Τρίτη 3 Δεκεμβρίου 2024

Μυστικά και ψέματα για το διασυνοριακό εμπόριο ηλεκτρικής ενέργειας και τις υψηλές τιμές

 
Υπηρεσιακοί και κυβερνητικοί παράγοντες, εκτιμώντας ότι δεν τους περιμένουν στη γωνία «μαρτυριάρηδες», ισχυρίστηκαν πολλές φορές ότι οι ιδιαίτερα υψηλές τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος στην Ελλάδα και στην όλη Νοτιοανατολική Ευρώπη οφείλονται κυρίως - ή εν μέρει - στις ανάγκες της εμπόλεμης Ουκρανίας για εισαγωγές ρεύματος. Και πράγματι, πολλοί στην αντιπολίτευση έκαναν τους Κινέζους και έδειξαν να καταπίνουν αμάσητο τον ισχυρισμό. Το βιολί το συνέχισαν τα μηρυκαστικά στα Μέσα  Ενημέρωσης.*
Ποιά είναι η πραγματικότητα; Η διαδραστική εφαρμογή Energy Charts του ονομαστού Iνστιτούτου Fraunhofer für Solare Energiesysteme ISE στο Freiburg της Γερμανίας, μας παρουσιάζει τις εισαγωγές και εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας όλων των χωρών της Ευρώπης και τις χώρες - προμηθευτές/αποδέκτες για κάθε χώρα ανά έτος, εξάμηνο, τρίμηνο και μήνα. Και τι προκύπτει για τους 11 μήνες του 2024;
Το διασυνοριακό εμπόριο ηλεκτρικής ενέργειας της Ουκρανίας είναι ελάχιστο μερίδιο του συνολικού διασυνοριακού εμπορίου μεταξύ των χωρών της Νοτιοανατολικής και Ανατολικής Ευρώπης. Η Ουκρανία έχει εισαγάγει από άλλες χώρες συνολικά 4 Τεραβατώρες (TWh), έχοντας επίσης εξαγάγει 357 Γιγαβατώρες (GWh). Π.χ. η Ουγγαρία ως όμορος προμηθευτής έχει εξάγει προς την Ουκρανία 1,56 ΤWh (ενώ έχει κάνει και εισαγωγές 83 GWh), ενώ οι εξαγωγές της Ουγγαρίας προς την Ρουμανία, την Κροατία και την Σερβία είναι αντίστοιχα 5,25, 3,07 και 2,56 TWh. Αντίστοιχα, οι άλλες 3 χώρες άμεσης εξαγωγείς ηλεκτρικής ενέργειας προς την όμορη Ουκρανία, δηλαδή η Ρουμανία, η Σλοβακία, η Πολωνία και η Μολδαβία, έχουν εξαγάγει αντίστοιχα 753, 935, 552 και 229 GWh (συνολικά 2,47 TWh). Αυτό, τη στιγμή που οι συνολιές εξαγωγές των 4 χωρών είναι 10,7, 11,70, 10,30 ΤWh και 398 GWh αντίστοιχα. Σύνολο εξαγωγών 33,1 TWh, άρα οι εξαγωγές τους 2,47 TWh προς την Ουκρανία αντιπροσωπεύουν περίπου το 7,5 % του συνόλου εξαγωγών ηλεκτρικής ενέργειας.
Στο ίδιο χροντικό διάστημα η Ελλάδα εξήγαγε 7,40 TWh και εισήγαγε 8,0 TWh. Το άμεσο εμπόριο έγινε με τις όμορες χώρες Τουρκία, Βουλγαρία, Βόρεια Μακεδονία και Αλβανία, καθώς και με την διασυνδεδεμένη Ιταλία. Προφανώς καμία από αυτές δεν εξάγει ηλεκτρική ενέργεια δευτερογενώς προς την Ουκρανία, με μοναδική πιθανή εξαίρεση την Βουλγαρία, η οποία έχει αγοραπωλησίες σημαντικές με την Ρουμανία, ωστόσο πολύ ισορροπημένες. 
Από την άλλη πλευρά, ο μεγαλύτερος απευθείας εισαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας από την Ελλάδα (2,83 TWh έναντι 1,04 TWh εξαγωγών) είναι η Ιταλία, χώρα με ιδιαίτερα αρνητικό ισοζύγιο συνολικών διασυνορικών μεταβιβάσεων: Ενώ εξήγαγε συνολικά προς άλλες χώρες μόνον 5,40 ΤWh ηλεκτρικής ενέργειας, εισήγαγε 53,4  TWh. Κυρίως εισάγει από το έντονα «πυρηνικό» ηλεκτρικό ενεργειακό μείγμα της όμορης Γαλλίας και από την Ελβετία (34,1 % πυρηνικά αλλά 54,6 % υδροηλεκτρικά). Εισήγαγε επίσης από το μικρό αλλά πλούσιο σε υδροηλεκτρικά (52 %) Μαυροβούνιο, την ακόμη πιο πλούσια σε υδροηλεκτρικά (59 %) Αυστρία και την μικρή Σλοβενία (32,4 % υδροηλεκτρικά). Καθεμιά από τις 3 αυτές χώρες προμήθευσε στην Ιταλία ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας ίσες περίπου με τις εισαγωγές της από την Ελλάδα.
Είναι πολύ χαρακτηριστικό ότι κατά τον μήνα πολύ υψηλής ζήτησης λόγω καύσωνα Αύγουστο 2024, η Ελλάδα είχε σχετικά ισορροπημένη σχέση εισαγωγών και εξαγωγών (664 έναντι 827 GWh). Οι netto εισαγωγές της Ελλάδας προέρχονταν από την Βουλγαρία (-227 GWh), την Β. Μακεδονία (-89 GWh, με 23,16 % υδροηλεκτρικά), την Τουρκία (-27 GWh). Την ίδια περίοδο η Ελλάδα εξήγαγε netto στην Ιταλία (+120 GWh) και στην Αλβανία (+60 GWh ηλεκτρικής ενέργειας - η χώρα λαμβάνει ηλεκτρική ενέργαια σχεδόν αποκλειστικά από τα υδροηλεκτρικά της, αλλά λόγω ανομβρίας είχε σοβαρόττατο πρόβλημα).
Η Ιταλία έχει χονδρικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας σταθερά δυσανάλογες με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, υψηλότερες από την Ελλάδα. «Διψά» για εισαγόμενη ηλεκτρική ενέργεια γιατί προς το παρόν αδυνατεί να δημιουργήσει η ίδια μείγμα σε υποφερτές τιμές. Αδυνατεί επειδή καθυστερεί πάρα πολύ στην ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (αιολικών και φωτοβολταϊκών), σε αντίθεση με άλλες μεσογειακές χώρες όπως η Ισπανία, ακόμη και η Ελλάδα. Επιπλέον δεν έχει διασύνδεση με την εξαιρετικά πλεονασματική Ισπανία η οποία έχει αναπτύξει πολύ τις ανανεώσιμες πηγές ηλεκτρικής ενέργειας. Η ισχυρή ζήτηση της Ιταλίας, χώρας με μεγάλο πληθυσμό και σημαντική βιομηχανία, και η αναγκαστική καταφυγή της σε εισαγωγές πολύ μεγάλων ποσοτήτων ηλεκτρικής ενέργειας, επηρεάζει πολύ ανοδικά τις τιμές σε όλες τις όμορες και διασυνδεδεμένες χώρες. 
Γενικά, παράγοντες πολύ σημαντικοί που ανεβάζουν τις τιμές στις χώρες της ανατολικής Μεσογείου και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης  είναι τρείς
- Η μη διασύνδεση τους με τα δίκτυα των χωρών της Βόρειας Ευρώπης και της Ιβηρικής (πλούσια σε φτηνό ρεύμα από ανανεώσιμες πηγές)
- Οι πολύ μικρές χωρητικότητες των δικών τους διασυνοριακών δικτύων.
- Βασική αιτία είναι το χαμηλό επίπεδο ανάπτυξης των φτηνών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (αιολικών, φωτοβολταϊκών αλλά και υδροηλεκτρικών) στις περισσότερες από αυτές τις χώρες. Εξαιρέσεις με ικανοποιητική ανάπτυξη είναι Ελλάδα και στο ίδιο ή καλύτερο επίπεδο οι μικρές χώρες Σλοβενία, Κροατία, Μαυροβούνιο, οι οποίες όμως είναι πλούσιες και σε υδροηλεκτρικά. Χαρακτηριστικές περιπτώσεις καθυστέρησης είναι η Ουγγαρία και η Τσεχία, οι οποίες έχουν τα χαμηλότερα στην Ευρώπη ποσοστά διείσδυσης ανανεώσιμων στο εγχώριο ενεργειακό μείγμα τους (18,4 % και 19,9 % αντίστοιχα) με μόνη χειρότερη την Μολδαβία.
 
