Anne Applebaum: Spheres of Influence - Venezuela and the end of Pax Americana, Open Letters, from Anne Applebaum, Substack, 6.1.2026
Περίπου έναν χρόνο πριν, άκουσα μια Αμερικανίδα να λέει σε μια μεγάλη αίθουσα γεμάτη κόσμο, ότι ο πρόσφατα ορκισμένος Πρόεδρος των ΗΠΑ επρόκειτο να φέρει την παγκόσμια ειρήνη. Αφού υπονόησε ότι έχει ιδιαίτερους δεσμούς με την νέα κυβέρνηση, αιτιολόγησε το παραπάνω εξηγώντας ότι ο Τραμπ, ο Πούτιν και ο Σι Τζιν Πινγκ επρόκειτο να χωρίσουν τον πλανήτη σε τρεις σφαίρες επιρροής. Οι ΗΠΑ θα έλεγχαν το δυτικό ημισφαίριο, η Κίνα θα έλεγχε την Ασία, η Ρωσία θα έλεγχε την Ευρώπη. Στη συνέχεια, με ένα σύμφωνο μεταξύ των τριών μεγάλων δυνάμεων θα αποτρέπονταν ένας μελλοντικός πόλεμος.
 |
| Γελοιογραφία για την «Νέα Διπλωματία» του Προέδρου των ΗΠΑ Θεόδωρου Ρούσβελτ, 1905: «Έτσι μοιράζουν τον κόσμο μεταξύ τους» © Φωτο: UIG / Getty Images, via Der Spiegel |
Αυτό το όραμα, ενός κόσμου χωρισμένου σε τρεις σφαίρες επιρροής, διοικούμενες από τρεις μεγάλες δυνάμεις, κυκλοφορεί εδώ και αρκετό καιρό. Το προωθούν κυρίως οι Ρώσοι, θέλοντας να προβάλλουν μια ψευδώς αναβαθμισμένη εικόνα για την δύναμη της αδύναμης οικονομίας τους και να δικαιολογήσουν τον αιματηρό πόλεμο τους στην Ουκρανία. Όμως, όπως ήδη έγραψα στο Atlantic, αυτή η ιδέα επηρεάζει επίσης και ορισμένους της τωρινής κυβέρνησης Τραμπ:
Το 2019, η Fiona Hill, αξιωματούχος του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας στην πρώτη κυβέρνηση Τραμπ, κατέθεσε σε επιτροπή της Βουλής των Αντιπροσώπων ότι Ρώσοι αξιωματούχοι οι οποίοι προωθούν τη δημιουργία σφαιρών επιρροής προσφέρονταν να «ανταλλάξουν» κατά κάποιο τρόπο την Βενεζουέλα, δηλαδή τον στενότερο σύμμαχό τους στη Λατινική Αμερική, με την Ουκρανία. Από τότε μέχει σήμερα, η ιδέα ότι στις διεθνείς σχέσεις πρέπει να προωθείται η κυριαρχία των μεγάλων δυνάμεων, όχι οι παγκόσμιες αξίες ή τα δίκτυα συμμαχιών, έχει εξαπλωθεί πολύ, από τη Μόσχα μέχρι την Ουάσινγκτον. Η νέα Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας της κυβέρνησης των ΗΠΑ σκιαγραφεί ένα σχέδιο για την κυριαρχία στην Αμερικανική Ήπειρο· περιγράφει κρυπτικά την πολιτική των ΗΠΑ στο Δυτικό Ημισφαίριο ως «στράτευση και επέκταση» (Enlist and Expand) και υποβαθμίζει τις απειλές από την Κίνα και τη Ρωσία. Επίσης, ο Τραμπ έχει διατυπώσει απειλές προς τη Δανία, τον Παναμά και τον Καναδά, όλους συμμάχους των ΗΠΑ, των οποίων την κυριαρχία αμφισβητούν τώρα οι ΗΠΑ.Αυτές οι ιδέες τοποθετούν την σύλληψη του Προέδρου της Βενεζουέλας σε ένα νέο ευρύτερο πλαίσιο. Παρόλο που η στρατιωτική επιδρομή που συνέλαβε τον Νικολάς Μαδούρο μοιάζει με κάποιες προηγούμενες αμερικανικές ενέργειες, ειδικά με την εκδίωξη του ηγέτη του Παναμά Μανουέλ Νοριέγκα το 1989-90, η χρήση αυτής της νέας γλώσσας για να εξηγήσει την επιδρομή στη Βενεζουέλα κάνει την ιστορία πολύ διαφορετική. [Όπως έγραφα στο Atlantic]:
Στη συνέντευξη Τύπου του το Σάββατο, ο Τραμπ δεν χρησιμοποίησε την λέξη δημοκρατία. Δεν αναφέρθηκε στο διεθνές δίκαιο. Αντ' αυτού, παρουσίασε μια αλλοιωμένη εκδοχή του Δόγματος Μονρόε του 1823, μιας πολιτικής η οποία αρχικά είχε σχεδιαστεί για να κρατήσει τις ξένες [ευρωπαϊκές] αυτοκρατορικές δυνάμεις έξω από την Αμερική, και το αποκάλεσε ως κάτι σαν «Donroe Document»: «Σύμφωνα με τη νέα μας Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας», είπε, διαβάζοντας από προετοιμασμένες σημειώσεις, «η αμερικανική κυριαρχία στο Δυτικό Ημισφαίριο δεν θα αμφισβητηθεί ποτέ ξανά».Όπως έγραψα στο πρόσφατο βιβλίο μου Autocracy Inc, ο Νικολάς Μαδούρο ήταν ένας εξαιρετικά διεφθαρμένος, δωροδοκούμενος και καταπιεστικός ηγέτης. Έλαβε ως υποστήριξη ρωσικά, κινεζικά, κουβανικά και ιρανικά χρήματα και όπλα. Παρέμεινε στην εξουσία φυλακίζοντας, σκοτώνοντας και εξορίζοντας τους αντιπάλους του. Εύκολα θα μπορούσε να είχε προβληθεί ως επιχείρημα, όχι μόνον στο Κογκρέσο αλλά και στους συμμάχους της Αμερικής και στους γείτονες της Βενεζουέλας, ότι η απομάκρυνσή του θα αποκαθιστούσε την δημοκρατία στη χώρα του και τη σταθερότητα στην περιοχή. Όμως κάτι τέτοιο δεν είναι αυτό που επέλεξε να κάνει η κυβέρνηση Τραμπ.
Αντίθετα, ο Τραμπ κατέβαλε κάθε δυνατή προσπάθεια για να παρουσιάσει την σύλληψη του Μαδούρο ως τίποτε άλλο παρά μόνον μια «νίκη», για τον Πρόεδρο των ΗΠΑ και για τις αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες (τις οποίες επίσης δεν είχε συμβουλευτεί πριν από την επιδρομή). Το Σάββατο, ο Τραμπ μίλησε πατερναλιστικά και υποτιμητικά για την ηγέτιδα της
αντιπολίτευσης της Βενεζουέλας, Μαρία Κορίνα Ματσάντο (μια συναρπαστική,
αφοσιωμένη γυναίκα, την οποία πήρα συνέντευξη τον Δεκέμβριο του 2024), και ρητά την απέρριψε. Η κυβέρνησή του αιτιολόγησε χαλαρά την επιδρομή, κατηγορώντας τον Μαδούρο για διακίνηση ναρκωτικών. Δεδομένου ότι ο ίδιος ο Τραμπ μόλις είχε δώσει χάρη στον πρώην Πρόεδρο της Ονδούρας, ο οποίος πριν από έξι χρόνια είχε κατηγορηθεί για εμπόριο ναρκωτικών, αυτό που συνέβη τώρα δύσκολα εντάσσεται σε μια συνεκτική λογική.
Όμως οι επίδοξοι κυρίαρχοι του Δυτικού Ημισφαιρίου δεν έχουν καμμιά ανάγκη λογικής [Από το άρθρο στο Atlantic, πάλι]:
Όμως οι επίδοξοι κυρίαρχοι του Δυτικού Ημισφαιρίου δεν έχουν καμμιά ανάγκη λογικής [Από το άρθρο στο Atlantic, πάλι]:
Αν η ισχύς δημιουργεί το δίκαιο (might makes right - δηλαδή κανόνας είναι το δίκαιο του ισχυρότερου), αν οι ΗΠΑ μπορούν να κάνουν ό,τι θέλουν χρησιμοποιώντας οποιαδήποτε εργαλεία θέλουν στη δική τους σφαίρα επιρροής, τότε δεν χρειάζεται καθόλου η διαφάνεια, η δημοκρατία ή η νομιμότητα. Οι ανησυχίες των απλών ανθρώπων οι οποίοι τυχαίνει να ζουν σε μικρότερα κράτη, δεν χρειάζεται να λαμβάνονται υπόψη, επειδή δεν τους δίνεται κανένα δικαίωμα γνώμης. Τα συμφέροντα των ανθρώπων αυτών δεν είναι τίποτε για τις ιμπεριαλιστικές εταιρείες οι οποίες θέλουν τους ορυκτούς τους πόρους ή τους αυτοκρατορικούς ηγέτες οι οποίοι έχουν ανάγκη να προπαγανδίζουν τις κατακτήσεις τους στο εξωτερικό για να διατηρούν την εξουσία τους στο εσωτερικό.Αυτή είναι μια εγκληματικά κοντόφθαλμη πολιτική. Επί εβδομήντα χρόνια, η αμερικανική ευημερία και επιρροή βασίζονταν σε ένα δίκτυο συμμάχων, οι οποίοι συνεργάστηκαν μαζί μας, όχι επειδή εξαναγκάστηκαν, αλλά επειδή συμμερίζονταν τις αξίες μας. Τώρα αυτοί οι σύμμαχοι θα αρχίσουν να γίνονται πιο προσεκτικοί και θα πάρουν τα μέτρα τους. [Η κατάληξη του άρθρου στο Αtlantic]:
Η επιδίωξη του Τραμπ για μια ψευδαισθητική σφαίρα επιρροής είναι απίθανο να φέρει ειρήνη ή ευημερία στους πολίτες των ΗΠΑ· θα τους φέρει τόση ακριβώς ειρήνη ή ευημερία, όση ειρήνη και ευημερία έφερε στους Ρώσους η εισβολή στην Ουκρανία. Και αυτό μπορεί να το νοιώσουν πολύ ενωρίτερα από όσο αναμένει κανείς. Στο κάτω κάτω της γραφής, αν η Αμερική είναι απλά και μόνον ένας περιφερειακός νταής, τότε οι πρώην σύμμαχοι μας στην Ευρώπη και την Ασία θα μας κλείσουν τις πόρτες και τις αγορές τους. Αργά ή γρήγορα, το «δικό» μας Δυτικό Ημισφαίριο θα οργανωθεί εναντίον μας και θα αντεπιτεθεί. Αντί να μας κάνει πιο ισχυρούς, το κυνήγι της κυριαρχίας των ΗΠΑ θα μας κάνει πιο αδύναμους, και στο τέλος θα μας αφήσει χωρίς καθόλου σφαίρα και χωρίς καμία επιρροή.Στο τέλος, ο Τραμπ και οι μπράβοι του θα ανακαλύψουν επίσης ότι οι Βενεζουελάνοι είναι ικανοί να δρουν αποτελεσματικά. Μπορεί, ακόμη, και να ανακαλύψουν ότι στους Αμερικανούς δεν αρέσει που ο ακριβός, καλά εκπαιδευμένος στρατός τους χρησιμοποιείται για να αντικαταστήσει έναν δικτάτορα με έναν άλλο, προς όφελος των δωρητών του Τραμπ από την βιομηχανία πετρελαίου.
H
Anne Applebaum είναι Αμερικανο-Πολωνίδα ιστορικός και αρθρογράφος.
Γεννήθηκε το 1964 στην Ουάσινγκτον. Σύζυγός της είναι ο νυν Πολωνός
Υπουργός Εξωτερικών, Ράντοσλαβ Σικόρσκι (Radosław Sikorski). Έχει γράψει
πολλά βιβλία για την ιστορία της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης την
εποχή της υπαγωγής της υπό την Σοβιετική Ένωση:Between East and West: Across the Borderlands of Europe (1994), Gulag: A History, (2003), Gulag Voices, An Anthology (2011), Iron Curtain: The Crushing of Eastern Europe, 1944–1956 (2012), From a Polish Country House Kitchen (2012), Red Famine: Stalin's War on Ukraine (2017), Twilight of Democracy: The Seductive Lure of Authoritarianism (2020), Wybór (Choice) (2021), Autocracy, Inc.: The Dictators Who Want to Run the World
(2024). Το βιβλίο Red Famine είχε ως θέμα το Χολοντόμορ, τον λιμό στη
Σοβιετική Ουκρανία στις αρχές της δεκαετίας του 1930, τον οποίο η
Applebaum ερμήνευσε ως γενοκτονία που σχεδιάστηκε σκόπιμα από τον
Στάλιν.
Ως δημοσιογράφος, η Applebaum εργάστηκε στα περιοδικά Economist, Foreign Policy και Spectator και διτέλεσε μέλος της συντακτικής επιτροπής της εφημερίδας Washington Post (2002–2006). Σήμερα αρθρογραφεί μόνιμα στο περιοδικό The Atlantic
Η Applebaum τιμήθηκε με το βραβείο Πούλιτζερ το 2004 και με το Βραβείο Ειρήνης των Γερμανών Εκδοτών και Βιβλιοπωλών το 2024.
Είναι
μέλος της αμερικανικής δεξαμενής σκέψης Council on Foreign Relations,
συμμετέχει στα συμβούλια των μη κυβερνητικών oργανώσεων National
Endowment for Democracy και Renew Democracy Initiative και διετέλεσε
μέλος του διεθνούς συμβουλίου του Institute for War and Peace Reporting,
και συνδεδεμένο μέλος του Center for European Policy Analysis (CEPA,
Ουάσιγκτων, Βρυξέλλες, Λονδίνο).
Anne Applebaum: Autocracies Are a Threat to Democracy - and the Planet, συνέντευξη στην Daphne Chouliaraki Milner, Atmos, 25.7. 2024
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου