριψοκίνδυνοι επενδυτές των Venture Capitals. Τί κάνουν όλοι αυτοί; Απλώς τριγυρνούν άσκοπα μέσα σην πανεπιστημιούπολη;
Η Silicon Valley φτιάχτηκε μέσα στο Stanford Research Park και είναι πλήρως συνυφασμένη με αυτό το πανεπιστήμιο. Η αξία των εταιρειών που έχουν γραφεία μέσα στην πανεπιστημιούπολη είναι περίπου έξι τρισεκατομμύρια δολάρια. Και όλοι αυτοί οι άνθρωποι ανταγωνίζονται για έναν πόρο: Το ταλέντο. Όσο ενωρίτερα εντοπίσουν υποψηφίους, τόσο μεγαλύτερες είναι οι πιθανότητες να επωφεληθούν από αυτούς. Ένας καθηγητής πληροφορικής είναι γνωστός ως ο «Δισεκατομμυριούχος Καθηγητής» επειδή έχει κερδίσει περίπου 20 δισεκατομμύρια δολάρια επενδύοντας στις εταιρείες φοιτητών του. Μερικοί δισεκατομμυριούχοι σας στέλνουν γραπτά μηνύματα τα Σαββατοκύριακα για να σας προσελκύσουν. Άλλοι συχνάζουν επίμονα στη φοιτητική λέσχη εστίασης ή στα καφέ της πανεπιστημιούπολης για να συναντήσουν φοιτητές.
Οι χαρισματικοί φοιτητές του Στάνφορντ είναι σαν φρέσκο κρέας για αυτό το σύστημα. Όταν ήρθα στο Στάνφορντ ως φοιτητής πληροφορικής το 2022 και επιλέχθηκα στο πρώτο εξάμηνο μου για το Treehacks, έναν διαγωνισμό για προγραμματιστές - χάκερς, ξαφνικά εμφανίστηκαν όλοι αυτοί οι άνθρωποι που προσκαλούσαν εμένα και άλλους σε ακριβά δείπνα και υπόσχονταν να μας δώσουν χρήματα αν σκεφτόμασταν κάποια ιδέα. Γι' αυτούς ήμασταν εξαργυρώσιμο εμπόρευμα. Ίσως ποτέ στην ανθρώπινη ιστορία δεν είχε συγκεντρωθεί τόσος πλούτος σε ένα μέρος, όσο στη Σίλικον Βάλεϊ.
Ολιγάρχες, Μογκούλοι της τεχνολογίας, ριψοκίνδυνοι επενδυτές των Venture Capitals. Τί κάνουν όλοι αυτοί; Απλώς τριγυρνούν άσκοπα μέσα σην πανεπιστημιούπολη;
Η Silicon Valley φτιάχτηκε μέσα στο Stanford Research Park και είναι πλήρως συνυφασμένη με αυτό το πανεπιστήμιο. Η αξία των εταιρειών που έχουν γραφεία μέσα στην πανεπιστημιούπολη είναι περίπου έξι τρισεκατομμύρια δολάρια. Και όλοι αυτοί οι άνθρωποι ανταγωνίζονται για έναν πόρο: Το ταλέντο. Όσο ενωρίτερα εντοπίσουν υποψηφίους, τόσο μεγαλύτερες είναι οι πιθανότητες να επωφεληθούν από αυτούς. Ένας καθηγητής πληροφορικής είναι γνωστός ως ο «Δισεκατομμυριούχος Καθηγητής» επειδή έχει κερδίσει περίπου 20 δισεκατομμύρια δολάρια επενδύοντας στις εταιρείες φοιτητών του. Μερικοί δισεκατομμυριούχοι σας στέλνουν γραπτά μηνύματα τα Σαββατοκύριακα για να σας προσελκύσουν. Άλλοι συχνάζουν επίμονα στη φοιτητική λέσχη εστίασης ή στα καφέ της πανεπιστημιούπολης για να συναντήσουν φοιτητές.
Ακριβώς όπως ο Διευθύνων Σύμβουλος Justin, τον οποίο περιγράφετε στο βιβλίο σας ως τον «Techno-Jesus».
