Δευτέρα 27 Ιουλίου 2026

Στάνφορντ: Μέσα στο Πανεπιστήμιο ένα παρα-πανεπιστήμιο ψεύδους των δισεκατομμυριούχων της Silicon Valley

 How to Rule the World: Theo Baker enthüllt die Lügenkultur der Tech-Milliardäre, συνέντευξη στον Anant Agarwala, Die Zeit 28/2026, 24.6.2026, αποθηκευμένο και εδώ 

Ως νεαρός φοιτητής της επιστήμης του προγραμματισμού στο Στάνφορντ, είδε πώς καλλιεργείται σε μυστικά σεμινάρια η ονειροφαντασία να γίνουν κάποιοι κυρίαρχοι του κόσμου. Και πώς ενθαρρύνουν τους απατεώνες.
 
Όταν η έρευνά του εκθρόνισε τον Πρόεδρο του Πανεπιστημίου του Στάνφορντ, στο κυλικείο του Πανεπιστημίου δεν επέτρεπαν στον Τέο Μπέικερ ούτε καν να παραγγείλει μπύρα. Μόλις είχε κλείσει τα 18, σπούδαζε πληροφορική στο πανεπιστήμιο της Σίλικον Βάλεϊ και ταυτόχρονα συνεργαζόταν σποραδικά, αργότερα μανιωδώς, ως ρεπόρτερ για την φοιτητική εφημερίδα The Stanford Daily. Τότε αποκάλυψε «πειραγμένα» στοιχεία στο βιογραφικό σπουδών του Προέδρου του Πανεπιστημίου Στάνφορντ. Σήμερα ο Μπέικερ είναι 21 ετών και είναι ο συγγραφέας του βιβλίου How to Rule the World (Πώς να Γίνεις Κυβερνήτης του Κόσμου). Το βιβλίο πέρασε επιτυχώς τον έλεγχο ενός από τους πιο διαβόητους για την αυστηρότητα τους «ελεγκτές αλήθειας» (fact-checkers) του περιοδικού New Yorker, ο οποίος συνωμίλησε με περισσότερα από 250 άτομα για το βιβλίο. Το βιβλίο γράφει για τεχνολογικές ελίτ, για δισεκατομμυριούχους και για απατεώνες σε ένα πανεπιστήμιο, στο οποίο όλοι βάζουν διαρκώς τα δυνατά τους για ένα και μόνον στόχο: Πώς να γίνουν «the next big thing». Συναντήσαμε τον Μπέικερ στο Λονδίνο, όπου παρουσιάζει το βιβλίο του.
 

Die Zeit: Τέο Μπέικερ, είσαι ο συγγραφέας ενός βιβλίου που αποκαλύπτει έναν μυστικό κόσμο μέσα στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ. Τον αποκαλείτε «Στάνφορντ μέσα στο Στάνφορντ». Τί  λογής κόσμος είναι;
Τέο Μπέικερ: Οι περισσότεροι άνθρωποι ξέρουν το Στάνφορντ ως ένα κανονικό πανεπιστημικό ίδρυμα κατηγορίας ελίτ: Παρακολουθείς τα μαθήματα, ερωτεύεσαι, πας για καφέ στα κυλικεία του, μελετάς για τις εξετάσεις. Όμως, για μια ομάδα μερικών δεκάδων φοιτητών, όλα είναι διαφορετικά. Για χάρη τους οι δισεκατομμυριούχοι διοργανώνουν πάρτι σε γιοτ, ενώ εταιρείες ριψοκίνδυνων επενδύσεων Venture Capitals και Hedge Funds τους προσφέρουν μεγάλα χρηματικά ποσά πριν καν αναπτύξουν μια επιχειρηματική ιδέα. Το Στάνφορντ μέσα στο Στάνφορντ: Αυτοί είναι οι άνθρωποι τους οποίους η Σίλικον Βάλεϊ θεωρεί ως τους επόμενους κυρίαρχους του σύμπαντος.
 
Πες μας περισσότερα
Είναι ένας παράξενος κόσμος, στον οποίο άνθρωποι σε εφηβική ηλικία ακόμη, έχουν στη διάθεση τους τεράστια χρηματικά ποσά υπό μηδενικό έλεγχο. Τα πάρτι, τα γιοτ, όλα αυτά τα χρήματα, κανονικά θα ήταν απλώς ανέκδοτα για ανόητους. Όμως σ' αυτόν τον παράλληλο κόσμο μαθαίνεις πώς να κυνηγάς τις φιλοδοξίες σου χωρίς περιορισμούς. Εκεί ενθαρρύνονται δολιότητες και κάθε είδους αμφισβητήσιμες συμπεριφορές.
 
Στο βιβλίο σου περιγράφεις σκηνές που μας κάνουν να αναρωτιώμαστε: Γιατί σου τα είπαν αυτά;
Αναφέρεστε στα πάρτι με συνοδεία πάλης, στα οποία στελέχη των εταιρειών  τεχνολογίας διαβάζουν την Ιλιάδα, μεθάνε, γδύνονται και παλεύουν μεταξύ τους; Αυτό είναι το μεγάλο παράδοξο της Σίλικον Βάλεϊ. Είναι ένα μέρος που έχει εμμονή με τη μυστικότητα. Κάποτε, ένας άλλος φοιτητής μου ζήτησε να υπογράψω μια συμφωνία εμπιστευτικότητας για να πάω σ' ένα πάρτι μαζί του. Αλλά όταν είσαι κι εσύ μέρος του Στάνφορντ μέσα στο Στάνφορντ, οι άνθρωποι 
εξομολογούνται τα πιο εκπληκτικά πράγματα.
    
Πώς εντοπίζει η τεχνολογική ελίτ τα νέα υποψήφια μέλη της;
Οι χαρισματικοί φοιτητές του Στάνφορντ είναι σαν φρέσκο ​​κρέας για αυτό το σύστημα. Όταν ήρθα στο Στάνφορντ ως φοιτητής πληροφορικής το 2022 και επιλέχθηκα στο πρώτο εξάμηνο
μου για το Treehacks, έναν διαγωνισμό για προγραμματιστές - χάκερς, ξαφνικά εμφανίστηκαν όλοι αυτοί οι άνθρωποι που προσκαλούσαν εμένα και άλλους σε ακριβά δείπνα και υπόσχονταν να μας δώσουν χρήματα αν σκεφτόμασταν κάποια ιδέα. Γι' αυτούς ήμασταν εξαργυρώσιμο εμπόρευμα. Ίσως ποτέ στην ανθρώπινη ιστορία δεν είχε συγκεντρωθεί τόσος πλούτος σε ένα μέρος, όσο στη Σίλικον Βάλεϊ.
Ολιγάρχες, Μογκούλοι της τεχνολογίας, ριψοκίνδυνοι επενδυτές των Venture Capitals. Τί κάνουν όλοι αυτοί; Απλώς τριγυρνούν άσκοπα μέσα σην πανεπιστημιούπολη;
Η Silicon Valley φτιάχτηκε μέσα στο Stanford Research Park και είναι πλήρως συνυφασμένη με αυτό το πανεπιστήμιο. Η αξία των εταιρειών που έχουν γραφεία μέσα στην πανεπιστημιούπολη είναι περίπου έξι τρισεκατομμύρια δολάρια. Και όλοι αυτοί οι άνθρωποι ανταγωνίζονται για έναν πόρο: Το ταλέντο. Όσο ενωρίτερα εντοπίσουν υποψηφίους, τόσο μεγαλύτερες είναι οι πιθανότητες να επωφεληθούν από αυτούς. Ένας καθηγητής πληροφορικής είναι γνωστός ως ο «Δισεκατομμυριούχος Καθηγητής» επειδή έχει κερδίσει περίπου 20 δισεκατομμύρια δολάρια επενδύοντας στις εταιρείες φοιτητών του. Μερικοί δισεκατομμυριούχοι σας στέλνουν γραπτά μηνύματα τα Σαββατοκύριακα για να σας προσελκύσουν. Άλλοι συχνάζουν επίμονα στη φοιτητική λέσχη εστίασης  ή στα καφέ της πανεπιστημιούπολης για να συναντήσουν φοιτητές. 
Ακριβώς όπως ο Διευθύνων Σύμβουλος Justin, τον οποίο περιγράφετε στο βιβλίο σας ως τον «Techno-Jesus».
Ο Τζάστιν αυτοαποκαλείται καθηγητής και παρουσιάζει το μυστικό σεμινάριο «Πώς να Κυβερνήσετε τον Κόσμο», το οποίο οι insiders αποκαλούν απλώς «Κυβερνήστε» (Rule). Φυσικά, αυτός ο τύπος δεν ξέρει πώς μπορεί κάποιος να κυβερνά τον κόσμο. Αλλά οι φοιτητές που θέλουν να φτάσουν πολύ ψηλά, να κατακτήσουν την κορυφή, δεν μπορούν να αντισταθούν όταν τους καλούν να ενταχθούν σ' ένα είδος μυστικής εταιρείας και τους τάζουν συμμετοχή στην μελλοντική τεχνολογική ελίτ.
  
«Το σύστημα δίνει προτεραιότητα στο προσωπικό συμφέρον πάνω απ' όλα».
Πώς μαθαίνει κανείς για το μυστικό σεμινάριο;
Το αν θα βρείτε ή όχι το πέρασμα για να εισέλθετε στο Στάνφορντ μέσα στο Στάνφορντ,
δεν εξαρτάται από εσάς. Κάποιος πρέπει να σας συγχαρεί χτυπώντας σας στην πλάτη. Στο Στάνφορντ αυτό το λένε «συγκομιδή», «επιλογή». Σας διαλέγουν και σας συστήνουν παραπέρα. Μόλις σας διαλέξουν, εντελώς ξαφνικά αποκτάτε προσβάσεις: Ποια βίλα θα θέσουν στη διάθεσή σας οι δισεκατομμυριούχοι για να μείνετε το καλοκαίρι; Ποιος θα σας συνοδεύει στα σωστά πάρτι; Πού θα συναντάτε ανθρώπους όπως εκείνο τον Διευθύνοντα Σύμβουλο, ο οποίος σας προσφέρει μισθό 700.000 δολαρίων εάν εγκαταλείψετε τις σπουδές σας; Όλα αυτά τα ανακαλύπτεις μόλις βρεθείς «εντός». Το σύστημα ισχυρίζεται ότι είναι αξιοκρατικό, αλλά στην πραγματικότητα όλα έχουν να κάνουν με δικτύωση.
 
Ο Justin, αμέσως μόλις σε σύστησαν σ' αυτόν, σε υπέβαλε και σε μια διαδικασία εξέτασης, αλλά δεν σε άφησε να περάσεις. Τί περιεχόμενο είχε εκείνο το σεμινάριο;
Εκτός από τον Τζάστιν, μίλησα με επτά συμμετέχοντες στο «Κυβερνήστε». Δεν είναι επίσημο πανεπιστημιακό σεμινάριο, αν και υπάρχουν διαλέξεις και προσκεκλημένοι ομιλητές· οι συμμετέχοντες συναντώνται μία φορά την εβδομάδα στην πανεπιστημιούπολη του Στάνφορντ. Το βασικό θέμα είναι: Πώς μπορείς να αποκομίσεις από τους άλλους ανθρώπους το μέγιστο όφελος για τον εαυτό σου; Μια συμμετέχουσα μου είπε ότι σε διδάσκουν, λόγου χάρη, πώς να λες ψέματα σε κεφαλαιούχους οι οποίοι επενδύουν σε νεοφυείς επιχειρήσεις, προκειμένου να συγκεντρώσεις χρήματα. Ακολούθως, η ίδια προσποιήθηκε ότι θα ιδρύσει μια εταιρεία, άκουσε πολλά «μπράβο» από όλη Silicon Valley, βρέθηκε να κατοικεί σε μια βίλα και έκανε διαλέξεις στην επόμενη ομάδα φοιτητών στο Στάνφορντ για την υποτιθέμενη επιτυχία της. Για μια τεχνολογία την οποία ποτέ δεν ανέπτυξε!
 
Μήπως είναι απλώς μια ομάδα τρελών, οι οποίοι παρουσιάζονται ως δήθεν ελίτ και το παίζουν σπουδαίοι;
Όταν με ρωτούν γιατί αυτή η μικρή ομάδα είναι τόσο σημαντική, απαντώ: Επειδή οι τεχνολογίες τις οποίες αναπτύσσει η Σίλικον Βάλεϊ, ελέγχουν τις ζωές όλων μας. Αυτή η ελίτ του Στάνφορντ, με τη σειρά της, εκπαιδεύεται τώρα για να ελέγχει την επόμενη γενιά τεχνολογιών. Και της μαθαίνουν με κατήχηση και πλύση εγκεφάλου, πώς να ακολουθεί παρακαμπτήριες οδούς και να περιφρονεί τους κανόνες, προκειμένου να πετύχει.
 
Έχεις ήδη αναφέρει ότι σ' αυτόν τον κύκλο ανθρώπων λέγεται ανοιχτά ότι τους ηθικούς ενδοιασμούς δεν πρέπει να τους παίρνουμε πολύ στα σοβαρά.
Το σύστημα δίνει προτεραιότητα στο προσωπικό συμφέρον· το προσωπικό συμφέρον είναι πάνω απ' όλα. Κάποτε, ένας διευθύνων σύμβουλος εταιρείας, με προσκάλεσε σε δείπνο στο ξενοδοχείο Rosewood, το οποίο αυτοπροβάλλεται ως μοντέρνο κλαμπ της Σίλικον Βάλεϊ. Δεν τον γνώριζα, δεν είχα ιδέα τι ήθελε από μένα. Μετά, ενώ καθόταν στο τραπέζι τάισε το μωρό του με χαβιάρι, την ώρα που μού διηγούνταν ότι ο πρώτος πελάτης για το λογισμικό του ήταν ο Μουαμάρ Καντάφι, ο Λίβυος δικτάτορας. Και το μόνο που μου ήρθε στο μυαλό, ήταν: «Τί διάολο συμβαίνει εδώ; Είναι πραγματικό αυτό που ζω τώρα ή παραίσθηση;»

Και τι ήθελε από σένα;
Οι τέτοιες συναντήσεις έχουν πάντα ως στόχο τη δικτύωση με νέους ανθρώπους, οι οποίοι μπορεί να φανούν χρήσιμοι κάποια μέρα. Και θέλουν να ξέρουν ποιοί είναι πρόθυμοι να υποτάξουν τα πάντα στην επιτυχία τους.
  
Στο βιβλίο σου, περιγράφεις μια σειρά μαθημάτων πληροφορικής του πρώτου εξαμήνου. Όταν η καθηγήτρια ρώτησε ποιος ενδιαφερόταν για «ηθική και άλλα τέτοια μπιχλιμπίδια», λές ότι ήσουν ο μόνος που σήκωσε το χέρι. Αλήθεια, έτσι συνέβη;
Αυτή ήταν η πρώτη φορά που έμεινα πραγματικά άναυδος. Δεν σου κοστίζει τίποτε να σηκώσεις το χέρι σου, έστω και για να προσποιηθείς μόνον, ότι η ηθική συμπεριφορά είναι κάτι σημαντικό για σένα. Αυτό συνέβη περίπου στην ίδια εποχή, στην οποία ο Σαμ Μπάνκμαν-Φριντ (Sam Bankman-Fried), ο βασιλιάς των κρυπτονομισμάτων, ο αναδειχθείς μεγάλος και τρανός στο Στάνφορντ, συνελήφθη για την περιβόητη απάτη του, απάτη πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων. Ένας φίλος μου είπε κάποτε ότι παρακολουθούσε μια διάλεξη για τους απατεώνες, για να μάθει πώς να μην τον πιάνουν.
   
Μήπως σήμερα οι φοιτητές είναι κάπως πιο έντιμοι; Ακόμη και ο Μπάνκμαν-Φριντ ισχυρίστηκε ότι ήθελε να κερδίσει χρήματα για να μπορέσει μετά να τα χρησιμοποιήσει όσο γίνεται πιο αποτελεσματικά για να κάνει τον κόσμο καλύτερο. Όμως ήταν απλώς ένας απατεώνας.
Όταν ξεκίνησα να φοιτώ στο πανεπιστήμιο, αυτός ο αλτρουισμός της αποτελεσματικότητας ήταν η πιο επιδραστική σχολή φιλοσοφίας στη Σίλικον Βάλεϊ. Τώρα το νέο μότο είναι ότι πρέπει να είσαι high-agency man, άνθρωπος με υψηλή αυτενέργεια και πρωτοβουλία, [αυτός που παίρνει πρωτοβουλίες και λύνει τα προβλήματα μόνος του, αν του κλείσεις την πόρτα, θα προσπαθήσει να μπει από το παράθυρο]
 
Και τί εννοούν μ' αυτό;

Ένα είδος υπεράνθρωπου. Σ' αυτούς τους ανθρώπους επιτρέπεται να αγνοούν τους φορτικούς παραδοσιακούς κανόνες, οι οποίοι ισχύουν για όλους τους άλλους. Γι' αυτούς ισχύει το εξής: You can just do things [μπορείς ελεύθερα, χωρίς περιττές σκέψεις, να κάνεις πράγματα]: Να φοροδιαφεύγεις, να πλαστογραφείς εταιρικά έγγραφα, ή, πιο απλά, να «κάνεις και μερικές μικροαπάτες», όπως μου το έθεσε κάποτε μια άλλη φοιτήτρια. Οι άνθρωποι με υψηλή αυτενέργεια και πρωτοβουλία θεωρούν τους εαυτούς τους όχι μόνον πιο έξυπνους από τους άλλους, αλλά και γενετικά ανώτερους. 
Στην Κοιλάδα συναντάς αρκετούς ανθρώπους πεπεισμένους ότι έχουν τα καλύτερα γονίδια και επομένως θα έπρεπε να εποικίσουν τη γη ολόκληρη. Όπως ο Έλον Μασκ με τα κατά τα λεγόμενα 14 τουλάχιστον παιδιά του.
 
«Έχω μάθει πολλά για το πώς αυτοπροστατεύεται η εξουσία».
Και τί συμβαίνει κατά την άποψή σου; Το Στάνφορντ προσελκύει ανθρώπους τέτοιου είδους; Ή μήπως μεταμορφώνονται εκεί, ώσπου καταλήγουν να γίνουν τέτοιοι;
Και τα δύο. Έρχονται στο Στάνφορντ άνθρωποι γνωρίζοντας τι είδους άνθρωποι υπάρχουν ήδη εδώ και τί λογής είναι τα βιογραφικά τους. Όπως π.χ. ο τύπος της φοιτητικής ένωσης, ο οποίος ήθελε να στείλει σε ένα κορίτσι γυμνές φωτογραφίες που διαγράφονται μόνες τους· για να το πετύχει εφηύρε την εφαρμογή Snapchat και έγινε έτσι ο νεότερος αυτοδημιούργητος δισεκατομμυριούχος στον κόσμο. Έχω όμως παρατηρήσει και λαμπρούς ανθρώπους, οι οποίοι ήρθαν στο Στάνφορντ έχοντας κίνητρα ιδεαλιστικά και έμαθαν εκεί για πρώτη φορά πώς να παρακάμπτουν τους κανόνες για να «παίζουν το παιχνίδι», όπως λένε. Επειδή επικρατεί ένα πολιτισμικό περιβάλλον στο οποίο η ανάρμοστη συμπεριφορά και η παραβατικότητα μένει ατιμώρητη. Η Σίλικον Βάλεϊ θέλει να μετατρέψει όλη την ανθρωπότητα σε εμπόρευμα μετατρέψιμο σε χρήμα. Και το Πανεπιστήμιο είναι μέρος αυτού του κινήματος.
  
Από το πρώτο εξάμηνο των σπουδών σας, άρχισες να συνεργάζεσαι και με την εφημερίδα της Πανεπιστημιούπολης. Λιγότερο από ένα χρόνο μετά, ο πρόεδρος του πανεπιστημίου αναγκάστηκε να παραιτηθεί εξαιτίας αποκαλύψεων δημοσιευμένων στην εφημερίδα, οι οποίες προέκυψαν από δικές σου έρευνες. Πώς είδες την πανεπιστημιούπολη εκείνη την εποχή;
Ο τότε πρόεδρος του πανεπιστημίου Marc Tessier-Lavigne ήταν η ηγετική μορφή του Stanford. Είχε άψογη φήμη ως επιστήμονας. Ωστόσο πολλοί τον φοβόταν. Υπήρχαν μόνιμοι καθηγητές οι οποίοι μου είπαν ότι δεν έπρεπε να τους βλέπουν μαζί μου. Εγώ και ο αρχισυντάκτης της Daily δεχθήκαμε απειλές ότι θα μας καταγγείλουν και θα διωχθούμε δικαστικά, μας δόθηκαν πληροφορίες οι οποίες αποδείχθηκαν ψευδείς. Έμαθα πολλά για το πώς αυτοπροστατεύεται η εξουσία.
 
Το Στάνφορντ ενδιαφέρεται πιο πολύ για την δημόσια εικόνα του παρά για την ακαδημαϊκή ακεραιότητα;
Το Στάνφορντ θεωρεί ως Α και Ω ότι πρέπει να φαίνεται προς τα έξω τέλειο. Αυτή η νοοτροπία, «η εικόνα πάνω απ' όλα», διαπερνά κάθε πτυχή του ιδρύματος. Όσον αφορά την εικόνα του, το Στάνφορντ είναι αδίστακτο.
 
Πώς βίωσες εκείνη την περίοδο; Α
κόμη δεν ήσουν ούτε 18 χρονών !
Όταν ένας 17χρονος αρχίζει να κάνει έρευνες για έναν πολυεκατομμυριούχο, ο οποίος τυχαίνει να είναι και ο επικεφαλής του πανεπιστημίου όπου ο ίδιος μόλις άρχισε να φοιτά,
δεν ξέρει καθόλου τί τον περιμένει. Αμέσως μετά τις πρώτες έρευνες μου, ο Tessier-Lavigne έστειλε ένα email σε όλο το διδακτικό προσωπικό, ακόμη και στους καθηγητές μου, στο οποίο μου επιτέθηκε λεκτικά. Ένιωσα βαθιά απομονωμένος.
 
Όμως στο τέλος ο Tessier-Lavigne εξαναγκάστηκε να φύγει από την προεδρία, ενώ εσύ συνέχισες τις σπουδές σου
Έξι μήνες μετά την παραίτησή του, ο Marc Tessier-Lavigne συγκέντρωσε ένα δισεκατομμύριο δολάρια για τη νέα του startup επιχείρηση φαρμάκων, η οποία βασίζεται στην τεχνητή νοημοσύνη. Δύο από τους ανθρώπους που με συνεχάρησαν προσωπικά μετά την έρευνά μου, επένδυσαν στη νέα εταιρεία του Tessier-Lavigne. Αυτό είναι το Stanford: Ποτέ δεν υπάρχουν συνέπειες. Το χρήμα υπερισχύει όλων των άλλων πραγμάτων.

Την περασμένη εβδομάδα γιόρτασες την αποφοίτησή σου. Τι απομένει από τον αρχικό ενθουσιασμό με τον οποίο πήγες στο Stanford;
Στην πραγματικότητα, εξακολουθώ να πιστεύω ότι η τεχνολογία μπορεί να αλλάξει τον κόσμο προς το καλύτερο. Αλλά το Stanford έχει συνάψει
με την Silicon Valley ένα είδος Φαουστιανού συμφώνου [η συμφωνία του Φάουστ με τον Διάβολο, στο πασίγνωστο έργο του Γκαίτε]. Αυτή η σύνδεση έφερε την ραγδαία άνοδο του πανεπιστημίου, αλλά και τη διαφθορά του, επειδή οι ακαδημαϊκές αρχές θυσιάστηκαν στο βωμό του χρήματος και της δύναμης. Αγαπούσα το Stanford από τότε που ήμουν μικρό παιδί και εξακολουθώ να το αγαπώ. Αλλά όταν αγαπάς πραγματικά έναν θεσμό, είναι φυσικό να θέλεις να γίνει καλύτερος.
Όταν ο Theo Baker πήγε για να σπουδάσει στο Στάνφορντ, ήταν ήδη ταλαντούχος προγραμματιστής.  Ήδη από το πρώτο του εξάμηνο παρακολουθούσε μερικά από τα πιο δύσκολα σεμινάρια πληροφορικής. Έτσι τράβηξε την προσοχή των insiders, για τους οποίους αργότερα, όταν δεν έβλεπε πια κανένα μέλλον για τον εαυτό του στη Σίλικον Βάλεϊ, θα έγραφε το αποκαλυπτικό βιβλίο του.
Το βιβλίο του Μπέικερ «Πώς να κυβερνήσετε τον κόσμο», ακολουθεί δύο αφηγηματικά νήματα. Παράλληλα με τις συναντήσεις του στο «Stanford inside Stanford», υπάρχουν οι ερευνητικές αναφορές που διεξήγαγε για την φοιτητική εφημερίδα «The Stanford Daily», οι οποίες αποκάλυψαν διάφορα επιστημονικά σκάνδαλα στο Stanford. Ιδού το μεγαλύτερο: Σε αρκετές μελέτες του, ο τότε πρόεδρος του πανεπιστημίου, ο βραβευμένος νευροεπιστήμονας Marc Tessier-Lavigne, χρησιμοποίησε παραποιημένα δεδομένα και εικόνες, εν πλήρει γνώσει ότι αυτά τα δεδομένα δεν ήταν ακριβή και αυθεντικά.

Ο Theo Baker (2005) κατάγεται από την περιοχή της Ουάσινγκτον και είναι γιος των δημοσιογράφων Peter Baker των New York Times και Susan Glasser του New Yorker. Οι προπαππούδες του από την πλευρά του πατέρα του ήταν Έλληνες μετανάστες που άλλαξαν το επώνυμό τους από το Μπακιρτζόγλου σε Baker. Ως μαθητής Λυκείου φοίτησε στην Ακαδημία Phillips στο Άντοβερ της Μασαχουσέτης. Εγγράφηκε στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ το 2022, όταν ήταν 17 ετών και αποφοίτησε τον Ιούνιο του 2026.
Ως δημοσιογράφος συνεργάστηκε στην εφημερίδα The Stanford Daily, την φοιτητική ανεξάρτητη εφημερίδα του Πανεπιστημίου του Στάνφορντ. Το 2023 έγινε ο νεότερος αποδέκτης του βραβείου George Polk για το ρεπορτάζ του, το οποίο οδήγησε στην παραίτηση του τότε προέδρου του Στάνφορντ
 
Ο Anant Agarwala (1986), είναι αναπληρωτής προϊστάμενος του τμήματος εκπαίδευσης στην εφημερίδα Die Zeit και μέλος της συντακτικής ομάδας της. Σπούδασε στο Αμβούργο και το Μύνστερ, φοίτησε στη Γερμανική Σχολή Δημοσιογραφίας στο Μόναχο και εργάστηκε για αρκετά χρόνια ως ανεξάρτητος δημοσιγράφος με έδρα το Παρίσι. Γράφει κυρίως για κοινωνικοπολιτικά ζητήματα.
Έχει βραβευτεί με το Βραβείο Goethe Media και το Βραβείο Telekom για την Εκπαιδευτική Δημοσιογραφία. 
Είναι ο συγγραφέας του βιβλίου Das Integrationsexperiment (Το Πείραμα της Ένταξης), στο οποίο εξετάζει την επίπτωση της προσφυγικής κρίσης του 2015 στα γερμανικά σχολεία.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Albrecht von Lucke contra Harald Welzer

Albrecht von Lucke contra Harald Welzer
«Μεταπολιτική» α λα Τραμπ
 (πολιτική = καπιταλισμός);
Ή,λόγω Τραμπ,το Πολιτικόν
  επιστρέφει στην Ευρώπη;

Η Διακυβέρνηση στην ΕΕ - Στον καιρό του Ουκρανικού πολέμου και της κλιματικής κρίσης

Axel Springer SE, Politico, ρωσικό πετρέλαιο, ορυκτά καύσιμα

Axel Springer SE, Politico, ρωσικό πετρέλαιο, ορυκτά καύσιμα
«Στόλοι φαντάσματα» και η ελληνική «βαριά βιομηχανία»

Jan-Werner Müller: Αντιπροσωπευτική δημοκρατία στη μεταπολεμική Ευρώπη και ο λαϊκισμός ως σκιά της

Μαλθακότητα και δικαιωματισμός; Παρακμή της Δύσης; Ή κοινωνία των πολιτών χωρίς πολίτες;

Φιλελευθερισμός από φόβο για εποχές φόβου - Η περίπτωση της Τζούντιθ Σκλαρ

Φιλελευθερισμός από φόβο για εποχές φόβου - Η περίπτωση της Τζούντιθ Σκλαρ
Οι ουτοπικές φιλελεύθερες ιδεολογίες και η ταύτιση του πολιτικού ανταγωνισμού με τη «σχέση εχθρού και φίλου» (Καρλ Σμιτ) συνδημιούργησαν δυστοπία, «επικίνδυνο» κόσμο.

Το παλιό έχει πεθάνει, το καινούργιο μάς έχει γίνει πρόβλημα

Ο εγκλωβισμός στα όρια της οικονομίας: Φαντασιοπληξίες αριστερών ιδεολόγων

Ο ατυχής όρος «ακραίο Κέντρο». Στη Βρετανία και αλλού, κυρίως στην Ελλάδα

Υπάρχει ακόμη «άνθρωπος» και ανθρωπισμός; Φουκώ και Χάιντεγκερ ή «Σχολή της Φρανκφούρτης»;

Κρυμμένα μυστικά & αυταπάτες στη «ριζοσπαστική Αρiστερά» & στους επίδοξους Έλληνες Σοσιαλδημοκράτες

«Οι πολλοί», οι ελίτ και ο Λένιν. Υπενθύμιση του αυτονόητου

«Οι πολλοί», οι ελίτ και ο Λένιν. Υπενθύμιση του αυτονόητου
Πάντα οι μειοψηφίες - ξυπόλητες ή κομψά ντυμένες - «σκαρφαλώνουν μέσα σε σκοτάδια απόλυτα»

Τα απομεινάρια μιας ημέρας του Ιουλίου 2015

Τα απομεινάρια μιας ημέρας του Ιουλίου 2015
   Ο βαρώνος Μινχάουζεν,
τo δημοψήφισμα, η υπνοβα-
 σία και το πολιτικό λάθος

Φράνσις Φουκουγιάμα: «Ζούμε σε εποχή πολιτικής αποσύνθεσης. Ωστόσο, πιστεύω ακόμη στην πρόοδο»

Πολιτική Δύση, πολιτισμική Δύση - Παλινόρθωση του Παλαιού Καθεστώτος στην εποχή των διακινδυνεύσεων;

Πολιτική Δύση, πολιτισμική Δύση - Παλινόρθωση του Παλαιού Καθεστώτος στην εποχή των διακινδυνεύσεων;
Προς εθνικούς «ιδιαίτερους δρόμους»; Ή θα ολοκληρωθεί πλανητικά το ημιτελές (και πολύ πρόφατο) επίτευγμα, η αντιπροσωπευτική δημοκρατία με συνταγματικά εγγυημένες ελευθερίες και δικαιώματα;

Ελλάδα 2009-2023, χρόνια πολιτικής δυσαρέσκειας (21.8.2023)

The 2024 state of the climate report: Perilous times on planet Earth

The 2024 state of the climate report: Perilous times on planet Earth
BioScience - American Institute of Biological Sciences/ University of Oxford

Our World in Data - CO₂ emissions

Kate Bush: Little Shrew - Η μικρή μυγαλή (ή «Η Χιονονιφάδα»)

Kate Bush: Little Shrew - Η μικρή μυγαλή (ή «Η Χιονονιφάδα»)
Ένα αντιπολεμικό animation

Mariana Mazzucato: A progressive green-growth narrative (Project Syndicate, Social Europe)

Χρίστος Αλεξόπουλος - Υπό κοινωνιολογικό πρίσμα (Μεταρρύθμιση)

Πώς στήνεται μια «πιο σοβαρή» Χρυσή Αυγή - Η προϊστορία του κόμματος «Εναλλακτική για τη Γερμανία»

Πώς στήνεται μια «πιο σοβαρή» Χρυσή Αυγή - Η προϊστορία του κόμματος «Εναλλακτική για τη Γερμανία»
Από τους σκληρούς νεοφιλελεύθερους ευρωσκεπτικιστές οικονομολόγους και επιχειρηματίες στον αντισυστημικό λαïκο-ναζισμό

Green European Journal

             

CO₂ and Greenhouse Gas Emissions

CO₂ and Greenhouse Gas Emissions
Our World in Data

2013: Η ελληνική κρίση μέσα στην ευρωπαϊκή. Είμαστε ακόμα ζωντανοί; (4.2.2013)

Verlyn Klinkenborg: Τι συμβαίνει στις μέλισσες και στις πεταλούδες (και σε άλλα όντα);

Verlyn Klinkenborg: Τι συμβαίνει στις μέλισσες και στις πεταλούδες (και σε άλλα όντα);
Γιατί οι άνθρωποι δεν το συνειδητοποιούν;

Αρχειοθήκη ιστολογίου

Αναζήτηση αυτού του ιστολογίου

Δημοφιλείς αναρτήσεις

Ειδικά Θέματα - Κρίση και Κριτική

Φιλελεύθεροι και «ριζοσπαστική Αριστερά» απέναντι στον εθνικολαϊκισμό και την «αντισυστημική Δεξιά»

Φιλελεύθεροι και «ριζοσπαστική Αριστερά» απέναντι στον εθνικολαϊκισμό και την «αντισυστημική Δεξιά»
Ένα άρθρο από τον Απρίλιο του 2017

Ντομινίκ ντε Βιλπέν: «Οι τωρινές ΗΠΑ δεν αδιαφορούν για την Ευρώπη»

Ντομινίκ ντε Βιλπέν: «Οι τωρινές ΗΠΑ δεν αδιαφορούν για την Ευρώπη»
«Θέλουν να κάνουν τους Ευρωπαίους υποτελείς και υποτακτικούς τους»

Γεωπολιτική «αλλαγή εποχής», ημεδαποί ομφαλοσκόποι

Γεωπολιτική «αλλαγή εποχής», ημεδαποί ομφαλοσκόποι
«Σας τα είπαμε, μας τα εί-
πατε, σας τα ξαναλέμε»

O Μονρόε, ο Τραμπ, ο Καρλ Σμιτ και ένας κόσμος χωρισμένος σε σφαίρες επιρροής υπερδυνάμεων

Ο Βολόντιμιρ Ζελένσκυ για την Ευρώπη

«Μερικοί Ευρωπαίοι ηγέτες, μπορεί μεν να κατάγονται από την Ευρώπη αλλά δεν είναι με την Ευρώπη. Πολύ συχνά κάποιοι Ευρωπαίοι στρέφονται εναντίον του εαυτού τους αντί να ενωθούν [...] Αγαπητοί φίλοι, δεν πρέπει να αυτοϋποβιβαζόμαστε στη δεύτερη κατηγορία. Ποτέ δεν πρέπει να αποδεχτούμε ότι η Ευρώπη μας είναι απλά και μόνον μια σαλάτα από μι-κρά και μεσαία κράτη, σαν λίθοι πλίνθοι κέραμοι ατάκτως ερριμένοι»
[...] Η Αμερική αλλάζει, αλλά κανείς δεν ξέρει προς τα που ακριβώς το πάει [...] η Ευρώπη αντιμετωπίζει πρόκληση, ο ευρωπαϊκός τρόπος ζωής τίθεται υπό αμφισβήτηση».

Ευρωσκεπτικιστές κατά λάθος

Ευρωσκεπτικιστές κατά λάθος
Πολιτική ανευθυνότητα και
  στρατηγική ανικανότητα

Crans Montana, καταστροφή και απορρύθμιση, φιλελευθεριστί deregulation. Στην Ελβετία ρε γαμώτο;

Εδώ και καιρό, προπαγανδίζεται επίμονα ότι οι «υπερβολικές» ρυθμίσεις των οικονομικών δραστηριοτήτων (ακριβέστερα, κάποιων επιλεγμένων από τους προπαγανδιστές), οι πολύ περιεκτικοί κανονισμοί και οι υποχρεωτικές προδιαγραφές, κάνουν κακό. Κακό στην οικονομία και στην ευημερία, λένε. Έχει εφευρεθεί και η λέξη «υπερρύθμιση» (overregulation). Την ορίζουν ως το δηλητήριο για την οικονομία. Για τις ρυθμίσεις και κανονισμούς έχει επιστρατευθεί ως libertarian δυσφημιστικό συνώνυμο ο μισητός όρος «γραφειοκρατία», για να τονισθούν, ως αντίθεση του, τα υποτιθέμενα καλά, τα οποία υπόσχεται η απορρύθμιση.
Στους διστακτικούς κλείνουν το μάτι: Χαλαρά, παιδιά. Εν ανάγκη, καλά υπόσχεται και η μη «σχολαστική» εφαρμογή κανονισμών και ρυθμί-σεων. Όσων, άν καταργηθούν, θα ξεσπάσει σκάνδαλο.
Η deregulation θα μπορούσε να αναγορευτεί ως η πιο επιτυχημένη λέξη των μετά την πανδημία Covid χρόνων. Διότι τυγχάνει αποδοχής, άρα, στο βαθμό του δυνατού, και εφαρμογής στην πράξη. Και παράγει καρπούς, διατί να το κρύψωμεν άλλωστε;
Ας μη κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλο μας, λοιπόν. Είναι και δικοί της καρποί (άν και όχι αποκλειστικά δικοί της), μεταξύ άλλων ακόμη και γεγονότα όπως η σύγκρουση στα Τέμπη και τώρα η φρικτή πρωτοχρονιάτικη φωτιά στο μπαρ του Crans-Montana, αυτή που έκαψε δεκάδες νέα παιδιά.
Δεν υπάρχει ούτε ένα Άρθρο του Κανονισμού Πυροπροστασίας οποιασδήποτε χώρας στην Ευρώπη, το οποίο να μην είχε παραβιαστεί στον Ελβετικό τόπο της φρίκης. Όχι σε χώρα των Βαλκανίων ή της Μεσογειακής ζώνης. Στην πάμπλουτη Ελβετία, στον πιο glamour τόπο των χειμερινών Άλπεων. Το τί μπορεί να συνεπάγεται αυτό, το συνειδητοποίησαν ανήμερα Πρωτοχρονιά του 2026. Όμως, το συνειδητοποίησαν πράγματι;
Η hot οικονομία έχει αντικαταστήσει τον καυτό θεό Μολώχ, στην αγκαλιά του οποίου κάποτε έψηναν τα παιδιά τους οι πιο ευνοημένοι πιστοί του. Για να ευαρεστηθεί ο θεός και να συνεχίσει να τούς το ανταποδίδει.
Vae iuvenibus !

Ερφάν Σολτανί, 26 χρονών

Ερφάν Σολτανί, 26 χρονών
Είμαστε όλοι Ιρανοί δημοκράτες

Ο Carl Schmitt στη Silicon Valley

Ο Carl Schmitt στη Silicon Valley
Αποικισμός του πλανήτη Άρη,
ο Αρμαγεδδών, ο Κατέχων
     και η Αντίχριστος

Η ατζέντα της δημόσιας συζήτησης και της πολιτικής

Η ατζέντα της δημόσιας συζήτησης και της πολιτικής
Ποιοί ορίζουν ποιά θέματα αξίζουν να συζητώνται δημόσια και ποια όχι;

Tεχνητή νοημοσύνη: Contradictio in terminis, με άλλα λόγια σχήμα οξύμωρον;

Tεχνητή νοημοσύνη: Contradictio in terminis, με άλλα λόγια σχήμα οξύμωρον;
 H ΑΙ είναι ψηφιακή τεχνο-
λογία όπως όλες οι άλλες
Ανήκει στην κατηγορία «ερ-
γαλεία». Παρά την «προώ-
 θηση», τον ντόρο και την
 δημοσιολογούσα ευπιστία,
δεν της ταιριάζει ο ενθουσια-
    σμός, ούτε ο τρόμος

Micha Brumlik, εις μνήμην: Από το προλεταριάτο στον όχλο

Micha Brumlik, εις μνήμην: Από το προλεταριάτο στον όχλο
 Το νέο αντιδραστικό κοινω-
νικό υποκείμενο και ο βονα-
  παρτισμός α λα Τραμπ

Ουκρανία, Γάζα και λοιπά

Ουκρανία, Γάζα και λοιπά
   Από δω «οι δικοί μας»,
τους αξίζει συμπαράσταση -
      Από κεί οι άλλοι·
δεν είναι δικοί μας, καλά να πάθουν

Μάικλ Σαντέλ: Ευρωπαίοι, ξυπνήστε από το «Αμερικανικό Όνειρο»

Χρυσόστομος Α. Σταμούλης - Antidosis

Χρυσόστομος Α. Σταμούλης - Antidosis
Ήταν από τα πιο λαμπερά
μυαλά· φώτιζε την Θεσσα-
λονίκη σε μίζερους καιρούς

Micha Brumlik: Νέα Δεξιά, παλιοί στοχαστές

Micha Brumlik: Νέα Δεξιά, παλιοί στοχαστές
Από τον Μάρτιν Χάιντεγκερ
  στον Αλεξάντρ Ντούγκιν
Πούτιν, Όρμπαν, AfD & Σία
     σε ρόλους μαθητών

Ρόμπερτ Κάπλαν και Κυριάκος Μητσοτάκης: Δελφικοί χρησμοί ή στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης;

Ρόμπερτ Κάπλαν και Κυριάκος Μητσοτάκης: Δελφικοί χρησμοί ή στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης;
  Ευχαριστούμε Αμερική,
     όμως φτάνει πιά !

Βολόντιμιρ Eρμολένκο: Τα όνειρα της Ευρώπης, βλέποντας από την Ουκρανία του 2014

Βολόντιμιρ Eρμολένκο: Τα όνειρα της Ευρώπης, βλέποντας από την Ουκρανία του 2014
«Εμείς οι Ουκρανοί είμαστε
    αυτή η άλλη Ευρώπη.
Aυθόρμητη, συναισθηματική,
     Ευρώπη της πίστης»

Ακροδεξιά, ψεκασμένοι, κλιματική κρίση, ΑΠΕ και ορυκτά καύσιμα

Ακροδεξιά, ψεκασμένοι, κλιματική κρίση, ΑΠΕ και ορυκτά καύσιμα
Οι ψευδοεπιστήμες και οι θεωρίες συνωμοσίας είναι σήμερα το πιο ισχυρό ναρκωτικό και προκαλούν συλλογική αποβλάκωση. Δεν είναι το παραδοσιακό ιδεολογικό όπιο, «μαζεμένο από το χωράφι». Είναι καθαρή ηρωίνη, «βιομηχανι-κής παραγωγής».
Από στενά πολιτική άποψη, θα άξιζε να εξεταστεί, γιατί τόσο εύκολα, σχεδόν όλοι οι απλοί άνθρωποι με λίγο ή πολύ ακροδεξιές ιδεολογικές προτιμήσεις (αλλά και πολλοί από τους αναρχικούς και αριστερίστες), είναι, πάνω απ' όλα, σφοδροί αρνητές της κλιματικής αλλαγής, πετρελαιολάγνοι, αεριοφάγοι, βενζινομανείς, λιγνιτοδίαιτοι, μισούν τα αιολικά και τα φωτοβολταïκά πιο πολύ και από τον διάολο. Και ηδονίζονται τόσο πολύ με την εισπνοή των πραγματικών ψεκαστικών αερίων, αυτών που εκπέμπουν οι επιτήδειοι, οι έχοντες συμφέρον από την αποβλάκωση και μαζοποίηση.
Η απέχθεια για τις ΑΠΕ είναι συνήθης ανορθολογισμός; Είναι κλασική ιδεολογία (ψευδής συ-νείδηση); Ή μήπως είναι σύμπτωμα πιο πολύπλοκης και πιο σκληρής διαστροφής, μιας παθολογίας ενός συγκεκριμένου ανθρωπολογι-κού τύπου, μια «μεταμοντέρνα» δεισιδαιμονία, η οποία δυναμώνει ακριβώς επειδή επικρατεί ο «μεταμοντέρνος» κανόνας του σχετικισμού, το anything goes;
Γιατί σ΄ αυτή την κοινωνική διαμάχη υπάρχει και μια άλλη πτυχή. Η κάλυψη των ενεργειακών αναγκών με άντληση ενέργειας είτε απευθείας από την πρωταρχική φυσική πηγή ενέργειας του πλανήτη (δηλαδή συλλαμβάνοντας την ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία του ήλιου με τα φωτοβολταïκά συστήματα), είτε από την ατμοσφαιρική κυκλοφορία που προκαλεί αυτή η ακτινοβολία (ανεμογεννήτριες), εκλαμβάνεται ως απόκλιση, ως επικίνδυνη «καινοτομία». Ενώ η κάλυψη των ενεργειακών αναγκών μέσω εταιρειών που καίνε ορυκτά καύσιμα, είναι κάτι που εκλαμβάνεται ή γίνεται ανεκτό ως «το φυσικό», «το λογικό», «η κανονικότητα».
Έτσι η ανορθολογικότητα δεν εμφανίζεται απλά ως μέρος του λόγου μιας ορισμένης κοινής γνώμης, τον οποίο μπορεί κανείς να κατατάξει στα αποτελέσματα της εσκεμμένης παραπλάνησης λόγω συμφερόντων, στο «ψέκασμα», στη διάδοση πλασματικών «πραγματικοτήτων», στις συνέπειες της ιδεολογίας ως ψευδούς συνείδη-σης κτλ.
Το ίδιο το γεγονός ότι γίνεται και σήμερα συζήτηση για το τι από τα δύο είναι απόκλιση και τι κανονικότητα (η χρήση απευθείας της πρωταρχικής πηγής ενέργειας; ή η άντληση ενέργειας με καύση μέσα σε ελάχιστο ιστορικό χρόνο προïόντων που προέρχονται από την ίδια πηγή και η βιόσφαιρα τα δημιούργησε ενεργών-τας επί εκατομμύρια χρόνια;), θέτει πάλι το πολυσυζητημένο ερώτημα του λογικού και του ανορθολογικού τόσο ως προς τα μέσα, όσο και ως προς τους σκοπούς.
Δεν είναι ζήτημα «παραπλάνησης»· αλλά ερωτά τί (είτε μέσο είτε σκοπός) μπορεί να είναι επιστημονικά (εν τέλει λογικά) έγκυρο και τί δεν μπορεί.
Είμαστε σε εποχή στην οποία οι δεισιδαιμονίες με προέλευση άμεσα θρησκευτική έχουν, υπο-τίθεται, υποχωρήσει. Οι άλλες;

Νοέμβριος 2024

Σωστός διπολισμός, λάθος διπολισμός; Καλός αρχηγισμός, κακός αρχηγισμός;

Σωστός διπολισμός, λάθος διπολισμός; Καλός αρχηγισμός, κακός αρχηγισμός;
Η δομική μονιμότητα του διπολισμού και του αρχηγισμού στο ελληνικό κομματικό σύστημα. Και οι θεσμικές-συνταγματικές βάσεις του

Οι ΗΠΑ σήμερα
Tι απομένει να κάνουμε εμείς, οι Ευρωπαίοι;

Οι ΗΠΑ στα χρόνια πριν την ήττα στο Βιετνάμ, ήταν παντοδύναμη υπερδύναμη, όπως άλλωσε και η ΕΣΣΔ. Με άνεση έκαναν τότε και οι δύο τις «δουλειές» τους σε κάθε γωνιά του πλανήτη και σταματούσαν μόνον όπου ερχόταν σε αντιπαράθεση μεταξύ τους (π.χ. κρίση πυραύλων στην Κούβα). Αυτό άρχισε να αλλάζει μετά τις στρατιωτικές και πολιτικές ήττες στο Βιετνάμ και στο Αφγανιστάν αντίστοιχα.
Σήμερα ΗΠΑ και Ρωσία είναι στρατιωτικοί γίγαντες (οι ΗΠΑ είναι και οικονομικός γίγας, μέχρι νεωτέρας) αλλά αμφότεροι με πήλινα πολι-τικά πόδια.
Ωστόσο, η μεν Ρωσία είναι κλασική απολυταρχία και λειτουργεί έτσι, στοιχειωδώς αποδοτικά, με την σταθερότητα που μπορούσαν να έχουν οι καθαρά αντιδραστικές, μοναρχικές πολιτικές εξουσίες του 19ου Αιώνα. Λειτουργεί όπως λειτουργούσαν στο εσωτερικό τους, αλλά επίσης πιέζοντας στρατιωτικά τον άμεσο περίγυρο τους η τότε Αυτοκρατορική Ρωσία της Μεταναπολε-όντειας εποχής, η δικέφαλη Μοναρχία των Αψ-βούργων, η Γαλλία της Παλινόρθωσης, η Πρω-σία, αλλά και η Βικτωριανή Αγγλία
Αντίθετα, οι ΗΠΑ, άν τις δούμε από τη σκοπιά του πολιτικού συστήματος, ή συνταγματικά, ή και ως νομικό-πολιτικό πολιτισμό εντός μιας αντιπροσωπευτικής δημοκρατικής τάξης πραγμάτων, είναι πολιτικό αναρχομπάχαλο. Ως πο-λιτικός πολιτισμός είναι παγιδευμένη σε μια απολιθωμένη, παλαιολιθική μορφή Δημοκρατίας, υπό συνταγματικό καθεστώς του 19ου Αι-ώνα. Στο παγκόσμιο συστημα και στη γεωπολιτική του 1967 ή ακόμη του 1989, αυτό λειτουργούσε επαρκώς. Όμως εν έτει 2023 δεν λειτουργεί. Παράγει γενικευμένο ανορθολογισμό.
Ποιός φανταζόταν στην εποχή του Βιετναμικού Πολέμου, στη δεκαετία του 1970, ότι 40-50 χρόνια μετά, θα μπουκάριζαν στο Καπιτώλιο της Ουάσιγκτων «αντισυστημικά» φρικιά με κέ-ρατα και με αρκουδοτόμαρα, με καλάσνικωφ στα χέρια, για να ενθρονίσουν ξανά τον ηττημένο στις εκλογές αγαπημένο τους Πρόεδρο;
Αν δούμε τη μεγάλη εικόνα, το χειρότερο μειονέ-κτημα των ΗΠΑ και πηγή των πολιτικών κακών είναι ο λεγόμενος Αμερικανικός τρόπος ζωής. Στις ΗΠΑ αγοράζουν ακόμη τη βενζίνη για τα αυτοκίνητά τους στο 1/2 της τιμής που κοστίζει το ίδιο εμπόρευμα στην Ελλάδα, στη Γερμανία, στην Ισπανία ή στην Πολωνία. Την ίδια στιγμή, όλοι οι επιστημονικοί δείκτες κοινωνικών ανισοτήτων κατατάσσουν στις ΗΠΑ σε ίδιο επίπεδο με τις Μεσανατολικές χώρες ή με το Μεξικό και με την Βενεζουέλα. Καμιά σχέση με την ηπειρωτική Ευρώπη, τουλάχιστον την βορείως των Άλπεων.
Ο λεγόμενος Αμερικανικός τρόπος ζωής δεν είναι διατηρήσιμος. Η εμφανής πια αποτυχία του είναι η αιτία που μετά το 1980 διέβρωσε το πολιτικό σύστημα των ΗΠΑ και τώρα το καταστρέφει.

Η Ευρώπη πρέπει να διασφαλιστεί για να είναι ανθεκτική σε ενδεχόμενη ολική αποτυχία των ΗΠΑ. Αυτό συνεπάγεται, πρώτα-πρώτα, χειροπιαστά και πολύ σκληρά πράγματα. Είναι καιρός να αποκτήσει η ΕΕ την πιο συνεκτική κοινή πολιτική άμυνας και ασφάλειας που ταιριάζει σε μια Ένωση κρατών. εν μέρει με ομοσπονδιακά χαρακτηριστικά. Να αποκτήσει κοινό στρατό με ισχυρή κοινή δύναμη αποτροπής.
Δύσκολο αλλά αναγκαίο - ανάγκα και Θεοί πείθονται. Άλλη εναλλακτική λύση δεν έχει.
Οι πραγματικοί δημοκράτες και οπαδοί της μα-χόμενης δημοκρατίας θα είναι οι κινητήριες δυνάμεις γι αυτόν τον δύσκολο και οδυνηρό μετασχηματισμό. Στις αυθεντικά δημοκρατικές πολιτικές δυνάμεις των χωρών της Ένωσης, αρχίζοντας από τις Πράσινες και Σοσιαλιστικές (ή Σο-σιαλδημοκρατικές, το ίδιο είναι), φθάνοντας μέ-χρι και όσες Συντηρητικές και Φιλελεύθερες όχι μόνον διακηρύσσουν αλλά και εννοούν ότι το φι-λελεύθερο δημοκρατικό κράτος, δηλαδή αυτό με δικαιώματα και ελευθερίες, αξίζει να συντηρηθεί και να βελτιωθεί, τίθενται νέα καθήκοντα: Βιωσιμότητα, κοινωνική συνοχή, συμφιλίωση με τη φύση, ανθεκτικότητα έναντι διακινδυνεύσεων. Και γεωπολιτικών. Αυτό το έργο είναι πεδίον δόξης λαμπρόν και για ό,τι αξίζει να λέγεται μια εκδοχή Αριστεράς άξια της εποχής μας. Δηλαδή δημοκρατική και ανανεωτική.
Οι ΗΠΑ είναι δημοκρατία μεν, παλαιολιθικής κοπής δε - έχει μείνει στον 19ο Αιώνα -, με νομικό και πολιτικό πολιτισμό ημι-νεωτερικού τύπου, με κοινωνία σε αγεφύρωτο διχασμό και με μεγάλα τμήματα της βυθισμένα σε αδιέξοδη πολιτισμική παρακμή.
Ο λεγόμενος Αμερικανικός τρόπος ζωής (που βασίζεται στα ορυκτά καύσιμα) είναι αδιέξοδος, μη διατηρήσιμος και καταστρέφει τον πλανήτη, γι αυτό έχει ημερομηνία λήξης. Η ακραία κοινω-νική ανισότητα και το απαρχαιωμένο πολιτικό σύστημα στις ΗΠΑ μπορούν μόνον να παράγουν πολιτικές παρακμάζουσας Πολιτείας. Δεν είναι ασφαλές να στηριζόμαστε ως Ευρώπη σε μια παρακμιακή δημοκρατία.

Οκτώβριος 2023

Η παρένθετη μητέρα και η δημοκρατία

Η παρένθετη μητέρα και η δημοκρατία
Δικαιώματα, η διεκδίκηση
   και η εγκυρότητα τους

Ταυτοτικά & καθολικά δικαιώματα: Γάμος για όλους
Πλανήτης για όλους, σημερινούς κι επόμενους;

«..Και συ χτενίζεσαι»
Μερικούς μήνες αφότου κάηκε η Θράκη, πνίγη-κε στις πλημμύρες η Θεσσαλία, ένα χρόνο μετά το τρομακτικό σιδηροδρομικό δυστύχημα στη χώρα που σχεδόν δεν έχει τρένα, και ενώ η ζωή στις IX-αυτοκινητόπληκτες ελληνικές μεγαλουπόλεις και στις συνοικίες τους γίνεται όλο και πιο αβίωτη, λες και ζούμε σε πόλεις της Μέσης Ανατολής, ποιές θεώρησε ως πιο επείγουσες νομοθετικές επεμβάσεις και μεταρρυθμίσεις η ελληνική πολιτική εξουσία;
Αυτό το ερώτημα ίσως απασχολήσει τους αυριανούς ιστορικούς των πολιτικών συστημάτων και των κοινωνιών. Από τη σκοπιά της απλής λογικής, προκειμένου να απαντήσουν γιατί συνέβη έτσι όπως βλέπουμε να συμβαίνει τώρα και όχι αλλιώς, ίσως οι ιστορικοί σηκώσουν τα χέρια ψηλά με απορία.
Ίσως πάλι σκεφτούν ότι η ελληνική σοφή ρήση «πάμε κι όπου βγει» έδωσε λύση σε ένα ακόμη πρόβλημα.
Εάν όμως λάβουμε υπόψη αριθμούς και ποσοστά (πράγματα που δεν συνηθίζεται να τα χειρίζονται με σεβασμό στη χώρα των Greek stati-stics), είναι αναπόφευκτο και το το πολιτικό-ηθικό ερώτημα:
Πόσο κερδίζουν ή χάνουν σε δημοκρατική νομι-μοποίηση τα απανταχού δημοκρατικά κομματικά συστήματα - όπως εν προκειμένω το ελληνικό, όταν, αφενός σπεύδουν να ικανοποιήσουν αιτήματα ή δικαιώματα, π.χ. στο γάμο, ενός ποσοστού του πληθυσμού πολύ μικρότερου του 5 %, και αφετέρου, την ίδια στιγμή, αδιαφορούν εντελώς και δεν κάνουν απολύτως τίποτε (ή κά-νουν παρελκυστικές κινήσεις), για ό,τι αφορά τα πιο θεμελιακά δικαιώματα του 100 % του πλη-θυσμού, του νυν και του μέλλοντος; Το δικαίωμα σε μια ζωή με αξιοπρεπή τρόπο, φυσικό τρόπο, το δικαίωμα να πατούν και αύριο τα πόδια τους σε έναν πλανήτη που θα μπορεί να τους προσφέρει μια τέτοια ζωή.
Αναφερόμαστε βέβαια στην ανθρωπογενή κλιματική κατάρρευση και όλα τα σχετικά που συνδέονται με αυτήν και με άλλες διαδικασίες καταστροφής του περιβάλλοντος.
Εάν οι ιστορικοί το δουν έτσι, από καθαρά πολιτική σκοπιά, ως ζήτημα πολιτικής νομιμοποίησης, ίσως η απορία τους γίνει μικρότερη. Ίσως οι επιλογές τους για να λύσουν τον γρίφο θα περιοριστούν σε δύο μόνον:
1. Είτε να διαγνώσουν ανεγκέφαλο πολιτικό προσωπικό και πολιτικο-πολιτισμικές- μιντιακές ελίτ.
2. Είτε να δουν εν δράσει υποκριτές, κυνικούς: Ευαίσθητους στην ικανοποίηση δικαιωμάτων, οσοδήποτε έγκυρων, ποικίλων κοινωνικών-«ταυ-τοτικών» μειοψηφιών οσοδήποτε μικρών, εάν αυτές οι μειοψηφίες υπερεκπροσωπούνται στο πολιτικό προσωπικό, στα media, στον χρηματοπιστωτικό τομέα, στην «πολιτιστική βιομηχανία» κτλ, δυσανάλογα με το ειδικό βάρος τους στην όλη κοινωνία. Ενώ ταυτόχρονα, οι ίδιοι «ευαίσθητοι» νομοθέτες, έχουν γραμμένο εκεί όπου δεν πιάνει μελάνη το 100 % του πληθυσμού, ιδίως εκείνους που δεν μπορούν ακόμη να ψηφίσουν
Εάν ισχύει το δεύτερο, οι ιστορικοί με γνώση πολιτικής επιστήμης εύκολα θα καταλάβουν ότι οι τυχερές αυτές «ταυτοτικές» μειοψηφίες αποκτούν προτεραιότητα επειδή ακριβώς λόγω της δυσανάλογης υπερεκπροσώπησης σε συστημικούς (με την ορολογία του Χάμπερμας) ή παρασυστημικούς τομείς, π.χ. οικονομία, πολιτική, media και «πολιτιστική βιομηχανία», παράγουν δυσανάλογα μεγάλη πολιτική ισχύ, την οποία μπορούν να «δανείζουν» - φυσικά με ακριβό αντίτιμο - στους άμεσους χρήστες και χειριστές πολιτικής ισχύος: Στο εκτελεστικό και νομοθετικό πολιτικό προσωπικό, στους άλλους (στους «γραφειοκρατικούς») μηχανισμούς των κομμά-των, στους δικαιϊκούς και στους άλλους θεσμούς της δημοκρατίας.
'Ετσι δημοκρατικοί σκοτώνουν τη δημοκρατία. Αυτοί που κρατούν το πιστόλι είναι οι λεγόμενοι αντισυστημικοί, η φιλοολοκληρωτική Άκρα Δεξιά που θα ήθελε πάρα πολύ όλες οι δημοκρατίες να αλωθούν από πολιτικές α λα Τραμπ και ιδίως από καθεστώτα α λα Πούτιν.
Όμως, αυτοί που πουλούν το όπλο και τις σφαί-ρες στους «αντισυστημικούς» είναι οι σκληροί εγωιστές και ασυμβίβαστοι φιλοσοφικά φιλε-λεύθεροι που αδειάζουν τη δημοκρατία από ουσιαστικά περιεχόμενα ελευθερίας, ισότητας και αδελφοσύνης, μαζί και η μεταμοντέρνα ή λεγόμενη δικαιωματική Αριστερά, η οποία έχει αποδεχτεί, με χαρά και με ψυχή βαθιά, να είναι όμηρος των πρώτων.
Η δυνατότητα γάμου για όλους, ανεξαρτήτως προσανατολισμού φύλου, άς νομοθετηθεί. Κακό δεν κάνει, αρκεί να έχουν προτεραιότητα τα θε-μελιώδη δικαιώματα των παιδιών απέναντι σε ελάσσονα δικαιώματα των ενηλίκων και να μένει απαραβίαστη η αξιοπρέπεια του ανθρώπου και του σώματός του.
Μολονότι η νομοθέτηση γάμου των ομόφυλων είναι ακτιβισμός εκνομίκευσης καθοδηγούμενος από πρόσκαιρους συσχετισμούς ισχύος μέσα στην κοινωνία και στην πολιτική, δεν είναι επικίνδυνη απειλή για την φύση του ανθρώπου, όπως αναμφίβολα είναι άλλα πράγματα, π.χ. η πα-θητική ή κατόπιν υπολογισμού πολιτική αποδοχή της κλιματικής κατάρρευσης ή της προκλητικά εξωφρενικής κοινωνικής ανισότητας. Όμως δεν είναι ούτε πολιτισμικό και πολιτικό επίτευγμα ισότητας της νεωτερικότητας και του Διαφωτισμού.
Γιατί Διαφωτισμός σημαίνει, πέραν των άλλων, διαρκή κριτική, αναστοχασμό, αυστηρό έλεγχο της εγκυρότητας ισχυρισμών, αποφάσεων και δράσεων, με κριτήρια λογικά και αξιολογικά. Δηλαδή απαντήσεις και στα ερωτήματα «πώς γίνεται;», «για ποιό λόγο;», «τι δυνάμεις κινούν αυτή την πράξη;», «είναι σημαντικό και επείγον ή άλλα είναι σημαντικά και επείγοντα;», «γιατί τώρα και όχι αύριο ή χθές;», «γιατί προτεραιότητα σ' αυτό και όχι σε άλλα;», και λοιπά.
Πραγματική απειλή προκύπτει. αλλά ως «παράπλευρη επίπτωση». Δεν εκπορεύεται από το συγκεκριμένο ζήτημα αλλά από το είδος πολιτικής που δρά και εδώ.
Όταν η πολιτική, δεξιά, αριστερή ή άλλη, και η επικρατούσα δημόσια συζήτηση στις κοινωνίες, βλέπουν αδιάφορες τον ελέφαντα να γκρεμίζει το σπίτι, κι αυτές καταγίνονται με το να καθαρίζουν ένα από τα πολλά θολά του τζάμια, τότε τους ταιριάζει επάξια ο τίτλος της ιστορικής επιθεώρησης του Ελεύθερου Θεάτρου και του Λουκιανού Κηλαηδόνη: «..και συ χτενίζεσαι», 1973.
Αυτό που συμβαίνει εν έτει 2024 δεν είναι «μεταπολιτική» όπως ισχυρίζονται μερικοί. Τέτοιο πράγμα δεν υπάρχει. «Τους τα είπαμε, μας τα είπανε, τους τα ξαναλέμε». Πολιτική είναι. Συνή-θης όπως την ξέραμε και την ξέρουμε. Συνήθης διότι συσχετισμοί ισχύος αποφασίζουν.
Εάν θα υπάρχουν αύριο ιστορικοί, θα αξιολογή-σουν. Όμως «το θέμα είναι τώρα τι λες», σημερινέ πολίτη.

Φεβρουάριος 2024

ΠΑΣΟΚ, ΝΔ και ως «ενδιάμεσος» ο ΣΥΡΙΖΑ. Ροές εκλογικών προτιμήσεων κι ένας κύκλος που κλείνει

Ο Παναγιώτης Κονδύλης, η αξιολογική ουδετερότητα και η πολιτική πράξη

Ο Παναγιώτης Κονδύλης, η αξιολογική ουδετερότητα και η πολιτική πράξη
 Η ηθική της ευθύνης στην
      Ελλάδα της κρίσης
     και σε άλλες κρίσεις

Πράσινος πολιτικός χώρος στην Ελλάδα; Πολύ κακή πρόγνωση για ευδοκίμηση «εδώ στο Νότο».

Μιχάλης Παπαγιαννάκης (1941 - 2009)

Μάικλ Σαντέλ: Γιατί οι φιλελεύθεροι είναι ανίσχυροι απέναντι στους λαϊκιστές και στους εθνικιστές;

Περιοδικό «Ο Πολίτης» 1976-2008, Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας ΑΣΚΙ

Ο Πολίτης Άγγελος Ελεφάντης (1936 - 29 Μαΐου 2008)

Ο Πολίτης Άγγελος Ελεφάντης (1936 - 29 Μαΐου 2008)
Λόγος για την ερχόμενη,
την πραγματικά μεγάλη
             κρίση

Λαϊκισμός ελληνικού τύπου

Λαϊκισμός ελληνικού τύπου
Πόσο παγερά αδιάφορος
       να μένει κανείς;

George Lichtheim: Ο Λουί Αλτουσέρ, ο Ροζέ Γκαρωντύ, ο Νίκος Πουλαντζάς και οι άλλοι

George Lichtheim: Ο Λουί Αλτουσέρ, ο Ροζέ Γκαρωντύ, ο Νίκος Πουλαντζάς και οι άλλοι
Οι «περιπέτειες της δια-
 λεκτικής» στο Παρίσι
      του 1969

Από τη χρεωκοπία στην αυτογνωσία - Μια επιχειρηματολογία για την κρίση της χρεωκοπίας (2008-2015)

Από τη χρεωκοπία στην αυτογνωσία - Μια επιχειρηματολογία για την κρίση της χρεωκοπίας (2008-2015)
Δαμ. Παπαδημητρόπουλος
   και συνυπογράφοντες

Γκρίζες θεωρίες, έγχρωμη ζωή

Γκρίζες θεωρίες, έγχρωμη ζωή
Ένας ιστοχώρος για την Βενετία Γαζίλα

Ψευδαισθήσεις και ιδεολογίες

«Αυτά που ονομάζουμε ιδεολογίες είναι ψευδαισθήσεις προικισμένες με την ισχύ πεποιθήσεων που συμμερίζονται πολλοί από κοινού». Με τέτοιες πεποιθήσεις, «τα άτομα αυτοεξαπατώνται για το τί είναι αυτά τα ίδια και ποιά η κατάστασή τους».
Οι δεδομένοι συσχετισμοί κοινωνικής δύναμης παράγουν
«δομική βία», δηλαδή επικοινωνιακά εμπόδια που λειτουργούν «διακριτικά» και περνούν απαρατήρητα, ωστόσο είναι αποτελεσματικά. «Οι εμπλεκόμενοι σε τέτοιες συστηματικά κολοβωμένες διαδικασίες επικοινωνίας, σχηματίζουν πεποιθήσεις υποκειμενικά αβίαστες, οι οποίες όμως είναι ψευδαισθητικές, απατηλές». Έτσι, οι πολίτες δημιουργούν οι ίδιοι μια πολιτική ισχύ, η οποία, «όταν θεσμοποιηθεί, μπορεί να στραφεί και εναντίον τους» (με τα λόγια του Jürgen Habermas)

Regina F. Titunik: Το μέλλον των σύγχρονων κοινωνιών: Πνευματική ανανέωση και ο Τελευταίος Άνθρωπος.

Regina F. Titunik: Το μέλλον των σύγχρονων κοινωνιών: Πνευματική ανανέωση και ο Τελευταίος Άνθρωπος.
Λέο Στράους, Μαξ Βέμπερ,
Φρίντριχ Νίτσε σε «διάλογο»

*Parallaxi - Περιοδικό πόλης της Θεσσαλονίκης

*Parallaxi - Περιοδικό πόλης της Θεσσαλονίκης
Αστικός ακτιβισμός για την
  «Θεσσαλονίκη Αλλιώς»

Eurozine

Blätter für deutsche und internationale Politik

Ο σκληρός εργατικός Μάης του 1936. Oι κρίσεις έχουν τη δική τους ιστορία

Ο σκληρός εργατικός Μάης του 1936. Oι κρίσεις έχουν τη δική τους ιστορία
Ζωή και θάνατος του Τάσου Τούση
του ανθρώπου που έγινε σύμβολο

Rainer Forst & Bernd Ulrich: Δικαιοσύνη και αλληλεγγύη

Rainer Forst & Bernd Ulrich: Δικαιοσύνη και αλληλεγγύη
Nέα κατάσταση, νέα καθήκοντα

Niko Paech: Καταστροφική οικονομική μεγέθυνση Η θύελλα της προόδου & τα ερείπια που αφήνει πίσω

Κρίστοφερ Λας: Πρόοδος, η τελευταία δεισιδαιμονία

Loren Goldner: Πολιτισμικά ρεύματα της αποδόμησης και η αποβιομηχάνιση στη Δύση μετά το 1968

Loren Goldner: Πολιτισμικά ρεύματα της αποδόμησης και η αποβιομηχάνιση στη Δύση μετά το 1968
 Ηθικός και πολιτικός σχε-
τικισμός με πρόσχημα «αντι-
 ιμπεριαλισμό», «πολιτισμι-
κές σπουδές» (cultural stu-
dies) και «μετααποικιο-
     κρατικές» θεωρίες
     (postcolonialism)

Γιούργκεν Χάμπερμας: Πολιτική ισχύς, εξουσία και επικοινωνία σύμφωνα με την Χάννα Άρεντ

Γιούργκεν Χάμπερμας: Πολιτική ισχύς, εξουσία και επικοινωνία σύμφωνα με την Χάννα Άρεντ
  Μια κριτική διερεύνηση

«Κοινωνίες της διακινδύνευσης» (Ούλριχ Μπεκ), πανδημία και πολιτικές αυταπάτες

O Joschka Fischer στο Project Syndicate

O Joschka Fischer στο Project Syndicate
      Διεθνής Πολιτική

Ελλάδα, Ευρώπη, πατριωτισμός - Σε εποχή μειωμένων προσδοκιών

Ταρκόφσκι

Δεξαμενή Σκέψης Zentrum Liberale Moderne (Αγγλικά - Γερμανικά)

A. von Lucke: Πάλη για την ηγεμονία. Ποιός έχει την εξουσία να ορίζει για ποιό λόγο να αγανακτούμε;

A. von Lucke: Πάλη για την ηγεμονία. Ποιός έχει την εξουσία να ορίζει για ποιό λόγο να αγανακτούμε;
Νεανική διαμαρτυρία για
 το κλίμα & διαμαρτυρία
ενάντια στη διαμαρτυρία

Φιλελεύθεροι και λαϊκιστές: Γιατί φοβούνται και οι δύο τόσο πολύ την Γκρέτα Τούνμπεργκ;

Φιλελεύθεροι και λαϊκιστές: Γιατί φοβούνται και οι δύο τόσο πολύ την Γκρέτα Τούνμπεργκ;
Μη πυροβολείτε την αγγελιοφόρο!

Ο Ενρίκο Μπερλινγκουέρ (1922 - 11 Ιουνίου 1984) εναντίον του καταναλωτισμού

Ο Ενρίκο Μπερλινγκουέρ (1922 - 11 Ιουνίου 1984) εναντίον του καταναλωτισμού
  Alessandro Leogrande:
Enrico Berlinguer contro il
   consumismo, 1977
   - σαν να ήταν χθές