© Από το άρθρο: What caused the catastrophic flood in Nepal and Tibet – and how does a glacier collapse? - The Guardian, 27.8.2026
Το πρωί της 26ης Αυγούστου 2026, μια μεγάλη κατολίσθηση όγκων πάγου και βράχων προκάλεσε έναν βίαιο χείμαρρο λάσπης, νερού και λιθοσυντριμμάτων· το αποτέλεσμα ήταν να καταρρεύσουν οι όχθες του ποταμού Τρισούλι, γνωστού και ως Μποτεκόσι, ο οποίος ρέει κατά μήκος των συνόρων Κίνας και Νεπάλ. Από την υπερχείλιση παρασύρθηκαν ολόκληρα χωριά. Σπίτια, δρόμοι, γέφυρες και σταθμοί παραγωγής ενέργειας εξαφανίστηκαν από το πρόσωπο της γης.
Αρχικά, την Τετάρτη 26 Αυγούστου 2026, ο υπουργός Εξωτερικών του Νεπάλ, Shisir Khanal, δήλωσε ότι σύμφωνα με τις πρώτες αναφορές οι πλημμύρες μπορεί να προκλήθηκαν από σεισμό στην περιοχή, ο οποίος προκάλεσε κατολίσθηση.
Ωστόσο, στη συνέχεια, η Γεωλογική Υπηρεσία των ΗΠΑ (USGS) δήλωσε ότι μια κατάρρευση παγετώνα ήταν αυτό που καταγράφηκε ως σεισμικό συμβάν και αυτή προκάλεσε την ίδια την πλημμύρα.
Η USGS σημείωσε ότι η κατάρρευση παγετώνα καταγράφηκε ως σεισμικό συμβάν μεγέθους 5,2 Ρίχτερ, κοντά στα σύνορα μεταξύ Νεπάλ και Κίνας.
Σύμφωνα με τον Daniel Shugar, γεωμορφολόγο και αναπληρωτή καθηγητή στο Πανεπιστήμιο του Κάλγκαρι στον Καναδά, η αρχική δορυφορική ανάλυση έδειξε ότι ένα κομμάτι πάγου επιφάνειας 0,2 τετραγωνικών χιλιομέτρων είχε «καταρρεύσει κατακόρυφα και έπεσε περίπου 1,2 χιλιόμετρα πιο κάτω».
«Αυτό που μπορώ να δω σε δορυφορικές εικόνες από το Planet Labs, η βάση ενός παγετώνα αποσπάστηκε από το πέτρωμα του βουνού πάνω στο οποίο καθόταν σε υψόμετρο περίπου 5.200 μέτρων και κατέρρευσε στον πυθμένα της κοιλάδας, περίπου 1.200 μέτρα πιο κάτω», είπε.
Ωστόσο, στη συνέχεια, η Γεωλογική Υπηρεσία των ΗΠΑ (USGS) δήλωσε ότι μια κατάρρευση παγετώνα ήταν αυτό που καταγράφηκε ως σεισμικό συμβάν και αυτή προκάλεσε την ίδια την πλημμύρα.
Η USGS σημείωσε ότι η κατάρρευση παγετώνα καταγράφηκε ως σεισμικό συμβάν μεγέθους 5,2 Ρίχτερ, κοντά στα σύνορα μεταξύ Νεπάλ και Κίνας.
Σύμφωνα με τον Daniel Shugar, γεωμορφολόγο και αναπληρωτή καθηγητή στο Πανεπιστήμιο του Κάλγκαρι στον Καναδά, η αρχική δορυφορική ανάλυση έδειξε ότι ένα κομμάτι πάγου επιφάνειας 0,2 τετραγωνικών χιλιομέτρων είχε «καταρρεύσει κατακόρυφα και έπεσε περίπου 1,2 χιλιόμετρα πιο κάτω».
«Αυτό που μπορώ να δω σε δορυφορικές εικόνες από το Planet Labs, η βάση ενός παγετώνα αποσπάστηκε από το πέτρωμα του βουνού πάνω στο οποίο καθόταν σε υψόμετρο περίπου 5.200 μέτρων και κατέρρευσε στον πυθμένα της κοιλάδας, περίπου 1.200 μέτρα πιο κάτω», είπε.
Στις εικόνες φαινόταν ότι μια μεγάλη ποσότητα χιονιού είχε λιώσει μέσα σε 24 ώρες πριν από την καταστροφή. «Ένα μέρος από τους παγετώνες σ΄αυτή την κοιλάδα ήταν χθες καλυμμένοι με χιόνι, ενώ σήμερα υπάρχει εκεί γυμνός πάγος. Με άλλα λόγια (και δεν έχω δει ακόμα δεδομένα μετεωρολογικού σταθμού), είναι πολύ πιθανό ότι το χιόνι έλιωσε ξαφνικά λόγω ζεστού καιρού».
Ο Shugar είπε ότι η δομή αυτού του παγετώνα μπορεί να είναι ένας πρόσθετος παράγοντας για την κατάρρευση του.
Ο καθηγητής Andrew Mackintosh, παγετωνολόγος στο Πανεπιστήμιο Monash στη Μελβούρνη, δήλωσε ότι δεν ήταν σαφές εάν αυτό που κατέρρευσε ήταν μόνον ο όγκος του παγετώνα ή, αντίθετα, «κατολίσθησε όλη η πλαγιά του βουνού, συμπεριλαμβανομένου μέρους του παγετώνα».
«Όταν ένας μεγάλος παγετώνας αυτής της κλίμακας καταρρέει, δημιουργεί πάρα πολύ νερό σε υγρή κατάσταση και στη συνέχεια συμβαίνει μια καταρρακτώδης ακολουθία γεγονότων. Το νερό μαζί με τα γαιώδη και πετρώδη ιζήματα συσσωρεύονται και προκαλούν την πλημμύρα».
Ο Shugar είπε ότι η δομή αυτού του παγετώνα μπορεί να είναι ένας πρόσθετος παράγοντας για την κατάρρευση του.
Ο καθηγητής Andrew Mackintosh, παγετωνολόγος στο Πανεπιστήμιο Monash στη Μελβούρνη, δήλωσε ότι δεν ήταν σαφές εάν αυτό που κατέρρευσε ήταν μόνον ο όγκος του παγετώνα ή, αντίθετα, «κατολίσθησε όλη η πλαγιά του βουνού, συμπεριλαμβανομένου μέρους του παγετώνα».
«Όταν ένας μεγάλος παγετώνας αυτής της κλίμακας καταρρέει, δημιουργεί πάρα πολύ νερό σε υγρή κατάσταση και στη συνέχεια συμβαίνει μια καταρρακτώδης ακολουθία γεγονότων. Το νερό μαζί με τα γαιώδη και πετρώδη ιζήματα συσσωρεύονται και προκαλούν την πλημμύρα».
Πόσο συχνά συμβαίνουν καταρρεύσεις παγετώνων; Είναι η κλιματική κρίση ένας από τους παράγοντες που τις προκαλεί;
«Τέτοιες μεγάλες καταρρεύσεις παγετώνων πραγματικά συγκλονίζουν», είπε ο Mackintosh. «Ως παγετωνολόγοι είναι δύσκολο να μην ανησυχήσουμε από αυτά τα γεγονότα· φαίνονται διαφορετικά από ό,τι έχουμε παρατηρήσει προηγουμένως.»
Ωστόσο, είπε, «ακόμη έχουμε λίγα στοιχεία και προς το παρόν δεν είμαστε σε θέση να κάνουμε πολύ σαφείς δηλώσεις για την ακριβή σχέση μεταξύ της κατάρρευσης παγετώνων και της κλιματικής αλλαγής». Ωστόσο, οι επιστήμονες «έχουν πολύ μεγάλη βεβαιότητα ότι υπάρχει σχέση μεταξύ της υποχώρησης των παγετώνων και της κλιματικής αλλαγής».
«Γνωρίζουμε επίσης, ότι καθώς το κλίμα γίνεται πιο θερμό, αποψύχεται το μόνιμα παγωμένο έδαφος (permafrost) των υψηλών ορέων», πρόσθεσε ο Mackintosh. Το permafrost, δηλαδή το έδαφος που είναι παγωμένο όλο το χρόνο, λειτουργεί ως ένα είδος «κόλλας που συγκρατεί τον βράχο, εξασφαλίζει την συνοχή του, και μερικές φορές “συγκολλά” με τον βράχο τους παγετώνες που κάθονται πάνω του, ακόμη και σε πολύ απότομες πλαγιές».
Τα Ιμαλάια (στο Νεπάλ, στην Ινδία, στην Κίνα, στο Μπουτάν και στο Πακιστάν) θερμαίνονται δύο φορές πιο γρήγορα από τον παγκόσμιο μέσο όρο. Έτσι, σε όλη αυτή την περιοχή προκύπτει αυξημένος κίνδυνος χιονοστιβάδων, κατολισθήσεων και πλημμυρών.
Ο ΟΗΕ δήλωσε το 2023 ότι εξαιτίας της υπερθέρμανσης του πλανήτη, τα βουνά του Νεπάλ έχουν χάσει σχεδόν το ένα τρίτο του πάγου τους μέσα σε διάστημα λίγο περισσότερων από 30 χρόνιων. Μια αξιολόγηση δημοσιευμένη εκείνο το έτος διαπίστωσε ότι οι παγετώνες της οροσειράς Hindu Kush (στο Αφγανιστάν) και των Ιμαλαΐων, στο διάστημα μεταξύ 2011 και 2020 είχαν εξαφανιστεί 65 % ταχύτερα από ό,τι συνέβη την προηγούμενη δεκαετία 2000 έως 2010.
Ωστόσο, είπε, «ακόμη έχουμε λίγα στοιχεία και προς το παρόν δεν είμαστε σε θέση να κάνουμε πολύ σαφείς δηλώσεις για την ακριβή σχέση μεταξύ της κατάρρευσης παγετώνων και της κλιματικής αλλαγής». Ωστόσο, οι επιστήμονες «έχουν πολύ μεγάλη βεβαιότητα ότι υπάρχει σχέση μεταξύ της υποχώρησης των παγετώνων και της κλιματικής αλλαγής».
«Γνωρίζουμε επίσης, ότι καθώς το κλίμα γίνεται πιο θερμό, αποψύχεται το μόνιμα παγωμένο έδαφος (permafrost) των υψηλών ορέων», πρόσθεσε ο Mackintosh. Το permafrost, δηλαδή το έδαφος που είναι παγωμένο όλο το χρόνο, λειτουργεί ως ένα είδος «κόλλας που συγκρατεί τον βράχο, εξασφαλίζει την συνοχή του, και μερικές φορές “συγκολλά” με τον βράχο τους παγετώνες που κάθονται πάνω του, ακόμη και σε πολύ απότομες πλαγιές».
Τα Ιμαλάια (στο Νεπάλ, στην Ινδία, στην Κίνα, στο Μπουτάν και στο Πακιστάν) θερμαίνονται δύο φορές πιο γρήγορα από τον παγκόσμιο μέσο όρο. Έτσι, σε όλη αυτή την περιοχή προκύπτει αυξημένος κίνδυνος χιονοστιβάδων, κατολισθήσεων και πλημμυρών.
Ο ΟΗΕ δήλωσε το 2023 ότι εξαιτίας της υπερθέρμανσης του πλανήτη, τα βουνά του Νεπάλ έχουν χάσει σχεδόν το ένα τρίτο του πάγου τους μέσα σε διάστημα λίγο περισσότερων από 30 χρόνιων. Μια αξιολόγηση δημοσιευμένη εκείνο το έτος διαπίστωσε ότι οι παγετώνες της οροσειράς Hindu Kush (στο Αφγανιστάν) και των Ιμαλαΐων, στο διάστημα μεταξύ 2011 και 2020 είχαν εξαφανιστεί 65 % ταχύτερα από ό,τι συνέβη την προηγούμενη δεκαετία 2000 έως 2010.