Ο Τζάστιν αυτοαποκαλείται καθηγητής και παρουσιάζει το μυστικό σεμινάριο «Πώς να Κυβερνήσετε τον Κόσμο», το οποίο οι insiders αποκαλούν απλώς «Κυβερνήστε» (Rule). Φυσικά, αυτός ο τύπος δεν ξέρει πώς μπορεί κάποιος να κυβερνά τον κόσμο. Αλλά οι φοιτητές που θέλουν να φτάσουν πολύ ψηλά, να κατακτήσουν την κορυφή, δεν μπορούν να αντισταθούν όταν τους καλούν να ενταχθούν σ' ένα είδος μυστικής εταιρείας και τους τάζουν συμμετοχή στην μελλοντική τεχνολογική ελίτ.
Ο Τζάστιν αυτοαποκαλείται καθηγητής και παρουσιάζει το μυστικό σεμινάριο «Πώς να Κυβερνήσετε τον Κόσμο», το οποίο οι insiders αποκαλούν απλώς «Κυβερνήστε» (Rule). Φυσικά, αυτός ο τύπος δεν ξέρει πώς μπορεί κάποιος να κυβερνά τον κόσμο. Αλλά οι φοιτητές που θέλουν να φτάσουν πολύ ψηλά, να κατακτήσουν την κορυφή, δεν μπορούν να αντισταθούν όταν τους καλούν να ενταχθούν σ' ένα είδος μυστικής εταιρείας και τους τάζουν συμμετοχή στην μελλοντική τεχνολογική ελίτ.
«Το σύστημα δίνει προτεραιότητα στο προσωπικό συμφέρον πάνω απ' όλα».
Πώς μαθαίνει κανείς για το μυστικό σεμινάριο;
Το αν θα βρείτε ή όχι το πέρασμα για να εισέλθετε στο Στάνφορντ μέσα στο Στάνφορντ, δεν εξαρτάται από εσάς. Κάποιος πρέπει να σας συγχαρεί χτυπώντας σας στην πλάτη. Στο Στάνφορντ αυτό το λένε «συγκομιδή», «επιλογή». Σας διαλέγουν και σας συστήνουν παραπέρα. Μόλις σας διαλέξουν, εντελώς ξαφνικά αποκτάτε προσβάσεις: Ποια βίλα θα θέσουν στη διάθεσή σας οι δισεκατομμυριούχοι για να μείνετε το καλοκαίρι; Ποιος θα σας συνοδεύει στα σωστά πάρτι; Πού θα συναντάτε ανθρώπους όπως εκείνο τον Διευθύνοντα Σύμβουλο, ο οποίος σας προσφέρει μισθό 700.000 δολαρίων εάν εγκαταλείψετε τις σπουδές σας; Όλα αυτά τα ανακαλύπτεις μόλις βρεθείς «εντός». Το σύστημα ισχυρίζεται ότι είναι αξιοκρατικό, αλλά στην πραγματικότητα όλα έχουν να κάνουν με δικτύωση.
Ο Justin, αμέσως μόλις σε σύστησαν σ' αυτόν, σε υπέβαλε και σε μια διαδικασία εξέτασης, αλλά δεν σε άφησε να περάσεις. Τί περιεχόμενο είχε εκείνο το σεμινάριο;
Εκτός από τον Τζάστιν, μίλησα με επτά συμμετέχοντες στο «Κυβερνήστε». Δεν είναι επίσημο πανεπιστημιακό σεμινάριο, αν και υπάρχουν διαλέξεις και προσκεκλημένοι ομιλητές· οι συμμετέχοντες συναντώνται μία φορά την εβδομάδα στην πανεπιστημιούπολη του Στάνφορντ. Το βασικό θέμα είναι: Πώς μπορείς να αποκομίσεις από τους άλλους ανθρώπους το μέγιστο όφελος για τον εαυτό σου; Μια συμμετέχουσα μου είπε ότι σε διδάσκουν, λόγου χάρη, πώς να λες ψέματα σε κεφαλαιούχους οι οποίοι επενδύουν σε νεοφυείς επιχειρήσεις, προκειμένου να συγκεντρώσεις χρήματα. Ακολούθως, η ίδια προσποιήθηκε ότι θα ιδρύσει μια εταιρεία, άκουσε πολλά «μπράβο» από όλη Silicon Valley, βρέθηκε να κατοικεί σε μια βίλα και έκανε διαλέξεις στην επόμενη ομάδα φοιτητών στο Στάνφορντ για την υποτιθέμενη επιτυχία της. Για μια τεχνολογία την οποία ποτέ δεν ανέπτυξε!
Το αν θα βρείτε ή όχι το πέρασμα για να εισέλθετε στο Στάνφορντ μέσα στο Στάνφορντ, δεν εξαρτάται από εσάς. Κάποιος πρέπει να σας συγχαρεί χτυπώντας σας στην πλάτη. Στο Στάνφορντ αυτό το λένε «συγκομιδή», «επιλογή». Σας διαλέγουν και σας συστήνουν παραπέρα. Μόλις σας διαλέξουν, εντελώς ξαφνικά αποκτάτε προσβάσεις: Ποια βίλα θα θέσουν στη διάθεσή σας οι δισεκατομμυριούχοι για να μείνετε το καλοκαίρι; Ποιος θα σας συνοδεύει στα σωστά πάρτι; Πού θα συναντάτε ανθρώπους όπως εκείνο τον Διευθύνοντα Σύμβουλο, ο οποίος σας προσφέρει μισθό 700.000 δολαρίων εάν εγκαταλείψετε τις σπουδές σας; Όλα αυτά τα ανακαλύπτεις μόλις βρεθείς «εντός». Το σύστημα ισχυρίζεται ότι είναι αξιοκρατικό, αλλά στην πραγματικότητα όλα έχουν να κάνουν με δικτύωση.
Ο Justin, αμέσως μόλις σε σύστησαν σ' αυτόν, σε υπέβαλε και σε μια διαδικασία εξέτασης, αλλά δεν σε άφησε να περάσεις. Τί περιεχόμενο είχε εκείνο το σεμινάριο;
Εκτός από τον Τζάστιν, μίλησα με επτά συμμετέχοντες στο «Κυβερνήστε». Δεν είναι επίσημο πανεπιστημιακό σεμινάριο, αν και υπάρχουν διαλέξεις και προσκεκλημένοι ομιλητές· οι συμμετέχοντες συναντώνται μία φορά την εβδομάδα στην πανεπιστημιούπολη του Στάνφορντ. Το βασικό θέμα είναι: Πώς μπορείς να αποκομίσεις από τους άλλους ανθρώπους το μέγιστο όφελος για τον εαυτό σου; Μια συμμετέχουσα μου είπε ότι σε διδάσκουν, λόγου χάρη, πώς να λες ψέματα σε κεφαλαιούχους οι οποίοι επενδύουν σε νεοφυείς επιχειρήσεις, προκειμένου να συγκεντρώσεις χρήματα. Ακολούθως, η ίδια προσποιήθηκε ότι θα ιδρύσει μια εταιρεία, άκουσε πολλά «μπράβο» από όλη Silicon Valley, βρέθηκε να κατοικεί σε μια βίλα και έκανε διαλέξεις στην επόμενη ομάδα φοιτητών στο Στάνφορντ για την υποτιθέμενη επιτυχία της. Για μια τεχνολογία την οποία ποτέ δεν ανέπτυξε!
Μήπως είναι απλώς μια ομάδα τρελών, οι οποίοι παρουσιάζονται ως δήθεν ελίτ και το παίζουν σπουδαίοι;
Όταν
με ρωτούν γιατί αυτή η μικρή ομάδα είναι τόσο σημαντική, απαντώ: Επειδή
οι τεχνολογίες τις οποίες αναπτύσσει η Σίλικον Βάλεϊ, ελέγχουν τις ζωές
όλων μας. Αυτή η ελίτ του Στάνφορντ, με τη σειρά της, εκπαιδεύεται τώρα
για να ελέγχει την επόμενη γενιά τεχνολογιών. Και της μαθαίνουν με
κατήχηση και πλύση εγκεφάλου, πώς να ακολουθεί παρακαμπτήριες οδούς και
να περιφρονεί τους κανόνες, προκειμένου να πετύχει.
Έχεις ήδη αναφέρει ότι σ' αυτόν τον κύκλο ανθρώπων λέγεται ανοιχτά ότι τους ηθικούς ενδοιασμούς δεν πρέπει να τους παίρνουμε πολύ στα σοβαρά.
Το σύστημα δίνει προτεραιότητα στο προσωπικό συμφέρον· το προσωπικό συμφέρον είναι πάνω απ' όλα. Κάποτε, ένας διευθύνων σύμβουλος εταιρείας, με προσκάλεσε σε δείπνο στο ξενοδοχείο Rosewood, το οποίο αυτοπροβάλλεται ως μοντέρνο κλαμπ της Σίλικον Βάλεϊ. Δεν τον γνώριζα, δεν είχα ιδέα τι ήθελε από μένα. Μετά, ενώ καθόταν στο τραπέζι τάισε το μωρό του με χαβιάρι, την ώρα που μού διηγούνταν ότι ο πρώτος πελάτης για το λογισμικό του ήταν ο Μουαμάρ Καντάφι, ο Λίβυος δικτάτορας. Και το μόνο που μου ήρθε στο μυαλό, ήταν: «Τί διάολο συμβαίνει εδώ; Είναι πραγματικό αυτό που ζω τώρα ή παραίσθηση;»
Και τι ήθελε από σένα;
Οι τέτοιες συναντήσεις έχουν πάντα ως στόχο τη δικτύωση με νέους ανθρώπους, οι οποίοι μπορεί να φανούν χρήσιμοι κάποια μέρα. Και θέλουν να ξέρουν ποιοί είναι πρόθυμοι να υποτάξουν τα πάντα στην επιτυχία τους.
Στο βιβλίο σου, περιγράφεις μια σειρά μαθημάτων πληροφορικής του πρώτου εξαμήνου. Όταν η καθηγήτρια ρώτησε ποιος ενδιαφερόταν για «ηθική και άλλα τέτοια μπιχλιμπίδια», λές ότι ήσουν ο μόνος που σήκωσε το χέρι. Αλήθεια, έτσι συνέβη;
Αυτή ήταν η πρώτη φορά που έμεινα πραγματικά άναυδος. Δεν σου κοστίζει τίποτε να σηκώσεις το χέρι σου, έστω και για να προσποιηθείς μόνον, ότι η ηθική συμπεριφορά είναι κάτι σημαντικό για σένα. Αυτό συνέβη περίπου στην ίδια εποχή, στην οποία ο Σαμ Μπάνκμαν-Φριντ (Sam Bankman-Fried), ο βασιλιάς των κρυπτονομισμάτων, ο αναδειχθείς μεγάλος και τρανός στο Στάνφορντ, συνελήφθη για την περιβόητη απάτη του, απάτη πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων. Ένας φίλος μου είπε κάποτε ότι παρακολουθούσε μια διάλεξη για τους απατεώνες, για να μάθει πώς να μην τον πιάνουν.
Μήπως σήμερα οι φοιτητές είναι κάπως πιο έντιμοι; Ακόμη και ο Μπάνκμαν-Φριντ ισχυρίστηκε ότι ήθελε να κερδίσει χρήματα για να μπορέσει μετά να τα χρησιμοποιήσει όσο γίνεται πιο αποτελεσματικά για να κάνει τον κόσμο καλύτερο. Όμως ήταν απλώς ένας απατεώνας.
Όταν ξεκίνησα να φοιτώ στο πανεπιστήμιο, αυτός ο αλτρουισμός της αποτελεσματικότητας ήταν η πιο επιδραστική σχολή φιλοσοφίας στη Σίλικον Βάλεϊ. Τώρα το νέο μότο είναι ότι πρέπει να είσαι high-agency man, άνθρωπος με υψηλή αυτενέργεια και πρωτοβουλία, [αυτός που παίρνει πρωτοβουλίες και λύνει τα προβλήματα μόνος του, αν του κλείσεις την πόρτα, θα προσπαθήσει να μπει από το παράθυρο]
Και τί εννοούν μ' αυτό;
Ένα είδος υπεράνθρωπου. Σ' αυτούς τους ανθρώπους επιτρέπεται να αγνοούν τους φορτικούς παραδοσιακούς κανόνες, οι οποίοι ισχύουν για όλους τους άλλους. Γι' αυτούς ισχύει το εξής: You can just do things [μπορείς ελεύθερα, χωρίς περιττές σκέψεις, να κάνεις πράγματα]: Να φοροδιαφεύγεις, να πλαστογραφείς εταιρικά έγγραφα, ή, πιο απλά, να «κάνεις και μερικές μικροαπάτες», όπως μου το έθεσε κάποτε μια άλλη φοιτήτρια. Οι άνθρωποι με υψηλή αυτενέργεια και πρωτοβουλία θεωρούν τους εαυτούς τους όχι μόνον πιο έξυπνους από τους άλλους, αλλά και γενετικά ανώτερους.