Μέσες τιμές στη χονδρική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας για το 2024
Στα διαμερίσματα της Ιταλίας οι μέσες τιμές για το 2024 είναι οι υψηλότερες στην Ευρώπη και κυμαίνονται από 103,81 έως 110,86 ευρώ ανά MWh. Μάλιστα για τον μήνα πολύ υψηλής ζήτησης Αύγουστο 2024, οι μέσες τιμές στα πιο πολλά διαμερίσματα της Ιταλίας ξεπερνούσαν τα 130 ευρώ ανά MWh
Στο νοτιοβαλκανικό κύκλωμα Ελλάδα-Β.Μακεδονία-Σερβία-Βουλγαρία, οι μέσες τιμές για όλο το 2024 κυμάνθηκαν από 98,37 (Ελλάδα) έως 99,35 (Βουλγαρία, με πολύ «πυρηνικό ρεύμα» στο μείγμα) και 100,35 (Ρουμανία).
Η Ουκρανία στα 99,00 ευρώ ανά MWh, το Ηνωμένο Βασίλειο γύρω στα 84 ευρώ ανά MWh
Ουγγαρία 97,17, Πολωνία (με πολύ «λιγνιτικό ρεύμα» στο μείγμα) 95,34, Κροατία 91,20, Σλοβακία 88,44, οι 3 Βαλτικές χώρες γύρω στα 87 ευρώ ανά MWh
Ο κεντροευρωπαϊκός πυρήνας Αυστρίας, Ελβετίας, Γερμανίας, Ολλανδίας, Δανίας, Βελγίου από 67 έως 77 περίπου, η Γαλλία και οι 2 χώρες της Ιβηρικής από 55 έως 59 περίπου, με χαμηλότερες τιμές στις Σκανδιναβικές χώρες Νορβηγία, Σουηδία και Φινλανδία, κάτω από 50 ευρώ ανά MWh.
Οι δύσκολες βραδυνές ώρες καύσωνα και νηνεμίας τον Αύγουστο του 2024
Τις πρώτες νυχτερινές ώρες των πολλών ημερών καύσωνα και νηνεμίας στην Κεντρο-Ανατολική και ηπειρωτική Νοτιοανατολική Ευρώπη (Αύγουστος 2024), σταματούσε η παροχή από τα φωτοβολταϊκά, κορυφώνονταν η ζήτηση για κλιματισμό. Στην Ελλάδα η μηνιαία ζήτηση τον Ιούλιο και Αύγουστο ανήλθε αντίστοιχα σε 5,63 και 5,05 TWh έναντι 3,71 τον Οκτώβριο και  4,18 τον Ιανουάριο. Τις ώρες εκείνες οι χονδρικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας σε όλη αυτή τη ζώνη ανέβαιναν σε τερατώδη ύψη, με τιμές βάσης πολύ πάνω από 200 ευρώ ανά MWh. Ενδεικτικά, στην Ουγγαρία στις 29.8.2024 (ημέρα ακραίου καύσωνα) η ωριαία δημοπρασία την τοπική ώρα 8 μ.μ. διαμόρφωσε ωριαία τιμή 736,22 ευρώ ανά MWh παρά τις μεγάλες εισροές ενέργειας από την Κεντροευρωπαική «Μέκκα» των υδροηλεκτρικών Αυστρία και την εντελώς «πυρηνοκίνητη» (61 %) Σλοβακία! Την ίδια ημέρα 29.8.2024 η ημερήσια τιμή βάσης στην Ελλάδα διαμορφώθηκε στα 194,94 ευρώ ανά MWh με μέγιστη ωριαία τιμή γύρω στα 750 ευρώ ανά MWh, προφανώς τις πρώτες βραδυνές ώρες.
Στην Ιταλία (ζήτηση 26,57 TWh τον Αύγουστο) οι ημερήσιες τιμές βάσης εκείνες τις βραδυνές ώρες ξεπερνούσαν τα 250 ευρώ ανά MWh στην Κεντρική και Νότια Ιταλία. Τις ίδιες ώρες, στο πλούσιο σε ανανεώσιμη ενέργεια τμήμα της Κεντρικής Ευρώπης (Γερμανία, Αυστρία), στις 2 χώρες της Ιβηρικής και στις 3 της Βαλτικής διαμορφώνονταν στις δημοπρασίες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας πολύ κάτω από 100 ευρώ ανά MWh, στις δε Σκανδιναβικές κάτω από 50.
Συμπεράσματα:
1. Τα μεγέθη δείχνουν ότι η ανάγκη της Ουκρανίας για εισαγωγές ρεύματος είναι παράγοντας ο οποίος, κατά πάσα πιθανότητα, επηρεάζει ελάχιστα την ανισορροπία των τιμών.
2.  Προς το παρόν, το Νο 1 hot spot των χονδρικών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας είναι η Ιταλία για του λόγους που προαναφέραμε (πάρα πολύ μεγάλη ζήτηση, πολύ χαμηλό ποσοστό εγχώριας προσφοράς ηλεκτρικής ενέργειας σε υποφερτές τιμές).
3. Το ευρύτερο υπο-κύκλωμα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας των χωρών της Νοτιοανατολικής, Ανατολικής και Ανατολικο-Κεντρικής Ευρώπης (δεν περιλαμβάνει την Ουκρανία και τις Βαλτικές χώρες) έχει εξελιχθεί σε ένα δεύτερο hot spot χονδρικών τιμών όχι μόνον λόγω χαμηλού επιπέδου διασυνδέσεων, αλλά κυρίως λόγω της χαμηλής διείσδυσης των ανανεώσιμων στις πιο πολλές από αυτές τις χώρες.
Αυτό, πέραν των άλλων, διαψεύδει και το επιχείρημα του πυρηνικού lobby ότι τα πυρηνικά εργοστάσια μπορούν να εξασφαλίσουν ηλεκτρική ενέργεια σε υποφερτές τιμές, ανταγωνιστικές των ανανεώσιμων. Η Ουγγαρία έχει 4 πυρηνικούς αντιδραστήρες οι οποίοι της παρέχουν το 44 - 50 % του εγχώριου μείγματος ηλεκτρικής ενέργειας, η Βουλγαρία 2 (κατά μέσο όρο 33 %, αλλά το 2024 πάνω από 40 %), η Ρουμανία 2 (15 - 20 %), η Σλοβακία 2 (κατά μέσο όρο 52 -58 %, αλλά ανήλθε στο 61,90 % το 2024). Όμως οι χονδρικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στις χώρες αυτές είναι από τις υψηλότερες στην Ευρώπη. Μάλιστα της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας είναι υψηλότερες από της Ελλάδας, ενώ η Ουγγαρία και η Σλοβακία με τα ακραία «πυρηνικά» μείγματα είναι ασύγκριτα πιο ακριβές από την ακραία «υδροηλεκτρική», συμπληρωματικά «αιολική», αλλά με ελάχιστο αέριο και καθόλου άνθρακα Αυστρία.
Ανάλογα ισχύουν και για το επιχείρημα ότι η χρήση λιγνίτη και λιθάνθρακα ως πρωτογενή πηγή για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας είναι λύση οικονομική. Π.χ. η Πολωνία, με 61 % ρεύμα από εγχώριο λιγνίτη και λιθάνθρακα στο ενεργειακό της μείγμα για όλο το 2024, 13,67 % από αιολικά, 7,25 % από φωτοβολταϊκά, 8,74 % από φυσικό αέριο. 1,5 % υδροηλεκτρικά, καταλήγει σε τιμές παρόμοιες με της Ελλάδας (9,6 % εγχώριος λιγνίτης, 22 % αιολικά, 19 % φωτοβολταϊκά, 31,6 % φυσικό αέριο, 7,84 % υδροηλεκτρικά). Αλλά οι χονδρικές τιμές στην Πολωνία είναι 25 % ακριβότερες από τη Γερμανία, στην οποία το 26,75 % του ενεργειακού μείγματος παράγεται από εγχώριο λιγνίτη, το 27,1 % από αιολικά, το 12,09 % απο φωτοβολταϊκά, το 9,1 % από βιοκαύσιμα και μόνον το 15,35 % από φυσικό αέριο.

Χωροθέτηση αιολικών (© ΡΑΕ Geoportal)
Γεωγραφική κατανομή των θερινών ετησίων ανέμων (μελτέμι) στον ελλαδικό χώρο © Sailing Heaven
Χωροθέτηση αιολικών και απουσία ενεργειακού χωροταξικού σχεδιασμού στην Ελλάδα
Οι πολλές ημέρες καύσωνα και άπνοιας τον Ιούλιο, Αύγουστο και Σεπτέμβριο του 2024 ανέδειξαν και μια επιπλέον προβληματική παράμετρο του σχεδιασμού για ενεργειακή μετάβαση στην Ελλάδα.
Συγκριτικά με την λοιπή Νότια Βαλκανική, τις πιο πολλές χώρες της Ανατολικο-Κεντρικής Ευρώπης αλλά και την Ιταλία, η Ελλάδα εκμεταλλεύεται ήδη πολύ καλύτερα το σημαντικό ηλιακό και αιολικό δυναμικό της. Ωστόσο η μέχρι τώρα χωροθέτηση των αιολικών συστημάτων είναι δεν είναι επαρκώς συμβατή με την κατανομή του αιολικού δυναμικού στον όλο ελλαδικό χώρο και άρα (εκτός από άλλα προβλήματα) καταλήγει σε πολύ μειωμένη αποτελεσματικότητα. Αντίθετα με τη διεθνή καλή πρακτική (π.χ. στις 2 χώρες της Ιβηρικής και στις χώρες περί την Βόρεια Θάλασσα) έχουν εγκατασταθεί πολλά συστήματα ανεμογεννητριών σε ορεινές και ημιορεινές περιοχές της ελληνικής ενδοχώρας αλλά σχετικά λιγότερα στις παράκτιες ηπειρωτικές και νησιωτικές ζώνες, με μοναδική εξαίρεση την Νότια Εύβοια. Όμως στις περιόδους θερινού καύσωνα, τα μελτέμια συνεχίζουν να πνέουν ισχυρά μέρα και νύχτα στις νησιωτικές και παράκτιες περιοχές, ιδίως του Αιγαίου, ενώ στην ενδοχώρα, ακόμη και στις πολύ ορεινές περιοχές, συχνά επικρατεί άπνοια, ιδίως μετά τη δύση του ηλίου.
Είναι προφανές ότι όταν απουσιάζει ο ενεργειακός χωροταξικός σχεδιασμός, τότε αντ΄ αυτού χωροθετούν αποκλειστικά και μόνον οι αποσπασματικές και βραχυπρόθεσμες προτιμήσεις των μεμονωμένων επενδυτών με κριτήριο την ελάχιστη αρχική δαπάνη, σε συνδυασμό βέβαια με το περιβόητο πολιτικό κόστος: Γιατί «τα βουνά δεν έχουν αξία, η χρήση της γης τους δεν κοστίζει, ενώ το Αιγαίο είναι ακριβό τοπίο, προορισμένο μόνον για τουρισμό και real estate, άρα όχι ανεμογεννήτριες στο Αιγαίο». Αυτό καταλήγει εν τέλει σε τεχνολογικό και οικονομικό ανορθολογισμό.
 