Το σύστημα δίνει προτεραιότητα στο προσωπικό συμφέρον· το προσωπικό συμφέρον είναι πάνω απ' όλα. Κάποτε, ένας διευθύνων σύμβουλος εταιρείας, με προσκάλεσε σε δείπνο στο ξενοδοχείο Rosewood, το οποίο αυτοπροβάλλεται ως μοντέρνο κλαμπ της Σίλικον Βάλεϊ. Δεν τον γνώριζα, δεν είχα ιδέα τι ήθελε από μένα. Μετά, ενώ καθόταν στο τραπέζι τάισε το μωρό του με χαβιάρι, την ώρα που μού διηγούνταν ότι ο πρώτος πελάτης για το λογισμικό του ήταν ο Μουαμάρ Καντάφι, ο Λίβυος δικτάτορας. Και το μόνο που μου ήρθε στο μυαλό, ήταν: «Τί διάολο συμβαίνει εδώ; Είναι πραγματικό αυτό που ζω τώρα ή παραίσθηση;»
Και τι ήθελε από σένα;
Οι τέτοιες συναντήσεις έχουν πάντα ως στόχο τη δικτύωση με νέους ανθρώπους, οι οποίοι μπορεί να φανούν χρήσιμοι κάποια μέρα. Και θέλουν να ξέρουν ποιοί είναι πρόθυμοι να υποτάξουν τα πάντα στην επιτυχία τους.
Στο βιβλίο σου, περιγράφεις μια σειρά μαθημάτων πληροφορικής του πρώτου εξαμήνου. Όταν η καθηγήτρια ρώτησε ποιος ενδιαφερόταν για «ηθική και άλλα τέτοια μπιχλιμπίδια», λές ότι ήσουν ο μόνος που σήκωσε το χέρι. Αλήθεια, έτσι συνέβη;
Αυτή ήταν η πρώτη φορά που έμεινα πραγματικά άναυδος. Δεν σου κοστίζει τίποτε να σηκώσεις το χέρι σου, έστω και για να προσποιηθείς μόνον, ότι η ηθική συμπεριφορά είναι κάτι σημαντικό για σένα. Αυτό συνέβη περίπου στην ίδια εποχή, στην οποία ο Σαμ Μπάνκμαν-Φριντ (Sam Bankman-Fried), ο βασιλιάς των κρυπτονομισμάτων, ο αναδειχθείς μεγάλος και τρανός στο Στάνφορντ, συνελήφθη για την περιβόητη απάτη του, απάτη πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων. Ένας φίλος μου είπε κάποτε ότι παρακολουθούσε μια διάλεξη για τους απατεώνες, για να μάθει πώς να μην τον πιάνουν.
Μήπως σήμερα οι φοιτητές είναι κάπως πιο έντιμοι; Ακόμη και ο Μπάνκμαν-Φριντ ισχυρίστηκε ότι ήθελε να κερδίσει χρήματα για να μπορέσει μετά να τα χρησιμοποιήσει όσο γίνεται πιο αποτελεσματικά για να κάνει τον κόσμο καλύτερο. Όμως ήταν απλώς ένας απατεώνας.
Όταν ξεκίνησα να φοιτώ στο πανεπιστήμιο, αυτός ο αλτρουισμός της αποτελεσματικότητας ήταν η πιο επιδραστική σχολή φιλοσοφίας στη Σίλικον Βάλεϊ. Τώρα το νέο μότο είναι ότι πρέπει να είσαι high-agency man, άνθρωπος με υψηλή αυτενέργεια και πρωτοβουλία, [αυτός που παίρνει πρωτοβουλίες και λύνει τα προβλήματα μόνος του, αν του κλείσεις την πόρτα, θα προσπαθήσει να μπει από το παράθυρο]
Και τί εννοούν μ' αυτό;
Ένα είδος υπεράνθρωπου. Σ' αυτούς τους ανθρώπους επιτρέπεται να αγνοούν τους φορτικούς παραδοσιακούς κανόνες, οι οποίοι ισχύουν για όλους τους άλλους. Γι' αυτούς ισχύει το εξής: You can just do things [μπορείς ελεύθερα, χωρίς περιττές σκέψεις, να κάνεις πράγματα]: Να φοροδιαφεύγεις, να πλαστογραφείς εταιρικά έγγραφα, ή, πιο απλά, να «κάνεις και μερικές μικροαπάτες», όπως μου το έθεσε κάποτε μια άλλη φοιτήτρια. Οι άνθρωποι με υψηλή αυτενέργεια και πρωτοβουλία θεωρούν τους εαυτούς τους όχι μόνον πιο έξυπνους από τους άλλους, αλλά και γενετικά ανώτερους.
Στην Κοιλάδα συναντάς αρκετούς ανθρώπους πεπεισμένους
ότι έχουν τα καλύτερα γονίδια και επομένως θα έπρεπε να εποικίσουν τη
γη ολόκληρη. Όπως ο Έλον Μασκ με τα κατά τα λεγόμενα 14 τουλάχιστον παιδιά του.
«Έχω μάθει πολλά για το πώς αυτοπροστατεύεται η εξουσία».
Και τί συμβαίνει κατά την άποψή σου; Το Στάνφορντ προσελκύει ανθρώπους τέτοιου είδους; Ή μήπως μεταμορφώνονται εκεί, ώσπου καταλήγουν να γίνουν τέτοιοι;
Και τα δύο. Έρχονται στο Στάνφορντ άνθρωποι γνωρίζοντας τι είδους άνθρωποι υπάρχουν ήδη εδώ και τί λογής είναι τα βιογραφικά τους. Όπως π.χ. ο τύπος της φοιτητικής ένωσης, ο οποίος ήθελε να στείλει σε ένα κορίτσι γυμνές φωτογραφίες που διαγράφονται μόνες τους· για να το πετύχει εφηύρε την εφαρμογή Snapchat και έγινε έτσι ο νεότερος αυτοδημιούργητος δισεκατομμυριούχος στον κόσμο. Έχω όμως παρατηρήσει και λαμπρούς ανθρώπους, οι οποίοι ήρθαν στο Στάνφορντ έχοντας κίνητρα ιδεαλιστικά και έμαθαν εκεί για πρώτη φορά πώς να παρακάμπτουν τους κανόνες για να «παίζουν το παιχνίδι», όπως λένε. Επειδή επικρατεί ένα πολιτισμικό περιβάλλον στο οποίο η ανάρμοστη συμπεριφορά και η παραβατικότητα μένει ατιμώρητη. Η Σίλικον Βάλεϊ θέλει να μετατρέψει όλη την ανθρωπότητα σε εμπόρευμα μετατρέψιμο σε χρήμα. Και το Πανεπιστήμιο είναι μέρος αυτού του κινήματος.
Και τα δύο. Έρχονται στο Στάνφορντ άνθρωποι γνωρίζοντας τι είδους άνθρωποι υπάρχουν ήδη εδώ και τί λογής είναι τα βιογραφικά τους. Όπως π.χ. ο τύπος της φοιτητικής ένωσης, ο οποίος ήθελε να στείλει σε ένα κορίτσι γυμνές φωτογραφίες που διαγράφονται μόνες τους· για να το πετύχει εφηύρε την εφαρμογή Snapchat και έγινε έτσι ο νεότερος αυτοδημιούργητος δισεκατομμυριούχος στον κόσμο. Έχω όμως παρατηρήσει και λαμπρούς ανθρώπους, οι οποίοι ήρθαν στο Στάνφορντ έχοντας κίνητρα ιδεαλιστικά και έμαθαν εκεί για πρώτη φορά πώς να παρακάμπτουν τους κανόνες για να «παίζουν το παιχνίδι», όπως λένε. Επειδή επικρατεί ένα πολιτισμικό περιβάλλον στο οποίο η ανάρμοστη συμπεριφορά και η παραβατικότητα μένει ατιμώρητη. Η Σίλικον Βάλεϊ θέλει να μετατρέψει όλη την ανθρωπότητα σε εμπόρευμα μετατρέψιμο σε χρήμα. Και το Πανεπιστήμιο είναι μέρος αυτού του κινήματος.
Από το πρώτο εξάμηνο των σπουδών σας, άρχισες να συνεργάζεσαι και με την εφημερίδα της Πανεπιστημιούπολης. Λιγότερο από ένα χρόνο μετά, ο πρόεδρος του πανεπιστημίου αναγκάστηκε να παραιτηθεί εξαιτίας αποκαλύψεων δημοσιευμένων στην εφημερίδα, οι οποίες προέκυψαν από δικές σου έρευνες. Πώς είδες την πανεπιστημιούπολη εκείνη την εποχή;
Ο τότε πρόεδρος του πανεπιστημίου Marc Tessier-Lavigne ήταν η ηγετική μορφή του Stanford. Είχε άψογη φήμη ως επιστήμονας. Ωστόσο πολλοί τον φοβόταν. Υπήρχαν μόνιμοι καθηγητές οι οποίοι μου είπαν ότι δεν έπρεπε να τους βλέπουν μαζί μου. Εγώ και ο αρχισυντάκτης της Daily δεχθήκαμε απειλές ότι θα μας καταγγείλουν και θα διωχθούμε δικαστικά, μας δόθηκαν πληροφορίες οι οποίες αποδείχθηκαν ψευδείς. Έμαθα πολλά για το πώς αυτοπροστατεύεται η εξουσία.
Το Στάνφορντ ενδιαφέρεται πιο πολύ για την δημόσια εικόνα του παρά για την ακαδημαϊκή ακεραιότητα;
Το Στάνφορντ θεωρεί ως Α και Ω ότι πρέπει να φαίνεται προς τα έξω τέλειο. Αυτή η νοοτροπία, «η εικόνα πάνω απ' όλα», διαπερνά κάθε πτυχή του ιδρύματος. Όσον αφορά την εικόνα του, το Στάνφορντ είναι αδίστακτο.
Πώς βίωσες εκείνη την περίοδο; Ακόμη δεν ήσουν ούτε 18 χρονών !
Όταν ένας 17χρονος αρχίζει να κάνει έρευνες για έναν πολυεκατομμυριούχο, ο οποίος τυχαίνει να είναι και ο επικεφαλής του πανεπιστημίου όπου ο ίδιος μόλις άρχισε να φοιτά, δεν ξέρει καθόλου τί τον περιμένει. Αμέσως μετά τις πρώτες έρευνες μου, ο Tessier-Lavigne έστειλε ένα email σε όλο το διδακτικό προσωπικό, ακόμη και στους καθηγητές μου, στο οποίο μου επιτέθηκε λεκτικά. Ένιωσα βαθιά απομονωμένος.
Όμως στο τέλος ο Tessier-Lavigne εξαναγκάστηκε να φύγει από την προεδρία, ενώ εσύ συνέχισες τις σπουδές σου
Έξι
μήνες μετά την παραίτησή του, ο Marc Tessier-Lavigne συγκέντρωσε ένα
δισεκατομμύριο δολάρια για τη νέα του startup επιχείρηση φαρμάκων, η
οποία βασίζεται στην τεχνητή νοημοσύνη. Δύο από τους ανθρώπους που με
συνεχάρησαν προσωπικά μετά την έρευνά μου, επένδυσαν στη νέα εταιρεία
του Tessier-Lavigne. Αυτό είναι το Stanford: Ποτέ δεν υπάρχουν συνέπειες. Το χρήμα υπερισχύει όλων των άλλων πραγμάτων.
Την περασμένη εβδομάδα γιόρτασες την αποφοίτησή σου. Τι απομένει από τον αρχικό ενθουσιασμό με τον οποίο πήγες στο Stanford;
Στην πραγματικότητα, εξακολουθώ να πιστεύω ότι η τεχνολογία μπορεί να αλλάξει τον κόσμο προς το καλύτερο. Αλλά το Stanford έχει συνάψει με την Silicon Valley ένα είδος Φαουστιανού συμφώνου [η συμφωνία του Φάουστ με τον Διάβολο, στο πασίγνωστο έργο του Γκαίτε]. Αυτή η σύνδεση έφερε την ραγδαία άνοδο του πανεπιστημίου, αλλά και τη διαφθορά του, επειδή οι ακαδημαϊκές αρχές θυσιάστηκαν στο βωμό του χρήματος και της δύναμης. Αγαπούσα το Stanford από τότε που ήμουν μικρό παιδί και εξακολουθώ να το αγαπώ. Αλλά όταν αγαπάς πραγματικά έναν θεσμό, είναι φυσικό να θέλεις να γίνει καλύτερος.