Γιώργος Β. Ριτζούλης 
 
Κύρια πηγή για την τεκμηρίωση είναι ο όλος ιστοχώρος Energy Charts του Iνστιτούτου Fraunhofer für Solare Energiesysteme ISE. Επίσης δεδομένα κατά χώρα λήφθηκαν (1) από την δεξαμενή σκέψης EMBER της Βρετανικής Κοινωφελούς Επιχείρησης Sandbag Climate Campaign CIC, (2) την EnExGroup του Ομίλου Ελληνικού Χρηματιστηρίου Ενέργειας, (3) την  Hungarian Power Exchange Company HUPX Ltd καθώς επίσης από την ελληνική ΡAE και τον αντίστοιχο οργανισμό της Πολωνίας
Λογικό αντιπαράδειγμα για τη χωροθέτηση αιολικών συστημάτων: Γερμανία αριστερά το αιολικό δυναμικό της (© Blankenhorn, B. Resch, Determination of Suitable Areas...), δεξιά η χωροθέτηση των αιολικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής 2016 (© European Environment Agency - EEA)
* Η παραπληροφόρηση η σχετική με ζητήματα ενεργειακής μετάβασης δεν είναι αποκλειστικό ελληνικό φαινόμενο
Συμβαίνει παντού, γιατί παντού υπάρχουν ισχυρότατες οικονομικές δυνάμεις και πολιτικοί τους «ακόλουθοι» και όλοι μαζί προσπαθούν να παρατείνουν όσο γίνεται το παλιό ενεργειακό καθεστώς. Λόγου χάρη, εντελώς πρόσφατα στη Γερμανία, το διαρκώς ριζοσπαστικοποιούμενο «φιλελευθερο-συντηρητικό» περιοδικό Cicero και η Bild, η πιο εθνικολαϊκίστικη εφημερίδα του συγκροτήματος Axel Spinger SE (στο οποίο ανήκει και το Politico), υποστήριξαν ότι ο υπουργός Οικονομίας και αντικαγκελάριος Ρόμπερτ Χάμπεκ έστειλε το 2022 μια επιστολή στη Γαλλίδα ομόλογη του υπουργό Agnès Pannier-Runacher, με την οποία, δήθεν, «ζητιάνευε» ηλεκτρική ενέργεια από την Γαλλική πυρηνική βιομηχανία
«Μου είχες πει ότι στόχοι της γαλλικής κυβέρνησης είναι να έχει στο δίκτυο ισχύ 40 Γιγαβάτ (GW) ηλεκτρικής ενέργειας από πυρηνικά εργοστάσια την 1η Νοεμβρίου 2022 και 50 GW την 1η Ιανουαρίου 2023. Μπορείς να μου επιβεβαιώσεις ότι το θυμάμαι σωστά;» της έγραφε
Το αντίθετο της «ζητιανιάς» ισχύει: Ο Habeck ρωτούσε την Γαλλίδα ομόλογό του για να διευκρινιστεί τι ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας χρειαζόταν εκείνη την περίοδο η Γαλλία να εισαγάγει από τη Γερμανία, εξαιτίας τεχνικών προβλημάτων σε  γαλλικούς πυρηνικούς σταθμούς. Κατά τη διάρκεια εκείνης της περιόδου, η Γερμανία εξήγαγε πράγματι στη Γαλλία πολύ μεγάλη ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας, όπως επιβεβαίωσε ο Bruno Burger, ενεργειακός εμπειρογνώμονας του Iνστιτούτου Fraunhofer.
Αυτό δεν εμπόδισε τον Jens Spahn (εξέχοντα πολιτικό του
CDU και πρώην Υπουργό Υγείας), στις 27.11.2024 να δημοσιεύσει στο X - πρώην Twitter, επικαλούμενος την εφημερίδα Bild:
«Ζητιανεύει πυρηνικό ηλεκτρικό ρεύμα από τη Γαλλία. Αλλά έκλεισε πυρηνικούς σταθμούς στη Γερμανία. Η πολιτική για την πράσινη ενέργεια είναι γεμάτη αντιφάσεις και έχει προκαλέσει μόνιμη ζημιά στην οικονομία μας!».
Αυτό είναι προφανώς διπλό λάθος, γράφει ο Christian Stöcker στο Spiegel (
«Wenn Lügen zur Norm wird, stirbt die Demokratie» - «Όταν το ψέμα γίνεται κανόνας, η δημοκρατία πεθαίνει»)
«Πρώτον, επρόκειτο για το αντίθετο μιας «επαιτείας». Και δεύτερον, το κλείσιμο των πυρηνικών σταθμών στη Γερμανία αποφασίστηκε το 2011 από μια κυβέρνηση της Χριστιανοδημοκρατικής Ένωσης CDU/CSU και των Ελεύθερων Δημοκρατών (FDP), και όχι από μια Πράσινη κυβέρνηση. Ανάμεσα στους βουλευτές που είχαν υπερψηφίσει εκείνη την απόφαση ήταν και ο νεαρός τότε βουλευτής Jens Spahn».
Όπως φαίνεται στα  Energy Charts für Europa του Iνστιτούτου Fraunhofer, η Γερμανία εξήγαγε στη Γαλλία το 2022 σταθερά περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια από όση της εξήγαγε συνήθως. Τον Νοέμβριο του 2022 εξήγαγε 1,48 τεραβατώρες (TWh), τον Δεκέμβριο 2,02, τον Ιανουάριο του 2023 1,66, τον Φεβρουάριο του 2023 1,12 και τον Μάρτιο 1,42 TWh.
Αυτό άλλαξε μετά την απενεργοποίηση των τελευταίων πυρηνικών σταθμών στη Γερμανία και η Γαλλία άρχισε να παρέχει όντως περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια στη Γερμανία. Ωστόσο, συνολικά το 2023, οι εισαγωγές και οι εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ των δύο χωρών ήταν περίπου ισορροπημένες: Η Γερμανία εξήγαγε 8,92 TWh στη Γαλλία και εισήγαγε 9,34 TWh από τη γειτονική χώρα.
Όμως η Γερμανία εισήγαγε πολύ 
περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια από τη Δανία, όπου το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας μέσα στο συνολικό μείγμα είναι ιδιαίτερα υψηλό [58 % αιολικά, 20,6 % βιοκαύσιμα, 9,3 % φωτοβολταικά]. Το 2023, οι Δανοί εξήγαγαν στη Γερμανία πάνω από 15 TWh ηλεκτρικής ενέργειας και εισήγαγαν από τη Γερμανία 4,81. Επίσης πολλή ηλεκτρική ενέργεια (7,86 έναντι 5,92 εξαγωγής) εισήχθη από την Ολλανδία, όπου η πυρηνική ενέργεια αντιπροσωπεύει μόνον το 3 % της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Η Νορβηγία, όπου παράγεται πολλή ηλεκτρική ενέργεια από τα υδροηλεκτρικά [88 % του μείγματος, 9,7 % αιολικά] εξήγαγε στη Γερμανία το 2023 6,54 TWh έναντι 1,99 εισαγωγών. Συνολικά, το 83% της εισαγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας στη Γερμανία προερχόταν από τις Σκανδιναβικές χώρες.
Σύμφωνα πάντα με το ίδιο άρθρο στο Merkur.de, το Γερμανικό Οικονομικό Ινστιτούτο (IW) στην Κολωνία ασχολήθηκε επίσης με το θέμα το καλοκαίρι. «Το πλεόνασμα εισαγωγών δεν είναι ένδειξη ότι το σύνολο των γερμανικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής δεν επαρκεί πλέον για να καλύψει τις δικές του ανάγκες. Εκτός από το αυξανόμενο μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, όχι μόνο υπάρχοντες σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής που λειτουργούν με καύση λιγνίτη αλλά και επαρκής δυναμικότητα σταθμών φυσικού αερίου ήταν πέρυσι διαθέσιμες, ακόμη και σε περιόδους που έγιναν πολλές εισαγωγές», εξηγεί το IW τον Ιούνιο του 2024.
«Η ηλεκτρική ενέργεια εισάγεται σε περιόδους στις οποίες η τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας στις γειτονικές χώρες είναι χαμηλότερη και οι διασυνοριακές γραμμές μεταφοράς έχουν αρκετή ελεύθερη χωρητικότητα για να τη μεταφέρουν στη Γερμανία.
Όταν διατίθεται φθηνότερη ηλεκτρική ενέργεια σε γειτονικές χώρες, με τις εισαγωγές μειώνεται προσωρινά η τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας στο χρηματιστήριο ενέργειας». Όπως εξηγεί το IW, επισημαίνεται στο Merkur.de, η ηλεκτρική ενέργεια που εισήγαγε η Γερμανία ήταν κυρίως πράσινης προέλευσης (ηλιακή, υδροηλεκτρική και αιολική), εκτός των άλλων και επειδή αυτή είναι ιδιαίτερα φθηνή. Το 73 % της εισαχθείσας ηλεκτρικής ενέργειας το 2023 προήλθε από αυτές τις πηγές.
«Οι αυξημένες εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας επομένως δεν προκαλούν ανησυχία. Αντίθετα, θα πρέπει να χαιρετίσουμε τη φθηνή παροχή ηλεκτρικής ενέργειας από άλλες ευρωπαϊκές χώρες - εταίρους και να επεκτείνουμε περαιτέρω τις απαραίτητες χωρητικότητες των γραμμών μεταφοράς», καταλήγει το IW.
Παρά την απενεργοποίηση όλων των πυρηνικών σταθμών, η Γερμανία είναι σε θέση να καλύψει επαρκώς τις δικές της ανάγκες σε ηλεκτρική ενέργεια, καταλήγει η αρθρογράφος στο
Merkur.de. Η διασυνοριακή εμπορία ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ ευρωπαϊκών χωρών είναι απλώς ένας τρόπος για να μειωθεί η τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας σε ολόκληρη την Ευρώπη και να διασφαλιστεί ότι το μείγμα ηλεκτρικής ενέργειας προέρχεται όσο το δυνατόν περισσότερο από πράσινες πηγές. Έτσι, εάν ο άνεμος δεν φυσάει στη Γερμανία, αλλά στη Νορβηγία, τότε το διασυνοριακό εμπόριο ηλεκτρικού ρεύματος προσφέρει μια ευκαιρία να συνεχίσουμε να προμηθευόμαστε φθηνή αιολική ενέργεια πριν χρησιμοποιηθούν σταθμοί παραγωγής ενέργειας από καύση λιγνίτη και φυσικού αερίου.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Albrecht von Lucke contra Harald Welzer

Albrecht von Lucke contra Harald Welzer
«Μεταπολιτική» α λα Τραμπ
 (πολιτική = καπιταλισμός);
Ή,λόγω Τραμπ,το Πολιτικόν
  επιστρέφει στην Ευρώπη;

Η Διακυβέρνηση στην ΕΕ - Στον καιρό του Ουκρανικού πολέμου και της κλιματικής κρίσης

Axel Springer SE, Politico, ρωσικό πετρέλαιο, ορυκτά καύσιμα

Axel Springer SE, Politico, ρωσικό πετρέλαιο, ορυκτά καύσιμα
«Στόλοι φαντάσματα» και η ελληνική «βαριά βιομηχανία»

Jan-Werner Müller: Αντιπροσωπευτική δημοκρατία στη μεταπολεμική Ευρώπη και ο λαϊκισμός ως σκιά της

Μαλθακότητα και δικαιωματισμός; Παρακμή της Δύσης; Ή κοινωνία των πολιτών χωρίς πολίτες;

Φιλελευθερισμός από φόβο για εποχές φόβου - Η περίπτωση της Τζούντιθ Σκλαρ

Φιλελευθερισμός από φόβο για εποχές φόβου - Η περίπτωση της Τζούντιθ Σκλαρ
Οι ουτοπικές φιλελεύθερες ιδεολογίες και η ταύτιση του πολιτικού ανταγωνισμού με τη «σχέση εχθρού και φίλου» (Καρλ Σμιτ) συνδημιούργησαν δυστοπία, «επικίνδυνο» κόσμο.

Το παλιό έχει πεθάνει, το καινούργιο μάς έχει γίνει πρόβλημα

Ο εγκλωβισμός στα όρια της οικονομίας: Φαντασιοπληξίες αριστερών ιδεολόγων

Ο ατυχής όρος «ακραίο Κέντρο». Στη Βρετανία και αλλού, κυρίως στην Ελλάδα

Υπάρχει ακόμη «άνθρωπος» και ανθρωπισμός; Φουκώ και Χάιντεγκερ ή «Σχολή της Φρανκφούρτης»;

Κρυμμένα μυστικά & αυταπάτες στη «ριζοσπαστική Αρiστερά» & στους επίδοξους Έλληνες Σοσιαλδημοκράτες

«Οι πολλοί», οι ελίτ και ο Λένιν. Υπενθύμιση του αυτονόητου

«Οι πολλοί», οι ελίτ και ο Λένιν. Υπενθύμιση του αυτονόητου
Πάντα οι μειοψηφίες - ξυπόλητες ή κομψά ντυμένες - «σκαρφαλώνουν μέσα σε σκοτάδια απόλυτα»

Τα απομεινάρια μιας ημέρας του Ιουλίου 2015

Τα απομεινάρια μιας ημέρας του Ιουλίου 2015
   Ο βαρώνος Μινχάουζεν,
τo δημοψήφισμα, η υπνοβα-
 σία και το πολιτικό λάθος

Φράνσις Φουκουγιάμα: «Ζούμε σε εποχή πολιτικής αποσύνθεσης. Ωστόσο, πιστεύω ακόμη στην πρόοδο»

Πολιτική Δύση, πολιτισμική Δύση - Παλινόρθωση του Παλαιού Καθεστώτος στην εποχή των διακινδυνεύσεων;

Πολιτική Δύση, πολιτισμική Δύση - Παλινόρθωση του Παλαιού Καθεστώτος στην εποχή των διακινδυνεύσεων;
Προς εθνικούς «ιδιαίτερους δρόμους»; Ή θα ολοκληρωθεί πλανητικά το ημιτελές (και πολύ πρόφατο) επίτευγμα, η αντιπροσωπευτική δημοκρατία με συνταγματικά εγγυημένες ελευθερίες και δικαιώματα;

Ελλάδα 2009-2023, χρόνια πολιτικής δυσαρέσκειας (21.8.2023)

The 2024 state of the climate report: Perilous times on planet Earth

The 2024 state of the climate report: Perilous times on planet Earth
BioScience - American Institute of Biological Sciences/ University of Oxford

Our World in Data - CO₂ emissions

Kate Bush: Little Shrew - Η μικρή μυγαλή (ή «Η Χιονονιφάδα»)

Kate Bush: Little Shrew - Η μικρή μυγαλή (ή «Η Χιονονιφάδα»)
Ένα αντιπολεμικό animation

Mariana Mazzucato: A progressive green-growth narrative (Project Syndicate, Social Europe)

Χρίστος Αλεξόπουλος - Υπό κοινωνιολογικό πρίσμα (Μεταρρύθμιση)

Πώς στήνεται μια «πιο σοβαρή» Χρυσή Αυγή - Η προϊστορία του κόμματος «Εναλλακτική για τη Γερμανία»

Πώς στήνεται μια «πιο σοβαρή» Χρυσή Αυγή - Η προϊστορία του κόμματος «Εναλλακτική για τη Γερμανία»
Από τους σκληρούς νεοφιλελεύθερους ευρωσκεπτικιστές οικονομολόγους και επιχειρηματίες στον αντισυστημικό λαïκο-ναζισμό

Green European Journal

             

CO₂ and Greenhouse Gas Emissions

CO₂ and Greenhouse Gas Emissions
Our World in Data

2013: Η ελληνική κρίση μέσα στην ευρωπαϊκή. Είμαστε ακόμα ζωντανοί; (4.2.2013)

Verlyn Klinkenborg: Τι συμβαίνει στις μέλισσες και στις πεταλούδες (και σε άλλα όντα);

Verlyn Klinkenborg: Τι συμβαίνει στις μέλισσες και στις πεταλούδες (και σε άλλα όντα);
Γιατί οι άνθρωποι δεν το συνειδητοποιούν;

Αρχειοθήκη ιστολογίου

Αναζήτηση αυτού του ιστολογίου

Ειδικά Θέματα - Κρίση και Κριτική

Φιλελεύθεροι και «ριζοσπαστική Αριστερά» απέναντι στον εθνικολαϊκισμό και την «αντισυστημική Δεξιά»

Φιλελεύθεροι και «ριζοσπαστική Αριστερά» απέναντι στον εθνικολαϊκισμό και την «αντισυστημική Δεξιά»
Ένα άρθρο από τον Απρίλιο του 2017

Ντομινίκ ντε Βιλπέν: «Οι τωρινές ΗΠΑ δεν αδιαφορούν για την Ευρώπη»

Ντομινίκ ντε Βιλπέν: «Οι τωρινές ΗΠΑ δεν αδιαφορούν για την Ευρώπη»
«Θέλουν να κάνουν τους Ευρωπαίους υποτελείς και υποτακτικούς τους»

Σοβαρά, όλα αυτά τα έκανε μόνος του ο Τραμπ ;

Σοβαρά, όλα αυτά τα έκανε μόνος του ο Τραμπ ;
Από τον Χένρυ Κίσσινγκερ,
  την «Μεγάλη Σκακιέρα»
  (Ζμπίγκνιου Μπρεζίνσκι)
και τους Νεοσυντηρητικούς,
σε εξεγερμένους ολιγάρχες
 «Νεαρούς Συντηρητικούς» 

Ένας Κουβανο-Αμερικανός σε ειδική αποστολή στη Βουδαπέστη:
«Your success is our success»

Ένας Κουβανο-Αμερικανός σε ειδική αποστολή στη Βουδαπέστη:<br>«Your success is our success»
Η Σαπφώ Νοταρά θα έλεγε:
   «Σόδομα και Γόμορα»!

Ο Βολόντιμιρ Ζελένσκυ για την Ευρώπη

«Μερικοί Ευρωπαίοι ηγέτες, μπορεί μεν να κατάγονται από την Ευρώπη αλλά δεν είναι με την Ευρώπη. Πολύ συχνά κάποιοι Ευρωπαίοι στρέφονται εναντίον του εαυτού τους αντί να ενωθούν [...] Αγαπητοί φίλοι, δεν πρέπει να αυτοϋποβιβαζόμαστε στη δεύτερη κατηγορία. Ποτέ δεν πρέπει να αποδεχτούμε ότι η Ευρώπη μας είναι απλά και μόνον μια σαλάτα από μι-κρά και μεσαία κράτη, σαν λίθοι πλίνθοι κέραμοι ατάκτως ερριμένοι»
[...] Η Αμερική αλλάζει, αλλά κανείς δεν ξέρει προς τα που ακριβώς το πάει [...] η Ευρώπη αντιμετωπίζει πρόκληση, ο ευρωπαϊκός τρόπος ζωής τίθεται υπό αμφισβήτηση».

Ευρωσκεπτικιστές κατά λάθος

Ευρωσκεπτικιστές κατά λάθος
Πολιτική ανευθυνότητα και
  στρατηγική ανικανότητα

Crans Montana, καταστροφή και απορρύθμιση, φιλελευθεριστί deregulation. Στην Ελβετία ρε γαμώτο;

Εδώ και καιρό, προπαγανδίζεται επίμονα ότι οι «υπερβολικές» ρυθμίσεις των οικονομικών δραστηριοτήτων (ακριβέστερα, κάποιων επιλεγμένων από τους προπαγανδιστές), οι πολύ περιεκτικοί κανονισμοί και οι υποχρεωτικές προδιαγραφές, κάνουν κακό. Κακό στην οικονομία και στην ευημερία, λένε. Έχει εφευρεθεί και η λέξη «υπερρύθμιση» (overregulation). Την ορίζουν ως το δηλητήριο για την οικονομία. Για τις ρυθμίσεις και κανονισμούς έχει επιστρατευθεί ως libertarian δυσφημιστικό συνώνυμο ο μισητός όρος «γραφειοκρατία», για να τονισθούν, ως αντίθεση του, τα υποτιθέμενα καλά, τα οποία υπόσχεται η απορρύθμιση.
Στους διστακτικούς κλείνουν το μάτι: Χαλαρά, παιδιά. Εν ανάγκη, καλά υπόσχεται και η μη «σχολαστική» εφαρμογή κανονισμών και ρυθμί-σεων. Όσων, άν καταργηθούν, θα ξεσπάσει σκάνδαλο.
Η deregulation θα μπορούσε να αναγορευτεί ως η πιο επιτυχημένη λέξη των μετά την πανδημία Covid χρόνων. Διότι τυγχάνει αποδοχής, άρα, στο βαθμό του δυνατού, και εφαρμογής στην πράξη. Και παράγει καρπούς, διατί να το κρύψωμεν άλλωστε;
Ας μη κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλο μας, λοιπόν. Είναι και δικοί της καρποί (άν και όχι αποκλειστικά δικοί της), μεταξύ άλλων ακόμη και γεγονότα όπως η σύγκρουση στα Τέμπη και τώρα η φρικτή πρωτοχρονιάτικη φωτιά στο μπαρ του Crans-Montana, αυτή που έκαψε δεκάδες νέα παιδιά.
Δεν υπάρχει ούτε ένα Άρθρο του Κανονισμού Πυροπροστασίας οποιασδήποτε χώρας στην Ευρώπη, το οποίο να μην είχε παραβιαστεί στον Ελβετικό τόπο της φρίκης. Όχι σε χώρα των Βαλκανίων ή της Μεσογειακής ζώνης. Στην πάμπλουτη Ελβετία, στον πιο glamour τόπο των χειμερινών Άλπεων. Το τί μπορεί να συνεπάγεται αυτό, το συνειδητοποίησαν ανήμερα Πρωτοχρονιά του 2026. Όμως, το συνειδητοποίησαν πράγματι;
Η hot οικονομία έχει αντικαταστήσει τον καυτό θεό Μολώχ, στην αγκαλιά του οποίου κάποτε έψηναν τα παιδιά τους οι πιο ευνοημένοι πιστοί του. Για να ευαρεστηθεί ο θεός και να συνεχίσει να τούς το ανταποδίδει.
Vae iuvenibus !

Φωνές μέσα από το Ιραν

Ερφάν Σολτανί, 26 χρονών

Ερφάν Σολτανί, 26 χρονών
Είμαστε όλοι Ιρανοί δημοκράτες

Ο Carl Schmitt στη Silicon Valley

Ο Carl Schmitt στη Silicon Valley
Αποικισμός του πλανήτη Άρη,
ο Αρμαγεδδών, ο Κατέχων
     και η Αντίχριστος

Η ατζέντα της δημόσιας συζήτησης και της πολιτικής

Η ατζέντα της δημόσιας συζήτησης και της πολιτικής
Ποιοί ορίζουν ποιά θέματα αξίζουν να συζητώνται δημόσια και ποια όχι;

Tεχνητή νοημοσύνη: Contradictio in terminis, με άλλα λόγια σχήμα οξύμωρον;

Tεχνητή νοημοσύνη: Contradictio in terminis, με άλλα λόγια σχήμα οξύμωρον;
 H ΑΙ είναι ψηφιακή τεχνο-
λογία όπως όλες οι άλλες
Ανήκει στην κατηγορία «ερ-
γαλεία». Παρά την «προώ-
 θηση», τον ντόρο και την
 δημοσιολογούσα ευπιστία,
δεν της ταιριάζει ο ενθουσια-
    σμός, ούτε ο τρόμος

Δημοφιλείς αναρτήσεις

Micha Brumlik, εις μνήμην: Από το προλεταριάτο στον όχλο

Micha Brumlik, εις μνήμην: Από το προλεταριάτο στον όχλο
 Το νέο αντιδραστικό κοινω-
νικό υποκείμενο και ο βονα-
  παρτισμός α λα Τραμπ

Ουκρανία, Γάζα και λοιπά

Ουκρανία, Γάζα και λοιπά
   Από δω «οι δικοί μας»,
τους αξίζει συμπαράσταση -
      Από κεί οι άλλοι·
δεν είναι δικοί μας, καλά να πάθουν

Μάικλ Σαντέλ: Ευρωπαίοι, ξυπνήστε από το «Αμερικανικό Όνειρο»

Χρυσόστομος Α. Σταμούλης - Antidosis

Χρυσόστομος Α. Σταμούλης - Antidosis
Ήταν από τα πιο λαμπερά
μυαλά· φώτιζε την Θεσσα-
λονίκη σε μίζερους καιρούς

Micha Brumlik: Νέα Δεξιά, παλιοί στοχαστές

Micha Brumlik: Νέα Δεξιά, παλιοί στοχαστές
Από τον Μάρτιν Χάιντεγκερ
  στον Αλεξάντρ Ντούγκιν
Πούτιν, Όρμπαν, AfD & Σία
     σε ρόλους μαθητών

Στάνλεϋ Χόφμαν: Ευρώπη, για τους σωστούς λόγους

Στάνλεϋ Χόφμαν: Ευρώπη, για τους σωστούς λόγους
Κίσσινγκερ - Μπρεζίνσκι και Ευρώπη: Ένας μεγάλος πολιτικός επιστήμονας των ΗΠΑ θυμάται (2011)

Ρόμπερτ Κάπλαν και Κυριάκος Μητσοτάκης: Δελφικοί χρησμοί ή στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης;

Ρόμπερτ Κάπλαν και Κυριάκος Μητσοτάκης: Δελφικοί χρησμοί ή στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης;
  Ευχαριστούμε Αμερική,
     όμως φτάνει πιά !

Βολόντιμιρ Eρμολένκο: Τα όνειρα της Ευρώπης, βλέποντας από την Ουκρανία του 2014

Βολόντιμιρ Eρμολένκο: Τα όνειρα της Ευρώπης, βλέποντας από την Ουκρανία του 2014
«Εμείς οι Ουκρανοί είμαστε
    αυτή η άλλη Ευρώπη.
Aυθόρμητη, συναισθηματική,
     Ευρώπη της πίστης»

Ακροδεξιά, ψεκασμένοι, κλιματική κρίση, ΑΠΕ και ορυκτά καύσιμα

Ακροδεξιά, ψεκασμένοι, κλιματική κρίση, ΑΠΕ και ορυκτά καύσιμα
Οι ψευδοεπιστήμες και οι θεωρίες συνωμοσίας είναι σήμερα το πιο ισχυρό ναρκωτικό και προκαλούν συλλογική αποβλάκωση. Δεν είναι το παραδοσιακό ιδεολογικό όπιο, «μαζεμένο από το χωράφι». Είναι καθαρή ηρωίνη, «βιομηχανι-κής παραγωγής».
Από στενά πολιτική άποψη, θα άξιζε να εξεταστεί, γιατί τόσο εύκολα, σχεδόν όλοι οι απλοί άνθρωποι με λίγο ή πολύ ακροδεξιές ιδεολογικές προτιμήσεις (αλλά και πολλοί από τους αναρχικούς και αριστερίστες), είναι, πάνω απ' όλα, σφοδροί αρνητές της κλιματικής αλλαγής, πετρελαιολάγνοι, αεριοφάγοι, βενζινομανείς, λιγνιτοδίαιτοι, μισούν τα αιολικά και τα φωτοβολταïκά πιο πολύ και από τον διάολο. Και ηδονίζονται τόσο πολύ με την εισπνοή των πραγματικών ψεκαστικών αερίων, αυτών που εκπέμπουν οι επιτήδειοι, οι έχοντες συμφέρον από την αποβλάκωση και μαζοποίηση.
Η απέχθεια για τις ΑΠΕ είναι συνήθης ανορθολογισμός; Είναι κλασική ιδεολογία (ψευδής συ-νείδηση); Ή μήπως είναι σύμπτωμα πιο πολύπλοκης και πιο σκληρής διαστροφής, μιας παθολογίας ενός συγκεκριμένου ανθρωπολογι-κού τύπου, μια «μεταμοντέρνα» δεισιδαιμονία, η οποία δυναμώνει ακριβώς επειδή επικρατεί ο «μεταμοντέρνος» κανόνας του σχετικισμού, το anything goes;
Γιατί σ΄ αυτή την κοινωνική διαμάχη υπάρχει και μια άλλη πτυχή. Η κάλυψη των ενεργειακών αναγκών με άντληση ενέργειας είτε απευθείας από την πρωταρχική φυσική πηγή ενέργειας του πλανήτη (δηλαδή συλλαμβάνοντας την ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία του ήλιου με τα φωτοβολταïκά συστήματα), είτε από την ατμοσφαιρική κυκλοφορία που προκαλεί αυτή η ακτινοβολία (ανεμογεννήτριες), εκλαμβάνεται ως απόκλιση, ως επικίνδυνη «καινοτομία». Ενώ η κάλυψη των ενεργειακών αναγκών μέσω εταιρειών που καίνε ορυκτά καύσιμα, είναι κάτι που εκλαμβάνεται ή γίνεται ανεκτό ως «το φυσικό», «το λογικό», «η κανονικότητα».
Έτσι η ανορθολογικότητα δεν εμφανίζεται απλά ως μέρος του λόγου μιας ορισμένης κοινής γνώμης, τον οποίο μπορεί κανείς να κατατάξει στα αποτελέσματα της εσκεμμένης παραπλάνησης λόγω συμφερόντων, στο «ψέκασμα», στη διάδοση πλασματικών «πραγματικοτήτων», στις συνέπειες της ιδεολογίας ως ψευδούς συνείδη-σης κτλ.
Το ίδιο το γεγονός ότι γίνεται και σήμερα συζήτηση για το τι από τα δύο είναι απόκλιση και τι κανονικότητα (η χρήση απευθείας της πρωταρχικής πηγής ενέργειας; ή η άντληση ενέργειας με καύση μέσα σε ελάχιστο ιστορικό χρόνο προïόντων που προέρχονται από την ίδια πηγή και η βιόσφαιρα τα δημιούργησε ενεργών-τας επί εκατομμύρια χρόνια;), θέτει πάλι το πολυσυζητημένο ερώτημα του λογικού και του ανορθολογικού τόσο ως προς τα μέσα, όσο και ως προς τους σκοπούς.
Δεν είναι ζήτημα «παραπλάνησης»· αλλά ερωτά τί (είτε μέσο είτε σκοπός) μπορεί να είναι επιστημονικά (εν τέλει λογικά) έγκυρο και τί δεν μπορεί.
Είμαστε σε εποχή στην οποία οι δεισιδαιμονίες με προέλευση άμεσα θρησκευτική έχουν, υπο-τίθεται, υποχωρήσει. Οι άλλες;

Νοέμβριος 2024

Σωστός διπολισμός, λάθος διπολισμός; Καλός αρχηγισμός, κακός αρχηγισμός;

Σωστός διπολισμός, λάθος διπολισμός; Καλός αρχηγισμός, κακός αρχηγισμός;
Η δομική μονιμότητα του διπολισμού και του αρχηγισμού στο ελληνικό κομματικό σύστημα. Και οι θεσμικές-συνταγματικές βάσεις του

Οι ΗΠΑ σήμερα
Tι απομένει να κάνουμε εμείς, οι Ευρωπαίοι;

Οι ΗΠΑ στα χρόνια πριν την ήττα στο Βιετνάμ, ήταν παντοδύναμη υπερδύναμη, όπως άλλωσε και η ΕΣΣΔ. Με άνεση έκαναν τότε και οι δύο τις «δουλειές» τους σε κάθε γωνιά του πλανήτη και σταματούσαν μόνον όπου ερχόταν σε αντιπαράθεση μεταξύ τους (π.χ. κρίση πυραύλων στην Κούβα). Αυτό άρχισε να αλλάζει μετά τις στρατιωτικές και πολιτικές ήττες στο Βιετνάμ και στο Αφγανιστάν αντίστοιχα.
Σήμερα ΗΠΑ και Ρωσία είναι στρατιωτικοί γίγαντες (οι ΗΠΑ είναι και οικονομικός γίγας, μέχρι νεωτέρας) αλλά αμφότεροι με πήλινα πολι-τικά πόδια.
Ωστόσο, η μεν Ρωσία είναι κλασική απολυταρχία και λειτουργεί έτσι, στοιχειωδώς αποδοτικά, με την σταθερότητα που μπορούσαν να έχουν οι καθαρά αντιδραστικές, μοναρχικές πολιτικές εξουσίες του 19ου Αιώνα. Λειτουργεί όπως λειτουργούσαν στο εσωτερικό τους, αλλά επίσης πιέζοντας στρατιωτικά τον άμεσο περίγυρο τους η τότε Αυτοκρατορική Ρωσία της Μεταναπολε-όντειας εποχής, η δικέφαλη Μοναρχία των Αψ-βούργων, η Γαλλία της Παλινόρθωσης, η Πρω-σία, αλλά και η Βικτωριανή Αγγλία
Αντίθετα, οι ΗΠΑ, άν τις δούμε από τη σκοπιά του πολιτικού συστήματος, ή συνταγματικά, ή και ως νομικό-πολιτικό πολιτισμό εντός μιας αντιπροσωπευτικής δημοκρατικής τάξης πραγμάτων, είναι πολιτικό αναρχομπάχαλο. Ως πο-λιτικός πολιτισμός είναι παγιδευμένη σε μια απολιθωμένη, παλαιολιθική μορφή Δημοκρατίας, υπό συνταγματικό καθεστώς του 19ου Αι-ώνα. Στο παγκόσμιο συστημα και στη γεωπολιτική του 1967 ή ακόμη του 1989, αυτό λειτουργούσε επαρκώς. Όμως εν έτει 2023 δεν λειτουργεί. Παράγει γενικευμένο ανορθολογισμό.
Ποιός φανταζόταν στην εποχή του Βιετναμικού Πολέμου, στη δεκαετία του 1970, ότι 40-50 χρόνια μετά, θα μπουκάριζαν στο Καπιτώλιο της Ουάσιγκτων «αντισυστημικά» φρικιά με κέ-ρατα και με αρκουδοτόμαρα, με καλάσνικωφ στα χέρια, για να ενθρονίσουν ξανά τον ηττημένο στις εκλογές αγαπημένο τους Πρόεδρο;
Αν δούμε τη μεγάλη εικόνα, το χειρότερο μειονέ-κτημα των ΗΠΑ και πηγή των πολιτικών κακών είναι ο λεγόμενος Αμερικανικός τρόπος ζωής. Στις ΗΠΑ αγοράζουν ακόμη τη βενζίνη για τα αυτοκίνητά τους στο 1/2 της τιμής που κοστίζει το ίδιο εμπόρευμα στην Ελλάδα, στη Γερμανία, στην Ισπανία ή στην Πολωνία. Την ίδια στιγμή, όλοι οι επιστημονικοί δείκτες κοινωνικών ανισοτήτων κατατάσσουν στις ΗΠΑ σε ίδιο επίπεδο με τις Μεσανατολικές χώρες ή με το Μεξικό και με την Βενεζουέλα. Καμιά σχέση με την ηπειρωτική Ευρώπη, τουλάχιστον την βορείως των Άλπεων.
Ο λεγόμενος Αμερικανικός τρόπος ζωής δεν είναι διατηρήσιμος. Η εμφανής πια αποτυχία του είναι η αιτία που μετά το 1980 διέβρωσε το πολιτικό σύστημα των ΗΠΑ και τώρα το καταστρέφει.

Η Ευρώπη πρέπει να διασφαλιστεί για να είναι ανθεκτική σε ενδεχόμενη ολική αποτυχία των ΗΠΑ. Αυτό συνεπάγεται, πρώτα-πρώτα, χειροπιαστά και πολύ σκληρά πράγματα. Είναι καιρός να αποκτήσει η ΕΕ την πιο συνεκτική κοινή πολιτική άμυνας και ασφάλειας που ταιριάζει σε μια Ένωση κρατών. εν μέρει με ομοσπονδιακά χαρακτηριστικά. Να αποκτήσει κοινό στρατό με ισχυρή κοινή δύναμη αποτροπής.
Δύσκολο αλλά αναγκαίο - ανάγκα και Θεοί πείθονται. Άλλη εναλλακτική λύση δεν έχει.
Οι πραγματικοί δημοκράτες και οπαδοί της μα-χόμενης δημοκρατίας θα είναι οι κινητήριες δυνάμεις γι αυτόν τον δύσκολο και οδυνηρό μετασχηματισμό. Στις αυθεντικά δημοκρατικές πολιτικές δυνάμεις των χωρών της Ένωσης, αρχίζοντας από τις Πράσινες και Σοσιαλιστικές (ή Σο-σιαλδημοκρατικές, το ίδιο είναι), φθάνοντας μέ-χρι και όσες Συντηρητικές και Φιλελεύθερες όχι μόνον διακηρύσσουν αλλά και εννοούν ότι το φι-λελεύθερο δημοκρατικό κράτος, δηλαδή αυτό με δικαιώματα και ελευθερίες, αξίζει να συντηρηθεί και να βελτιωθεί, τίθενται νέα καθήκοντα: Βιωσιμότητα, κοινωνική συνοχή, συμφιλίωση με τη φύση, ανθεκτικότητα έναντι διακινδυνεύσεων. Και γεωπολιτικών. Αυτό το έργο είναι πεδίον δόξης λαμπρόν και για ό,τι αξίζει να λέγεται μια εκδοχή Αριστεράς άξια της εποχής μας. Δηλαδή δημοκρατική και ανανεωτική.
Οι ΗΠΑ είναι δημοκρατία μεν, παλαιολιθικής κοπής δε - έχει μείνει στον 19ο Αιώνα -, με νομικό και πολιτικό πολιτισμό ημι-νεωτερικού τύπου, με κοινωνία σε αγεφύρωτο διχασμό και με μεγάλα τμήματα της βυθισμένα σε αδιέξοδη πολιτισμική παρακμή.
Ο λεγόμενος Αμερικανικός τρόπος ζωής (που βασίζεται στα ορυκτά καύσιμα) είναι αδιέξοδος, μη διατηρήσιμος και καταστρέφει τον πλανήτη, γι αυτό έχει ημερομηνία λήξης. Η ακραία κοινω-νική ανισότητα και το απαρχαιωμένο πολιτικό σύστημα στις ΗΠΑ μπορούν μόνον να παράγουν πολιτικές παρακμάζουσας Πολιτείας. Δεν είναι ασφαλές να στηριζόμαστε ως Ευρώπη σε μια παρακμιακή δημοκρατία.

Οκτώβριος 2023

Αγώνες για αναγνώριση σε εποχή κρίσης και αποτυχίας: Αποδέσμευση και Παρεμποδισμένες Επικοινωνίες

Αγώνες για αναγνώριση σε εποχή κρίσης και αποτυχίας: Αποδέσμευση και Παρεμποδισμένες Επικοινωνίες
Ποια δικαιώματα είναι έγκυρα,
τί λογής αξίες, ποιών αξίες;

Ταυτοτικά & καθολικά δικαιώματα: Γάμος για όλους
Πλανήτης για όλους, σημερινούς κι επόμενους;

«..Και συ χτενίζεσαι»
Μερικούς μήνες αφότου κάηκε η Θράκη, πνίγη-κε στις πλημμύρες η Θεσσαλία, ένα χρόνο μετά το τρομακτικό σιδηροδρομικό δυστύχημα στη χώρα που σχεδόν δεν έχει τρένα, και ενώ η ζωή στις IX-αυτοκινητόπληκτες ελληνικές μεγαλουπόλεις και στις συνοικίες τους γίνεται όλο και πιο αβίωτη, λες και ζούμε σε πόλεις της Μέσης Ανατολής, ποιές θεώρησε ως πιο επείγουσες νομοθετικές επεμβάσεις και μεταρρυθμίσεις η ελληνική πολιτική εξουσία;
Αυτό το ερώτημα ίσως απασχολήσει τους αυριανούς ιστορικούς των πολιτικών συστημάτων και των κοινωνιών. Από τη σκοπιά της απλής λογικής, προκειμένου να απαντήσουν γιατί συνέβη έτσι όπως βλέπουμε να συμβαίνει τώρα και όχι αλλιώς, ίσως οι ιστορικοί σηκώσουν τα χέρια ψηλά με απορία.
Ίσως πάλι σκεφτούν ότι η ελληνική σοφή ρήση «πάμε κι όπου βγει» έδωσε λύση σε ένα ακόμη πρόβλημα.
Εάν όμως λάβουμε υπόψη αριθμούς και ποσοστά (πράγματα που δεν συνηθίζεται να τα χειρίζονται με σεβασμό στη χώρα των Greek stati-stics), είναι αναπόφευκτο και το το πολιτικό-ηθικό ερώτημα:
Πόσο κερδίζουν ή χάνουν σε δημοκρατική νομι-μοποίηση τα απανταχού δημοκρατικά κομματικά συστήματα - όπως εν προκειμένω το ελληνικό, όταν, αφενός σπεύδουν να ικανοποιήσουν αιτήματα ή δικαιώματα, π.χ. στο γάμο, ενός ποσοστού του πληθυσμού πολύ μικρότερου του 5 %, και αφετέρου, την ίδια στιγμή, αδιαφορούν εντελώς και δεν κάνουν απολύτως τίποτε (ή κά-νουν παρελκυστικές κινήσεις), για ό,τι αφορά τα πιο θεμελιακά δικαιώματα του 100 % του πλη-θυσμού, του νυν και του μέλλοντος; Το δικαίωμα σε μια ζωή με αξιοπρεπή τρόπο, φυσικό τρόπο, το δικαίωμα να πατούν και αύριο τα πόδια τους σε έναν πλανήτη που θα μπορεί να τους προσφέρει μια τέτοια ζωή.
Αναφερόμαστε βέβαια στην ανθρωπογενή κλιματική κατάρρευση και όλα τα σχετικά που συνδέονται με αυτήν και με άλλες διαδικασίες καταστροφής του περιβάλλοντος.
Εάν οι ιστορικοί το δουν έτσι, από καθαρά πολιτική σκοπιά, ως ζήτημα πολιτικής νομιμοποίησης, ίσως η απορία τους γίνει μικρότερη. Ίσως οι επιλογές τους για να λύσουν τον γρίφο θα περιοριστούν σε δύο μόνον:
1. Είτε να διαγνώσουν ανεγκέφαλο πολιτικό προσωπικό και πολιτικο-πολιτισμικές- μιντιακές ελίτ.
2. Είτε να δουν εν δράσει υποκριτές, κυνικούς: Ευαίσθητους στην ικανοποίηση δικαιωμάτων, οσοδήποτε έγκυρων, ποικίλων κοινωνικών-«ταυ-τοτικών» μειοψηφιών οσοδήποτε μικρών, εάν αυτές οι μειοψηφίες υπερεκπροσωπούνται στο πολιτικό προσωπικό, στα media, στον χρηματοπιστωτικό τομέα, στην «πολιτιστική βιομηχανία» κτλ, δυσανάλογα με το ειδικό βάρος τους στην όλη κοινωνία. Ενώ ταυτόχρονα, οι ίδιοι «ευαίσθητοι» νομοθέτες, έχουν γραμμένο εκεί όπου δεν πιάνει μελάνη το 100 % του πληθυσμού, ιδίως εκείνους που δεν μπορούν ακόμη να ψηφίσουν
Εάν ισχύει το δεύτερο, οι ιστορικοί με γνώση πολιτικής επιστήμης εύκολα θα καταλάβουν ότι οι τυχερές αυτές «ταυτοτικές» μειοψηφίες αποκτούν προτεραιότητα επειδή ακριβώς λόγω της δυσανάλογης υπερεκπροσώπησης σε συστημικούς (με την ορολογία του Χάμπερμας) ή παρασυστημικούς τομείς, π.χ. οικονομία, πολιτική, media και «πολιτιστική βιομηχανία», παράγουν δυσανάλογα μεγάλη πολιτική ισχύ, την οποία μπορούν να «δανείζουν» - φυσικά με ακριβό αντίτιμο - στους άμεσους χρήστες και χειριστές πολιτικής ισχύος: Στο εκτελεστικό και νομοθετικό πολιτικό προσωπικό, στους άλλους (στους «γραφειοκρατικούς») μηχανισμούς των κομμά-των, στους δικαιϊκούς και στους άλλους θεσμούς της δημοκρατίας.
'Ετσι δημοκρατικοί σκοτώνουν τη δημοκρατία. Αυτοί που κρατούν το πιστόλι είναι οι λεγόμενοι αντισυστημικοί, η φιλοολοκληρωτική Άκρα Δεξιά που θα ήθελε πάρα πολύ όλες οι δημοκρατίες να αλωθούν από πολιτικές α λα Τραμπ και ιδίως από καθεστώτα α λα Πούτιν.
Όμως, αυτοί που πουλούν το όπλο και τις σφαί-ρες στους «αντισυστημικούς» είναι οι σκληροί εγωιστές και ασυμβίβαστοι φιλοσοφικά φιλε-λεύθεροι που αδειάζουν τη δημοκρατία από ουσιαστικά περιεχόμενα ελευθερίας, ισότητας και αδελφοσύνης, μαζί και η μεταμοντέρνα ή λεγόμενη δικαιωματική Αριστερά, η οποία έχει αποδεχτεί, με χαρά και με ψυχή βαθιά, να είναι όμηρος των πρώτων.
Η δυνατότητα γάμου για όλους, ανεξαρτήτως προσανατολισμού φύλου, άς νομοθετηθεί. Κακό δεν κάνει, αρκεί να έχουν προτεραιότητα τα θε-μελιώδη δικαιώματα των παιδιών απέναντι σε ελάσσονα δικαιώματα των ενηλίκων και να μένει απαραβίαστη η αξιοπρέπεια του ανθρώπου και του σώματός του.
Μολονότι η νομοθέτηση γάμου των ομόφυλων είναι ακτιβισμός εκνομίκευσης καθοδηγούμενος από πρόσκαιρους συσχετισμούς ισχύος μέσα στην κοινωνία και στην πολιτική, δεν είναι επικίνδυνη απειλή για την φύση του ανθρώπου, όπως αναμφίβολα είναι άλλα πράγματα, π.χ. η πα-θητική ή κατόπιν υπολογισμού πολιτική αποδοχή της κλιματικής κατάρρευσης ή της προκλητικά εξωφρενικής κοινωνικής ανισότητας. Όμως δεν είναι ούτε πολιτισμικό και πολιτικό επίτευγμα ισότητας της νεωτερικότητας και του Διαφωτισμού.
Γιατί Διαφωτισμός σημαίνει, πέραν των άλλων, διαρκή κριτική, αναστοχασμό, αυστηρό έλεγχο της εγκυρότητας ισχυρισμών, αποφάσεων και δράσεων, με κριτήρια λογικά και αξιολογικά. Δηλαδή απαντήσεις και στα ερωτήματα «πώς γίνεται;», «για ποιό λόγο;», «τι δυνάμεις κινούν αυτή την πράξη;», «είναι σημαντικό και επείγον ή άλλα είναι σημαντικά και επείγοντα;», «γιατί τώρα και όχι αύριο ή χθές;», «γιατί προτεραιότητα σ' αυτό και όχι σε άλλα;», και λοιπά.
Πραγματική απειλή προκύπτει. αλλά ως «παράπλευρη επίπτωση». Δεν εκπορεύεται από το συγκεκριμένο ζήτημα αλλά από το είδος πολιτικής που δρά και εδώ.
Όταν η πολιτική, δεξιά, αριστερή ή άλλη, και η επικρατούσα δημόσια συζήτηση στις κοινωνίες, βλέπουν αδιάφορες τον ελέφαντα να γκρεμίζει το σπίτι, κι αυτές καταγίνονται με το να καθαρίζουν ένα από τα πολλά θολά του τζάμια, τότε τους ταιριάζει επάξια ο τίτλος της ιστορικής επιθεώρησης του Ελεύθερου Θεάτρου και του Λουκιανού Κηλαηδόνη: «..και συ χτενίζεσαι», 1973.
Αυτό που συμβαίνει εν έτει 2024 δεν είναι «μεταπολιτική» όπως ισχυρίζονται μερικοί. Τέτοιο πράγμα δεν υπάρχει. «Τους τα είπαμε, μας τα είπανε, τους τα ξαναλέμε». Πολιτική είναι. Συνή-θης όπως την ξέραμε και την ξέρουμε. Συνήθης διότι συσχετισμοί ισχύος αποφασίζουν.
Εάν θα υπάρχουν αύριο ιστορικοί, θα αξιολογή-σουν. Όμως «το θέμα είναι τώρα τι λες», σημερινέ πολίτη.

Φεβρουάριος 2024

Η παρένθετη μητέρα και η δημοκρατία

Η παρένθετη μητέρα και η δημοκρατία
Δικαιώματα, η διεκδίκηση
   και η εγκυρότητα τους

ΠΑΣΟΚ, ΝΔ και ως «ενδιάμεσος» ο ΣΥΡΙΖΑ. Ροές εκλογικών προτιμήσεων κι ένας κύκλος που κλείνει

Ο Παναγιώτης Κονδύλης, η αξιολογική ουδετερότητα και η πολιτική πράξη

Ο Παναγιώτης Κονδύλης, η αξιολογική ουδετερότητα και η πολιτική πράξη
 Η ηθική της ευθύνης στην
      Ελλάδα της κρίσης
     και σε άλλες κρίσεις

Πράσινος πολιτικός χώρος στην Ελλάδα; Πολύ κακή πρόγνωση για ευδοκίμηση «εδώ στο Νότο».

Μιχάλης Παπαγιαννάκης (1941 - 2009)

Μάικλ Σαντέλ: Γιατί οι φιλελεύθεροι είναι ανίσχυροι απέναντι στους λαϊκιστές και στους εθνικιστές;

Περιοδικό «Ο Πολίτης» 1976-2008, Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας ΑΣΚΙ

Ο Πολίτης Άγγελος Ελεφάντης (1936 - 29 Μαΐου 2008)

Ο Πολίτης Άγγελος Ελεφάντης (1936 - 29 Μαΐου 2008)
Λόγος για την ερχόμενη,
την πραγματικά μεγάλη
             κρίση

Λαϊκισμός ελληνικού τύπου

Λαϊκισμός ελληνικού τύπου
Πόσο παγερά αδιάφορος
       να μένει κανείς;

George Lichtheim: Ο Λουί Αλτουσέρ, ο Ροζέ Γκαρωντύ, ο Νίκος Πουλαντζάς και οι άλλοι

George Lichtheim: Ο Λουί Αλτουσέρ, ο Ροζέ Γκαρωντύ, ο Νίκος Πουλαντζάς και οι άλλοι
Οι «περιπέτειες της δια-
 λεκτικής» στο Παρίσι
      του 1969

Από τη χρεωκοπία στην αυτογνωσία - Μια επιχειρηματολογία για την κρίση της χρεωκοπίας (2008-2015)

Από τη χρεωκοπία στην αυτογνωσία - Μια επιχειρηματολογία για την κρίση της χρεωκοπίας (2008-2015)
Δαμ. Παπαδημητρόπουλος
   και συνυπογράφοντες

Γκρίζες θεωρίες, έγχρωμη ζωή

Γκρίζες θεωρίες, έγχρωμη ζωή
Ένας ιστοχώρος για την Βενετία Γαζίλα

Ψευδαισθήσεις και ιδεολογίες

«Αυτά που ονομάζουμε ιδεολογίες είναι ψευδαισθήσεις προικισμένες με την ισχύ πεποιθήσεων που συμμερίζονται πολλοί από κοινού». Με τέτοιες πεποιθήσεις, «τα άτομα αυτοεξαπατώνται για το τί είναι αυτά τα ίδια και ποιά η κατάστασή τους».
Οι δεδομένοι συσχετισμοί κοινωνικής δύναμης παράγουν
«δομική βία», δηλαδή επικοινωνιακά εμπόδια που λειτουργούν «διακριτικά» και περνούν απαρατήρητα, ωστόσο είναι αποτελεσματικά. «Οι εμπλεκόμενοι σε τέτοιες συστηματικά κολοβωμένες διαδικασίες επικοινωνίας, σχηματίζουν πεποιθήσεις υποκειμενικά αβίαστες, οι οποίες όμως είναι ψευδαισθητικές, απατηλές». Έτσι, οι πολίτες δημιουργούν οι ίδιοι μια πολιτική ισχύ, η οποία, «όταν θεσμοποιηθεί, μπορεί να στραφεί και εναντίον τους» (με τα λόγια του Jürgen Habermas)

Regina F. Titunik: Το μέλλον των σύγχρονων κοινωνιών: Πνευματική ανανέωση και ο Τελευταίος Άνθρωπος.

Regina F. Titunik: Το μέλλον των σύγχρονων κοινωνιών: Πνευματική ανανέωση και ο Τελευταίος Άνθρωπος.
Λέο Στράους, Μαξ Βέμπερ,
Φρίντριχ Νίτσε σε «διάλογο»

*Parallaxi - Περιοδικό πόλης της Θεσσαλονίκης

*Parallaxi - Περιοδικό πόλης της Θεσσαλονίκης
Αστικός ακτιβισμός για την
  «Θεσσαλονίκη Αλλιώς»

Eurozine

Blätter für deutsche und internationale Politik

Ο σκληρός εργατικός Μάης του 1936. Oι κρίσεις έχουν τη δική τους ιστορία

Ο σκληρός εργατικός Μάης του 1936. Oι κρίσεις έχουν τη δική τους ιστορία
Ζωή και θάνατος του Τάσου Τούση
του ανθρώπου που έγινε σύμβολο

Rainer Forst & Bernd Ulrich: Δικαιοσύνη και αλληλεγγύη

Rainer Forst & Bernd Ulrich: Δικαιοσύνη και αλληλεγγύη
Nέα κατάσταση, νέα καθήκοντα

Niko Paech: Καταστροφική οικονομική μεγέθυνση Η θύελλα της προόδου & τα ερείπια που αφήνει πίσω

Κρίστοφερ Λας: Πρόοδος, η τελευταία δεισιδαιμονία

Loren Goldner: Πολιτισμικά ρεύματα της αποδόμησης και η αποβιομηχάνιση στη Δύση μετά το 1968

Loren Goldner: Πολιτισμικά ρεύματα της αποδόμησης και η αποβιομηχάνιση στη Δύση μετά το 1968
 Ηθικός και πολιτικός σχε-
τικισμός με πρόσχημα «αντι-
 ιμπεριαλισμό», «πολιτισμι-
κές σπουδές» (cultural stu-
dies) και «μετααποικιο-
     κρατικές» θεωρίες
     (postcolonialism)

Γιούργκεν Χάμπερμας: Πολιτική ισχύς, εξουσία και επικοινωνία σύμφωνα με την Χάννα Άρεντ

Γιούργκεν Χάμπερμας: Πολιτική ισχύς, εξουσία και επικοινωνία σύμφωνα με την Χάννα Άρεντ
  Μια κριτική διερεύνηση

«Κοινωνίες της διακινδύνευσης» (Ούλριχ Μπεκ), πανδημία και πολιτικές αυταπάτες

O Joschka Fischer στο Project Syndicate

O Joschka Fischer στο Project Syndicate
      Διεθνής Πολιτική

Ελλάδα, Ευρώπη, πατριωτισμός - Σε εποχή μειωμένων προσδοκιών

Ταρκόφσκι

Δεξαμενή Σκέψης Zentrum Liberale Moderne (Αγγλικά - Γερμανικά)

A. von Lucke: Πάλη για την ηγεμονία. Ποιός έχει την εξουσία να ορίζει για ποιό λόγο να αγανακτούμε;

A. von Lucke: Πάλη για την ηγεμονία. Ποιός έχει την εξουσία να ορίζει για ποιό λόγο να αγανακτούμε;
Νεανική διαμαρτυρία για
 το κλίμα & διαμαρτυρία
ενάντια στη διαμαρτυρία

Φιλελεύθεροι και λαϊκιστές: Γιατί φοβούνται και οι δύο τόσο πολύ την Γκρέτα Τούνμπεργκ;

Φιλελεύθεροι και λαϊκιστές: Γιατί φοβούνται και οι δύο τόσο πολύ την Γκρέτα Τούνμπεργκ;
Μη πυροβολείτε την αγγελιοφόρο!

Ο Ενρίκο Μπερλινγκουέρ (1922 - 11 Ιουνίου 1984) εναντίον του καταναλωτισμού

Ο Ενρίκο Μπερλινγκουέρ (1922 - 11 Ιουνίου 1984) εναντίον του καταναλωτισμού
  Alessandro Leogrande:
Enrico Berlinguer contro il
   consumismo, 1977
   - σαν να ήταν χθές