Την περασμένη εβδομάδα γιόρτασες την αποφοίτησή σου. Τι απομένει από τον αρχικό ενθουσιασμό με τον οποίο πήγες στο Stanford;
Στην πραγματικότητα, εξακολουθώ να πιστεύω ότι η τεχνολογία μπορεί να αλλάξει τον κόσμο προς το καλύτερο. Αλλά το Stanford έχει συνάψει με την Silicon Valley ένα είδος Φαουστιανού συμφώνου [η συμφωνία του Φάουστ με τον Διάβολο, στο πασίγνωστο έργο του Γκαίτε]. Αυτή η σύνδεση έφερε την ραγδαία άνοδο του πανεπιστημίου, αλλά και τη διαφθορά του, επειδή οι ακαδημαϊκές αρχές θυσιάστηκαν στο βωμό του χρήματος και της δύναμης. Αγαπούσα το Stanford από τότε που ήμουν μικρό παιδί και εξακολουθώ να το αγαπώ. Αλλά όταν αγαπάς πραγματικά έναν θεσμό, είναι φυσικό να θέλεις να γίνει καλύτερος.
Όταν ο Theo Baker πήγε για να σπουδάσει στο Στάνφορντ, ήταν ήδη ταλαντούχος προγραμματιστής. Ήδη από το πρώτο του εξάμηνο παρακολουθούσε μερικά από τα πιο δύσκολα σεμινάρια πληροφορικής. Έτσι τράβηξε την προσοχή των insiders, για τους οποίους αργότερα, όταν δεν έβλεπε πια κανένα μέλλον για τον εαυτό του στη Σίλικον Βάλεϊ, θα έγραφε το αποκαλυπτικό βιβλίο του.
Το βιβλίο του Μπέικερ «Πώς να κυβερνήσετε τον κόσμο», ακολουθεί δύο αφηγηματικά νήματα. Παράλληλα με τις συναντήσεις του στο «Stanford inside Stanford», υπάρχουν οι ερευνητικές αναφορές που διεξήγαγε για την φοιτητική εφημερίδα «The Stanford Daily», οι οποίες αποκάλυψαν διάφορα επιστημονικά σκάνδαλα στο Stanford. Ιδού το μεγαλύτερο: Σε αρκετές μελέτες του, ο τότε πρόεδρος του πανεπιστημίου, ο βραβευμένος νευροεπιστήμονας Marc Tessier-Lavigne, χρησιμοποίησε παραποιημένα δεδομένα και εικόνες, εν πλήρει γνώσει ότι αυτά τα δεδομένα δεν ήταν ακριβή και αυθεντικά.
Ο Theo Baker (2005) κατάγεται από την περιοχή της Ουάσινγκτον και είναι γιος των δημοσιογράφων Peter Baker των New York Times και Susan Glasser του New Yorker. Οι προπαππούδες του από την πλευρά του πατέρα του ήταν Έλληνες μετανάστες που άλλαξαν το επώνυμό τους από το Μπακιρτζόγλου σε Baker. Ως μαθητής Λυκείου φοίτησε στην Ακαδημία Phillips στο Άντοβερ της Μασαχουσέτης. Εγγράφηκε στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ το 2022, όταν ήταν 17 ετών και αποφοίτησε τον Ιούνιο του 2026.
Ως δημοσιογράφος συνεργάστηκε στην εφημερίδα The Stanford Daily, την φοιτητική ανεξάρτητη εφημερίδα του Πανεπιστημίου του Στάνφορντ. Το 2023 έγινε ο νεότερος αποδέκτης του βραβείου George Polk για το ρεπορτάζ του, το οποίο οδήγησε στην παραίτηση του τότε προέδρου του Στάνφορντ.
Ο Anant Agarwala (1986), είναι αναπληρωτής προϊστάμενος του τμήματος εκπαίδευσης στην εφημερίδα Die Zeit και μέλος της συντακτικής ομάδας της. Σπούδασε στο Αμβούργο και το Μύνστερ, φοίτησε στη Γερμανική Σχολή Δημοσιογραφίας στο Μόναχο και εργάστηκε για αρκετά χρόνια ως ανεξάρτητος δημοσιγράφος με έδρα το Παρίσι. Γράφει κυρίως για κοινωνικοπολιτικά ζητήματα.
Έχει βραβευτεί με το Βραβείο Goethe Media και το Βραβείο Telekom για την Εκπαιδευτική Δημοσιογραφία.
Είναι ο συγγραφέας του βιβλίου Das Integrationsexperiment (Το Πείραμα της Ένταξης), στο οποίο εξετάζει την επίπτωση της προσφυγικής κρίσης του 2015 στα γερμανικά σχολεία.




Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου